حنا: تفاوت میان نسخه‌ها

* '''کاربرد آرایشی''': پُرکاربردترین کاربرد حنا در جهان، به حوزهٔ آرایش و زیبایی اختصاص دارد. مردم در سرزمین‌های گوناگون، از گذشته‌های دور، برای رنگ‌آمیزی دست و موی سر از حنا بهره می‌برده‌اند.<ref>زرگری، گیاهان دارویی، ۱۳۴۵ش، ج1، ص649 و 651؛ سمسار، «آرایش و هنر»، ۱۳۴۲ش، ص33. Schlimmer, Terminologie medico-Pharmaceutique Francaise-persane, 1970, P342.</ref> حنا به‌دلیل دارا بودن رنگدانه‌های طبیعی، ماندگاری بالایی روی مو دارد؛ هرچند که با گذشت زمان و شست‌وشوی مکرر با شامپو، به‌تدریج از بین می‌رود. برای تسریع در حذف رنگ حنا از مو، می‌توان از روش دکوپاژ استفاده کرد.<ref>[https://rosesorkh.com/articles/henna-for-hair/ «طرز تهیۀ حنا برای مو»، وب‌سایت رز سرخ.]</ref>

* '''کاربرد صنعتی''': حنا در صنایع گوناگون نیز کاربرد دارد. ازجملهٔ این کاربردها می‌توان به منبت‌کاری برای رنگ‌آمیزی چوب‌های سفید و ایجاد رنگ آکاژو، رنگرزی پشم و چرم، و صنعت عطرسازی اشاره کرد.<ref>زرگری، گیاهان دارویی، ۱۳۴۵ش، ج1، ص649 و 651؛ فروتن، «تاریخچه و طریقهٔ کشت و برداشت حنا در ایران و جهان»، ۱۳۶۴ش، ص۳۳.</ref> افزون‌بر این، مقدار معینی از حنا، چه به‌صورت مایع و چه بر روی کاغذ، از رشد کپک در مرکب خوشنویسی جلوگیری می‌کند.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20160 سلطانی و دیگران، «نقش افزودنی‌ها بر کیفیت مرکب ایرانی: مطالعۀ موردی حنا و نمک»، 1394ش، ص146.]</ref> در گذشته نیز از حنا در منبت‌کاری، رنگرزی پشم، چرم‌سازی و عطرسازی استفاده می‌شد.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/236677/حنا علیزاده، «حنا»، وب‌سایت مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref>

* '''کاربرد درمانی''': گل حنا به رنگ سرخ مایل به سفید است و بویی خوش دارد. روغن حاصل از آن در داروسازی سنتی به کار می‌رود.<ref>حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین، ۱۳۴۵ش، ص۹۶؛ جزایری، زبان خوراکی‌ها، ۱۳۶۱ش، ج3، ص128؛ میرحیدر، معارف گیاهی، ۱۳۷۳ش، ج3، ص21.</ref> حنا در طب سنتی نیز جایگاهی والا داشته و بسیاری از دانشمندان ایرانی و یونانی به خواص آن اشاره کرده‌اند.<ref>المقالات السبع من کتاب دیاسقوریدس، ۱۹۵۲م، ص89-90؛ ابن‌بیطار، تنقیح مفردات (تنقیح الجامع)، ۱۹۹۰م، ص130-131.</ref> ازجمله خواص درمانی حنا می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: تسکین درد در ترکیب با سایر داروهای گیاهی،<ref>Bașer, Herb Drugs and Herbalists in Turkey, 1986, P203.</ref> درمان [[شپش]] و خارش سر به‌دلیل طبع سرد و خشک،<ref>حکیم می‌سری، دانشنامه در علم پزشکی، ۱۳۶۶ش، ص۳۱ و ۱۸۵ و ۲۰۹–۲۱۰.</ref> و کاهش عوارض بیماری آبله در کودکان با مالیدن حنا بر کف پای کودک. حنا به‌دلیل خاصیت ضدباکتریایی و ضدقارچی، در درمان بیماری‌های پوستی بسیار مؤثر است. همچنین در گذشته، هنگام شیوع بیماری‌هایی چون وبا و طاعون، مصرف حنا به‌دلیل خاصیت ضدعفونی‌کنندگی بسیار توصیه می‌شد.<ref>جزایری، زبان خوراکی‌ها، ۱۳۶۱ش، ج3، ص127-128.</ref> از دیگر کاربردهای درمانی حنا می‌توان به کمک به درمان جذام، بیماری‌های کبدی، طحال، سنگ کلیه، معده و زخم‌های مجاری ادراری اشاره کرد.<ref>عقیلی علوی شیرازی، مخزن الادویة، ۱۳۷۱ش، ص۳۶9.</ref> امروزه نیز از حنا در تولید لوسیون‌ها و کرم‌های مختلف استفاده می‌شود.<ref>زرگری، گیاهان دارویی، ۱۳۴۵ش، ج2، ص356.</ref>

* '''طراحی با حنا''': مِهِندی، نقاشی با گیاه حنا بر روی پوست، پیشینه‌ای پنج‌هزارساله دارد و خاستگاه آن هند، آفریقا، خاورمیانه و پاکستان است. امروزه نیز این هنر در این مناطق و نیز در برخی شهرها و روستاهای جنوبی ایران رایج است. طرح حنای ایرانی با نقوش زیبای خود به فرهنگ‌های دیگر نیز راه یافته است. در این طرح‌ها، نقوش الهام‌گرفته از طبیعت همچون طاووس، نیلوفر آبی، بته‌جقه، صدف حلزون، خروس، عقاب، مار، درخت و لاله به چشم می‌خورد که هر یک نماد مفاهیمی چون عشق، جاودانگی، وفاداری، حقیقت، قدرت، فراوانی نعمت و تولدی دوباره هستند. مهندی با ایجاد نقوشی موقت بر روی پوست، به زیبایی و آراستگی آن کمک می‌کند. این هنر به‌دلیل صرفهٔ اقتصادی، طرفدارانی در جامعه دارد و بیشترین کاربرد آن در مراسم عروسی و حنابندان است.<ref>[https://www.digistyle.com/mag/henna-design/ میرسلطانی، «همه چیز دربارۀ طرح حنا و نقوش رایج و سنتی آن»، وب‌سایت دیجی استایل.]</ref>

* '''کارکرد آیینی حنا''': جشن حنابندان، یکی از مهم‌ترین آیین‌های ازدواج به‌شمار می‌رود.<ref>رفیع‌فر و کمال‌لو، «بررسی آیین حنابندان از دیرباز تاکنون»، 1393ش، ص27 و 37.</ref> این آیین، نمادی برای تقسیم شادی با خانوادهٔ عروس و داماد و ابراز شادمانی اطرافیان است. ملاک انتخاب زنی که وظیفهٔ حنابستن دست عروس را بر عهده می‌گیرد،<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240649/حنابندان سامعی، حنابندان، وب‌سایت مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> عفت، دینداری، سعادت در زندگی خانوادگی و نجابت او است.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13970323000989/%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-%DA%86%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B3%D «از «دلاله‌گی» تا چادر سر کردن عروس/ وقتی کاسه نبات واسطه بله یا خیر عروس می‌شود»، خبرگزاری فارس.]</ref> در این مراسم، دختر و پسر جوان از حنای عروسی برای گشایش بخت استفاده می‌کنند.<ref>رفیع‌فر و کمال‌لو، «بررسی آیین حنابندان از دیرباز تاکنون»، 1393ش، ص27 و 37.</ref> همچنین حنابستن رزمندگان ایرانی در شب‌های عملیات جنگ تحمیلی، آیینی سنتی-مذهبی بود؛ به‌گونه‌ای که رزمندگان پیش‌از اعزام به خط، مو و ریش خود را<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240634/حنا حسینی، «حنا»، وب‌سایت مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> به یاد سرخی خون یاران امام حسین حنا می‌بستند.<ref>[https://pgolf.ir/news-golf/note/جشنی-که-پیش-از-عملیات-گرفته-میشد/ «جشنی که پیش از عملیات گرفته می‌شد»، پایگاه منتظران شهادت.]</ref>