مجسمه والرین: تفاوت میان نسخه‌ها

'''<big>مجسمه والرین</big>'''؛ نمادی از شکست امپراطور روم در برابر شاپور پادشاه ساسانی ایران.

مجسمه والِریَن در پنج کیلومتری شمال تخت جمشید، در مجموعه باستانی نقش رستم، به دستور پادشاه ساسانی شاپور یکم، پس از پیروزی بر والرین امپراتور روم در جنگ اِدسا تراشیده شد. در این نقش‌برجسته، شاپور یکم پیروزمندانه بر اسب نشسته و امپراتور شکست‌خورده روم، فروتنانه در برابر وی زانو زده است. با الهام از این شکست تاریخی، در آبان 1404ش، شهرداری تهران با رونمایی از مجسمه «زانوزنندگان برابر ایران» در میدان انقلاب، با اشاره به عظمت و ایستادگی ملت ایران در جنگ دوازده روزه، به بازنمایی این مسئله تاریخی پرداخت.

== مکان اصلی مجسمه والرین ==

سنگ‌نگاره پیروزی شاپور اول بر والرین، واقع در مجموعه‌های تاریخی نقش رستم در استان فارس و در 5 کیلومتری شمال تخت جمشید یکی از مهم‌ترین اسناد تصویری دوره ساسانی است. <ref>[https://www.mehrnews.com/news/6655371/%D9%85%D8%AC%D8%B3%D9%85%D9%87-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%DB%8C%D8%A7-%D8%AE%D8%B7%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DB%8C «مجسمه والرین، واقعیت یا خطای تاریخی؟»، خبرگزاری مهر.]</ref>

در سال 260م، در سنگ‌نگاره معروف دورۀ ساسانی یعنی نقش رستم، صحنه‌ای به تصویر کشیده شده است<ref>[https://khabarpu.com/b.htm?u=%D9%85%D8%AC%D8%B3%D9%85%D9%87-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%A8%D9%87-%DA%86%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%2B-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87%D8%8C-%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_aW1uYS5pci9uZXdzLzkyMjE2NS8=_2KfbjNmF2YbYpw== «مجسمه والرین چیست و به چه معناست؟ + تاریخچه، مکان اصلی و داستان»، وب‌سایت خبرپو.]</ref> که تضاد قدرت میان دو امپراتوری روم و ایران را به‌وضوح نشان می‌دهد؛ شاپور ساسانی پیروزمندانه بر اسب نشسته و والرین، امپراتور روم، در حالتی زانوزده قرار دارد. این صحنه‌آرایی، نماد شکست دشمنان و اقتدار نظامی‌سیاسی ایران است<ref>[https://namnak.com/who-is-valerian.p112437 «مجسمه والرین چیست و اصلش کجاست؟+ معنی والرین و داستان»، وب‌سایت نمناک.]</ref> و به نماد «اقتدار ملتی که در برابر تهدید خارجی تسلیم نشد» تبدیل شده است.<ref>[https://khabarpu.com/b.htm?u=%D9%85%D8%AC%D8%B3%D9%85%D9%87-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%A8%D9%87-%DA%86%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%2B-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87%D8%8C-%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_aW1uYS5pci9uZXdzLzkyMjE2NS8=_2KfbjNmF2YbYpw== «مجسمه والرین چیست و به چه معناست؟ + تاریخچه، مکان اصلی و داستان»، وب‌سایت خبرپو.]</ref>

اردشیر بابکان پس از شکست دادن اردوان پنجم اشکانی، سلسله ساسانیان را پایه‌گذاری کرد. به گواه مورخان، ساسانیان از همان ابتدا خود را جانشین و احیاکننده شاهنشاهی هخامنشیان می‌دانستند. از این رو مدعی سرزمین‌هایی بودند که در گذشته، تحت سلطه هخامنشیان قرار داشت و اکنون به تصرف امپراتوری روم درآمده بود. به‌همین خاطر تغییر سلسلۀ اشکانیان به ساسانیان به سال 224م در ایران و روی کار آمدن ساسانیان، یک تهدید جدی برای امپراتوری روم در خاور نزدیک به شمار می‌رفت.<ref>[https://jhss.ut.ac.ir/article_90137_523d1546ed75da5802227f533bdbd149.pdf طلایی، «ارزیابی و تحلیل نبرد ادسا و پیامدهای آن در خاور نزدیک»، 1401ش، ص45.]</ref> با استقرار سلسله ساسانی، راهبرد نظامی ایران در قبال روم از حالت تدافعی دوران اشکانی به رویکردی تهاجمی تغییر یافت. شاپور اول، بر پایه ادعاهای ارضی منطبق بر قلمرو هخامنشیان، سه رویارویی نظامی عمده با امپراتوری روم داشت. در نبرد نخست، پیروزی نظامی ایران منجر به جان باختن امپراتور وقت روم شد. نبرد دوم که بین شاپور و فیلیپ عرب پادشاه رومی اتفاق افتاد، با شکست رومیان و پرداخت خراجی سنگین و متارکه 14 ساله جنگ همراه بود که دیری نپایید و پادشاه ساسانی با حمله به ارمنستان و تصرف آن، یکی از پایگاه‌های مهم رومیان را تصرف کرد. سرانجام در سال 260م، طی سومین لشکرکشی که با هدف پیشروی در انطاکیه صورت گرفت، سپاه روم محاصره شد و والرین، امپراتور روم، به‌همراه بخشی از نیروهای خود به اسارت درآمد.<ref>[https://rahpooye.soore.ac.ir/article_243825_2be9a31b500786277f44c509f204a9d1.pdf طاهری و ظفرکامل، «مطالعه تطبیقی بازنمود روایات تصویری اسارت والرین به دست شاپور در نقش‌برجسته نقش رستم و برخی از نقاشی‌های غربی»، 1400ش، ص55.]</ref> این واقعه در نزدیکی شهر اِدِسا رخ داد و برای اولین‌بار بود که یک امپراتور روم به اسارت دشمن درمی‌آمد.<ref>[https://fararu.com/fa/news/921257/%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%85%D9%BE%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D9%85%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%D8%A7%D9%BE%D9%88%D8%B1-%DA%86%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA «والرین، امپراتور رومی اسیر شده به دست شاپور چه سرنوشتی داشت؟»، وب‌سایت فرارو.]</ref> شاپور پس از این نبرد خود را شاهنشاه شرق و غرب می‌دانست و تعدادی از شهرهای رومی را به شاهنشاهی ساسانی ضمیمه کرد. پس از شکست ادسا و اسارت والرین، قدرت امپریالیستی رومی‌ها تا حدودی تجزیه شد و شورش‌هایی در سراسر روم به‌ وجود آمد.<ref>[https://jhss.ut.ac.ir/article_90137_523d1546ed75da5802227f533bdbd149.pdf حسین طلایی، «ارزیابی و تحلیل نبرد ادسا و پیامدهای آن در خاور نزدیک»، 1401ش، ص52.]</ref>

این مجسمه ۷ متری و از جنس فیبرگلاس ساخته شده است. در ساخت مجسمه، از نقوش ساسانی و فرم‌های اصیل ایرانی الهام گرفته شده است تا تلفیقی از تاریخ و هنر معاصر باشد. از ویژگی‌های برجسته این تندیس، پایه آن است که با طراحی ۱۳ پرده مجزا، روایتی تصویری از ایستادگی تاریخی ایران در برابر متجاوزان را به نمایش می‌گذارد. این مجسمه با هدف افزایش دید و جذب گردشگران، پس از یک دوره استقرار موقت در میدان انقلاب، به میدان آزادی منتقل خواهد شد. <ref>[https://khabarpu.com/b.htm?u=%D9%85%D8%AC%D8%B3%D9%85%D9%87-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%A8%D9%87-%DA%86%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%2B-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87%D8%8C-%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_aW1uYS5pci9uZXdzLzkyMjE2NS8=_2KfbjNmF2YbYpw== «مجسمه والرین چیست و به چه معناست؟ + تاریخچه، مکان اصلی و داستان»، وب‌سایت خبرپو.]</ref>  

این مجسمه فراتر از یک اثر هنری، نماد ایستادگی و اقتدار ایران باستان است. هدف از اکران شهری آن، بازخوانی تاریخ مقاومت و ارسال این پیام صریح است که حریم این سرزمین همواره محل شکست و زانو زدن مدعیان قدرت و بیگانگان متجاوز بوده است.<ref>[https://khabarpu.com/b.htm?u=%D9%85%D8%AC%D8%B3%D9%85%D9%87-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%A8%D9%87-%DA%86%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%2B-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87%D8%8C-%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_aW1uYS5pci9uZXdzLzkyMjE2NS8=_2KfbjNmF2YbYpw== «مجسمه والرین چیست و به چه معناست؟ + تاریخچه، مکان اصلی و داستان»، وب‌سایت خبرپو.]</ref>

رونمایی مجسمۀ والرین در میدان انقلاب تهران، واکنش‌های گسترده‌ای در فضای مجازی و رسانه‌ها به همراه داشت. بسیاری آن را یادآور عزت و سربلندی ایران در برابر قدرت‌های جهانی توصیف کردند. برخی دیگر نیز آن را اقدامی برای معرفی تاریخ ایران به نسل جوان دانستند. این مجسمه حتی کنجکاوی گردشگران خارجی را نیز برانگیخته و با ماجرای شکست امپراتور روم در برابر ایرانیان آشنا کرده است.<ref>[https://khabarpu.com/b.htm?u=%D9%85%D8%AC%D8%B3%D9%85%D9%87-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D9%88-%D8%A8%D9%87-%DA%86%D9%87-%D9%85%D8%B9%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%2B-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87%D8%8C-%D9%85%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86_aW1uYS5pci9uZXdzLzkyMjE2NS8=_2KfbjNmF2YbYpw== «مجسمه والرین چیست و به چه معناست؟ + تاریخچه، مکان اصلی و داستان»، وب‌سایت خبرپو.]</ref>