زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳۴: | خط ۳۴: | ||
== عوامل افزایش سن ازدواج == | == عوامل افزایش سن ازدواج == | ||
=== عوامل فرهنگی و اجتماعی === | === عوامل فرهنگی و اجتماعی === | ||
در برخی نگرشهای اجتماعی معاصر، کاهش ارزشهای معنوی و جایگزینی آنها با معیارهای مادی، به تغییر کارکرد ازدواج انجامیده است. بهگونهای که هدف از ازدواج، از کسب فضایل اخلاقی و تقرب به ارزشهای متعالی، به رقابت برای انباشت مال و دارایی تغییر یافته است. همچنین، کمالگرایی غیرواقعبینانه میان جوانان که ناشی از نبود تجربهٔ کافی و بیاعتمادی به تجارب والدین است، آنان را از درک واقعگرایانهٔ زندگی دور ساخته است. این رویکرد، نگاه آنان به ازدواج را با خیالپردازی و آرمانگرایی افراطی آمیخته میسازد. بر پایۀ این طرز فکر یا ازدواج بهدلیل نیافتن همسر ایدهآل، انجام نمیشود؛ یا در صورت وقوع، بر پایهٔ احساسات زودگذر شکل گرفته و به شکست و سرخوردگی عاطفی منجر میشود.<ref>رجبی، عوامل افزایش سن ازدواج و راهبردهای کاهش آن، 1385ش، ص41.</ref> | |||
==== تغییر در سبک زندگی ==== | ==== تغییر در سبک زندگی ==== | ||
سبک زندگی خانوادهها در ایران | سبک زندگی خانوادهها در ایران تحتتأثیر تحولات مختلفی ازجمله تغییر الگوی مصرف، افزایش سطح انتظارات، [[تجملگرایی]] و اثرپذیری از فرهنگ غربی قرار گرفته است. این تغییرات، تمایل به ازدواج و [[فرزندآوری]] را بین جوانان کاهش داده و آنها را بهسمت زندگی مجردی و آزاد سوق داده است. عوامل متعددی مانند ترویج فرهنگ غربی از طریق رسانهها، ورود ارزشهای بیگانه به جامعه و ناسازگاری آنها با فرهنگ اسلامی-ایرانی، زمینهساز این تغییرات شدهاند. این تغییرات، نهاد [[خانواده]] را با چالشهای جدی ازجمله تغییر در نوع [[معیارهای انتخاب همسر|انتخاب همسر]]، فرزندآوری، سن ازدواج و فاصله سنی زن و مرد مواجه کرده است.<ref>[https://farsnews.ir/news/13940918000765/عوامل-فرهنگی-افزایش-سن-ازدواج فولادی، «عوامل فرهنگی افزایش سن ازدواج»، خبرگزاری فارس].</ref> | ||
==== تغییر نگرشها ==== | ==== تغییر نگرشها ==== | ||
در گذشته، ازدواج | در گذشته، ازدواج بهعنوان یک ضرورت و هنجار اجتماعی تلقی میشد، اما درحالحاضر، افزایش سن ازدواج و تغییر نگرشها نسبت به این موضوع مشاهده میشود. بالابودن هزینههای آغاز زندگی، پیدا نکردن گزینه مناسب برای ازدواج و تغییر نگرش از ارزشهای معنوی به ارزشهای مادی از تغییرات نگرشی دربارهٔ ازدواج هستند.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1745070 رحمانیپور و همکاران، «عوامل تأثیرگذار بر افزایش سن ازدواج جوانان»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی]؛ [https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3674/6126/65046/عوامل_افزایش_سن_ازدواج_و_راهبردهای_کاهش_آن «عوامل افزایش سن ازدواج و راهبردهای کاهش آن»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> | ||
==== افزایش سطح تحصیلات ==== | ==== افزایش سطح تحصیلات ==== | ||
با افزایش سطح تحصیلات، بهطور خاص در بین زنان، تمایل به ازدواج در سنین بالاتر افزایش مییابد. زنان تحصیلکرده | با افزایش سطح تحصیلات، بهطور خاص در بین زنان، تمایل به ازدواج در سنین بالاتر افزایش مییابد. زنان تحصیلکرده بهدنبال فرصتهای شغلی و استقلال اقتصادی بیشتر هستند و ممکن است ازدواج را به بعداز اتمام تحصیلات و یافتن شغل مناسب موکول کنند.<ref>[https://pasokh.org/fa/Article/View/10094/افزايش-سن-ازدواج-و-مقابله-با-آن/?SearchText=افزایش%20سن%20ازدواج&LPhrase= رجبی، «عوامل افزایش سن ازدواج و راهبردهای کاهش آن»، وبسایت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات]؛ [https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1745070 رحمانیپور و همکاران، «عوامل تأثیرگذار بر افزایش سن ازدواج جوانان»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی].</ref> تحقیقات نشان داده است که یکی از عوامل بالا رفتن سن ازدواج، تحصیلات است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84221424/ازدواج-هراسی-مهم-ترین-عامل-افزایش-سن-ازدواج نیکنام، «ازدواجهراسی؛ مهمترین عامل افزایش سن ازدواج«، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> | ||
==== تغییر نقش زنان در جامعه ==== | ==== تغییر نقش زنان در جامعه ==== | ||
در گذشته، نقش زنان در جامعه عمدتاً به امور [[خانهداری]] و [[تربیت]] فرزندان محدود میشد؛ اما | در گذشته، نقش زنان در جامعه عمدتاً به امور [[خانهداری]] و [[تربیت]] فرزندان محدود میشد؛ اما درحالحاضر، زنان تحتتأثیر جنبشهای [[فمینیسم|فمینیستی]]، بهدنبال ایفای نقشهای فعالتری در جامعه هستند و استقلال و خودکفایی بیشتری مطالبه میکنند. این امر ممکن است تمایل به ازدواج را در آنها به تعویق بیندازد.<ref>[https://social.um.ac.ir/article_40250.html رشوند سرخکوله و وجدانی، «مطالعۀ رابطۀ فردگرایی و برابری جنسیتی با ارزش ازدواج (مورد مطالعه: دختران ازدواجنکردۀ 20 تا 34 سالۀ شهر تهران)»، ۱۳۹۹ش، ص۱۲۷].</ref> | ||
==== افزایش فردگرایی ==== | ==== افزایش فردگرایی ==== | ||
| خط ۵۲: | خط ۵۲: | ||
==== روابط آزاد ==== | ==== روابط آزاد ==== | ||
براساس تحقیقات علمی، برخی جوانان برای ارضای غرایز طبیعی خود به ارتباط با جنس مخالف بسنده میکنند، روابط آزاد دختر و پسر و وجود زمینههای انحرافی، از عوامل افزایش سنّ ازدواج عنوان شده است.<ref>[https://jss.tabriz.iau.ir/article_525726.html خیری و حاجیآقا، «بررسی آسیبشناختی اجتماعی بالا رفتن سن ازدواج از دیدگاه دانشجویان دختر دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه»، 1396ش، ص129.]</ref> | |||
=== عوامل اقتصادی === | === عوامل اقتصادی === | ||
عوامل اقتصادی، نقش چشمگیری در تأخیر سن ازدواج دارد. نداشتن شغل مناسب، مسکن و پول برای برگزاری جشن ازدواج و ضروریات زندگی از عوامل بسیار مهم در افزایش سن ازدواج است. این مشکل اقتصادی فقط خاص پسر نیست بلکه [[خانواده]]های دختران هم در تهیه جهیزیه با مشکل مواجه هستند و این مانعی بزرگ برای ازدواج | عوامل اقتصادی، نقش چشمگیری در تأخیر سن ازدواج دارد. نداشتن شغل مناسب، مسکن و پول برای برگزاری جشن ازدواج و ضروریات زندگی از عوامل بسیار مهم در افزایش سن ازدواج است. این مشکل اقتصادی فقط خاص پسر نیست بلکه [[خانواده]]های دختران هم در تهیه جهیزیه با مشکل مواجه هستند و این مانعی بزرگ برای ازدواج دخترانشان هست.<ref>رجبی، عوامل افزایش سن ازدواج و راهبردهای کاهش آن، 1385ش، ص41.</ref> | ||
==== بیکاری و فقر ==== | ==== بیکاری و فقر ==== | ||
از موانع مهم ازدواج، بیکاری و نداشتن شغل عنوان شده است. به باور کارشناسان، جوان که امنیت خاطر از جهت تأمین فردا و آیندهٔ خود نداشته باشد، حتی در صورت دریافت وامهای ازدواج و مسکن، تمایلی به ازدواج و [[فرزندآوری]] نخواهد داشت. تنها با داشتن شغلی مطمئن که درآمد او را برای تأمین یک زندگی مشترک فراهم کند، نسبت به ازدواج اقدام میکند.<ref>[https://ir.voanews.com/a/reducing-marriage-rate-iran/6605044.html «افزایش سن ازدواج؛ معضلی پیشروی برنامۀ ارتقای باروری»، خبرگزاری | از موانع مهم ازدواج، بیکاری و نداشتن شغل عنوان شده است. به باور کارشناسان، جوان که امنیت خاطر از جهت تأمین فردا و آیندهٔ خود نداشته باشد، حتی در صورت دریافت وامهای ازدواج و مسکن، تمایلی به ازدواج و [[فرزندآوری]] نخواهد داشت. تنها با داشتن شغلی مطمئن که درآمد او را برای تأمین یک زندگی مشترک فراهم کند، نسبت به ازدواج اقدام میکند.<ref>[https://ir.voanews.com/a/reducing-marriage-rate-iran/6605044.html «افزایش سن ازدواج؛ معضلی پیشروی برنامۀ ارتقای باروری»، خبرگزاری میزان؛] [https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1745070 رحمانیپور و همکاران، «عوامل تأثیرگذار بر افزایش سن ازدواج جوانان»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی].</ref> | ||
==== نداشتن مسکن ==== | ==== نداشتن مسکن ==== | ||
نداشتن مسکن یا سختی تدارک آن | نداشتن مسکن یا سختی تدارک آن ازجمله عوامل اقتصادی مهمی است که زمینههای تجردگرایی را بیش از گذشته فراهم و سرخوردگی جوانان را تمهید کرده است.<ref>[https://www.irna.ir/news/84221424/ازدواج-هراسی-مهم-ترین-عامل-افزایش-سن-ازدواج نیکنام، «ازدواجهراسی؛ مهمترین عامل افزایش سن ازدواج»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> | ||
==== شاغلشدن دختران ==== | ==== شاغلشدن دختران ==== | ||
دخترانی که شاغل میشوند، به | دخترانی که شاغل میشوند، به واسطۀ استقلال مالی و [[رضایت شغلی]] که به دست میآورند، انگیزۀ کمتری برای ازدواج دارند. علاوهبر این، اشتغال میتواند منجر به افزایش تعداد خواستگاران و در نتیجه، عدم احساس نیاز به عجله در ازدواج شود. این موضوع، بهویژه در جوامع غربی، بهطور فزایندهای دیده میشود و پیامدهایی مانند افزایش سن ازدواج یا حتی ماندن تا آخر عمر در وضعیت مجردی داشته است. در ایران نیز، این پدیده تا حدی مشاهده میشود و ممکن است در آینده چالشهایی را در زمینه ازدواج ایجاد کند.<ref>[https://pasokh.org/fa/Article/View/10094/افزايش-سن-ازدواج-و-مقابله-با-آن/?SearchText=افزایش%20سن%20ازدواج&LPhrase= رجبی، «عوامل افزایش سن ازدواج و راهبردهای کاهش آن»، وبسایت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات].</ref> | ||
==== هزینههای بالای ازدواج ==== | ==== هزینههای بالای ازدواج ==== | ||
افزایش هزینههای [[جهیزیه]]، برگزاری [[مراسم عروسی]] و سایر مخارج مرتبط با ازدواج، تمایل به تشکیل خانواده را در افراد، | افزایش هزینههای [[جهیزیه]]، برگزاری [[مراسم عروسی]] و سایر مخارج مرتبط با ازدواج، تمایل به تشکیل خانواده را در افراد، بهخصوص جوانان، کاهش میدهد. ترویج ازدواج آسان، پرهیز از چشموهمچشمی و تجملات از راهکارهایی است که موجب کاهش هزینههای ازدواج و افزایش تعداد ازدواج میشود.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1745070 رحمانیپور و همکاران، «عوامل تأثیرگذار بر افزایش سن ازدواج جوانان»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی].</ref> | ||
==== بیثباتی شغلی ==== | ==== بیثباتی شغلی ==== | ||
برخی افراد به جهت | برخی افراد به جهت اینکه شغل ثابت و مطمئنی ندارند، ازدواج خود را به تأخیر میاندازند. تصویب و اجرای قوانین حمایت از کار، پایینآوردن انتظارات و تغییر نگرش به مقوله کار و زندگی بهعنوان راهکارهای حل این مشکل پیشنهاد شده است.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/report/show/1745070 رحمانیپور و همکاران، «عوامل تأثیرگذار بر افزایش سن ازدواج جوانان»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی]؛</ref> | ||
=== عوامل اجتماعی و جمعیتی === | === عوامل اجتماعی و جمعیتی === | ||
==== ناهنجاریهای اجتماعی ==== | ==== ناهنجاریهای اجتماعی ==== | ||
بالا رفتن ناهنجاریها و آسیبهای اجتماعی مانند اعتیاد، بیبندوباری، دسترسی راحت به جنس مخالف و ارضای نیازهای جنسی خارج از چارچوب ازدواج،<ref>[https://www.irna.ir/news/84221424/ازدواج-هراسی-مهم-ترین-عامل-افزایش-سن-ازدواج نیکنام، «ازدواجهراسی؛ مهمترین عامل افزایش سن | بالا رفتن ناهنجاریها و آسیبهای اجتماعی مانند اعتیاد، بیبندوباری، دسترسی راحت به جنس مخالف و ارضای نیازهای جنسی خارج از چارچوب ازدواج،<ref>[https://www.irna.ir/news/84221424/ازدواج-هراسی-مهم-ترین-عامل-افزایش-سن-ازدواج نیکنام، «ازدواجهراسی؛ مهمترین عامل افزایش سن ازدواج»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> شکستها، منازعات و اختلافات، [[طلاق]]، [[همسرآزاری]]، روابط سرد همسران، دخالت اطرافیان در میان برخی خانوادهها بهویژه میان زوجهای جوان، وحشت و تنفر از ازدواج را موجب شده است.<ref>[https://resalat-news.com/چرا-سن-ازدواج-بالا-رفت؟/ طباطبایی، «چرا سن ازدواج بالا رفت؟»، وبسایت روزنامۀ رسالت.]</ref> | ||
==== تعارضات رفتاری حاکم بر خانوادهها ==== | ==== تعارضات رفتاری حاکم بر خانوادهها ==== | ||
آزادیها و محدودیتهای رفتاری، نوع معاشرت، رسوم حاکم بر سلوک خانوادهها، عواطف و احساسات، انتخابها و وظیفهشناسیها | آزادیها و محدودیتهای رفتاری، نوع معاشرت، رسوم حاکم بر سلوک خانوادهها، عواطف و احساسات، انتخابها و وظیفهشناسیها ازجمله رفتارهای متفاوتی است که هرکدام میتواند بر چگونگی زندگی همسران اثرگذار باشد. برخورداری جوانان از چنین تعارضات و تفاوتهای رفتاری و مشاهدهٔ آنها در افراد قابل ازدواج، موجب شده است تا از خیر تأهل بگذرند و زندگی مجردی را برگزینند.<ref>[https://jss.tabriz.iau.ir/article_525726.html خیری و حاجیآقا، «بررسی آسیبشناختی اجتماعی بالا رفتن سن ازدواج از دیدگاه دانشجویان دختر دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه»، 1396ش، ص127.]</ref> | ||
==== انگارههای اجتماعی ==== | ==== انگارههای اجتماعی ==== | ||
بیاعتمادی دختران نسبت به پسران، ایدهآلگرایی دختران در ازدواج و مسئولیتگریزی دختران و پسران نسبت به ازدواج از دیگر عوامل اجتماعی برای افزایش سنّ ازدواج شمرده شده است.<ref>[https://jss.tabriz.iau.ir/article_525726.html خیری و حاجیآقا، «بررسی آسیبشناختی اجتماعی بالا رفتن سن ازدواج از دیدگاه دانشجویان دختر دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه»، 1396ش، | بیاعتمادی دختران نسبت به پسران، ایدهآلگرایی دختران در ازدواج و مسئولیتگریزی دختران و پسران نسبت به ازدواج از دیگر عوامل اجتماعی برای افزایش سنّ ازدواج شمرده شده است.<ref>[https://jss.tabriz.iau.ir/article_525726.html خیری و حاجیآقا، «بررسی آسیبشناختی اجتماعی بالا رفتن سن ازدواج از دیدگاه دانشجویان دختر دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه»، 1396ش، ص128.]</ref> | ||
==== سربازی ==== | ==== سربازی ==== | ||
براساس پیمایشی در زندگی خانوادگی ایرانیان، بیش از | براساس پیمایشی در زندگی خانوادگی ایرانیان، بیش از ۵٫۳درصد جوابدهندگان مرد، سربازی را از دلایل اصلی تأخیر در ازدواج بهشمار آوردهاند. طی این پیمایش، سربازی پنجمین عامل تأخیر در ازدواج، معرفی شده است.<ref>[https://farsnews.ir/social/1665817226000758113 «الگوی خدمت سربازی با تأکید بر ازدواج و فرزندآوری»، خبرگزاری فارس.]</ref> | ||
==== مهاجرت مردان روستایی به شهرها ==== | ==== مهاجرت مردان روستایی به شهرها ==== | ||
در چند دههٔ اخیر در برخی مناطق روستایی ایران، سن ازدواج | در چند دههٔ اخیر در برخی مناطق روستایی ایران، سن ازدواج دختران، افزایش معناداری یافته است. بررسیها نشان میدهد که عامل این پدیده، مهاجرت نیروی کار از روستاها به شهرها است. در مناطق روستایی ایران، کوتاه بودن مدت تحصیل موجب ورود سریعتر جوانان به بازار کار میشود و دراینراستا، مردان جویای کار از امکان بیشتری برای مهاجرت به شهرها برخوردار هستند، درحالیکه دختران، معمولاً در روستا میمانند. بدین ترتیب، نسبت جنسی جمعیت به نفع دختران، تغییر میکند و فرصت ازدواج برای آنها بهشدت کاهش مییابد.<ref>[https://www.irna.ir/news/7409411/افزایش-سن-ازدواج-دختران-روستایی-استان-اصفه «افزایش سن ازدواج دختران روستایی استان اصفهان پیامد مهاجرت مردان به شهرها»، خبرگزاری جمهوری اسلامی]؛ [https://www.sid.ir/paper/419299/fa محمودیان، «سن ازدواج در حال افزایش: بررسی عوامل پشتیبان»، ۱۳۸۳ش، ص۲۸].</ref> | ||
==== کاهش نرخ باروری ==== | ==== کاهش نرخ باروری ==== | ||
کاهش نرخ باروری در طولانیمدت منجر به کاهش تعداد افراد در سن ازدواج در جامعه میشود و بهنوبه خود، سن ازدواج را افزایش میدهد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/419299/fa محمودیان، «سن ازدواج در حال افزایش: بررسی عوامل پشتیبان»، ۱۳۸۳ش، ص۲۸].</ref> | کاهش نرخ باروری در طولانیمدت منجر به کاهش تعداد افراد در سن ازدواج در جامعه میشود و بهنوبه خود، سن ازدواج را افزایش میدهد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/419299/fa محمودیان، «سن ازدواج در حال افزایش: بررسی عوامل پشتیبان»، ۱۳۸۳ش، ص۲۸].</ref> | ||
== آسیبشناسی | == آسیبشناسی سن ازدواج دختران روستایی == | ||
افزایش سن ازدواج دختران روستایی، بهعنوان تحولی اجتماعی با پیامدهای فردی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، نشاندهندهٔ تغییر ارزشها و سبک زندگی است. این موضوع، برای برنامهریزی توسعه و سیاستگذاری اجتماعی ضروری است، چراکه بر الگوهای خانواده، نرخ باروری و ساختار سنی [[جمعیت]] تأثیر میگذارد.<ref>[https://www.farhangeilam.ir/article_141439_ef09968d137cd1a7091b82cefe43f0b8.pdf تاجبخش و پویافر، «واکاوی علل تغییر الگوی سنی ازدواج روستاییان»، 1400ش، ص149].</ref> سن ازدواج در ایران که در گذشته، بهویژه در روستاها، پایینتر بود، از اواسط قرن بیستم بهدلیل تغییرات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بهتدریج افزایش یافته و در دهههای اخیر میانگین آن برای زنان و مردان، بهویژه در شهرها، بهطور قابل توجهی بیشتر شده است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/2297/تحول-سن-ازدواج-زنان-در-ایران-و-عوامل-جمعیتی-مؤثر-بر-آن کاظمیپور، «تحول سن ازدواج زنان در ایران و عوامل جمعیتی مؤثر بر آن»، ۱۳۸۳ش، ص106].</ref> | |||
افزایش سن ازدواج دختران روستایی، بهعنوان تحولی اجتماعی با پیامدهای فردی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، نشاندهندهٔ تغییر ارزشها و سبک زندگی است. این موضوع، برای برنامهریزی توسعه و سیاستگذاری اجتماعی ضروری است، چراکه بر الگوهای خانواده، نرخ باروری و ساختار سنی [[جمعیت]] تأثیر میگذارد.<ref>[https://www.farhangeilam.ir/article_141439_ef09968d137cd1a7091b82cefe43f0b8.pdf تاجبخش و پویافر، | |||
میانگین سن ازدواج دختران روستایی ایران از ۱۹ سال در سال ۱۳۳۵ش به ۲۲ سال در سال ۱۳۹۵ش افزایش یافته و همراه با کاهش ازدواجها، افزایش [[طلاق]]ها و رشد [[تجرد قطعی]]، نگرانیهایی را ایجاد کرده است، بهویژه که نسبت دختران مجرد در روستاها دو برابر شهرها گزارش شده و این تغییرات به عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نسبت داده میشود.<ref>[https://amar.org.ir/news/ID/2384/میانگین-سن-در-اولین-ازدواج-برای-زنان-کاهش-و-برای-مردان-افزایش-یافت «میانگین سن در اولین ازدواج برای زنان کاهش و برای مردان افزایش یافت»، وبسایت مرکز آمار ایران].</ref> میانگین سن ازدواج در شهرها بهدلیل عواملی مانند تحصیلات، [[اشتغال زنان]] و هزینههای بالاتر، بیشتر از روستاها است، اما با مدرن شدن جوامع، این تفاوت کاهش یافته است. [[مهاجرت]] پسران روستایی به شهرها نیز فرصتهای ازدواج دختران روستایی را محدود کرده و آمار ازدواج پسران را در مقایسه با دختران افزایش داده است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/2297/تحول-سن-ازدواج-زنان-در-ایران-و-عوامل-جمعیتی-مؤثر-بر-آن کاظمیپور، «تحول سن ازدواج زنان در ایران و عوامل جمعیتی مؤثر بر آن»، ۱۳۸۳ش، ص117].</ref> | میانگین سن ازدواج دختران روستایی ایران از ۱۹ سال در سال ۱۳۳۵ش به ۲۲ سال در سال ۱۳۹۵ش افزایش یافته و همراه با کاهش ازدواجها، افزایش [[طلاق]]ها و رشد [[تجرد قطعی]]، نگرانیهایی را ایجاد کرده است، بهویژه که نسبت دختران مجرد در روستاها دو برابر شهرها گزارش شده و این تغییرات به عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نسبت داده میشود.<ref>[https://amar.org.ir/news/ID/2384/میانگین-سن-در-اولین-ازدواج-برای-زنان-کاهش-و-برای-مردان-افزایش-یافت «میانگین سن در اولین ازدواج برای زنان کاهش و برای مردان افزایش یافت»، وبسایت مرکز آمار ایران].</ref> میانگین سن ازدواج در شهرها بهدلیل عواملی مانند تحصیلات، [[اشتغال زنان]] و هزینههای بالاتر، بیشتر از روستاها است، اما با مدرن شدن جوامع، این تفاوت کاهش یافته است. [[مهاجرت]] پسران روستایی به شهرها نیز فرصتهای ازدواج دختران روستایی را محدود کرده و آمار ازدواج پسران را در مقایسه با دختران افزایش داده است.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/2297/تحول-سن-ازدواج-زنان-در-ایران-و-عوامل-جمعیتی-مؤثر-بر-آن کاظمیپور، «تحول سن ازدواج زنان در ایران و عوامل جمعیتی مؤثر بر آن»، ۱۳۸۳ش، ص117].</ref> | ||
== چالشهای افزایش سن ازدواج == | |||
افزایش سن ازدواج پیامدهای منفی متعددی را به دنبال دارد که به برخی از آنها اشاره میشود: | افزایش سن ازدواج پیامدهای منفی متعددی را به دنبال دارد که به برخی از آنها اشاره میشود: | ||
* تجرد | * '''تجرد بالا:''' حرکت بهسمت افزایش سنّ ازدواج، احتمال تجرد قطعی را بهویژه برای دختران افزایش میدهد. با انتقال از گروه سنّی ۲۹–۲۵ سال به ۳۰ سال و بالاتر، شانس ازدواج دختران بر مبنای تقاضای پسران برای ازدواج، بهشدت کاهش مییابد. براساس نتایج برخی تحقیقات، احتمال اینکه دختری در سنّین ۳۴–۳۰ سالگی ازدواج کند حدود نصف احتمال ازدواج دختری در سنین ۲۹–۲۵ سالگی است و اگر این دختر در گروه سنّی ۳۵ تا ۳۹ سالگی قرار گیرد این احتمال به یکپنجم کاهش خواهد یافت. اگر سنّ زن به همین ترتیب به گروههای سنّی بالاتر انتقال یابد، شانس ازدواج او بهمیزان بیشتری کاهش خواهد یافت تا جاییکه در ۵۰ سالگی، این شانس به صفر نزدیک میشود. براساس برآوردهای موجود، کاهشی که در عمومیت ازدواج مقطعبهمقطع از سرشماری ۱۳۸۵ش تا ۱۳۹۵ش آغاز شده، تا ۴۰ سال آینده ادامه خواهد یافت و نسبت زنانی را که تا ۵۰ سالگی هرگز ازدواج نخواهند کرد تا بیش از ۲۰درصد در ۱۴۳۵ش افزایش خواهد داد.<ref>[https://resalat-news.com/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%9F/ طباطبایی، «چرا سن ازدواج بالا رفت؟»، وبسایت روزنامۀ رسالت.]</ref> | ||
* کاهش | * '''کاهش فرزندآوری:''' ازدواج در سنین بالاتر، بهطور طبیعی سن باروری را کاهش میدهد. این امر میتواند منجر به کاهش نرخ باروری و افزایش [[سالمندی]] جمعیت شود.<ref>[https://resalat-news.com/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7-%D8%B1%D9%81%D8%AA%D8%9F/ طباطبایی، «چرا سن ازدواج بالا رفت؟»، وبسایت روزنامۀ رسالت.]</ref> کاهش فرزندآوری پیامدهای منفی متعددی برای جامعه به دنبال دارد که ازجملهٔ آنها کمبود نیروی کار جوان، افزایش بار مالی بر روی سیستمهای مراقبتهای بهداشتی و رفاهی و بهطور کلی، برهم خوردن تعادل جمعیتی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/419299/fa محمودیان، «سن ازدواج در حال افزایش: بررسی عوامل پشتیبان»، ۱۳۸۳ش، ص۲۸].</ref> | ||
* | * ا'''فزایش سالمندی:''' افزایش سالمندی و پیری جمعیت از آثار افزایش سنّ ازدواج میتواند باشد. امروزه بسیاری از افرادی که بهنگام ازدواج نمیکنند در معرض عبور از سن مناسب برای ازدواج و ورود به مرحله تجرد قطعی و تنهایی تا پایان عمر هستند. افزایش جمعیت سالخورده باعث سنگینتر شدن تأمین هزینهها و امکانات و کمتر شدن پساندازها شده و در نتیجه سرمایهگذاری عمومی و رشد اقتصادی را کاهش میدهد.<ref>[https://ijer.atu.ac.ir/article_8302.html قویدل و میرغیاثیمرادی، «پیری جمعیت، امید به زندگی و رشد اقتصادی»، 1396ش، ص160.]</ref> | ||
* افزایش روابط | * '''افزایش روابط نامشروع:''' به تعویق افتادن ازدواج ممکن است افراد را به سمت روابط نامشروع و خارج از چارچوب خانواده سوق دهد. این امر میتواند به بارداریهای ناخواسته، [[سقط جنین]]، بیماریهای مقاربتی و مشکلات خانوادگی منجر شود.<ref>[https://vista.ir/m/a/7qj62/تحلیل-روان-شناختی-افزایش-سن-ازدواج-و-نقش-آن-در-انحرافات-اخلاقی-جوانان شجاعی، «تحلیل روانشناختی افزایش سن ازدواج و نقش آن در انحرافات اخلاقی جوانان»، وبسایت مجله ویستا].</ref> | ||
* افزایش تنهایی و ایجاد مشکلات | * '''افزایش تنهایی و ایجاد مشکلات روانی:''' افراد تنها در سنین بالاتر، بهدلیل عدم تجربه زندگی مشترک و تشکیل خانواده، ممکن است بیشتر در معرض [[افسردگی]]، [[اضطراب فراگیر|اضطراب]] و تنهایی قرار بگیرند. این احساس تنهایی میتواند منجر به گوشهگیری، [[انزوای اجتماعی]] و حتی مشکلات روحی و روانی جدیتر شود.<ref>[https://www.iscanews.ir/news/687410/فصل-تنهایی-ها-افزایش-سن-ازدواج-دختران-تبدیل-به-یک-آسیب-اجتماعی حاجیان، «فصل تنهاییها، افزایش سن ازدواج دختران تبدیل به یک آسیب اجتماعی میشود» باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران].</ref> | ||
* سختگیری در | * '''سختگیری در انتخاب:''' افراد با افزایش سن، تجربیات و دیدگاههای بیشتری در زندگی کسب میکنند. این امر ممکن است منجر به افزایش معیارها و انتظارات آنها در انتخاب همسر شده و یافتن فردی که تمام این معیارها را بهطور کامل داشته باشد، دچار چالش کند.<ref>[https://farsnews.ir/fars/news/14000914000617/همسریابی-سخت%E2%80%8Cترین-مرحله-ازدواج-افزایش-سن-ازدواج-و-سخت-شدن-معیارهای «همسریابی، سختترین مرحله ازدواج، افزایش سن ازدواج و سختشدن معیارهای انتخاب»، خبرگزاری فارس]؛ [https://www.isna.ir/news/99073022045/وسواس-در-انتخاب-با-بالا-رفتن-سن-ازدواج میرمعینی، «وسواس در انتخاب با بالارفتن سن ازدواج»، خبرگزاری ایسنا].</ref> | ||
* کاهش نیروی | * '''کاهش نیروی انسانی:''' از اثرات افزایش سنّ ازدواج کاهش نیروی انسانی در جامعه است. با پایین آمدن آمار ازدواج، آمار رشد جمعیت نیز پایین آمده، نیروی انسانی کشور با کاهش مواجه میشود. این امر که بر اثر کاهش تشکیل خانواده و فرزندآوری به وجود آمده، به یک مسألهٔ اجتماعی تبدیل شده است. جمعیت یک جامعه، جهت پیشبرد اهداف توسعهای، مهم است و بههمین دلیل بسیاری از دولتها طرحهای حمایت از ازدواج بههنگام، تشکیل [[خانواده]] و [[فرزندآوری]] را در دستور کار خود قرار میدهند.<ref>[https://www.irna.ir/news/84221424/%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D9%87%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A7%D9%81%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B3%D9%86-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC نیکنام، «ازدواجهراسی؛ مهمترین عامل افزایش سن ازدواج«، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> | ||
== | == زمینههای کاهش سن ازدواج == | ||
[[پرونده:سن ازدواج (3).jpg|جایگزین=ازدواج آسان|بندانگشتی|مراسم ازدواج آسان ۷۵۰ زوج جوان در استان بوشهر]] | [[پرونده:سن ازدواج (3).jpg|جایگزین=ازدواج آسان|بندانگشتی|مراسم ازدواج آسان ۷۵۰ زوج جوان در استان بوشهر]] | ||
==== ترویج ازدواج آسان ==== | ==== ترویج ازدواج آسان ==== | ||
یکی از | یکی از ابزارهای مؤثر در کاهش سن ازدواج، ترویج فرهنگ «[[ازدواج آسان]]» است. این امر به معنای سادهگرفتن تشریفات و مقدمات ازدواج، پرهیز از تجملات و تمرکز بر اصل ازدواج و تشکیل خانواده بهجای ظواهر و چشموهمچشمی است. فرهنگسازی، تغییر نگرشها و کاستن از هزینههای غیرضروری ازدواج از راهکارهای تحقق ازدواج آسان است.<ref>[https://rasekhoon.net/lifestyle/show/1420445/سن-ازدواج-عوامل-افزایش-و-راهکارهاى-کاهش-آن-بخش-چهارم حسینپور، «سن ازدواج، عوامل افزایش و راهکارهای کاهش آن (بخش چهارم)»، وبسایت راسخون].</ref> | ||
==== تغییر نگرشها ==== | ==== تغییر نگرشها ==== | ||
از دیگر راههای کاهش سن ازدواج، تغییر نگرش جامعه نسبت به ازدواج است. نگرشهایی که ازدواج را مانع استقلال فردی میداند، یا ازدواج بدون تجملات را نمیپذیرد و ازدواج در سنین پایین را دارای ریسک [[طلاق]] برمیشمارد، مانع ازدواج بوده و موجب افزایش سن ازدواج میشود. آموزش و اطلاعرسانی، ترویج الگوهای موفق و استفاده از ظرفیت رسانههای ارتباط جمعی از راهکارهای تغییر نگرش عنوان شده است.<ref>[https://pasokh.org/fa/Article/View/10094/افزايش-سن-ازدواج-و-مقابله-با-آن/?SearchText=افزایش%20سن%20ازدواج&LPhrase= رجبی، «عوامل افزایش سن ازدواج و راهبردهای کاهش آن»، وبسایت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات]؛ [https://rasekhoon.net/article/show/628373/تأخیر-ازدواج-(علل-و-راه-کار)/ مانیان، «تأخیر ازدواج (علل و راه کار)»، وبسایت راسخون].</ref> | |||
==== تسهیل شرایط ازدواج ==== | ==== تسهیل شرایط ازدواج ==== | ||
[[پرونده:سن ازدواج2.jpg|بندانگشتی]] | [[پرونده:سن ازدواج2.jpg|بندانگشتی]] | ||
تسهیل شرایط ازدواج، بهمعنای فراهمآوردن تمهیدات و اقداماتی است که ازدواج را برای جوانان آسانتر میکند. این امر شامل اقدامات مختلفی در سطوح مختلف | تسهیل شرایط ازدواج، بهمعنای فراهمآوردن تمهیدات و اقداماتی است که ازدواج را برای جوانان آسانتر میکند. این امر شامل اقدامات مختلفی در سطوح مختلف ازجمله اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و قانونی میشود. ارائه وام و تسهیلات ازدواج، ایجاد اشتغال، همیاری در [[هزینههای عروسی|هزینههای ازدواج]]، تشویق به زندگی در کنار خانواده، کنترل مهاجرت روستاییان به شهرها، ترویج [[مشاوره پیش از ازدواج|مشاوره پیشاز ازدواج]] و آموزش [[مهارتهای زندگی]] از راهکارهای تحقق این هدف، شمرده شده است.<ref>[https://rasekhoon.net/lifestyle/show/1420445/سن-ازدواج-عوامل-افزایش-و-راهکارهاى-کاهش-آن-بخش-چهارم حسینپور، «سن ازدواج، عوامل افزایش و راهکارهای کاهش آن (بخش چهارم)»، وبسایت راسخون].</ref> | ||
== رویکردها == | == رویکردها به سن ازدواج == | ||
[[پرونده:سن ازدواج copy.jpg|بندانگشتی]] | [[پرونده:سن ازدواج copy.jpg|بندانگشتی]] | ||
=== فقهی === | === فقهی === | ||
بیشتر فقها بر ازدواج در سن بلوغ جنسی تأکید میکنند. آیتالله طباطبایی یزدی،<ref>طباطبایی یزدی، العروهٔ الوثقی، ج 5، | بیشتر فقها بر ازدواج در سن بلوغ جنسی تأکید میکنند. آیتالله طباطبایی یزدی،<ref>طباطبایی یزدی، العروهٔ الوثقی، ج 5، 1414ق، ص490.</ref> امام خمینی،<ref>موسوی خمینی، تحریرالوسیله، ج 2، 1387ش، ص240.</ref> آیتالله خویی،<ref>موسوی خوئئ، موسوعه الامام الخوئی، ج 32، 1418ق، ص10.</ref> آیتالله گلپایگانی،<ref>موسوی گلپایگانی، هدایةالعباد، ج2، 1371ش، ص304.</ref> آیتالله فاضل لنکرانی،<ref>فاضل موحد لنکرانی، رساله توضیحالمسائل، ۱۳۸۶ش، ص439.</ref> آیتالله وحید<ref>وحیدخراسانی، توضیحالمسائل، 1421ق، ص508.</ref> بهترین سن ازدواج را بلافاصله بعداز بلوغ میدانند. آیتالله خامنهای، ازدواج در سن بلوغ را جایز میداند؛ اما اصرار بر ازدواج زودرس را نمیپسندد و اجبار دختران کم سن و سال را نادیده گرفتن حقوق زنان قلمداد کرده است.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=11400 مقام معظم رهبری در جمع زنان هرمزگان، تاریخ 29/ 11/ 1376]</ref> آیتالله مکارم شیرازی افزونبر [[بلوغ]]، رشد عقلی و جسمانی را هم برای ازدواج ضروری میداند.<ref>مکارم شیرازی، احکام بانوان، ۱۳۸۰ش، ص20.</ref> | ||
=== جامعهشناسی === | === جامعهشناسی === | ||
برخی صاحبنظران، معتقدند بیشتر جوانان | برخی صاحبنظران، معتقدند بیشتر جوانان پساز سن هجده و نوزده میتوانند ازدواج کنند. هرچند این سن بسته به شرایط محیطی، اجتماعی و فرهنگی متفاوت است. ممکن است برخی جوانان آمادگی زودتری برای ازدواج داشته باشند، برخی دیگر حتی در بیستوپنج سالگی هم آمادگی لازم برای ازدواج را نداشته باشند.<ref>افروز، مبانی روانشناختی ازدواج در بستر فرهنگ و ارزشهای اسلامی، 1381ش، ص21.</ref> بعضی دیدگاهها حد وسط بین دیدگاه فقهی و جامعهشناسی است. اسندلال آنها این است که؛ افراد برای تشکیل خانواده و پذیرش مسئولیتهای آن نیازمند تواناییهایی هستند که ممکن است در سن بلوغ [[جنسی]]، آن تواناییها را نداشته باشند. از آن طرف ازدواج را نمیتوان تا کسب شایستگی به تعویق انداخت چون ممکن است بعضیها پساز گذشت چند دهه از عمرشان باز این توانایی را به دست نیاورند. بهترین سن ازدواج، تأخیری اندک از سن بلوغ و دستیابی نسبی به شایستگی مورد نیاز است.<ref>ابراهیمپور، شاخصهای خانواده مطلوب از دیدگاه اسلام، 1400ش، ص108.</ref> | ||
=== حقوقی === | === حقوقی === | ||
ازدواج زودهنگام، در قرن نوزدهم برای '''[[زنان]]''' و مردان ایرانی عرف بوده. در سال | ازدواج زودهنگام، در قرن نوزدهم برای '''[[زنان]]''' و مردان ایرانی عرف بوده است. در سال ۱۳۱۴ش با تصویب ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی، سن ازدواج وارد حیطۀ قانون مدنی ایران شد. در این قانون حداقل سن ازدواج برای دختران، پانزده سال و برای پسران، هجده سال مشخص شد. اما باوجود تصویب این قانون، سن واقعی ازدواج، تا اواسط قرن نوزدهم پایین بود. در دهه ۱۳۵۰ش، افزایش تقریبی و نسبی سن ازدواج در ایران رخ داد که این افزایش در دهه ۱۳۷۰ش چشمگیر شد.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_13256.html کاظمیپور، «تحول سن ازدواج در ایران و عوامل جمعیتی مؤثر بر آن»، 1383ش، ص111.]</ref> دی ۱۳۵۳ش برای هماهنگی قوانین ازدواج با سیاست کنترل موالید، کمترین سن ازدواج برای دختران، هجده و برای پسران، بیست سال تعیین شد. اکنون سن قانونی ازدواج در ایران سیزده سال برای دختران و پانزده سال برای پسران است.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_13256.html بلادی موسوی ، «بررسی تحول ازدواج در ایران»، 1378ش، ص89.]</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۱۳۷: | خط ۱۳۶: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
* آیتاللهی، زهرا، «سن ازدواج دختران»، وبسایت مجله فقه، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم)، تاریخ درج مطلب: ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۳ش. | |||
* افروز، غلامعلی، مبانی روانشناختی ازدواج در بستر فرهنگ و ارزشهای اسلامی، تهران، دانشگاه تهران، ۱۳۸۱ش. | |||
* «افزایش سن ازدواج دختران روستایی استان اصفهان پیامد مهاجرت مردان به شهرها»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۲۹ اردیبهشت ۱۳۸۷ش. | |||
* آیتاللهی، زهرا، «سن ازدواج دختران»، وبسایت مجله فقه، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم)، تاریخ | |||
* «افزایش سن ازدواج دختران روستایی استان اصفهان پیامد مهاجرت مردان به شهرها»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ | |||
* «افزایش سنّ ازدواج؛ معضلی پیش روی برنامهٔ ارتقای باروری»، خبرگزاری میزان، تاریخ درج مطلب: ۱ خرداد ۱۴۰۱ش. | * «افزایش سنّ ازدواج؛ معضلی پیش روی برنامهٔ ارتقای باروری»، خبرگزاری میزان، تاریخ درج مطلب: ۱ خرداد ۱۴۰۱ش. | ||
* انصاری، قدرتالله، احکام و حقوق کودکان در اسلام، قم، مرکز فقهی ائمه اطهار، بیتا. | * انصاری، قدرتالله، احکام و حقوق کودکان در اسلام، قم، مرکز فقهی ائمه اطهار، بیتا. | ||
* ابراهیمپور، قاسم، شاخصهای خانواده مطلوب از دیدگاه اسلام، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۴۰۰ش. | |||
* «الگوی خدمت سربازی با تأکید بر ازدواج و فرزندآوری»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۲۳ دی ۱۴۰۱ش. | |||
* بلادی موسوی، صدرالدین، بررسی تحول ازدواج در ایران، تهران فصلنامه جمعیت، سازمان ثبت احوال، ش ۲۷ و ۲۸، ۱۳۷۸ش. | |||
* «بهترین سنّ برای ازدواج و فرمول محاسبهٔ سنّ ازدواج دختر و پسر»، وبسایت تصویر زندگی، تاریخ بازدید: ۴ تیر ۱۴۰۲ش. | * «بهترین سنّ برای ازدواج و فرمول محاسبهٔ سنّ ازدواج دختر و پسر»، وبسایت تصویر زندگی، تاریخ بازدید: ۴ تیر ۱۴۰۲ش. | ||
* بیدال، گوردون، «ازدواج زودرس و فقر در آیند»، وبسایت National Library Of Medicine، تاریخ درج مطلب: آگوست ۲۰۱۰م. | * بیدال، گوردون، «ازدواج زودرس و فقر در آیند»، وبسایت National Library Of Medicine، تاریخ درج مطلب: آگوست ۲۰۱۰م. | ||
* تاجبخش، غلامرضا و پویافر، محمدرضا، | * تاجبخش، غلامرضا و پویافر، محمدرضا، «واکاوی علل تغییر الگوی سنی ازدواج روستاییان»، در فصلنامه فرهنگ ایلام، دوره بیستودوم، شماره ۷۰ و ۷۱، بهار و تابستان ۱۴۰۰ش. | ||
* «تاریخچه سن ازدواج در ایران»، وبسایت حقوق مدیا، تاریخ درج مطلب: ۶ خرداد ۱۴۰۲ش. | * «تاریخچه سن ازدواج در ایران»، وبسایت حقوق مدیا، تاریخ درج مطلب: ۶ خرداد ۱۴۰۲ش. | ||
* حاجیان، زهره، «فصل | * طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم، العروهٔ الوثقی، قم، مکتبة الداوری، ۱۴۱۴ه.ق | ||
* حسینپور، | * موسوی خمینی، سید روحالله، تحریرالوسیله، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۷ش. | ||
* موسوی خوئی، سیدابوالقاسم، موسوعه الامام الخوئی، قم، مؤسسة إحیاء آثار الامام الخوئی، ۱۴۱۸ق. | |||
* موسوی گلپایگانی، سید محمدرضا، هدایةالعباد، قم، دارالقرآنالکریم، ۱۳۷۱ش. | |||
* فاضل موحد لنکرانی، محمد، رساله توضیحالمسائل، قم، آدینه سبز، ۱۳۸۶ش. | |||
* وحیدخراسانی، حسین، توضیحالمسائل، قم، مدرسه باقرالعلوم، ۱۴۲۱ق. | |||
* مقام معظم رهبری در جمع زنان هرمزگان، تاریخ ۲۹/ ۱۱/ ۱۳۷۶ش. | |||
* مکارم شیرازی، ناصر، احکام بانوان، قم مدرسه امام علی بن ابیطالب، ۱۳۸۰ش. | |||
* حاجیان، زهره، «فصل تنهاییها، افزایش سن ازدواج دختران تبدیل به یک آسیب اجتماعی میشود»، باشگاه خبرنگاران دانشجویی ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۸ مهر ۱۳۹۵ش. | |||
* حسینپور، سید روحالله، «سن ازدواج، عوامل افزایش و راهکارهای کاهش آن (بخش چهارم)»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۹ اسفند ۱۳۹۷ش. | |||
* خیری، مرضیه و حاجیآقا، مهدی، «بررسی آسیبشناختی اجتماعی بالا رفتن سنّ ازدواج از دیدگاه دانشجویان دختر دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه»، مجلهٔ مطالعات جامعهشناسی، سال ۸، شمارهٔ ۳۰، بهار ۱۳۹۵ش. | * خیری، مرضیه و حاجیآقا، مهدی، «بررسی آسیبشناختی اجتماعی بالا رفتن سنّ ازدواج از دیدگاه دانشجویان دختر دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارومیه»، مجلهٔ مطالعات جامعهشناسی، سال ۸، شمارهٔ ۳۰، بهار ۱۳۹۵ش. | ||
* رجبی، عباس، «عوامل افزایش سن ازدواج و راهبردهای کاهش آن»، وبسایت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات، تاریخ بازدید: ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۳ش. | * رجبی، عباس، «عوامل افزایش سن ازدواج و راهبردهای کاهش آن»، وبسایت مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات، تاریخ بازدید: ۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۳ش. | ||
| خط ۱۶۸: | خط ۱۶۴: | ||
* رشوند سرخکوله، مرجان و وجدانی، فاطمه، «مطالعهٔ رابطهٔ فردگرایی و برابری جنسیتی با ارزش ازدواج (مورد مطالعه: دختران ازدواجنکردهٔ ۲۰ تا ۳۴ سالهٔ شهر تهران)»، در مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، ۱۳۹۹ش. | * رشوند سرخکوله، مرجان و وجدانی، فاطمه، «مطالعهٔ رابطهٔ فردگرایی و برابری جنسیتی با ارزش ازدواج (مورد مطالعه: دختران ازدواجنکردهٔ ۲۰ تا ۳۴ سالهٔ شهر تهران)»، در مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، ۱۳۹۹ش. | ||
* رئوفی، مریم، «بلوغ عقلی و عاطفی هم برای ازدواج لازم است»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۵ مهر ۱۳۹۲ش. | * رئوفی، مریم، «بلوغ عقلی و عاطفی هم برای ازدواج لازم است»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۵ مهر ۱۳۹۲ش. | ||
* «زمان مناسب برای ازدواج از نظر رهبر | * «زمان مناسب برای ازدواج از نظر رهبر انقلاب، رسم وساطت در ازدواج کم شده است»، خبرگزاری تسنیم، تاریخ درج مطلب: ۱ مرداد ۱۳۹۹ش. | ||
* سالاریفر، محمدرضا، «بلوغهای هشتگانه ازدواج موفق کدامند؟»، خبرگزاری بینالمللی قرآن | * سالاریفر، محمدرضا، «بلوغهای هشتگانه ازدواج موفق کدامند؟»، خبرگزاری بینالمللی قرآن: ایکنا، تاریخ درج مطلب: ۲۶ تیر ۱۴۰۰ش. | ||
* «سن ازدواج در ایران چقدر است؟ | * «سن ازدواج در ایران چقدر است؟ بهبود نرخ ازدواج در بهار ۱۴۰۲»، خبرگزاری برنا، تاریخ درج مطلب: ۱۸ مهر ۱۴۰۲ش. | ||
* شجاعی، محمدصادق، «تحلیل روانشناختی افزایش سن ازدواج و نقش آن در انحرافات اخلاقی جوانان»، وبسایت مجله ویستا، تاریخ بازدید ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۳ش. | * شجاعی، محمدصادق، «تحلیل روانشناختی افزایش سن ازدواج و نقش آن در انحرافات اخلاقی جوانان»، وبسایت مجله ویستا، تاریخ بازدید ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۳ش. | ||
* شریعتی، الهام و همکاران، «بررسی فقهی_حقوقی سن ازدواج در حقوق ایران»، در فصلنامه مطالعات زن و خانواده، پژوهشکده زنان، دانشگاه | * شریعتی، الهام و همکاران، «بررسی فقهی_حقوقی سن ازدواج در حقوق ایران»، در فصلنامه مطالعات زن و خانواده، پژوهشکده زنان، دانشگاه الزهرا، دوره ۸، شماره ۳، ۱۳۹۹ش. | ||
* طباطبایی، حسن، «چرا سنّ ازدواج بالا رفت؟»، وبسایت روزنامهٔ رسالت، ۲۷ اسفند ۱۴۰۱ش. | * طباطبایی، حسن، «چرا سنّ ازدواج بالا رفت؟»، وبسایت روزنامهٔ رسالت، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اسفند ۱۴۰۱ش. | ||
* علاسوند، فریبا، «سن ازدواج از دید اسلام»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۲۹ خرداد ۱۳۹۶ش. | * علاسوند، فریبا، «سن ازدواج از دید اسلام»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۲۹ خرداد ۱۳۹۶ش. | ||
* «عوامل افزایش سن ازدواج و راهبردهای کاهش آن»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۸ آبان ۱۳۹۰ش. | * «عوامل افزایش سن ازدواج و راهبردهای کاهش آن»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۸ آبان ۱۳۹۰ش. | ||
| خط ۱۸۲: | خط ۱۷۸: | ||
* کنعانی، محمدامین، «پیوند سنت و نوسازی در افزایش سن ازدواج»، در مجله انجمن جمعیتشناسی ایران، شماره ۱، ۱۳۸۵ش. | * کنعانی، محمدامین، «پیوند سنت و نوسازی در افزایش سن ازدواج»، در مجله انجمن جمعیتشناسی ایران، شماره ۱، ۱۳۸۵ش. | ||
* مانیان، حسن، «تأخیر ازدواج (علل و راه کار)»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۱۶ شهریور ۱۳۹۱ش. | * مانیان، حسن، «تأخیر ازدواج (علل و راه کار)»، وبسایت راسخون، تاریخ درج مطلب: ۱۶ شهریور ۱۳۹۱ش. | ||
* محمودیان، حسین، «سن ازدواج در حال افزایش: بررسی عوامل پشتیبان»، در نشریه نامه علوم اجتماعی، دوره ۱۱، شماره ۴ (پیاپی ۲۴)، ۱۳۸۳ش. | * محمودیان، حسین، «سن ازدواج در حال افزایش: بررسی عوامل پشتیبان»، در نشریه نامه علوم اجتماعی، دوره ۱۱، شماره ۴ (پیاپی ۲۴)، ۱۳۸۳ش. | ||
* مطهری، مرتضی، «امدادهای غیبی در زندگی بشر»، در مجموعه آثار مطهری، تهران، صدرا، ۱۳۸۹ش. | * مطهری، مرتضی، «امدادهای غیبی در زندگی بشر»، در مجموعه آثار مطهری، تهران، صدرا، ۱۳۸۹ش. | ||
* «میانگین سن ازدواج عروس و دامادهای ایرانی، خزان زندگی در فصول سرد سال بیشتر است»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۳ دی ۱۳۹۷ش. | |||
* «میانگین سن ازدواج عروس و دامادهای | |||
* میرمعینی، نصرتالله، «وسواس در انتخاب با بالارفتن سن ازدواج»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۳۰ مهر ۱۳۹۹ش. | * میرمعینی، نصرتالله، «وسواس در انتخاب با بالارفتن سن ازدواج»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۳۰ مهر ۱۳۹۹ش. | ||
* نیکنام، معصومه، «ازدواجهراسی؛ مهمترین عامل افزایش سنّازدواج «خبرگزاری جمهوری | * نیکنام، معصومه، «ازدواجهراسی؛ مهمترین عامل افزایش سنّازدواج «خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: ۲۳ بهمن ۱۳۹۹ش. | ||
* هاپکینز، ام کی، «سن دختران رومی در ازدواج»، وبسایت Taylor Francis Online، تاریخ درج مطلب: ۹ نوامبر ۲۰۱۱م. | * هاپکینز، ام کی، «سن دختران رومی در ازدواج»، وبسایت Taylor Francis Online، تاریخ درج مطلب: ۹ نوامبر ۲۰۱۱م. | ||
* «همسریابی، سختترین مرحله | * «همسریابی، سختترین مرحله ازدواج، افزایش سن ازدواج و سختشدن معیارهای انتخاب»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۱۵ آذر ۱۴۰۰ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
