زهرا فاضل (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
زهرا فاضل (بحث | مشارکت‌ها)
خط ۵۸: خط ۵۸:
* میرزااسماعیل‌خان ممتازالدوله
* میرزااسماعیل‌خان ممتازالدوله
||  
||  
* تدوین قانون اساسی (۵۱ اصل) و متمم آن، مخالفت با استقراض خارجی، تصویب طرح تأسیس بانک ملی و اخراج مستشاران خارجی.<ref>[https://fa.wiki.khomeini.ir/wiki/%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%84%DB%8C#cite_note-6 «مجلس شورای ملی»، ویکی خمینی.]</ref>  
* تدوین قانون اساسی (۵۱ اصل) و متمم آن.<ref>[https://fa.wiki.khomeini.ir/wiki/%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%84%DB%8C#cite_note-6 «مجلس شورای ملی»، ویکی خمینی.]</ref>  
* تصویب نظام‌نامه انتخابات و تعیین حقوق ثابت نمایندگی به میزان ماهی ۱۰۰ تومان.
* تصویب نظام‌نامه انتخابات و تعیین حقوق ثابت نمایندگی به میزان ماهی ۱۰۰ تومان.
* ایجاد نظم اداری و ممنوعیت دخالت تماشاچیان.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/128313 «رؤسای مجلس شورای ملی؛ از صنیع‌الدوله تا جواد سعید»، مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی.]</ref>   
* ایجاد نظم اداری و ممنوعیت دخالت تماشاچیان.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/128313 «رؤسای مجلس شورای ملی؛ از صنیع‌الدوله تا جواد سعید»، مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی.]</ref>   
* تقابل با محمدعلی‌شاه به‌دلیل تلاش مجلس برای محدود کردن اختیارات شاه.<ref>ملک‌زاده، تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، ۱۳۸۳ش، ص۵۶۳؛ آجودانی، مشروطه ایرانی، ۱۳۸۶ش، ص۲۱.</ref>
* تأثیر فتاوای علمای نجف در تحریم همکاری با مخالفان مشروطه.<ref>کسروی، تاریخ مشروطه ایران،  ۱۳۸۳ش، ص۶۱۴-۶۱۵.</ref>
* دستور شاه مبنی بر برقراری حکومت نظامی و به توپ بستن ساختمان مجلس، مسجد سپهسالار و مقرهای انجمن‌های حامی مشروطه نظیر انجمن آذربایجان، انجمن مردمی تبریز<ref>کریمی، انقلاب مشروطه در بوته نقد، ۱۳۸۳ش، ص۷۹.</ref> و انجمن مظفری توسط کلنل لیاخوف.
* پایان دوره با کشته شدن نزدیک به ۲۰۰ نفر،<ref>آبراهامیان، تاریخ ایران مدرن، ۱۳۸۹ش، ص۱۰۱.</ref>  زخمی شدن ۵۰۰ نفر، بازداشت و تبعید برخی نمایندگان و انسداد کامل رسانه‌ای.<ref>[https://fa.wikishia.net/view/%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D8%AA%D9%88%D9%BE%E2%80%8C%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%86_%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3_%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C_%D9%85%D9%84%DB%8C «به توپ بستن مجلس شورای ملی»، ویکی شیعه.]</ref>
|-
|-
| دوم(1288-1290ش)||  
| دوم(1288-1290ش)||  
خط ۷۵: خط ۷۱:
* تصویب استخدام مستشاران مالی خارجی.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/128313 «رؤسای مجلس شورای ملی؛ از صنیع‌الدوله تا جواد سعید»، مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی.]</ref>  
* تصویب استخدام مستشاران مالی خارجی.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/128313 «رؤسای مجلس شورای ملی؛ از صنیع‌الدوله تا جواد سعید»، مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی.]</ref>  
* اجرای اولیه و ناقص اصل دوم متمم قانون اساسی مبنی بر تشکیل هیئت مجتهدان تراز اول برای نظارت بر قوانین.<ref>حائری، اسناد روحانیت و مجلس، ۱۳۷۴ش، ج1، ص31.</ref>  
* اجرای اولیه و ناقص اصل دوم متمم قانون اساسی مبنی بر تشکیل هیئت مجتهدان تراز اول برای نظارت بر قوانین.<ref>حائری، اسناد روحانیت و مجلس، ۱۳۷۴ش، ج1، ص31.</ref>  
* تنش پافشاری نمایندگان در مواجهه با اولتیماتوم دولت روسیه برای اخراج مورگان شوستر مستشار مالی آمریکایی.
* تصویب مصوبه تصمیم قانونی راجع به امتداد مجلس شورای ملی برای جلوگیری از ایجاد وقفه تقنینی در مواجهه با ناامنی‌ها.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/90617 «تصمیم قانونی راجع به امتداد مجلس شورای ملی»، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.]</ref>  
* تصویب مصوبه تصمیم قانونی راجع به امتداد مجلس شورای ملی برای جلوگیری از ایجاد وقفه تقنینی در مواجهه با ناامنی‌ها.
* پایان دوره با انحلال مجلس توسط دولت در پی اولتیماتوم روسیه و آغاز وقفه تقنینی سه ساله که سبب عدم تجدید انتخابات شد.<ref>[https://rc.majlis.ir/fa/law/show/90617 «تصمیم قانونی راجع به امتداد مجلس شورای ملی»، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.]</ref>  
 
|-
|-
| سوم(1293-1294ش)|| حسین پیرنیا (مؤتمن‌الملک)||  
| سوم(1293-1294ش)|| حسین پیرنیا (مؤتمن‌الملک)||  
خط ۸۵: خط ۷۸:
* نسخ قانون اختیارات خزانه‌دار کل، تشکیل وزارت مالیه و قانون تفتیش و نظارت مالیه.
* نسخ قانون اختیارات خزانه‌دار کل، تشکیل وزارت مالیه و قانون تفتیش و نظارت مالیه.
* وضع مالیات بر مستغلات و دخانیات، معرفی اسکناس بانک شاهنشاهی و منع خروج طلا و نقره.
* وضع مالیات بر مستغلات و دخانیات، معرفی اسکناس بانک شاهنشاهی و منع خروج طلا و نقره.
* تصویب قانون سربازگیری و قانون پستی.
* تصویب قانون سربازگیری و قانون پستی.<ref> [https://irdc.ir/fa/news/11194/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%85%D9%84%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AC «نگاهی به عملکرد مجلس شورای ملی در دوران جنگ جهانی اول»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.]</ref>  
* تحت تاثیر قرار گرفتن کارکرد اداری در پی پیشروی نیروهای نظامی بیگانه.
* مهاجرت اکثریت نمایندگان به مقصد قم در پی نزدیکی قوای روسیه به پایتخت و تشکیل کمیته دفاع ملی.
* انحلال مجلس در کمتر از یک سال به دلیل از اکثریت افتادن جلسات و آغاز یک فاصله تعطیلی طولانی.<ref> [https://irdc.ir/fa/news/11194/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%85%D9%84%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%AC «نگاهی به عملکرد مجلس شورای ملی در دوران جنگ جهانی اول»، وب‌سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی.]</ref>  
|-
|-
| چهارم(1300-1302ش)|| حسین پیرنیا (مؤتمن‌الملک)||  
| چهارم(1300-1302ش)|| حسین پیرنیا (مؤتمن‌الملک)||  
خط ۱۰۵: خط ۹۵:
* حسین پیرنیا
* حسین پیرنیا
||  
||  
* ورود اقلیتی اندک از نمایندگان واقعی در پی افزایش مداخله قوه مجریه و نهادهای نظامی در انتخابات.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/749/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-1285-1357 شاهدی، «دربارۀ مجلس شورای ملی (1285-1357ش)»، پژوهشکدۀ تاریخ معاصر.]</ref>
* لغو مصونیت قضایی اتباع خارجی یا کاپیتولاسیون.
* لغو مصونیت قضایی اتباع خارجی یا کاپیتولاسیون.
* تصویب قانون تأسیس بانک ملی ایران.
* تصویب قانون تأسیس بانک ملی ایران.
خط ۱۳۲: خط ۱۲۱:
* پدیدار شدن فضای سیاسی نسبتاً باز در ۱۲ سال نخست سلطنت محمدرضاشاه پهلوی.  
* پدیدار شدن فضای سیاسی نسبتاً باز در ۱۲ سال نخست سلطنت محمدرضاشاه پهلوی.  
* رای اعتماد به ۹ کابینه و ۱۱۰ وزیر در پی تکثر احزاب در بهارستان.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/749/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-1285-1357 شاهدی، «دربارۀ مجلس شورای ملی (1285-1357ش)»، پژوهشکدۀ تاریخ معاصر.]</ref>
* رای اعتماد به ۹ کابینه و ۱۱۰ وزیر در پی تکثر احزاب در بهارستان.<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/749/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-1285-1357 شاهدی، «دربارۀ مجلس شورای ملی (1285-1357ش)»، پژوهشکدۀ تاریخ معاصر.]</ref>
* تاثیر اعمال نفوذ مراجع قدرت داخلی و سفارتخانه‌های خارجی بر فرآیند صندوق‌های رای.
* تصویب قانون ممنوعیت دولت از مذاکره و عقد قرارداد نفتی با بیگانگان تا پایان اشغال نظامی.
* تصویب قانون ممنوعیت دولت از مذاکره و عقد قرارداد نفتی با بیگانگان تا پایان اشغال نظامی.
* تصویب طرح خروج نیروهای خارجی از کشور.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/128313 «رؤسای مجلس شورای ملی؛ از صنیع‌الدوله تا جواد سعید»، مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی.]</ref>
* تصویب طرح خروج نیروهای خارجی از کشور.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/128313 «رؤسای مجلس شورای ملی؛ از صنیع‌الدوله تا جواد سعید»، مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی.]</ref>
خط ۱۵۰: خط ۱۳۸:
* عبدالله معظمی
* عبدالله معظمی
||  
||  
* تشکیل هم‌زمان مجلس سنا برای نخستین بار در سال ۱۳۲۸ش.
* تشکیل هم‌زمان مجلس سنا برای نخستین بار در سال ۱۳۲۸ش.<ref>لوح مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی و اسلامی، نسخه دوم، بی‌تا، دوره16.</ref>  
* تصویب قانون ملی شدن صنعت نفت در مجلس شانزدهم تحت تاثیر فشار افکار عمومی.<ref>لوح مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی و اسلامی، نسخه دوم، بی‌تا، دوره16.</ref>  
* تصویب قانون اداره کشور بدون نفت و قطع روابط دیپلماتیک با بریتانیا در دوره هفدهم.
* تصویب قانون اداره کشور بدون نفت و قطع روابط دیپلماتیک با بریتانیا در دوره هفدهم.
* تعطیلی و انحلال بدنه پارلمان دوره هفدهم از طریق برگزاری رفراندوم توسط نخست‌وزیر دکتر محمد مصدق و هموار شدن مسیر کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ش.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/128313 «رؤسای مجلس شورای ملی؛ از صنیع‌الدوله تا جواد سعید»، مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی.]</ref>  
* تعطیلی و انحلال بدنه پارلمان دوره هفدهم از طریق برگزاری رفراندوم توسط نخست‌وزیر دکتر محمد مصدق و هموار شدن مسیر کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ش.<ref>[https://www.cgie.org.ir/popup/fa/system/contentprint/128313 «رؤسای مجلس شورای ملی؛ از صنیع‌الدوله تا جواد سعید»، مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی.]</ref>  
خط ۱۸۳: خط ۱۷۰:
|| دکتر جواد سعید||  
|| دکتر جواد سعید||  
* اختصاص کامل تمامی کرسی‌های پارلمان به اعضای حزب واحد رستاخیز به فرمان شاه در ۱۱ اسفند ۱۳۵۳ش<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/749/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-1285-1357 شاهدی، «دربارۀ مجلس شورای ملی (1285-1357ش)»، پژوهشکدۀ تاریخ معاصر.]</ref> و حذف کامل اصوات مخالف.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/639110/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%D نوروزی چلیچه و محمدی مصیری، «بررسی ساختاری بحران‌های نهادی در مجلس شورای ملی ایران»، 1404ش، ص21-23.]</ref>   
* اختصاص کامل تمامی کرسی‌های پارلمان به اعضای حزب واحد رستاخیز به فرمان شاه در ۱۱ اسفند ۱۳۵۳ش<ref>[https://www.iichs.ir/fa/news/749/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%84%DB%8C-1285-1357 شاهدی، «دربارۀ مجلس شورای ملی (1285-1357ش)»، پژوهشکدۀ تاریخ معاصر.]</ref> و حذف کامل اصوات مخالف.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/639110/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%D نوروزی چلیچه و محمدی مصیری، «بررسی ساختاری بحران‌های نهادی در مجلس شورای ملی ایران»، 1404ش، ص21-23.]</ref>   
* تلاش اداری برای کنترل بحران ناآرامی‌های سال ۱۳۵۶ش و ۱۳۵۷ش با رای اعتماد به کابینه‌های شریف‌امامی، ازهاری و بختیار.<ref>لوح مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی و اسلامی، نسخه دوم، بی‌تا، دوره۲۴.</ref>
* لغو قانون تقویم شاهنشاهی، انحلال اداری ساواک و تصویب لایحه محاکمه وزرای اسبق جهت همراهی با افکار عمومی.<ref>خوشزاد، آخرین مجلس مشروطه؛ دوره بیست و چهارم مجلس شورای ملی و انقلاب اسلامی، 1390ش، ص۲۹۲ـ۲۹۶.</ref>  
* لغو قانون تقویم شاهنشاهی، انحلال اداری ساواک و تصویب لایحه محاکمه وزرای اسبق جهت همراهی با افکار عمومی.
* وقوع موج استعفای نمایندگان در پی اعلام غیرقانونی بودن مجالس پهلوی از سوی امام خمینی.
* اعلام استعفای رسمی جواد سعید در شب ۲۱ بهمن ۱۳۵۷ش و اعلام همبستگی نمایندگان با روند جدید.
* تسخیر ساختمان بهارستان در ۲۲ بهمن ۱۳۵۷ش، انحلال فیزیکی و خاتمه کامل فعالیت ۲۴ دوره مجلس شورای ملی.<ref>خوشزاد، آخرین مجلس مشروطه؛ دوره بیست و چهارم مجلس شورای ملی و انقلاب اسلامی، 1390ش، ص۲۹۲ـ۲۹۶.</ref>  
|}
|}
==پانویس==
==پانویس==
{{پانویس}}
{{پانویس}}