فریده مهدیان (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
فریده مهدیان (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
مجموعهای از تجهیزات و عناصر ثابت یا نیمهثابت در فضاهای عمومی شهری که بهمنظور رفع نیازهای کارکردی، رفاهی، زیباییشناختی و اجتماعی شهروندان در محیطهای بیرونی نصب میشوند به آنها مبلمان شهری میگویند. این عناصر جزء جداییناپذیر از منظر و ساختار شهر هستند و کیفیت زندگی در فضای عمومی را تحتتأثیر قرار میدهند. طراحی مناسب آنها نیازمند توجه همزمان به کارکرد، زیبایی، هویت فرهنگی و پایداری شهری است که در واقع، آیینۀ تمامنمای سطح توسعهیافتگی، دغدغههای اجتماعی و ذوق هنری یک جامعه است. | مجموعهای از تجهیزات و عناصر ثابت یا نیمهثابت در فضاهای عمومی شهری که بهمنظور رفع نیازهای کارکردی، رفاهی، زیباییشناختی و اجتماعی شهروندان در محیطهای بیرونی نصب میشوند به آنها مبلمان شهری میگویند. این عناصر جزء جداییناپذیر از منظر و ساختار شهر هستند و کیفیت زندگی در فضای عمومی را تحتتأثیر قرار میدهند. طراحی مناسب آنها نیازمند توجه همزمان به کارکرد، زیبایی، هویت فرهنگی و پایداری شهری است که در واقع، آیینۀ تمامنمای سطح توسعهیافتگی، دغدغههای اجتماعی و ذوق هنری یک جامعه است. | ||
==مفهومشناسی== | ==مفهومشناسی== | ||
واژۀ مبلمان که ریشۀ فرانسوی دارد بهمعنای مبلها، اثاثه و دکوراسیون یک محل است؛ اما به مجموعۀ کاملی از تجهیزات، تسهیلات نصبشده در فضاهای عمومی شهر مبلمان شهری اطلاق میشود که شهروندان برای رفع نیازهای روزمرۀ خود از آنها استفاده میکنند. | واژۀ مبلمان که ریشۀ فرانسوی دارد بهمعنای مبلها، اثاثه و دکوراسیون یک محل است؛<ref>[https://www.gahr.ir/article_170418.html آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص283.]</ref> اما به مجموعۀ کاملی از تجهیزات، تسهیلات نصبشده در فضاهای عمومی شهر مبلمان شهری اطلاق میشود<ref>[https://magirans.com/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D9%81%D8%B6%D8%A7%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C.htm «طراحی فضاها و مبلمان شهری درراستای پایداری شهری با تأکید بر سنگ فرش یاده و مطالعة موردی: محدودة چهارراه آبرسان - تقاطع شهید بهشتی (تبریز)»، وبسایت مگیران.]</ref> که شهروندان برای رفع نیازهای روزمرۀ خود از آنها استفاده میکنند.<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A8%DB%8C.htm «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران.]</ref> | ||
== اصطلاحات رایج و دلیل نامگذاری == | == اصطلاحات رایج و دلیل نامگذاری == | ||
اصطلاح مبلمان و اثاثۀ شهری یا خیابانی، در انگلستان به مبلمان خیابانی و در آمریکا به مبلمان همگانی یا مبلمان فضای باز نامیده میشوند | اصطلاح مبلمان و اثاثۀ شهری یا خیابانی، در انگلستان به مبلمان خیابانی و در آمریکا به مبلمان همگانی یا مبلمان فضای باز نامیده میشوند<ref>[https://sabzzivar.com/article/7.pdf «مبلمان شهري، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور.]</ref> که این عناصر یا بهصورت دائمی یا فصلی در فضاهای باز شهری مکانیابی و نصب میشوند.<ref>[https://www.gahr.ir/article_170418.html آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص284.]</ref> نخستین ضوابط نظاممند برای طراحی آن هم در سال ۱۹۷۰م توسط کشور مالت تدوین شد.<ref>[https://www.srds.ir/article_220199.html بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص92.]</ref> | ||
==خاستگاه و سیر تحول== | |||
مبلمان شهری پیوندی تاریخی و تفکیکناپذیر با خاستگاه خود یعنی شهر، کوچه، میدان و پارک دارد. شهر بر ساختار خیابان تأثیر میگذارد و خیابان نیز به نوبه خود بر شکلگیری و طراحی مبلمان شهری اثر میگذارد و این رابطهای متقابل و مستقیم است. | == خاستگاه و سیر تحول == | ||
مبلمان شهری پیوندی تاریخی و تفکیکناپذیر با خاستگاه خود یعنی شهر، کوچه، میدان و پارک دارد. شهر بر ساختار خیابان تأثیر میگذارد و خیابان نیز به نوبه خود بر شکلگیری و طراحی مبلمان شهری اثر میگذارد و این رابطهای متقابل و مستقیم است.<ref>[https://magirans.com/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D9%81%D8%B6%D8%A7%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C.htm «طراحی فضاها و مبلمان شهری درراستای پایداری شهری با تأکید بر سنگ فرش یاده و مطالعة موردی: محدودۀ چهارراه آبرسان - تقاطع شهید بهشتی (تبریز)»، وبسایت مگیران.]</ref> در بررسی سیرتاریخی، در ایران باستان نمونههایی چون سنگنوشتههای هگمتانه در دورۀ مادها، تندیسهای هخامنشی، سکوهای صفوی و سقاخانههای اسلامی کارکردهایی مشابه داشتهاند؛ با این حال تاریخچۀ مدونی در ایران ندارد.<ref>[https://gps.gu.ac.ir/article_7386.html لحمیان و همکاران، «نقش مبلمان شهری در توسعۀ گردشگری. مطالعۀ موردی: شهر ساری»، 1392ش، ص107.]</ref> نخستین بار اصطلاح مبلمان شهری در قرن بیستم در اروپا و آمریکای شمالی بهکار رفت.<ref>[https://www.srds.ir/article_220199.html بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص93.]</ref> پس از جنگ جهانی دوم برای پیادهمحوری و زیستپذیری فضاها، مبلمان شهری بهطور نظاممند اهمیت یافت<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86 «جایگاه مبلمان شهری در تعامل پایدار و منظر پایدار شهری بررسی بوستان نهجالبلاغه تهران»، وبسایت مگیران.]</ref> و با ظهور طراحان و نوآوری در مواد، با فرآیندهای تولید و فناوری، طرحهای جامعی پدید آمد و مفاهیمی چون یکپارچگی، هماهنگی، هویت و دوام محور طراحی قرار گرفت.<ref>[https://sabzzivar.com/article/7.pdf «مبلمان شهري، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور.]</ref> | |||
==ضرورت، کارکرد و اهداف بنیادین در طراحی== | ==ضرورت، کارکرد و اهداف بنیادین در طراحی== | ||
مبلمان شهری، فضاهای بین ساختمانها را تکمیل کرده، زندگی در محیط سخت شهری را ممکن ساخته و با تنظیم جریان حرکت و سکون، به فضای شهری روح میبخشد. این عناصر با تأمین رفاه، آسایش، ایمنی و زیباسازی، کیفیت زندگی و هویت بصری را ارتقا، منظر شهری را تحتتأثیر قرار داده و حس آرامش روانی و نظم را ایجاد میکنند. اهداف بنیادین در طراحی مبلمان شهری یا کارکردی است مثل رفع نیازهای روزمره یا زیباییشناختی است مثل ارتقای بصری و هویتبخشی یا ارتباطات اجتماعی است مثل تشویق به تعاملات اجتماعی یا پایداری محیطی است مثل استفاده از مواد سازگار با محیط زیست برای کاهش آلودگی و یا تأمین امنیت و امکان دسترسی برای گروههای مختلف است. | مبلمان شهری، فضاهای بین ساختمانها را تکمیل کرده، زندگی در محیط سخت شهری را ممکن ساخته و با تنظیم جریان حرکت و سکون، به فضای شهری روح میبخشد.<ref>[https://sabzzivar.com/article/7.pdf «مبلمان شهري، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور.]</ref> این عناصر با تأمین رفاه، آسایش، ایمنی و زیباسازی، کیفیت زندگی و هویت بصری را ارتقا، منظر شهری را تحتتأثیر قرار داده و حس آرامش روانی و نظم را ایجاد میکنند. اهداف بنیادین در طراحی مبلمان شهری یا کارکردی است مثل رفع نیازهای روزمره یا زیباییشناختی است مثل ارتقای بصری و هویتبخشی یا ارتباطات اجتماعی است مثل تشویق به تعاملات اجتماعی یا پایداری محیطی است مثل استفاده از مواد سازگار با محیط زیست برای کاهش آلودگی و یا تأمین امنیت و امکان دسترسی برای گروههای مختلف است. | ||
==انواع == | ==انواع == | ||
