ایجاد لینک داخلی |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر =حنا1.jpg|بندانگشتی|318x318پیکسل | | تصویر =حنا1.jpg|بندانگشتی|318x318پیکسل | ||
| زیرنویس تصویر = | | زیرنویس تصویر =برگ حنا | ||
| image_alt = | | image_alt =برگ حنا | ||
| فایل پادکست =حنا.ogg | | فایل پادکست =حنا.ogg | ||
| حجم فایلپادکست =۹/۳۸ | | حجم فایلپادکست =۹/۳۸ | ||
| خط ۵۲: | خط ۵۲: | ||
== انواع حنا == | == انواع حنا == | ||
[[پرونده:حنا۱.png|جایگزین=مزرعه کشت حنا در جنوب کرمان|بندانگشتی|مزرعه کشت حنا در جنوب کرمان]] | |||
حنا از نظر رنگ به سه نوع مشکی، سفید و قهوهای تقسیم میشود. حنای سفید از طریق حذف مادهٔ لاوسون موجود در حنای طبیعی، به دست میآید. در فرایند تولید این نوع، ممکن است سایر ترکیبات مؤثر نیز حذف شوند که به کاهش خواص اصلی حنا میانجامد؛ بااینحال، حنای سفید همچنان برای تقویت پوست و مو مفید شناخته میشود.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/09/08/2398551/%D8%B7%D8%A8-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-17-%D8%AE%D8%A7%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%D8%AD%D9%86%D8%A7-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7-%D8%B4%D9%88%DB% مقدم، «با ۱۷ خاصیت شگفتانگیز حنا آشنا شوید»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | حنا از نظر رنگ به سه نوع مشکی، سفید و قهوهای تقسیم میشود. حنای سفید از طریق حذف مادهٔ لاوسون موجود در حنای طبیعی، به دست میآید. در فرایند تولید این نوع، ممکن است سایر ترکیبات مؤثر نیز حذف شوند که به کاهش خواص اصلی حنا میانجامد؛ بااینحال، حنای سفید همچنان برای تقویت پوست و مو مفید شناخته میشود.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1399/09/08/2398551/%D8%B7%D8%A8-%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-17-%D8%AE%D8%A7%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B2-%D8%AD%D9%86%D8%A7-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7-%D8%B4%D9%88%DB% مقدم، «با ۱۷ خاصیت شگفتانگیز حنا آشنا شوید»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
| خط ۶۵: | خط ۶۶: | ||
'''کاربرد صنعتی''': حنا در صنایع گوناگون کاربرد دارد، ازجمله منبتکاری برای رنگآمیزی چوبهای سفید و ایجاد رنگ آکاژو، رنگرزی پشم و چرم و صنعت عطرسازی.<ref>زرگری، گیاهان دارویی، ۱۳۴۵ش، ج1، ص649 و 651؛ فروتن، «تاریخچه و طریقهٔ کشت و برداشت حنا در ایران و جهان»، ۱۳۶۴ش، ص۳۳؛ [https://www.cgie.org.ir/fa/article/236677/%D8%AD%D9%86%D8%A7 علیزاده، «حنا»، وبسایت مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> افزونبر این، مقدار معینی از حنا، چه بهصورت مایع و چه بر روی کاغذ، از رشد کپک در مرکب خوشنویسی جلوگیری میکند.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20160 سلطانی و دیگران، «نقش افزودنیها بر کیفیت مرکب ایرانی: مطالعۀ موردی حنا و نمک»، 1394ش، ص146.]</ref> | '''کاربرد صنعتی''': حنا در صنایع گوناگون کاربرد دارد، ازجمله منبتکاری برای رنگآمیزی چوبهای سفید و ایجاد رنگ آکاژو، رنگرزی پشم و چرم و صنعت عطرسازی.<ref>زرگری، گیاهان دارویی، ۱۳۴۵ش، ج1، ص649 و 651؛ فروتن، «تاریخچه و طریقهٔ کشت و برداشت حنا در ایران و جهان»، ۱۳۶۴ش، ص۳۳؛ [https://www.cgie.org.ir/fa/article/236677/%D8%AD%D9%86%D8%A7 علیزاده، «حنا»، وبسایت مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> افزونبر این، مقدار معینی از حنا، چه بهصورت مایع و چه بر روی کاغذ، از رشد کپک در مرکب خوشنویسی جلوگیری میکند.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20160 سلطانی و دیگران، «نقش افزودنیها بر کیفیت مرکب ایرانی: مطالعۀ موردی حنا و نمک»، 1394ش، ص146.]</ref> | ||
'''کاربرد درمانی''': روغن حاصل از گل حنا در داروسازی سنتی به کار میرود.<ref>حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین، ۱۳۴۵ش، ص۹۶؛ جزایری، زبان خوراکیها، ۱۳۶۱ش، ج3، ص128؛ میرحیدر، معارف گیاهی، ۱۳۷۳ش، ج3، ص21.</ref> بسیاری از دانشمندان ایرانی و یونانی به خواص حنا در [[طب سنتی]] اشاره کردهاند.<ref>المقالات السبع من کتاب دیاسقوریدس، ۱۹۵۲م، ص89-90؛ ابنبیطار، تنقیح مفردات (تنقیح الجامع)، ۱۹۹۰م، ص130-131.</ref>[[پرونده:حنا.jpg|بندانگشتی|441x441پیکسل|طراحی با حنا روی دست]]'''طراحی با حنا''': مِهِندی، نقاشی با گیاه حنا بر روی پوست، پیشینهای پنجهزارساله دارد و خاستگاه آن [[هند]]، [[آفریقا]]، [[خاورمیانه]] و [[پاکستان]] است. امروزه نیز این هنر در این مناطق و نیز در برخی شهرها و روستاهای جنوبی ایران رایج است. طرح حنای ایرانی با نقوش زیبای خود به فرهنگهای دیگر نیز راه یافته است. در این طرحها، نقوش الهامگرفته از طبیعت همچون طاووس، نیلوفر آبی، [[بتهجقه]]، صدف حلزون، خروس، عقاب، مار، درخت و لاله به چشم میخورد که هر یک نماد مفاهیمی چون عشق، جاودانگی، وفاداری، حقیقت، قدرت، فراوانی نعمت و تولد دوباره هستند. مهندی با ایجاد نقوشی موقت بر روی پوست، به [[زیبایی]] و [[آراستگی]] آن کمک میکند. این هنر بهدلیل صرفهٔ اقتصادی، طرفدارانی در جامعه دارد و بیشترین کاربرد آن در [[مراسم عروسی]] و [[حنابندان]] است.<ref>[https://www.digistyle.com/mag/henna-design/ میرسلطانی، «همه چیز دربارۀ طرح حنا و نقوش رایج و سنتی آن»، وبسایت دیجی استایل.]</ref> | '''کاربرد درمانی''': روغن حاصل از گل حنا در داروسازی سنتی به کار میرود.<ref>حکیم مؤمن، تحفة المؤمنین، ۱۳۴۵ش، ص۹۶؛ جزایری، زبان خوراکیها، ۱۳۶۱ش، ج3، ص128؛ میرحیدر، معارف گیاهی، ۱۳۷۳ش، ج3، ص21.</ref> بسیاری از دانشمندان ایرانی و یونانی به خواص حنا در [[طب سنتی]] اشاره کردهاند.<ref>المقالات السبع من کتاب دیاسقوریدس، ۱۹۵۲م، ص89-90؛ ابنبیطار، تنقیح مفردات (تنقیح الجامع)، ۱۹۹۰م، ص130-131.</ref>[[پرونده:حنا.jpg|بندانگشتی|441x441پیکسل|مهندی یا طراحی با حنا روی دست ]]'''طراحی با حنا''': مِهِندی، نقاشی با گیاه حنا بر روی پوست، پیشینهای پنجهزارساله دارد و خاستگاه آن [[هند]]، [[آفریقا]]، [[خاورمیانه]] و [[پاکستان]] است. امروزه نیز این هنر در این مناطق و نیز در برخی شهرها و روستاهای جنوبی ایران رایج است. طرح حنای ایرانی با نقوش زیبای خود به فرهنگهای دیگر نیز راه یافته است. در این طرحها، نقوش الهامگرفته از طبیعت همچون طاووس، نیلوفر آبی، [[بتهجقه]]، صدف حلزون، خروس، عقاب، مار، درخت و لاله به چشم میخورد که هر یک نماد مفاهیمی چون عشق، جاودانگی، وفاداری، حقیقت، قدرت، فراوانی نعمت و تولد دوباره هستند. مهندی با ایجاد نقوشی موقت بر روی پوست، به [[زیبایی]] و [[آراستگی]] آن کمک میکند. این هنر بهدلیل صرفهٔ اقتصادی، طرفدارانی در جامعه دارد و بیشترین کاربرد آن در [[مراسم عروسی]] و [[حنابندان]] است.<ref>[https://www.digistyle.com/mag/henna-design/ میرسلطانی، «همه چیز دربارۀ طرح حنا و نقوش رایج و سنتی آن»، وبسایت دیجی استایل.]</ref> | ||
'''کارکرد آیینی''': در باور ایرانیان، حنا هدیهای بهشتی و نشانهٔ شادی، مهر و کامیابی است.<ref>[https://www.tasvirezendegi.com/مدل-تزیین-حنا-مراسم-حنابندان/ «۵۵ مدل تزیین حنا برای مراسم حنابندان عروس داماد»، وبسایت تصویر زندگی.]</ref> این گیاه در فرهنگ ایرانیان جایگاهی مقدس دارد.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13970323000989/%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-%DA%86%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B3%D «از دلالهگی تا چادر سر کردن عروس، وقتی کاسه نبات واسطه بله یا خیر عروس میشود»، خبرگزاری فارس.]</ref> از حنا بهعنوان [[هدیه]] برای تازهعروس در [[شب چله]] و شب [[عید فطر]]، هنگام خارجشدن از عزای نزدیکان،<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240634/حنا حسینی، «حنا»، وبسایت مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> و نیز در مراسم [[ختنهسوران]] (پیشاز ختنه) استفاده میشده است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/236677/حنا علیزاده، «حنا»، وبسایت مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> همچنین، جشن [[حنابندان]]، یکی از مهمترین آیینهای [[ازدواج]] بهشمار میرود.<ref>رفیعفر و کماللو، «بررسی آیین حنابندان از دیرباز تاکنون»، 1393ش، ص27 و 37.</ref> این آیین، نمادی برای تقسیم شادی با خانوادهٔ عروس و داماد و ابراز شادمانی اطرافیان است. ملاک انتخاب زنی که وظیفهٔ حنابستن دست عروس را بر عهده میگیرد،<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240649/حنابندان سامعی، حنابندان، وبسایت مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> [[عفت]]، [[دینداری]]، سعادت در زندگی خانوادگی و نجابت او است.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13970323000989/%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-%DA%86%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B3%D «از «دلالهگی» تا چادر سر کردن عروس/ وقتی کاسه نبات واسطه بله یا خیر عروس میشود»، خبرگزاری فارس.]</ref> در این مراسم، دختر و پسر جوان از حنای عروسی برای گشایش بخت استفاده میکنند.<ref>رفیعفر و کماللو، «بررسی آیین حنابندان از دیرباز تاکنون»، 1393ش، ص27 و 37.</ref> همچنین رزمندگان ایرانی در شبهای عملیات [[جنگ ایران و عراق]]، پیشاز اعزام به خط مقدم جبهه، مو و ریش خود را<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240634/حنا حسینی، «حنا»، وبسایت مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> به یاد سرخی خون یاران امام حسین در واقعه کربلا، حنا میبستند.<ref>[https://pgolf.ir/news-golf/note/جشنی-که-پیش-از-عملیات-گرفته-میشد/ «جشنی که پیش از عملیات گرفته میشد»، پایگاه منتظران شهادت.]</ref> | '''کارکرد آیینی''': در باور ایرانیان، حنا هدیهای بهشتی و نشانهٔ شادی، مهر و کامیابی است.<ref>[https://www.tasvirezendegi.com/مدل-تزیین-حنا-مراسم-حنابندان/ «۵۵ مدل تزیین حنا برای مراسم حنابندان عروس داماد»، وبسایت تصویر زندگی.]</ref> این گیاه در فرهنگ ایرانیان جایگاهی مقدس دارد.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13970323000989/%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-%DA%86%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B3%D «از دلالهگی تا چادر سر کردن عروس، وقتی کاسه نبات واسطه بله یا خیر عروس میشود»، خبرگزاری فارس.]</ref> از حنا بهعنوان [[هدیه]] برای تازهعروس در [[شب چله]] و شب [[عید فطر]]، هنگام خارجشدن از عزای نزدیکان،<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240634/حنا حسینی، «حنا»، وبسایت مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> و نیز در مراسم [[ختنهسوران]] (پیشاز ختنه) استفاده میشده است.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/236677/حنا علیزاده، «حنا»، وبسایت مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> همچنین، جشن [[حنابندان]]، یکی از مهمترین آیینهای [[ازدواج]] بهشمار میرود.<ref>رفیعفر و کماللو، «بررسی آیین حنابندان از دیرباز تاکنون»، 1393ش، ص27 و 37.</ref> این آیین، نمادی برای تقسیم شادی با خانوادهٔ عروس و داماد و ابراز شادمانی اطرافیان است. ملاک انتخاب زنی که وظیفهٔ حنابستن دست عروس را بر عهده میگیرد،<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240649/حنابندان سامعی، حنابندان، وبسایت مرکز دائرهالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> [[عفت]]، [[دینداری]]، سعادت در زندگی خانوادگی و نجابت او است.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13970323000989/%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%84%D9%87%E2%80%8C%DA%AF%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-%DA%86%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B3%D «از «دلالهگی» تا چادر سر کردن عروس/ وقتی کاسه نبات واسطه بله یا خیر عروس میشود»، خبرگزاری فارس.]</ref> در این مراسم، دختر و پسر جوان از حنای عروسی برای گشایش بخت استفاده میکنند.<ref>رفیعفر و کماللو، «بررسی آیین حنابندان از دیرباز تاکنون»، 1393ش، ص27 و 37.</ref> همچنین رزمندگان ایرانی در شبهای عملیات [[جنگ ایران و عراق]]، پیشاز اعزام به خط مقدم جبهه، مو و ریش خود را<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240634/حنا حسینی، «حنا»، وبسایت مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> به یاد سرخی خون یاران امام حسین در واقعه کربلا، حنا میبستند.<ref>[https://pgolf.ir/news-golf/note/جشنی-که-پیش-از-عملیات-گرفته-میشد/ «جشنی که پیش از عملیات گرفته میشد»، پایگاه منتظران شهادت.]</ref> | ||
