مبلمان شهری: تفاوت میان نسخهها
فریده مهدیان (بحث | مشارکتها) |
|||
| خط ۳: | خط ۳: | ||
مجموعهای از تجهیزات و عناصر ثابت یا نیمهثابت در فضاهای عمومی شهری که بهمنظور رفع نیازهای کارکردی، رفاهی، زیباییشناختی و اجتماعی شهروندان در محیطهای بیرونی نصب میشوند به آنها مبلمان شهری میگویند. این عناصر جزء جداییناپذیر از منظر و ساختار شهر هستند و کیفیت زندگی در فضای عمومی را تحتتأثیر قرار میدهند. طراحی مناسب آنها نیازمند توجه همزمان به کارکرد، زیبایی، هویت فرهنگی و پایداری شهری است که در واقع، آیینۀ تمامنمای سطح توسعهیافتگی، دغدغههای اجتماعی و ذوق هنری یک جامعه است. | مجموعهای از تجهیزات و عناصر ثابت یا نیمهثابت در فضاهای عمومی شهری که بهمنظور رفع نیازهای کارکردی، رفاهی، زیباییشناختی و اجتماعی شهروندان در محیطهای بیرونی نصب میشوند به آنها مبلمان شهری میگویند. این عناصر جزء جداییناپذیر از منظر و ساختار شهر هستند و کیفیت زندگی در فضای عمومی را تحتتأثیر قرار میدهند. طراحی مناسب آنها نیازمند توجه همزمان به کارکرد، زیبایی، هویت فرهنگی و پایداری شهری است که در واقع، آیینۀ تمامنمای سطح توسعهیافتگی، دغدغههای اجتماعی و ذوق هنری یک جامعه است. | ||
==مفهومشناسی== | ==مفهومشناسی== | ||
واژۀ مبلمان که ریشۀ فرانسوی دارد بهمعنای مبلها، اثاثه و دکوراسیون یک محل است؛<ref>[https://www.gahr.ir/article_170418.html آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص283.]</ref> اما به مجموعۀ کاملی از تجهیزات، تسهیلات نصبشده در فضاهای عمومی شهر مبلمان شهری اطلاق میشود<ref>[https://magirans.com/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D9%81%D8%B6%D8%A7%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C.htm «طراحی فضاها و مبلمان شهری درراستای پایداری شهری با تأکید بر سنگ فرش یاده و مطالعة موردی: محدودة چهارراه آبرسان - تقاطع شهید بهشتی (تبریز)»، وبسایت مگیران.]</ref> که شهروندان برای رفع نیازهای روزمرۀ خود از آنها استفاده میکنند.<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A8%DB%8C.htm «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران.]</ref> | واژۀ مبلمان که ریشۀ فرانسوی دارد بهمعنای مبلها، اثاثه و دکوراسیون یک محل است؛<ref>[https://www.gahr.ir/article_170418.html آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص283.]</ref> اما به مجموعۀ کاملی از تجهیزات، تسهیلات نصبشده در فضاهای عمومی شهر مبلمان شهری اطلاق میشود<ref>[https://magirans.com/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D9%81%D8%B6%D8%A7%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C.htm «طراحی فضاها و مبلمان شهری درراستای پایداری شهری با تأکید بر سنگ فرش یاده و مطالعة موردی: محدودة چهارراه آبرسان - تقاطع شهید بهشتی (تبریز)»، وبسایت مگیران.]</ref> که شهروندان برای رفع نیازهای روزمرۀ خود از آنها استفاده میکنند.<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A8%DB%8C.htm «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران.]</ref> | ||
اصطلاح مبلمان و اثاثۀ شهری یا خیابانی، در انگلستان به مبلمان خیابانی و در آمریکا، مبلمان همگانی یا مبلمان فضای باز نامیده میشوند.<ref>[https://sabzzivar.com/article/7.pdf «مبلمان شهري، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور.]</ref> این عناصر یا بهصورت دائمی یا فصلی در فضاهای باز شهری مکانیابی و نصب میشوند.<ref>[https://www.gahr.ir/article_170418.html آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص284.]</ref> نخستین ضوابط نظاممند برای طراحی آن هم در سال ۱۹۷۰م توسط کشور مالت تدوین شد.<ref>[https://www.srds.ir/article_220199.html بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص92.]</ref> | اصطلاح مبلمان و اثاثۀ شهری یا خیابانی، در انگلستان به مبلمان خیابانی و در آمریکا، مبلمان همگانی یا مبلمان فضای باز نامیده میشوند.<ref>[https://sabzzivar.com/article/7.pdf «مبلمان شهري، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور.]</ref> این عناصر یا بهصورت دائمی یا فصلی در فضاهای باز شهری مکانیابی و نصب میشوند.<ref>[https://www.gahr.ir/article_170418.html آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص284.]</ref> نخستین ضوابط نظاممند برای طراحی آن هم در سال ۱۹۷۰م توسط کشور مالت تدوین شد.<ref>[https://www.srds.ir/article_220199.html بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص92.]</ref> | ||
== خاستگاه و سیر تحول == | == خاستگاه و سیر تحول == | ||
مبلمان شهری پیوندی تاریخی و تفکیکناپذیر با خاستگاه خود یعنی شهر، کوچه، میدان و پارک دارد. شهر بر ساختار خیابان تأثیر میگذارد و خیابان نیز به نوبه خود بر شکلگیری و طراحی مبلمان شهری اثر میگذارد و این رابطهای متقابل و مستقیم است.<ref>[https://magirans.com/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D9%81%D8%B6%D8%A7%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C.htm «طراحی فضاها و مبلمان شهری درراستای پایداری شهری با تأکید بر سنگ فرش یاده و مطالعة موردی: محدودۀ چهارراه آبرسان - تقاطع شهید بهشتی (تبریز)»، وبسایت مگیران.]</ref> در بررسی سیرتاریخی، در ایران باستان نمونههایی چون سنگنوشتههای هگمتانه در دورۀ مادها، تندیسهای هخامنشی، سکوهای صفوی و سقاخانههای اسلامی کارکردهایی مشابه داشتهاند؛ با این حال تاریخچۀ مدونی در ایران ندارد.<ref>[https://gps.gu.ac.ir/article_7386.html لحمیان و همکاران، «نقش مبلمان شهری در توسعۀ گردشگری. مطالعۀ موردی: شهر ساری»، 1392ش، ص107.]</ref> نخستین بار اصطلاح مبلمان شهری در قرن بیستم در اروپا و آمریکای شمالی بهکار رفت.<ref>[https://www.srds.ir/article_220199.html بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص93.]</ref> پس از جنگ جهانی دوم برای پیادهمحوری و زیستپذیری فضاها، مبلمان شهری بهطور نظاممند اهمیت یافت<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86 «جایگاه مبلمان شهری در تعامل پایدار و منظر پایدار شهری بررسی بوستان نهجالبلاغه تهران»، وبسایت مگیران.]</ref> و با ظهور طراحان و نوآوری در مواد، با فرآیندهای تولید و فناوری، طرحهای جامعی پدید آمد و مفاهیمی چون یکپارچگی، هماهنگی، هویت و دوام محور طراحی قرار گرفت.<ref>[https://sabzzivar.com/article/7.pdf «مبلمان شهري، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور.]</ref> | مبلمان شهری پیوندی تاریخی و تفکیکناپذیر با خاستگاه خود یعنی شهر، کوچه، میدان و پارک دارد. شهر بر ساختار خیابان تأثیر میگذارد و خیابان نیز به نوبه خود بر شکلگیری و طراحی مبلمان شهری اثر میگذارد و این رابطهای متقابل و مستقیم است.<ref>[https://magirans.com/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D9%81%D8%B6%D8%A7%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C.htm «طراحی فضاها و مبلمان شهری درراستای پایداری شهری با تأکید بر سنگ فرش یاده و مطالعة موردی: محدودۀ چهارراه آبرسان - تقاطع شهید بهشتی (تبریز)»، وبسایت مگیران.]</ref> در بررسی سیرتاریخی، در ایران باستان نمونههایی چون سنگنوشتههای هگمتانه در دورۀ مادها، تندیسهای هخامنشی، سکوهای صفوی و سقاخانههای اسلامی کارکردهایی مشابه داشتهاند؛ با این حال تاریخچۀ مدونی در ایران ندارد.<ref>[https://gps.gu.ac.ir/article_7386.html لحمیان و همکاران، «نقش مبلمان شهری در توسعۀ گردشگری. مطالعۀ موردی: شهر ساری»، 1392ش، ص107.]</ref> نخستین بار اصطلاح مبلمان شهری در قرن بیستم در اروپا و آمریکای شمالی بهکار رفت.<ref>[https://www.srds.ir/article_220199.html بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص93.]</ref> پس از جنگ جهانی دوم برای پیادهمحوری و زیستپذیری فضاها، مبلمان شهری بهطور نظاممند اهمیت یافت<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86 «جایگاه مبلمان شهری در تعامل پایدار و منظر پایدار شهری بررسی بوستان نهجالبلاغه تهران»، وبسایت مگیران.]</ref> و با ظهور طراحان و نوآوری در مواد، با فرآیندهای تولید و فناوری، طرحهای جامعی پدید آمد و مفاهیمی چون یکپارچگی، هماهنگی، هویت و دوام محور طراحی قرار گرفت.<ref>[https://sabzzivar.com/article/7.pdf «مبلمان شهري، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور.]</ref> | ||
== | ==کارکرد و اهداف بنیادین در طراحی== | ||
مبلمان شهری، فضاهای بین ساختمانها را تکمیل کرده، زندگی در محیط سخت شهری را ممکن ساخته و با تنظیم جریان حرکت و سکون، به فضای شهری روح میبخشد.<ref>[https://sabzzivar.com/article/7.pdf «مبلمان شهري، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور.]</ref> این عناصر با تأمین رفاه، آسایش، ایمنی و زیباسازی، کیفیت زندگی و هویت بصری را ارتقا،<ref>[https://ssa.co.ir/urban-furniture/ «مبلمان شهری، کاربرد و انواع آن در زیباسازی شهری»، وبسایت شرکت سپهر صنعت آداک.]</ref> منظر شهری را تحتتأثیر قرار داده<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A8%DB%8C.htm «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران.]</ref> و حس آرامش روانی و نظم را ایجاد میکنند.<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7.htm «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.]</ref> اهداف بنیادین در طراحی مبلمان شهری یا کارکردی است مثل رفع نیازهای روزمره یا زیباییشناختی است مثل ارتقای بصری و هویتبخشی<ref>[https://www.sid.ir/paper/1172004/fa جلالی و همکاران، «ارزیابی میزان رضایتمندی شهروندان با تأکید بر مبلمان شهری»، 1403ش، ص47.]</ref> یا ارتباطات اجتماعی است مثل تشویق به تعاملات اجتماعی یا پایداری محیطی است مثل استفاده از مواد سازگار با محیط زیست برای کاهش آلودگی<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86 «جایگاه مبلمان شهری در تعامل پایدار و منظر پایدار شهری بررسی بوستان نهجالبلاغه تهران»، وبسایت مگیران.]</ref> و یا تأمین امنیت و امکان دسترسی برای گروههای مختلف است.<ref>[https://ssa.co.ir/urban-furniture/ «مبلمان شهری، کاربرد و انواع آن در زیباسازی شهری»، وبسایت شرکت سپهر صنعت آداک.]</ref> | مبلمان شهری، فضاهای بین ساختمانها را تکمیل کرده، زندگی در محیط سخت شهری را ممکن ساخته و با تنظیم جریان حرکت و سکون، به فضای شهری روح میبخشد.<ref>[https://sabzzivar.com/article/7.pdf «مبلمان شهري، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور.]</ref> این عناصر با تأمین رفاه، آسایش، ایمنی و زیباسازی، کیفیت زندگی و هویت بصری را ارتقا،<ref>[https://ssa.co.ir/urban-furniture/ «مبلمان شهری، کاربرد و انواع آن در زیباسازی شهری»، وبسایت شرکت سپهر صنعت آداک.]</ref> منظر شهری را تحتتأثیر قرار داده<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A8%DB%8C.htm «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران.]</ref> و حس آرامش روانی و نظم را ایجاد میکنند.<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7.htm «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.]</ref> اهداف بنیادین در طراحی مبلمان شهری یا کارکردی است مثل رفع نیازهای روزمره یا زیباییشناختی است مثل ارتقای بصری و هویتبخشی<ref>[https://www.sid.ir/paper/1172004/fa جلالی و همکاران، «ارزیابی میزان رضایتمندی شهروندان با تأکید بر مبلمان شهری»، 1403ش، ص47.]</ref> یا ارتباطات اجتماعی است مثل تشویق به تعاملات اجتماعی یا پایداری محیطی است مثل استفاده از مواد سازگار با محیط زیست برای کاهش آلودگی<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%87%D8%AC-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D9%84%D8%A7%D8%BA%D9%87-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86 «جایگاه مبلمان شهری در تعامل پایدار و منظر پایدار شهری بررسی بوستان نهجالبلاغه تهران»، وبسایت مگیران.]</ref> و یا تأمین امنیت و امکان دسترسی برای گروههای مختلف است.<ref>[https://ssa.co.ir/urban-furniture/ «مبلمان شهری، کاربرد و انواع آن در زیباسازی شهری»، وبسایت شرکت سپهر صنعت آداک.]</ref> البته راهبرد کلیدی در طراحی، ادغام و عملکرد هماهنگ عناصر بر اساس اصول کاربری، هویتمندی، زیبایی بصری، بافت، اقلیم، دسترسی مناسب و نیاز تمام شهروندان است<ref>[https://www.srds.ir/article_220199.html بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص102-101.]</ref> که با حذف اغتشاشات بصری، تصاویر ماندگاری خلق کرده<ref>[https://www.sid.ir/paper/874692/fa#pointx سالاری، «نقش مبلمان در طراحی شهری»، 1395ش، ص12.]</ref> و به صرفهجویی در فضا، هزینه و ایجاد یکپارچگی میانجامد.<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7.htm «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.]</ref> | ||
==انواع == | |||
برخی از تجهیزات و عناصر نصبشده در فضای عمومی برای رفاه، زیباسازی، ساماندهی و هویتبخشی به شهر طراحی و اجرا میشودند عبارتند از: | |||
# '''تجهیزات رفاهی و استراحت:''' نیمکت، سایهبان، آبخوری، وسایل بازی کودکان و مبلمان پارک. | |||
# '''تجهیزات حملونقل و دسترسی:''' ایستگاه اتوبوس، علائم راهنمایی، پارکینگ دوچرخه و گذرگاه عابر پیاده. | |||
# '''تجهیزات خدماتی:''' سطل زباله و بازیافت، باجۀ تلفن، پایۀ برق و روشنایی و سرویس بهداشتی. | |||
# '''تجهیزات امنیتی و روشنایی:''' چراغ معابر، دوربین نظارتی و نردۀ حفاظتی. | |||
# '''تجهیزات اطلاعرسانی:''' تابلو اطلاعرسانی، نقشۀ شهری و ساعت عمومی. | |||
# '''عناصر هویتبخش و هنری:''' مجسمه، گلدان، کتیبه، اِلمان نمادین و [[دیوارنگاری|دیوارنگارهها]].<ref>[https://www.majournal.ir/index.php/ma/article/view/2933 مرادی غیاثی، «بررسی مبلمان شهری با رویکرد عناصر سازندۀ فضای شهری»، 1403ش، ص196-184.]</ref> | |||
== معیارهای | == معیارهای مکانیابی == | ||
مکانیابی صحیح شامل رفع موانع، جانمایی نشیمنگاهها بدون تداخل با مسیر پیاده، جلوگیری از ورود وسیله نقلیه، تأمین فضای انتظار، پراکندگی متناسب با ظرفیت و تعداد کاربران، مشارکت عمومی در طراحی، ساخت و نگهداری، دسترسی آسان، رعایت فواصل مناسب،<ref>[https://www.sid.ir/paper/874692/fa#pointx سالاری، «نقش مبلمان در طراحی شهری»، 1395ش، ص16-15.]</ref> توجه به نرخ تردد، عوامل جوی، رفتار کاربران، رؤیتپذیری، ابعاد، محدودیت فضا، امکانات و نصب تجهیزات جانبی، نکات بهداشتی است.<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7.htm «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.]</ref> | |||
==نقشهای راهبردی طراحی در ارتقای زیستپذیری شهری<ref group="دیدگاه">با کارکرد چه تفاوتی دارد؟ در آنجا کارکردها را طبف بندی کردید و اینجا نیز آثار.</ref>== | ==نقشهای راهبردی طراحی در ارتقای زیستپذیری شهری<ref group="دیدگاه">با کارکرد چه تفاوتی دارد؟ در آنجا کارکردها را طبف بندی کردید و اینجا نیز آثار.</ref>== | ||
مبلمان شهری فراتر از یک نیاز کارکردی، ابزاری راهبردی برای توسعۀ اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شهرها است که به برخی از آنها اشاره میشود:<ref>[https://azarpp.co.ir/%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ «مبلمان شهری چیست؟ ویژگیها و نکات مبلمان شهری»، وبسایت آذرپاش پیشرو.]</ref> | مبلمان شهری فراتر از یک نیاز کارکردی، ابزاری راهبردی برای توسعۀ اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شهرها است که به برخی از آنها اشاره میشود:<ref>[https://azarpp.co.ir/%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/ «مبلمان شهری چیست؟ ویژگیها و نکات مبلمان شهری»، وبسایت آذرپاش پیشرو.]</ref> | ||
| خط ۳۲: | خط ۳۰: | ||
مبلمان شهری با ایجاد فضاهای مناسب در پارکها و میادین، باعث افزایش تعامل اجتماعی، کاهش استرس، بهبود روحیه، سلامت فضاهای عمومی، ترغیب به مراقبت از محیط زیست و در مجموع ارتقای رفاه، زیبایی، سلامت روان و مسئولیتپذیری اجتماعی را به همراه دارد.<ref>[https://letkatarahan.com/%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%D9%88-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%A7/ «مبلمان شهری کاربرد و انواع ان در زیباسازی شهری»، وبسایت شرکت مهندسی لتکا طراحان ایده.]</ref> حضور فضاهای سبز و گلهای معطر،<ref>[https://www.sid.ir/paper/863882/fa قربانفرخانی و بیجاریپور، «نقش مبلمان شهری در هویت و سیمای شهری»، 1392ش، ص7.]</ref> آرامش بصری و سرزندگی ایجاد کرده و خستگی روزانه را کاهش میدهد؛ در مقابل، سیمای ناخوشایند بصری موجب ناهنجاریهای رفتاری، فشارهای روحی،<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A8%DB%8C.htm «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران.]</ref> سردرگمی، بیمیلی به استفاده از فضاهای شهری میشود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/863882/fa قربانفرخانی و بیجاریپور، «نقش مبلمان شهری در هویت و سیمای شهری»، 1392ش، ص6.]</ref> | مبلمان شهری با ایجاد فضاهای مناسب در پارکها و میادین، باعث افزایش تعامل اجتماعی، کاهش استرس، بهبود روحیه، سلامت فضاهای عمومی، ترغیب به مراقبت از محیط زیست و در مجموع ارتقای رفاه، زیبایی، سلامت روان و مسئولیتپذیری اجتماعی را به همراه دارد.<ref>[https://letkatarahan.com/%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%AF-%D9%88-%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9-%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B2%DB%8C%D8%A8%D8%A7%D8%B3%D8%A7/ «مبلمان شهری کاربرد و انواع ان در زیباسازی شهری»، وبسایت شرکت مهندسی لتکا طراحان ایده.]</ref> حضور فضاهای سبز و گلهای معطر،<ref>[https://www.sid.ir/paper/863882/fa قربانفرخانی و بیجاریپور، «نقش مبلمان شهری در هویت و سیمای شهری»، 1392ش، ص7.]</ref> آرامش بصری و سرزندگی ایجاد کرده و خستگی روزانه را کاهش میدهد؛ در مقابل، سیمای ناخوشایند بصری موجب ناهنجاریهای رفتاری، فشارهای روحی،<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A8%DB%8C.htm «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران.]</ref> سردرگمی، بیمیلی به استفاده از فضاهای شهری میشود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/863882/fa قربانفرخانی و بیجاریپور، «نقش مبلمان شهری در هویت و سیمای شهری»، 1392ش، ص6.]</ref> | ||
=== 2. تقویت تعاملات اجتماعی | === 2. تقویت تعاملات اجتماعی === | ||
چیدمان مناسب مبلمان شهری با کاهش ناهنجاریهای اجتماعی، ارتباط شهروندان با یکدیگر و با شهر را افزایش میدهد.<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7.htm «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.]</ref> همچنین نمای مناسب شهری و استفاده صحیح از مبلمان، خستگی روزانه را زدوده و آرامشی پایدار را از فضای عمومی تا درون خانه و روابط خانوادگی به همراه میآورد.<ref>[https://www.gahr.ir/article_170418.html آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص282.]</ref> | چیدمان مناسب مبلمان شهری با کاهش ناهنجاریهای اجتماعی، ارتباط شهروندان با یکدیگر و با شهر را افزایش میدهد.<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7.htm «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.]</ref> همچنین نمای مناسب شهری و استفاده صحیح از مبلمان، خستگی روزانه را زدوده و آرامشی پایدار را از فضای عمومی تا درون خانه و روابط خانوادگی به همراه میآورد.<ref>[https://www.gahr.ir/article_170418.html آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص282.]</ref> | ||
| خط ۴۹: | خط ۴۷: | ||
=== 7. سازماندهی فضاها و پویایی شهر<ref>تا جایی که امکان دارد از عناوین عطفی و دوتایی استفاده نکنید.</ref> === | === 7. سازماندهی فضاها و پویایی شهر<ref>تا جایی که امکان دارد از عناوین عطفی و دوتایی استفاده نکنید.</ref> === | ||
مبلمان شهری از طریق کمیت، کیفیت، رنگ، فرم، کاربرد و مکانیابی، نقشی کلیدی در سازماندهی فضاها و ایجاد آرامش و ذهنیت مثبت در شهروندان ایفا میکند.<ref>[https://www.srds.ir/article_220199.html بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص101 -92.]</ref> چیدمان صحیح آن به نظم، خاطرهانگیزی، پایداری، هویت، پویایی و شادابی شهر کمک میکند؛ در حالیکه چیدمان نامناسب، در عملکرد شهری و دستیابی به شهری زیبا، کارآمد و پاسخگو اخلال ایجاد میکند.<ref>[https://www.biabanaknews.ir/%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D9%87-31781/ ««مبلمان شهری» آیینۀ تمامنمای هویت شهرها»، پایگاه خبری بیابانکنیوز.]</ref> | مبلمان شهری از طریق کمیت، کیفیت، رنگ، فرم، کاربرد و مکانیابی، نقشی کلیدی در سازماندهی فضاها و ایجاد آرامش و ذهنیت مثبت در شهروندان ایفا میکند.<ref>[https://www.srds.ir/article_220199.html بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص101 -92.]</ref> چیدمان صحیح آن به نظم، خاطرهانگیزی، پایداری، هویت، پویایی و شادابی شهر کمک میکند؛ در حالیکه چیدمان نامناسب، در عملکرد شهری و دستیابی به شهری زیبا، کارآمد و پاسخگو اخلال ایجاد میکند.<ref>[https://www.biabanaknews.ir/%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86%D9%87-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D9%87-31781/ ««مبلمان شهری» آیینۀ تمامنمای هویت شهرها»، پایگاه خبری بیابانکنیوز.]</ref> | ||
== فرهنگ و | == تأثیر فرهنگ و اقلیم بر توسعهٔ معماری پایدار == | ||
مبلمان شهری پدیدهای فرهنگبنیاد بوده و طراحی دقیق جزئیات با تأکید بر کارکرد و هماهنگی با محیط، فضاها را به محلی برای تنفس و تعامل اجتماعی تبدیل میسازد؛ <ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%DA%86%D8%A7%D9%84%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%A8%DB%8C.htm «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران.]</ref> بنابراین هر عنصر در پیوستگی کامل با محیط، منظر و بافت فرهنگی شهر طراحی میشود.<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7.htm «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.]</ref> اصول استقرار این عناصر شامل اقلیم، تردد، ایمنی، هماهنگی با هویت بصری، هزینه نگهداری پایین،<ref>[https://ssa.co.ir/urban-furniture/ «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.]</ref> شکل زمین، دید بصری، فرهنگ کاربران، زیبایی، ابعاد، استانداردها، استحکام، مقاومت در برابر وندالیسم یا تخریب عمدی اموال<ref>[https://www.imna.ir/news/521478/%D9%88%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C «وندالیسم و پیامدهای آن در محیط شهری»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> و هماهنگی با دیگر اجزاست و طرح پویا، خود را با محیط در حال تغییر سازگار کرده و نیاز کاربران را رفع میکند.<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7.htm «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.]</ref> | |||
از همین رو، مبلمان شهری با تأثیر بر کیفیت چشمانداز و سلامت روان، نقش اساسی در ایجاد شهری زیبا و سالم دارد<ref>[https://www.gahr.ir/article_170418.html آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص301-300.]</ref> و موفقیت آن نیز در گرو اصول هماهنگی، وحدت، تنوع، تکرار و انعطافپذیری است.<ref>[https://sabzzivar.com/article/7.pdf «مبلمان شهري، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور.]</ref> | |||
== مبلمان هوشمند شهری؛ از کارآمدی تا هویتسازی == | |||
شهر هوشمند با نسل نوینی از مبلمان شهری مثل نیمکتهای شارژری، روشناییهای هوشمند، سامانههای پایش محیطی طراحی شده که ضمن زیباسازی و کاهش مصرف انرژی، کیفیت خدمات را افزایش داده<ref>[https://ssa.co.ir/urban-furniture/ «مبلمان شهری، کاربرد و انواع آن در زیباسازی شهری»، وبسایت شرکت سپهر صنعت آداک.]</ref> و با بهینهسازی ترافیک، کاهش آلودگی و ناهنجاریهای اجتماعی به رضایت شهروندان و توسعۀ پایدار کمک میکند.<ref>[https://irana.app/blog/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%AE%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7/ «نقش مبلمان شهری در هویتبخشی به شهرها و روانسازی ترافیک»، وبلاگ ایرانآپ.]</ref> نوع مبلمان نشانگر هویت و فرهنگ شهر است و طراحی مناسب آن، نیازهای رفاهی و روانی مردم را در پیوند با فرهنگ و رفتار شهروندی تأمین میکند.<ref>[https://www.srds.ir/article_220199.html بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص101.]</ref> | شهر هوشمند با نسل نوینی از مبلمان شهری مثل نیمکتهای شارژری، روشناییهای هوشمند، سامانههای پایش محیطی طراحی شده که ضمن زیباسازی و کاهش مصرف انرژی، کیفیت خدمات را افزایش داده<ref>[https://ssa.co.ir/urban-furniture/ «مبلمان شهری، کاربرد و انواع آن در زیباسازی شهری»، وبسایت شرکت سپهر صنعت آداک.]</ref> و با بهینهسازی ترافیک، کاهش آلودگی و ناهنجاریهای اجتماعی به رضایت شهروندان و توسعۀ پایدار کمک میکند.<ref>[https://irana.app/blog/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%A8%D8%AE%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D9%87%D8%A7/ «نقش مبلمان شهری در هویتبخشی به شهرها و روانسازی ترافیک»، وبلاگ ایرانآپ.]</ref> نوع مبلمان نشانگر هویت و فرهنگ شهر است و طراحی مناسب آن، نیازهای رفاهی و روانی مردم را در پیوند با فرهنگ و رفتار شهروندی تأمین میکند.<ref>[https://www.srds.ir/article_220199.html بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص101.]</ref> | ||
==نقش | |||
کارآیی مبلمان شهری زمانی است که با اقلیم، معماری، فرهنگ منطقه و همچنین مصالح و رنگهای بومی هماهنگ باشد و واکنشهای بصری و روانی مثبتی را برانگیزد. <ref>[https://www.sid.ir/paper/874692/fa#pointx سالاری، «نقش مبلمان در طراحی شهری»، 1395ش، ص17.]</ref> بهرهگیری از الگوهای معماری بومی، نقوش سنتی و رنگهای محلی، ضمن افزایش زیبایی بصری، حس تعلق، افتخار و مسئولیتپذیری شهروندان را نیز تقویت میکند. <ref>[https://letkatarahan.com/%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D9%87/ «طراحی مبلمان شهری به عنوان نماد هویت شهری»، وبسایت لتکا طراحان ایده]</ref> فضاهای باز شهری و مبلمان آنها، بستری برای ارتباط ناخودآگاه مردم با نمادهای فرهنگی و بازتابی از هویت، تاریخ و خاطرات جمعی است<ref>[https://www.sid.ir/paper/863882/fa قربانفرخانی و بیجاریپور، «نقش مبلمان شهری در هویت و سیمای شهری»، 1392ش، ص6.]</ref> که با تکیه بر سابقۀ کهن معماری ایران، آشفتگیهای بصری شهر را کاهش میدهد.<ref>[https://www.majournal.ir/index.php/ma/article/view/2933 مرادی غیاثی، «بررسی مبلمان شهری با رویکرد عناصر سازندۀ فضای شهری»، 1403ش، ص186.]</ref> | == نقش فرهنگ و نمادهای بومی در ارتقای کیفی فضای عمومی == | ||
==پیامدهای | کارآیی مبلمان شهری زمانی است که با اقلیم، معماری، فرهنگ منطقه و همچنین مصالح و رنگهای بومی هماهنگ باشد و واکنشهای بصری و روانی مثبتی را برانگیزد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/874692/fa#pointx سالاری، «نقش مبلمان در طراحی شهری»، 1395ش، ص17.]</ref> بهرهگیری از الگوهای معماری بومی، نقوش سنتی و رنگهای محلی، ضمن افزایش زیبایی بصری، حس تعلق، افتخار و مسئولیتپذیری شهروندان را نیز تقویت میکند.<ref>[https://letkatarahan.com/%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D9%87/ «طراحی مبلمان شهری به عنوان نماد هویت شهری»، وبسایت لتکا طراحان ایده]</ref> فضاهای باز شهری و مبلمان آنها، بستری برای ارتباط ناخودآگاه مردم با نمادهای فرهنگی و بازتابی از هویت، تاریخ و خاطرات جمعی است<ref>[https://www.sid.ir/paper/863882/fa قربانفرخانی و بیجاریپور، «نقش مبلمان شهری در هویت و سیمای شهری»، 1392ش، ص6.]</ref> که با تکیه بر سابقۀ کهن معماری ایران، آشفتگیهای بصری شهر را کاهش میدهد.<ref>[https://www.majournal.ir/index.php/ma/article/view/2933 مرادی غیاثی، «بررسی مبلمان شهری با رویکرد عناصر سازندۀ فضای شهری»، 1403ش، ص186.]</ref> | ||
== پیامدهای طراحی نامناسب == | |||
# '''پیامدهای کلان طراحی نامناسب:''' پاسخگو نبودن به نیازهای مردم و اختلال در نظام شهری و ایجاد آشفتگی بصری، ناکارآمدی و نارضایتی عمومی.<ref>[https://www.srds.ir/article_220199.html بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص101-93.]</ref> | # '''پیامدهای کلان طراحی نامناسب:''' پاسخگو نبودن به نیازهای مردم و اختلال در نظام شهری و ایجاد آشفتگی بصری، ناکارآمدی و نارضایتی عمومی.<ref>[https://www.srds.ir/article_220199.html بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص101-93.]</ref> | ||
# '''پیامدهای روانی | # '''پیامدهای روانی:''' زدودن هویت شهری و آسیب به سلامت روان ساکنان، افزایش ناهنجاریهای رفتاری و فشارهای روانی در کلانشهرها و دشواری زندگی مدرن شهری و ایجاد حس تنگی فضا.<ref>[https://www.gahr.ir/article_170418.html آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص301-283.]</ref> | ||
# '''چالشهای اجتماعی و فرهنگی:''' تخریبگرایی ناشی از نبود آموزش، فرهنگ و احساس تعلق، تأثیرگذاری منفی تخریبگرایی بر کودکان و تشویق به ادامۀ این روند و محدودیت برای طراحان و مسئولان در انتخاب مواد و مصالح.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1172004/fa جلالی و همکاران، «ارزیابی میزان رضایتمندی شهروندان با تأکید بر مبلمان شهری»، 1403ش، ص48.]</ref> | # '''چالشهای اجتماعی و فرهنگی:''' تخریبگرایی ناشی از نبود آموزش، فرهنگ و احساس تعلق، تأثیرگذاری منفی تخریبگرایی بر کودکان و تشویق به ادامۀ این روند و محدودیت برای طراحان و مسئولان در انتخاب مواد و مصالح.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1172004/fa جلالی و همکاران، «ارزیابی میزان رضایتمندی شهروندان با تأکید بر مبلمان شهری»، 1403ش، ص48.]</ref> | ||
# '''معضلات کالبدی و زیباییشناختی:''' فرسودگی و کمبود تجهیزات، توزیع نامناسب و رضایت پایین شهروندان و نبود طراحی منسجم و مکانگزینیهای نامناسب.<ref>[https://www.gahr.ir/article_170418.html آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص283.]</ref> | # '''معضلات کالبدی و زیباییشناختی:''' فرسودگی و کمبود تجهیزات، توزیع نامناسب و رضایت پایین شهروندان و نبود طراحی منسجم و مکانگزینیهای نامناسب.<ref>[https://www.gahr.ir/article_170418.html آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص283.]</ref> | ||
| خط ۷۰: | خط ۶۹: | ||
برخی از محورهای ساماندهی مبلمان شهری عبارتند از: | برخی از محورهای ساماندهی مبلمان شهری عبارتند از: | ||
* اقدامات پایهای و استانداردسازی: حذف عناصر مزاحم، جایگزینی تجهیزات استاندارد هماهنگ با بافت شهر،<ref>[https://www.gahr.ir/article_170418.html «طراحی مبلمان شهری به عنوان نماد هویت شهری»، وبسایت لتکا طراحان ایده.]</ref> انتخاب متریال مقاوم و نظارت بر کیفیت ساخت.<ref>[https://letkatarahan.com/%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D9%87/ «طراحی مبلمان شهری به عنوان نماد هویت شهری»، وبسایت لتکا طراحان ایده.]</ref> | |||
* بهسازی فضاهای پیاده و سواره: گسترش پیادهروها، تفکیک کفپوشها، ایجاد نقاط انتظار ایمن، رفع موانع و اختلاف سطح،<ref>[https://www.sid.ir/paper/874692/fa#pointx سالاری، «نقش مبلمان در طراحی شهری»، 1395ش، ص19-18.]</ref> تبدیل پله به رمپ<ref>رمپ: سطح شیبداری است که حرکت ایمن و روان را برای همه شهروندان فراهم میکند. [https://haftshahraria.com/articles/%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D9%87-%D8%B4%DB%8C%D8%A8-%D8%B1%D9%85%D9%BE/ «اصول طراحی و محاسبۀ شیب رمپ؛ ضوابط و اجرا»، وبسایت هفت شهر آریا.]</ref> و طراحی پلهای مناسب با روکشهای منعطف و شیببندیهای درست.<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7.htm «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.]</ref> | |||
* اصول هویتی و بومی: طراحی متناسب با اقلیم و فرهنگ، حمایت از نوآوری و ساماندهی. | |||
حذف عناصر مزاحم، جایگزینی تجهیزات استاندارد هماهنگ با بافت شهر،<ref>[https://www.gahr.ir/article_170418.html «طراحی مبلمان شهری به عنوان نماد هویت شهری»، وبسایت لتکا طراحان ایده.]</ref> انتخاب متریال مقاوم و نظارت بر کیفیت ساخت.<ref>[https://letkatarahan.com/%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B9%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%AF-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D9%87/ «طراحی مبلمان شهری به عنوان نماد هویت شهری»، وبسایت لتکا طراحان ایده.]</ref> | * دسترسی همگانی و عدالت فضایی: ایجاد مسیر ویژه معلولان،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1172004/fa جلالی و همکاران، «ارزیابی میزان رضایتمندی شهروندان با تأکید بر مبلمان شهری»، 1403ش، ص62.]</ref> افزایش سرویسهای بهداشتی متناسب با بافت و نظارت مستمر و احداث فضاهای مکث کوتاه با نیمکت در مراکز شلوغ. | ||
* ساماندهی عناصر خدماتی و بصری: طراحی جذاب و یکپارچه و منظم آنها در اماکن عمومی.<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7.htm «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.]</ref> | |||
* مشارکت و آموزش شهروندی: تقویت حس تعلقخاطر از طریق آموزش و فرهنگسازی و مشارکت مردم در طراحی، نصب و نگهداری.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1172004/fa جلالی و همکاران، «ارزیابی میزان رضایتمندی شهروندان با تأکید بر مبلمان شهری»، 1403ش، ص48.]</ref> | |||
گسترش پیادهروها، تفکیک کفپوشها، ایجاد نقاط انتظار ایمن، رفع موانع و اختلاف سطح،<ref>[https://www.sid.ir/paper/874692/fa#pointx سالاری، «نقش مبلمان در طراحی شهری»، 1395ش، ص19-18.]</ref> تبدیل پله به رمپ<ref>رمپ: سطح شیبداری است که حرکت ایمن و روان را برای همه شهروندان فراهم میکند. [https://haftshahraria.com/articles/%D8%A7%D8%B5%D9%88%D9%84-%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D9%87-%D8%B4%DB%8C%D8%A8-%D8%B1%D9%85%D9%BE/ «اصول طراحی و محاسبۀ شیب رمپ؛ ضوابط و اجرا»، وبسایت هفت شهر آریا.]</ref> و طراحی پلهای مناسب با روکشهای منعطف و شیببندیهای درست.<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7.htm «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.]</ref> | |||
طراحی متناسب با اقلیم و فرهنگ، حمایت از نوآوری و ساماندهی. | |||
ایجاد مسیر ویژه معلولان،<ref>[https://www.sid.ir/paper/1172004/fa جلالی و همکاران، «ارزیابی میزان رضایتمندی شهروندان با تأکید بر مبلمان شهری»، 1403ش، ص62.]</ref> افزایش سرویسهای بهداشتی متناسب با بافت و نظارت مستمر و احداث فضاهای مکث کوتاه با نیمکت در مراکز شلوغ. | |||
طراحی جذاب و یکپارچه و منظم آنها در اماکن عمومی.<ref>[https://magirans.com/%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87-%D8%A7%D8%AB%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%A8%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%A8%D8%B7-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7.htm «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.]</ref> | |||
تقویت حس تعلقخاطر از طریق آموزش و فرهنگسازی و مشارکت مردم در طراحی، نصب و نگهداری.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1172004/fa جلالی و همکاران، «ارزیابی میزان رضایتمندی شهروندان با تأکید بر مبلمان شهری»، 1403ش، ص48.]</ref> | |||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
نسخهٔ ۸ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۰۵:۴۹
مبلمان شهری؛ تجهیزات نصبشده در فضای عمومی شهر برای رفاه، ایمنی و زیبایی.
مجموعهای از تجهیزات و عناصر ثابت یا نیمهثابت در فضاهای عمومی شهری که بهمنظور رفع نیازهای کارکردی، رفاهی، زیباییشناختی و اجتماعی شهروندان در محیطهای بیرونی نصب میشوند به آنها مبلمان شهری میگویند. این عناصر جزء جداییناپذیر از منظر و ساختار شهر هستند و کیفیت زندگی در فضای عمومی را تحتتأثیر قرار میدهند. طراحی مناسب آنها نیازمند توجه همزمان به کارکرد، زیبایی، هویت فرهنگی و پایداری شهری است که در واقع، آیینۀ تمامنمای سطح توسعهیافتگی، دغدغههای اجتماعی و ذوق هنری یک جامعه است.
مفهومشناسی
واژۀ مبلمان که ریشۀ فرانسوی دارد بهمعنای مبلها، اثاثه و دکوراسیون یک محل است؛[۱] اما به مجموعۀ کاملی از تجهیزات، تسهیلات نصبشده در فضاهای عمومی شهر مبلمان شهری اطلاق میشود[۲] که شهروندان برای رفع نیازهای روزمرۀ خود از آنها استفاده میکنند.[۳]
اصطلاح مبلمان و اثاثۀ شهری یا خیابانی، در انگلستان به مبلمان خیابانی و در آمریکا، مبلمان همگانی یا مبلمان فضای باز نامیده میشوند.[۴] این عناصر یا بهصورت دائمی یا فصلی در فضاهای باز شهری مکانیابی و نصب میشوند.[۵] نخستین ضوابط نظاممند برای طراحی آن هم در سال ۱۹۷۰م توسط کشور مالت تدوین شد.[۶]
خاستگاه و سیر تحول
مبلمان شهری پیوندی تاریخی و تفکیکناپذیر با خاستگاه خود یعنی شهر، کوچه، میدان و پارک دارد. شهر بر ساختار خیابان تأثیر میگذارد و خیابان نیز به نوبه خود بر شکلگیری و طراحی مبلمان شهری اثر میگذارد و این رابطهای متقابل و مستقیم است.[۷] در بررسی سیرتاریخی، در ایران باستان نمونههایی چون سنگنوشتههای هگمتانه در دورۀ مادها، تندیسهای هخامنشی، سکوهای صفوی و سقاخانههای اسلامی کارکردهایی مشابه داشتهاند؛ با این حال تاریخچۀ مدونی در ایران ندارد.[۸] نخستین بار اصطلاح مبلمان شهری در قرن بیستم در اروپا و آمریکای شمالی بهکار رفت.[۹] پس از جنگ جهانی دوم برای پیادهمحوری و زیستپذیری فضاها، مبلمان شهری بهطور نظاممند اهمیت یافت[۱۰] و با ظهور طراحان و نوآوری در مواد، با فرآیندهای تولید و فناوری، طرحهای جامعی پدید آمد و مفاهیمی چون یکپارچگی، هماهنگی، هویت و دوام محور طراحی قرار گرفت.[۱۱]
کارکرد و اهداف بنیادین در طراحی
مبلمان شهری، فضاهای بین ساختمانها را تکمیل کرده، زندگی در محیط سخت شهری را ممکن ساخته و با تنظیم جریان حرکت و سکون، به فضای شهری روح میبخشد.[۱۲] این عناصر با تأمین رفاه، آسایش، ایمنی و زیباسازی، کیفیت زندگی و هویت بصری را ارتقا،[۱۳] منظر شهری را تحتتأثیر قرار داده[۱۴] و حس آرامش روانی و نظم را ایجاد میکنند.[۱۵] اهداف بنیادین در طراحی مبلمان شهری یا کارکردی است مثل رفع نیازهای روزمره یا زیباییشناختی است مثل ارتقای بصری و هویتبخشی[۱۶] یا ارتباطات اجتماعی است مثل تشویق به تعاملات اجتماعی یا پایداری محیطی است مثل استفاده از مواد سازگار با محیط زیست برای کاهش آلودگی[۱۷] و یا تأمین امنیت و امکان دسترسی برای گروههای مختلف است.[۱۸] البته راهبرد کلیدی در طراحی، ادغام و عملکرد هماهنگ عناصر بر اساس اصول کاربری، هویتمندی، زیبایی بصری، بافت، اقلیم، دسترسی مناسب و نیاز تمام شهروندان است[۱۹] که با حذف اغتشاشات بصری، تصاویر ماندگاری خلق کرده[۲۰] و به صرفهجویی در فضا، هزینه و ایجاد یکپارچگی میانجامد.[۲۱]
انواع
برخی از تجهیزات و عناصر نصبشده در فضای عمومی برای رفاه، زیباسازی، ساماندهی و هویتبخشی به شهر طراحی و اجرا میشودند عبارتند از:
- تجهیزات رفاهی و استراحت: نیمکت، سایهبان، آبخوری، وسایل بازی کودکان و مبلمان پارک.
- تجهیزات حملونقل و دسترسی: ایستگاه اتوبوس، علائم راهنمایی، پارکینگ دوچرخه و گذرگاه عابر پیاده.
- تجهیزات خدماتی: سطل زباله و بازیافت، باجۀ تلفن، پایۀ برق و روشنایی و سرویس بهداشتی.
- تجهیزات امنیتی و روشنایی: چراغ معابر، دوربین نظارتی و نردۀ حفاظتی.
- تجهیزات اطلاعرسانی: تابلو اطلاعرسانی، نقشۀ شهری و ساعت عمومی.
- عناصر هویتبخش و هنری: مجسمه، گلدان، کتیبه، اِلمان نمادین و دیوارنگارهها.[۲۲]
معیارهای مکانیابی
مکانیابی صحیح شامل رفع موانع، جانمایی نشیمنگاهها بدون تداخل با مسیر پیاده، جلوگیری از ورود وسیله نقلیه، تأمین فضای انتظار، پراکندگی متناسب با ظرفیت و تعداد کاربران، مشارکت عمومی در طراحی، ساخت و نگهداری، دسترسی آسان، رعایت فواصل مناسب،[۲۳] توجه به نرخ تردد، عوامل جوی، رفتار کاربران، رؤیتپذیری، ابعاد، محدودیت فضا، امکانات و نصب تجهیزات جانبی، نکات بهداشتی است.[۲۴]
نقشهای راهبردی طراحی در ارتقای زیستپذیری شهری[دیدگاه ۱]
مبلمان شهری فراتر از یک نیاز کارکردی، ابزاری راهبردی برای توسعۀ اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شهرها است که به برخی از آنها اشاره میشود:[۲۵]
1. سلامت روان و آرامش شهروندان
مبلمان شهری با ایجاد فضاهای مناسب در پارکها و میادین، باعث افزایش تعامل اجتماعی، کاهش استرس، بهبود روحیه، سلامت فضاهای عمومی، ترغیب به مراقبت از محیط زیست و در مجموع ارتقای رفاه، زیبایی، سلامت روان و مسئولیتپذیری اجتماعی را به همراه دارد.[۲۶] حضور فضاهای سبز و گلهای معطر،[۲۷] آرامش بصری و سرزندگی ایجاد کرده و خستگی روزانه را کاهش میدهد؛ در مقابل، سیمای ناخوشایند بصری موجب ناهنجاریهای رفتاری، فشارهای روحی،[۲۸] سردرگمی، بیمیلی به استفاده از فضاهای شهری میشود.[۲۹]
2. تقویت تعاملات اجتماعی
چیدمان مناسب مبلمان شهری با کاهش ناهنجاریهای اجتماعی، ارتباط شهروندان با یکدیگر و با شهر را افزایش میدهد.[۳۰] همچنین نمای مناسب شهری و استفاده صحیح از مبلمان، خستگی روزانه را زدوده و آرامشی پایدار را از فضای عمومی تا درون خانه و روابط خانوادگی به همراه میآورد.[۳۱]
3. حفظ منابع طبیعی و پایداری محیط زیست[۳۲]
مبلمان شهری سازگار با محیط زیست با استفاده از مواد بازیافتی، کاهش مصرف انرژی، کاهش آلودگی و پسماند، و طراحی بهینه، نقش کلیدی در حفظ منابع طبیعی، کاهش اثرات مخرب زیستمحیطی و ارتقای سلامت، رفاه و کیفیت زندگی شهروندان ایفا میکند.[۳۳]
4. هویتبخشی به فضا
مبلمان شهری فراتر از تأمین نیازهای فیزیکی، عنصری هویتبخش است که با چیدمان صحیح، تصویری ماندگار، حس تعلق و آرامش محیط را ایجاد میکند.[۳۴] طراحی برآمده از باورها، هنر، فرهنگ و آداب جامعه،[۳۵] همراه با استفاده از امکانات بومی و مصالح محلی،[۳۶] هویت را به زبان ناطق مبلمان تبدیل کرده و بر سیمای شهر تأثیری ماندگار میگذارد.[۳۷]
5. ارتقای فضاهای گردشگری و جذب گردشگر[۳۸]
مبلمان شهری بهعنوان یکی از ارکان اصلی فضاهای عمومی، نقشی فراتر از رفاه و آسایش داشته و بر رضایت و تجربۀ شهروندان از محیط شهری تأثیر مستقیم میگذارد.[۳۹] طراحی و مکانیابی مناسب، رنگآمیزی، مکانیزه کردن تجهیزات، ساماندهی مراکز تفریحی و مشارکت بخش خصوصی، مبلمان شهری را به عاملی کلیدی در روحیۀ شهر و جذب گردشگر تبدیل کرده است.[۴۰]
6. تأمین امنیت فضاهای عمومی
مبلمان شهری با کاهش موانع بصری و فیزیکی و حذف نقاط کور، امنیت فضاهای عمومی را افزایش میدهد.[۴۱]
7. سازماندهی فضاها و پویایی شهر[۴۲]
مبلمان شهری از طریق کمیت، کیفیت، رنگ، فرم، کاربرد و مکانیابی، نقشی کلیدی در سازماندهی فضاها و ایجاد آرامش و ذهنیت مثبت در شهروندان ایفا میکند.[۴۳] چیدمان صحیح آن به نظم، خاطرهانگیزی، پایداری، هویت، پویایی و شادابی شهر کمک میکند؛ در حالیکه چیدمان نامناسب، در عملکرد شهری و دستیابی به شهری زیبا، کارآمد و پاسخگو اخلال ایجاد میکند.[۴۴]
تأثیر فرهنگ و اقلیم بر توسعهٔ معماری پایدار
مبلمان شهری پدیدهای فرهنگبنیاد بوده و طراحی دقیق جزئیات با تأکید بر کارکرد و هماهنگی با محیط، فضاها را به محلی برای تنفس و تعامل اجتماعی تبدیل میسازد؛ [۴۵] بنابراین هر عنصر در پیوستگی کامل با محیط، منظر و بافت فرهنگی شهر طراحی میشود.[۴۶] اصول استقرار این عناصر شامل اقلیم، تردد، ایمنی، هماهنگی با هویت بصری، هزینه نگهداری پایین،[۴۷] شکل زمین، دید بصری، فرهنگ کاربران، زیبایی، ابعاد، استانداردها، استحکام، مقاومت در برابر وندالیسم یا تخریب عمدی اموال[۴۸] و هماهنگی با دیگر اجزاست و طرح پویا، خود را با محیط در حال تغییر سازگار کرده و نیاز کاربران را رفع میکند.[۴۹]
از همین رو، مبلمان شهری با تأثیر بر کیفیت چشمانداز و سلامت روان، نقش اساسی در ایجاد شهری زیبا و سالم دارد[۵۰] و موفقیت آن نیز در گرو اصول هماهنگی، وحدت، تنوع، تکرار و انعطافپذیری است.[۵۱]
مبلمان هوشمند شهری؛ از کارآمدی تا هویتسازی
شهر هوشمند با نسل نوینی از مبلمان شهری مثل نیمکتهای شارژری، روشناییهای هوشمند، سامانههای پایش محیطی طراحی شده که ضمن زیباسازی و کاهش مصرف انرژی، کیفیت خدمات را افزایش داده[۵۲] و با بهینهسازی ترافیک، کاهش آلودگی و ناهنجاریهای اجتماعی به رضایت شهروندان و توسعۀ پایدار کمک میکند.[۵۳] نوع مبلمان نشانگر هویت و فرهنگ شهر است و طراحی مناسب آن، نیازهای رفاهی و روانی مردم را در پیوند با فرهنگ و رفتار شهروندی تأمین میکند.[۵۴]
نقش فرهنگ و نمادهای بومی در ارتقای کیفی فضای عمومی
کارآیی مبلمان شهری زمانی است که با اقلیم، معماری، فرهنگ منطقه و همچنین مصالح و رنگهای بومی هماهنگ باشد و واکنشهای بصری و روانی مثبتی را برانگیزد.[۵۵] بهرهگیری از الگوهای معماری بومی، نقوش سنتی و رنگهای محلی، ضمن افزایش زیبایی بصری، حس تعلق، افتخار و مسئولیتپذیری شهروندان را نیز تقویت میکند.[۵۶] فضاهای باز شهری و مبلمان آنها، بستری برای ارتباط ناخودآگاه مردم با نمادهای فرهنگی و بازتابی از هویت، تاریخ و خاطرات جمعی است[۵۷] که با تکیه بر سابقۀ کهن معماری ایران، آشفتگیهای بصری شهر را کاهش میدهد.[۵۸]
پیامدهای طراحی نامناسب
- پیامدهای کلان طراحی نامناسب: پاسخگو نبودن به نیازهای مردم و اختلال در نظام شهری و ایجاد آشفتگی بصری، ناکارآمدی و نارضایتی عمومی.[۵۹]
- پیامدهای روانی: زدودن هویت شهری و آسیب به سلامت روان ساکنان، افزایش ناهنجاریهای رفتاری و فشارهای روانی در کلانشهرها و دشواری زندگی مدرن شهری و ایجاد حس تنگی فضا.[۶۰]
- چالشهای اجتماعی و فرهنگی: تخریبگرایی ناشی از نبود آموزش، فرهنگ و احساس تعلق، تأثیرگذاری منفی تخریبگرایی بر کودکان و تشویق به ادامۀ این روند و محدودیت برای طراحان و مسئولان در انتخاب مواد و مصالح.[۶۱]
- معضلات کالبدی و زیباییشناختی: فرسودگی و کمبود تجهیزات، توزیع نامناسب و رضایت پایین شهروندان و نبود طراحی منسجم و مکانگزینیهای نامناسب.[۶۲]
راهکار جامع ساماندهی[دیدگاه ۲]
برخی از محورهای ساماندهی مبلمان شهری عبارتند از:
- اقدامات پایهای و استانداردسازی: حذف عناصر مزاحم، جایگزینی تجهیزات استاندارد هماهنگ با بافت شهر،[۶۳] انتخاب متریال مقاوم و نظارت بر کیفیت ساخت.[۶۴]
- بهسازی فضاهای پیاده و سواره: گسترش پیادهروها، تفکیک کفپوشها، ایجاد نقاط انتظار ایمن، رفع موانع و اختلاف سطح،[۶۵] تبدیل پله به رمپ[۶۶] و طراحی پلهای مناسب با روکشهای منعطف و شیببندیهای درست.[۶۷]
- اصول هویتی و بومی: طراحی متناسب با اقلیم و فرهنگ، حمایت از نوآوری و ساماندهی.
- دسترسی همگانی و عدالت فضایی: ایجاد مسیر ویژه معلولان،[۶۸] افزایش سرویسهای بهداشتی متناسب با بافت و نظارت مستمر و احداث فضاهای مکث کوتاه با نیمکت در مراکز شلوغ.
- ساماندهی عناصر خدماتی و بصری: طراحی جذاب و یکپارچه و منظم آنها در اماکن عمومی.[۶۹]
- مشارکت و آموزش شهروندی: تقویت حس تعلقخاطر از طریق آموزش و فرهنگسازی و مشارکت مردم در طراحی، نصب و نگهداری.[۷۰]
پانویس
- ↑ آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص283.
- ↑ «طراحی فضاها و مبلمان شهری درراستای پایداری شهری با تأکید بر سنگ فرش یاده و مطالعة موردی: محدودة چهارراه آبرسان - تقاطع شهید بهشتی (تبریز)»، وبسایت مگیران.
- ↑ «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران.
- ↑ «مبلمان شهري، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور.
- ↑ آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص284.
- ↑ بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص92.
- ↑ «طراحی فضاها و مبلمان شهری درراستای پایداری شهری با تأکید بر سنگ فرش یاده و مطالعة موردی: محدودۀ چهارراه آبرسان - تقاطع شهید بهشتی (تبریز)»، وبسایت مگیران.
- ↑ لحمیان و همکاران، «نقش مبلمان شهری در توسعۀ گردشگری. مطالعۀ موردی: شهر ساری»، 1392ش، ص107.
- ↑ بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص93.
- ↑ «جایگاه مبلمان شهری در تعامل پایدار و منظر پایدار شهری بررسی بوستان نهجالبلاغه تهران»، وبسایت مگیران.
- ↑ «مبلمان شهري، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور.
- ↑ «مبلمان شهري، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور.
- ↑ «مبلمان شهری، کاربرد و انواع آن در زیباسازی شهری»، وبسایت شرکت سپهر صنعت آداک.
- ↑ «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران.
- ↑ «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.
- ↑ جلالی و همکاران، «ارزیابی میزان رضایتمندی شهروندان با تأکید بر مبلمان شهری»، 1403ش، ص47.
- ↑ «جایگاه مبلمان شهری در تعامل پایدار و منظر پایدار شهری بررسی بوستان نهجالبلاغه تهران»، وبسایت مگیران.
- ↑ «مبلمان شهری، کاربرد و انواع آن در زیباسازی شهری»، وبسایت شرکت سپهر صنعت آداک.
- ↑ بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص102-101.
- ↑ سالاری، «نقش مبلمان در طراحی شهری»، 1395ش، ص12.
- ↑ «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.
- ↑ مرادی غیاثی، «بررسی مبلمان شهری با رویکرد عناصر سازندۀ فضای شهری»، 1403ش، ص196-184.
- ↑ سالاری، «نقش مبلمان در طراحی شهری»، 1395ش، ص16-15.
- ↑ «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.
- ↑ «مبلمان شهری چیست؟ ویژگیها و نکات مبلمان شهری»، وبسایت آذرپاش پیشرو.
- ↑ «مبلمان شهری کاربرد و انواع ان در زیباسازی شهری»، وبسایت شرکت مهندسی لتکا طراحان ایده.
- ↑ قربانفرخانی و بیجاریپور، «نقش مبلمان شهری در هویت و سیمای شهری»، 1392ش، ص7.
- ↑ «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران.
- ↑ قربانفرخانی و بیجاریپور، «نقش مبلمان شهری در هویت و سیمای شهری»، 1392ش، ص6.
- ↑ «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.
- ↑ آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص282.
- ↑ تا جایی که امکان دارد از عناوین عطفی و دوتایی استفاده نکنید.
- ↑ «مبلمان شهری چیست؟ ویژگیها و نکات مبلمان شهری»، وبسایت آذرپاش پیشرو.
- ↑ «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران.
- ↑ «بررسی و ارزیابی تاثیر سیما و منظر شهری و مبلمان شهری از منظر و هویت شهر»، وبسایت مگیران.
- ↑ قربانفرخانی و بیجاریپور، «نقش مبلمان شهری در هویت و سیمای شهری»، 1392ش، ص7.
- ↑ «بررسی و ارزیابی تاثیر سیما و منظر شهری و مبلمان شهری از منظر و هویت شهر»، وبسایت مگیران.
- ↑ تا جایی که امکان دارد از عناوین عطفی و دوتایی استفاده نکنید.
- ↑ «بهرهگیری از مبلمان شهری در خلق فضاهای شهری مطلوبتر بر پایۀ ترجیحات مردمی (نمونۀ موردی شهر شاهینشهر)»، وبسایت مگیران.
- ↑ لحمیان و همکاران، «نقش مبلمان شهری در توسعۀ گردشگری. مطالعۀ موردی: شهر ساری»، 1392ش، ص 118 و 109.
- ↑ «تأثیرات طراحی مبلمان شهری بر امنیت شهری»، وبسایت ایده مجریان رستاک.
- ↑ تا جایی که امکان دارد از عناوین عطفی و دوتایی استفاده نکنید.
- ↑ بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص101 -92.
- ↑ ««مبلمان شهری» آیینۀ تمامنمای هویت شهرها»، پایگاه خبری بیابانکنیوز.
- ↑ «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران.
- ↑ «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.
- ↑ «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.
- ↑ «وندالیسم و پیامدهای آن در محیط شهری»، خبرگزاری ایمنا.
- ↑ «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.
- ↑ آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص301-300.
- ↑ «مبلمان شهري، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور.
- ↑ «مبلمان شهری، کاربرد و انواع آن در زیباسازی شهری»، وبسایت شرکت سپهر صنعت آداک.
- ↑ «نقش مبلمان شهری در هویتبخشی به شهرها و روانسازی ترافیک»، وبلاگ ایرانآپ.
- ↑ بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص101.
- ↑ سالاری، «نقش مبلمان در طراحی شهری»، 1395ش، ص17.
- ↑ «طراحی مبلمان شهری به عنوان نماد هویت شهری»، وبسایت لتکا طراحان ایده
- ↑ قربانفرخانی و بیجاریپور، «نقش مبلمان شهری در هویت و سیمای شهری»، 1392ش، ص6.
- ↑ مرادی غیاثی، «بررسی مبلمان شهری با رویکرد عناصر سازندۀ فضای شهری»، 1403ش، ص186.
- ↑ بهادری و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، 1405ش، ص101-93.
- ↑ آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص301-283.
- ↑ جلالی و همکاران، «ارزیابی میزان رضایتمندی شهروندان با تأکید بر مبلمان شهری»، 1403ش، ص48.
- ↑ آریانکیا، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر گرگان با استفاده ازGIS»، 1401ش، ص283.
- ↑ «طراحی مبلمان شهری به عنوان نماد هویت شهری»، وبسایت لتکا طراحان ایده.
- ↑ «طراحی مبلمان شهری به عنوان نماد هویت شهری»، وبسایت لتکا طراحان ایده.
- ↑ سالاری، «نقش مبلمان در طراحی شهری»، 1395ش، ص19-18.
- ↑ رمپ: سطح شیبداری است که حرکت ایمن و روان را برای همه شهروندان فراهم میکند. «اصول طراحی و محاسبۀ شیب رمپ؛ ضوابط و اجرا»، وبسایت هفت شهر آریا.
- ↑ «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.
- ↑ جلالی و همکاران، «ارزیابی میزان رضایتمندی شهروندان با تأکید بر مبلمان شهری»، 1403ش، ص62.
- ↑ «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران.
- ↑ جلالی و همکاران، «ارزیابی میزان رضایتمندی شهروندان با تأکید بر مبلمان شهری»، 1403ش، ص48.
دیدگاههای ارزیابان
منابع
- «اثرات مبلمان شهری بر روابط اجتماعی»، وبسایت مگیران، تاریخ بازدید: 31 فروردین 1405ش.
- آریانکیا، مصطفی، «ارزیابی توزیع فضایی- مکانی و بررسی وضعیت طراحی مبلمان شهری در سطح شهر»، جغرافیا و روابط انسانی، دورۀ 5، شمارۀ 4، 1402ش.
- «اصول طراحی و محاسبۀ شیب رمپ؛ ضوابط و اجرا»، وبسایت هفت شهر آریا، تاریخ بازدید: 20 اردیبهشت 1405ش.
- «بررسی و ارزیابی تاثیر سیما و منظر شهری و مبلمان شهری از منظر و هویت شهر»، وبسایت مگیران، تاریخ بازدید: 8 اسفند 1404.
- بهادری، فائزه و همکاران، «مطالعۀ تطبیقی مناطق کلانشهر تبریز بر مبنای مؤلفههای مبلمان شهری»، فصلنامۀ مطالعات توسعۀ پایدار شهری و منطقهای، دورۀ 7، شمارۀ 1، بهار 1405ش.
- «بهرهگیری از مبلمان شهری در خلق فضاهای شهری مطلوبتر بر پایۀ ترجیحات مردمی (نمونۀ موردی شهر شاهینشهر)»، وبسایت مگیران، تاریخ بازدید: 8 اسفند 1404ش.
- «تأثیرات طراحی مبلمان شهری بر امنیت شهری»، وبسایت ایدۀ مجریان رستاک، تاریخ بازدید: 20 اردیبهشت 1405ش.
- «جایگاه مبلمان شهری در تعامل پایدار و منظر پایدار شهری بررسی بوستان نهجالبلاغۀ تهران»، وبسایت مگیران، تاریخ بازدید: 7 اسفند 1404ش.
- جلالی، لیلا و همکاران، «ارزیابی میزان رضایتمندی شهروندان با تأکید بر مبلمان شهری»، اندیشههای نو در علوم جغرافیایی، دورۀ 2، شمارۀ 2، 1403ش.
- «چالشهای مبلمان شهری در شهر اردبیل»، وبسایت مگیران، تاریخ بازدید: 8 اسفند 1404ش.
- سالاری، علیاکبر، «نقش مبلمان در طراحی شهری»، دومین همایش ملی فرهنگ گردشگری و هویت شهری، 1395ش.
- «طراحی فضاها و مبلمان شهری درراستای پایداری شهری با تأکید بر سنگفرش یاده و مطالعۀ موردی: محدودۀ چهارراه آبرسان- تقاطع شهید بهشتی (تبریز)»، وبسایت مگیران، تاریخ بازدید: 8 اسفند 1404ش.
- «طراحی مبلمان شهری بهعنوان نماد هویت شهری»، وبسایت لتکا طراحان ایده، تاریخ درج مطلب: 15 آگوست 2025م.
- قربانفرخانی، فاطمه و بیجاریپور، سحر، «نقش مبلمان شهری در هویت و سیمای شهری»، اولین همایش ملی شهرسازی و معماری در گذر زمان، 1392ش.
- لحمیان، رضا و همکاران، «نقش مبلمان شهری در توسعۀ گردشگری. مطالعۀ موردی: شهر ساری»، مجلۀ آمایش جغرافیایی فضا، سال سوم، شمارۀ دهم، 1392ش.
- «مبلمان شهری چیست؟ ویژگیها و نکات مبلمان شهری»، وبسایت آذرپاش پیشرو، تاریخ درج مطلب: 3 می 2024م.
- «مبلمان شهری کاربرد و انواع ان در زیباسازی شهری»، وبسایت شرکت مهندسی لتکا طراحان ایده، تاریخ درج مطلب: 25 آگوست 2024م.
- «مبلمان شهری، کاربرد و انواع آن در زیباسازی شهری»، وبسایت شرکت سپهر صنعت آداک، تاریخ درج مطلب: 15 ژانویه 2020م.
- «مبلمان شهری، هویت و تاریخچۀ آن»، وبسایت سبز زیور، تاریخ بازدید: 20 اردیبهشت 1405ش.
- ««مبلمان شهری» آیینۀ تمامنمای هویت شهرها»، وبسایت صاحب خبران، تاریخ درج مطلب: 26 تیر 1402ش.
- مرادی غیاثی، علیاکبر، «بررسی مبلمان شهری با رویکرد عناصر سازندۀ فضای شهری»، فصلنامۀ رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، سال هشتم، شمارۀ 59، 1403ش.
- «نقش مبلمان شهری در هویتبخشی به شهرها و روانسازی ترافیک»، وبلاگ ایرانآپ، تاریخ بازدید: 8 اسفند 1404ش.
- «وندالیسم و پیامدهای آن در محیط شهری»، خبرگزاری ایمنا، تاریخ درج مطلب: 27 شهریور 1400ش.