جشن تکلیف: تفاوت میان نسخه‌ها

| تصویر            =جشن-تکلیف.jpg

| زیرنویس تصویر    =جشن تکلیف دانش‌آموزان پسر در حضور رهبر انقلاب

| فایل پادکست      =جشن تکلیف.ogg

| حجم فایلپادکست    =9/19 

| تاریخ پادکست      =31-1-1405 

| زیرنویس عنوان    =

 

| عنوان اصلی        =  

| عنوان انگلیسی    =  

| عنوان عربی        =  

| عنوان علمی        =  

| شاخه علمی        =  

| نوع مفهوم        =  

| معنای اصطلاحی      =  

| حوزه کاربرد      =  

| گستره جغرافیایی  =  

| منشأ تاریخی      =  

 

| نخستین کاربرد    =  

| ریشه واژه        =  

| مرتبط با          =  

| اهمیت            =  

| مبدع              =  

| مروج              =  

| مقدس برای        =  

| مورد احترام      =  

| آثار مرتبط        =  

<big>'''جشن تکلیف'''</big>؛ آیین آشنایی دختران و پسران نوبالغ با زندگی دینی و حرکت در مسیر آن.

==اهمیت==

از نظر سید بن طاووس سن تکلیف همان رسیدن به سن کمال عقلی است که فرد را شایستهٔ تکلیف از سوی خداوند متعال کرده است؛ از این رو، لازم است که انسان منتظر فرا رسیدن چنین روزی باشد و آن را از بهترین روزهای زندگی به شمار آورده و به‌عنوان عید به آن نگاه کند و هر سال آن روز را با صدقه دادن و شکرگزاری به خاطر نعمت عقلی که خدا به او داده است، سپری کند.<ref>سید بن طاووس، کشف المحجة لثمرة المهجة، ۱۳۷۰ق، ج۱، ص۸۶.</ref>

جشن تکلیف از نظر آیت‌الله خامنه‌ای بسیار مهم است و او به‌صورت مکرر با حضور در این جشن بر اهمیت آن تأکید ورزیده است؛ برای مثال در 1375ش در استان آذربایجان غربی جمعی از دختران نوبالغ در حضور وی جشن تکلیف‌ خود را برگزار کردند. در 1381ش نیز جشن تکلیف دختران و پسران نوبالغ همراه با نماز جماعت با حضور او برپا شد. در 1395ش جشن تکلیف پسرانه با حضور آیت‌الله خامنه‌ای در حسینیۀ امام خمینی برگزار شد. در 14 بهمن 1401ش جشن تکلیف دختران با نام «جشن فرشته‌ها» همراه با نماز جماعت با حضور و امامت آیت‌الله خامنه‌ای در حسینیۀ امام خمینی تهران برگزار شد.<ref> [https://www.mehrnews.com/news/5702166/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%85-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A رجایی، «بازخوردهای یک دیدار شیرین/ کام چه کسانی از«جشن فرشته‌ها» تلخ شد؟»، خبرگزاری مهر.]</ref>

جشن تکلیف در آیین زرتشت برای نوجوانان بین 7-15سالگی با عنوان «سدره‌پوشی» و «کشتی بندان» با پوشیدن پیراهن سفید و بستن کمربند آیینی انجام می‌شد. جشن تکلیف در دین یهودیت نیز با عنوان «برمیتسوا» یا «بت میتسوا» در دوازده‌سالگی دختران و سیزده‌سالگی پسران برگزار و اعلام می‌شود که زین پس نوجوان خود مسئول اعمال خویش است. مراسم «غسل تعمید» در مسیحیت نیز گونه‌ای جشن تکلیف برای ورود انسان مسیحی به مرحلۀ «تأیید» دانسته شده است.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1978138/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%88-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8% یوسفیان، «بررسی انگیزه‌ها و عوامل و پیامدهای برگزاری جشن تکلیف (نشانه موردی دبستان شمیم رحمت (1))»، 1401ش، ص67-68.]</ref>

قدمت برگزاری این جشن به قرن هفتم هجری قمری بازمی‌گردد و از افتخارات سید بن طاووس،<ref>فقیه، محدث، عارف، ادیب و شاعر شیعیان.</ref> (۵۸۹-۶۶۴ق) است. وی پس از این‌که وارد سال شانزدهم عمر خود شد، خود را لایق درک محضر الهی، مخاطب دستورات خدا و فرمان‌برداری از خداوند دید. بنابراین با دعوت، پذیرایی و شیرینی‌دادن به مردم جشن بندگی خود را برپا کرد و این جشن را «جشن تشریف» نامید؛ زیرا او معتقد بود که در این روز به‌طور رسمی به شرف و افتخار دین اسلام رسیده است. وی در حقیقت، بر این باور بود که در این روز «مُشرَّف» شده است و نَه «مکلّف». از این رو، او به انجام اعمال دینی عشق می‌ورزید و انجام دستورات الهی را همراه با سختی و زحمت نمی‌دانست؛ بلکه آن را باعث شادمانی و شایستهٔ جشن تلقی می‌کرد.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13960507001286/-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%B7%D8%A7%D9%88%D9%88%D8%B3-%D9%85%D8%A8%D8%AF%D8%B9-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%B1-%DB%B8-%D9%82%D8%B1%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B4 «سید بن طاووس، مبدع «جشن تکلیف» در 8 قرن پیش»، خبرگزاری فارس.]</ref>

سید رضی‌الدین علی بن طاووس، مشهور به سید بن طاووس (۵۸۹-۶۶۴ق)، در پایان پانزده‌سالگی، جشنی برای خود برپا کرد و به میهمانان اعلام کرد که این جشن تشریف من است.<ref> [https://www.mizanonline.ir/fa/news/333649/%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%B7%D8%A7%D9%88%D9%88%D8%B3-%D9%85%D8%A8%D8%AF%D8%B9-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%B1-%DB%B8-%D9%82%D8%B1%D9%86-%D9%BE%DB%8C%D8%B4 «سید بن طاووس مبدع جشن تکلیف در هشت قرن پیش»، خبرگزاری میزان.]</ref> او برای فرزند خود محمد نیز با حضور اعضای [[خانواده]] در شهر نجف، جشن تکلیف برگزار کرد و رسیدن به سن تکلیف را «عید» و «رسم الهی» معرفی کرد. وی در آداب جشن تکلیف کتابی به نام «التشریف بتعیین وقت التکلیف» نوشت.<ref> [https://jamejamonline.ir/fa/news/788213/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D8%AF «جشن تکلیف از چه زمانی باب شد؟»، جام جم آنلاین.]</ref>

فرهنگ برگزاری جشن تکلیف با الهام از آموزه‌های اسلامی، بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران به‌تدریج نهادینه شد و امروزه این جشن با آداب و برنامه‌های خاص برپا می‌شود.<ref> [https://dl.softgozar.com/Files/Ebook/-jashni-takleefviqeya-pasaran-softgozar.com.pdf?1120098 محمدی ری‌شهری، جشن تکلیف ویژۀ پسران، 1375ش، ج2، ص12.]</ref> پس از پیروزی انقلاب اسلامی در ایران، برپایی آیین شکرانۀ رسیدن نوجوانان به سن تکلیف به‌صورت گسترده‌ای رواج یافت که با نام «جشن تکلیف» یا «جشن عبادت» از آن یاد می‌شود.<ref> [https://keyluck.ir/homework-party-ideas/ «ایده‌های جشن تکلیف پسرانه»، وب‌سایت کلید موفقیت.]</ref> در این جشن، نوجوانان به جهت رسیدن‌ به شرایط عمومی تکلیف مانند [[بلوغ]]، [[عقل زن|عقل]]، [[علم]] و قدرت، تکریم می‌شوند.<ref> [https://dl.softgozar.com/Files/Ebook/-jashni-takleefviqeya-pasaran-softgozar.com.pdf?1120098 محمدی ری‌شهری، جشن تکلیف ویژۀ پسران، 1375ش، ج2، ص45.]</ref> از این منظر، جشن تکلیف نوعی ابراز رضایت و شادمانی به‌خاطر تکامل جسمی و عقلی نوجوان و رسیدن او به مرحله‌ای است که می‌تواند مخاطب شریعت در انجام تکالیف دینی باشد.<ref> [https://www.beytoote.com/religious/sundries/duty1.html «جشن تکلیف چیست؟ (قسمت اول)»، وب‌سایت بیتوته.]</ref> این رویداد مذهبی یکی از جشن‌های مهم در ایران است.<ref>[https://raykavip.com/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81/ برگزاری جشن تکلیف»، وب‌سایت رایکا.]</ref> این جشن که یادآور یک مرحلهٔ شیرین در زندگی انسان مسلمان است،<ref>[https://www.farsnews.ir/zanjan/news/14011116000843/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%E2%80%8C%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D9%87-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D8%AC%D8% «دانش‌آموزان سرمایۀ بزرگ جامعه هستند/ جشن تکلیف دختران مدرسۀ حاج میری برگزار شد + عکس»، خبرگزاری فارس.]</ref> در اکثر خانواده‌ها و مدارس کشور به‌شکل باشکوهی به اجرا در می‌آید و تا مدت‌ها در ذهن نوجوانان باقی می‌ماند.<ref>[https://rayad.org/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81/ «جشن تکلیف (جشن عبادت)»، وب‌سایت رایاد.]</ref>[[پرونده:جشن-تکلیف1.jpg|بندانگشتی|300x300پیکسل|مراسم جشن تکلیف دختران با حضور رهبر انقلاب]]در سال 1399ش جشن تکلیف ویژۀ دختران با عنوان «شده‌ام نه ساله» در حرم حضرت معصومه در شهر قم با حضور 150 دختر نوجوان برگزار شد.<ref> [https://www.yjc.ir/fa/news/7694589/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81%DB%8C-%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB% «جشن تکلیفی متفاوت برای دختران ایران اسلامی»، وب‌سایت باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> در سال 1401ش نیز صدها تن از دانش‌آموزان دختر ایرانی، آغاز فصل بندگی خود را با حضور رهبر انقلاب اسلامی ایران جشن گرفتند. آیت‌الله خامنه‌ای در این مراسم، جشن تکلیف را یک عید واقعی دانست که فرد از آن لحظه، قابلیت «مخاطبِ خدا شدن»، را که رتبه‌ای بسیار با ارزش در انسانیت است، پیدا می‌کند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=51873 «مراسم جشن تکلیف دختران دانش‌آموز با حضور رهبر انقلاب»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای.]</ref>

امروزه جشن تکلیف در کشورهای مختلفی که مسلمانان و به‌ویژه شیعیان، حضور دارند با آداب ویژه‌ای برگزار می‌شود.<ref> [https://jamejamonline.ir/fa/news/788213/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D8%AF «جشن تکلیف از چه زمانی باب شد؟»، جام جم آنلاین.]</ref> مراسم جشن تکلیف در کشورهای اسلامی، مانند لبنان،<ref>[https://iqna.ir/fa/news/1375007/%D8%A8%D8%B1%D9%BE%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%82%DB%8C «برپایی جشن تکلیف دختران ایرانی و لبنانی مقیم سنگال»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن.]</ref> سوریه،<ref>[https://modafeon.blog.ir/post/667/%D8%B9%DA%A9%D8%B3%20%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DB%8C%20%D8%AC%D8%B4%D9%86%20%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81%20%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%20%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%B4%D9%87%D8%B1%20%C2%AB%D9%84%D8%A7%D8%B0%D9%82%DB «عکس خبری/ جشن تکلیف دختران شیعه در شهر لاذقیۀ سوریه»، وب‌سایت مدافعون.]</ref> افغانستان،<ref>[https://www.avapress.com/fa/news/147178/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DA%A9-%DA%A9%D9%85%D9%BE-%D8%B3%D8%AE%DB%8C-%D9%85%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D8%A8%D8%B1%DA% «جشن تکلیف دخترانِ شهرک «کمپ سخی» در مزار شریف برگزار شد»، خبرگزاری صدای افغان (آوا).]</ref> نیجریه<ref>[https://iqna.ir/fa/news/2369651/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D9%86%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%DB%8C%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D9%87-%D8%A8 «مراسم جشن تکلیف نوجوانان مسلمان در نیجریه برگزار شد»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن.]</ref>،هند،<ref>[https://iqna.ir/fa/news/3813256/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D9%84-%D9%87%D9%86%D8%AF برگزاری جشن تکلیف در کارگیل هند»، خبرگزاری ایکنا.]</ref> گینه،<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1003715/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D8 «برگزاری جشن تکلیف جمعی از دختران در مجمع اسلامی کشور گینه + تصاویر»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref> پاکستان،<ref>[https://www.mehrnews.com/news/4864098/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%88-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%D8%A7%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B «جشن بهار قرآن، عبادت و تکلیف در لاهور برگزار شد»، خبرگزاری مهر.]</ref> عراق،<ref>[https://alkafeel.net/news/index?id=8066&lang=pr «برگزاری جشن تکلیف برای دانش‌آموزان دختر مدارس عراق با همکاری آستان قدس عباسی»، شبکۀ جهانی الکفیل.]</ref> روسیه<ref>[https://qafqaz.ir/fa/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%87/ «برگزاری جشن تکلیف دختران شیعه در روسیه/ فیلم»، پایگاه خبری- تحلیلی حقایق قفقاز.]</ref> و در مراکز اسلامی کشورهایی مانند کنگو،<ref>[https://www.fardanews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A2%D9%81%D8%B1%DB%8C%D9%82%D8%A7-81/535568-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87-%D8%AF%D8%B1 «عکس: جشن تکلیف دختران شیعه در کنگو»، فردا نیوز.]</ref> انگلیس،<ref> [https://www.mashreghnews.ir/news/309913/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%84%DB%8C%D8%B3-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1 «جشن تکلیف دختران در انگلیس»، خبرگزاری مشرق.]</ref> آلمان<ref>ن[http://shiastudies.com/fa/67670/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8/ وابی، «مراسم جشن تکلیف دختران در شب میلاد حضرت فاطمه در مرکز اسلامی برلین»، مجمع جهانی شیعه‌شناسی.]</ref> و آمریکا برگزار می‌شود.<ref>[https://wisgoon.com/pin/20101394/ «مراسم جشن تکلیف دختران در ایالت میشیگان آمریکا»، وب‌سایت ویس‌گون.]</ref>

در سال 1400ش، مراسم جشن شکوفه‌های بهشتی برای دختران تازه مکلّف یازده کشور اسلامی، شامل افغانستان، آذربایجان، ایران، پاکستان، سوریه، عراق، لبنان، گامبیا، گینه، نیجریه و هندوستان برای نخستین بار در سطح بین‌المللی و در حرم مطهر رضوی برگزار شد.<ref>[https://www.farsnews.ir/razavi/news/14000107000658/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D9%85%DA%A9%D9%84%D9%81-%D8%A7%D8%B2-%DB%B1%DB%B1-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D9% «جشن تکلیف دختران تازه مکلّف از 11 کشور اسلامی در حرم مطهّر رضوی برگزار شد»، خبرگزاری فارس.]</ref> همچنین در 1402ش جشن تکلیف 250 دختران نوجوان از کشورهای عراق، سوریه، نیجریه، پاکستان، افغانستان، لبنان، هندوستان، بحرین، عربستان و ایران در حرم امام رضا برگزار شد.<ref> [https://www.iribnews.ir/fa/news/3866844/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%A8%DB%8C%D8%B4-%D8%A7%D8%B2-%DB%B2%DB%B0%DB%B0-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%B1-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D «جشن تکلیف بیش از 200 دختر از سراسر جهان اسلام در حرم مطهر رضوی»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref>

==بلوغ==

==شیوهٔ برگزاری==

آداب ویژۀ جشن تکلیف، آن را از دیگر جشن‌های آیینی متمایز می‌سازد. در فرهنگ اسلامی، به یاد داشتن زمان دقیق تولد برای محاسبۀ بلوغ سنی، دارای اهمیت است و انجام اعمالی چون غسل، [[توبه نصوح|توبه]]، پوشیدن لباس پاکیزه، برپایی نماز و سجدۀ شکر، [[صدقه|صدقه‌دادن]] و آشنایی بیشتر با مسائل اعتقادی، از جمله آداب جشن تکلیف دانسته شده است.<ref> [https://jamejamonline.ir/fa/news/788213/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D8%AF «جشن تکلیف از چه زمانی باب شد؟»، جام جم آنلاین.]</ref>

معمولاً مراسم جشن تکلیف برای دختران و پسران در خانه و مدرسه برگزار می‌شود. برای برگزاری جشن تکلیف در خانه، دعوت از همسالان و افرادی که تناسب لازم با این فضای معنوی و اخلاقی را دارند، باعث افزایش تأثیرگذاری مراسم است.<ref>[https://www.hi-hijab.com/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81/ «مراسم جشن تکلیف + عکس‌ها و ایده‌های جذاب»، وب‌سایت های حجاب.]</ref> همچننی این جشن در منزل به‌صورت خصوصی و با حضور اعضای خانواده برگزار می‌شود و برنامه‌های متنوعی دارد.<ref> [https://www.delgarm.com/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81.a305539 «نحوۀ برگزاری جشن تکلیف توسط مدارس یا والدین»، وب‌سایت دلگرم.]</ref> در مدارس نیز جشن تکلیف برای دانش‌آموزانی که تازه به بلوغ رسیده‌اند، به‌صورت همزمان برگزار می‌شود<ref>[https://raykavip.com/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81/ برگزاری جشن تکلیف»، وب‌سایت رایکا.]</ref>و اولین نکته در برگزاری مراسم، بزرگ‌بودن فضا و برگزاری مراسم در فضای معنوی مانند مسجد و حسینیه است.<ref>[https://www.hi-hijab.com/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81/ «مراسم جشن تکلیف + عکس‌ها و ایده‌های جذاب»، وب‌سایت های حجاب.]</ref> همچنین نمازخانه، سالن اجتماعات، حیاط مدرسه، پارک، پایگاه‌های گردشی و فرهنگ‌سراها<ref>[https://rayad.org/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D9%BE%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87/ «آنچه باید دربارۀ جشن تکلیف پسرانه بدانید!»، وب‌سایت رایاد.]</ref> از جمله مکان‌های برگزاری مراسم جشن تکلیف است.  

این مراسم باید به گونه‌ای برگزار شود که لذت معنوی این جشن به نوجوانان منتقل شود و محتوای جشن در پرورش و رشد روحی و فکری آنان اثرگذار باشد؛<ref>[https://rayad.org/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81/ «جشن تکلیف (جشن عبادت)»، وب‌سایت رایاد.]</ref> لذا کارشناسان تربیتی برای برگزاری جشنی به یاد ماندنی، برنامه‌های زیر را پیشنهاد می‌دهند:

انتخاب مکان و زمان مناسب، انتخاب مجری، دعوت از سخنران، تهیهٔ هدیه، تعهدنامه، لوح و بستهٔ جشن تکلیف و پذیرایی؛<ref>[https://www.hi-hijab.com/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81/ «مراسم جشن تکلیف + عکس‌ها و ایده‌های جذاب»، وب‌سایت های حجاب.]</ref> این جشن گاهی در خانه و توسط والدین برگزار می‌شود و همراه با تزئین منزل و تدارک خوراکی‌های ویژه است و نوجوانان از این جشن خاطرات خوشی را تا سال‌ها با خود دارند. در جشن تکلیف دختران به پوشش دینی مانند چادر و تدارک تاج بندگی، اهتمام ویژه‌ای وجود دارد.<ref> [https://keyluck.ir/assignment-celebration/ «هرآنچه باید در بارۀ جشن تکلیف بدانید»، وب‌سایت کلید موفقیت.]</ref>

 

=== شکرانۀ جشن تکلیف ===

*سجدهٔ شکر؛

*صدقه دادن؛

*سلام بر فرشتگان؛

*پناه‌بردن به خدا از شرّ شیطان.<ref>[https://virgool.io/@parinazkokabi66/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA-a3db8letvha7 «جشن تکلیف چیست؟»، وب‌سایت ویرگول.]</ref>

برگزاری جشن تکلیف در مکان‌های مجلّل و با تزیینات گران‌قیمت<ref>[https://akharinkhabar.ir/girly/7129873 «فیلم وقتی جشن تکلیف هم لاکچری می‌شود»، وب‌سایت آخرین خبر.]</ref> و پوشاندن لباس‌های نامناسب با حال‌و‌هوای جشن تکلیف بر تن کودکان و تبدیل‌کردن آن‌ها به بازیگران مد و لباس، نشان‌دهندهٔ فاصله گرفتن از اهداف این برنامه معنوی و دینی است.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7597652/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D9%84%D8%A7%DA%A9%DA%86%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%D9%85-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%86%D8%B4%D «جشن تکلیف لاکچری؛ رسم تازۀ ایرانی‌ها برای چشم و هم‌چشمی»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>

برخی از کار‌شناسان فرهنگی، برگزاری جشن تکلیف مجلّل را در واقع، نوعی تغییر فرهنگی<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7597376/%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DA%86%D8%B4%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D9%87%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D9%84%D8%A7%DA%A9%DA%86%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86-%D9%85%DB%8C% «وقتی چشم جشن تکلیف هم به لاکچری‌بازی روشن می‌شود»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> با الهام از برنامه‌های خارجی<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7597652/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D9%84%D8%A7%DA%A9%DA%86%D8%B1%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%D9%85-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%86%D8%B4%D «جشن تکلیف لاکچری؛ رسم تازۀ ایرانی‌ها برای چشم و هم‌چشمی»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> و نمایانگر تفاخر، ایجاد حس بدبینی به ارزش‌های دینی، سوء‌استفاده از کودک، اظهار خودشیفتگی و به نمایش گذاشتن شکاف طبقاتی می‌دانند.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/7597376/%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%DA%86%D8%B4%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D9%87%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D9%84%D8%A7%DA%A9%DA%86%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86-%D9%85%DB%8C% «وقتی چشم جشن تکلیف هم به لاکچری‌بازی روشن می‌شود»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref>

 

امروزه جشن تکلیف در فرهنگ مسلمانان و به‌ویژه [[شیعه|شیعیان]]، به عنوان عید، سنت حسنه و نمونه‌ای از تعظیم شعائر الهی شناخته می‌شود.<ref> [https://jamejamonline.ir/fa/news/788213/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%B2-%DA%86%D9%87-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%B4%D8%AF «جشن تکلیف از چه زمانی باب شد؟»، جام جم آنلاین.]</ref> این جشن، راهی برای آگاهی نوجوانان از صلاحیت آنها در پذیرش مسئولیت‌های دینی و تکالیف الهی است.<ref> [https://www.ibrahimamini.com/fa/node/886 «برگزاری جشن تکلیف»، پایگاه اطلاع‌رسانی آیت‌الله ابراهیم امینی.]</ref> آشنایی بیشتر با تکالیف شرعی، اهتمام بیشتر به رعایت حجاب شرعی،<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1301732/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86?q=%D8%AC%D8%B4%D9%86%20%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81&score=24.0&rownumbe معصومی، «برگزاری جشن تکلیف دختران»، 1395ش، ص41.]</ref> افزایش انگیزه برای فراگیری معارف دینی و انجام واجبات و ترک محرمات، عشق ورزیدن به خداوند،<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/348049/%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%A7%D8%B3%D8%A8%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8% جعفری، «به مناسب برگزاری جشن تکلیف: نامه‌ای به دخترم»، 1387ش، ص43.]</ref> آگاهی از مسئولیت‌های فردی و اجتماعی،<ref> [https://www.leader.ir/fa/content/26296/%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1 «مراسم جشن فرشته‌ها با حضور صدها تن از دختران در حسینیۀ امام خمینی برگزار شد»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری.]</ref> نهادینه‌سازی پوشش دینی،<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/449241/%d8%ad%d8%ac%d8%a7%d8%a8-%d9%88-%d8%b1%d8%b3%d8%a7%d9%86%d9%87?q=%d8%ac%d8%b4%d9%86%20%d8%aa%da%a9%d9%84%db%8c%d9%81%20%d8%af%d8%ae%d8%aa%d8%b1%d8%a7%d9%86&score=17.0&rownumber=5 براتی، «حجاب و رسانه»، 1387ش، ص97.]</ref> ایجاد خاطرۀ شیرین تربیتی و معنوی برای دختران و پسران و آفت‌زدایی از زندگی دینی، از کارکردهای جشن تکلیف است.<ref> [https://dl.softgozar.com/Files/Ebook/-jashni-takleefviqeya-pasaran-softgozar.com.pdf?1120098 محمدی ری‌شهری، جشن تکلیف ویژۀ پسران، 1375ش، ج2، ص25، 26، 27، 28، 29 و 30.]</ref>

==پانویس==

*«آغاز سنّ تکلیف پسران و دختران»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: 1 مرداد 1399ش.

*«آنچه باید دربارهٔ جشن تکلیف پسرانه بدانید!»، وب‌سایت رایاد، تاریخ بازدید: 25 فروردین 1402ش.

*«برپایی جشن تکلیف دختران ایرانی و لبنانی مقیم سنگال»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن، تاریخ درج مطلب: 26 یهمن 1392ش.

*«برگزاری جشن تکلیف»، وب‌سایت رایکا، تاریخ بازدید: 25 فروردین 1402ش.

*«برگزاری جشن تکلیف برای دانش‌آموزان دختر مدارس عراق با همکاری آستان قدس عباسی»، شبکهٔ جهانی الکفیل، تاریخ درج مطلب: 26 مارس 2019م.

*«برگزاری جشن تکلیف جمعی از دختران در مجمع اسلامی کشور گینه + تصاویر»، خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ درج مطلب: 4 بهمن 1400ش.

*«برگزاری جشن تکلیف دختران شیعه در روسیه/ فیلم»، پایگاه خبری- تحلیلی حقایق قفقاز، تاریخ درج مظلب: 7 بهمن 1400ش.

*«برگزاری «جشن تکلیف» در کارگیل هند»، خبرگزاری ایکنا، تاریخ درج مطلب: 30 اردیبهشت 1398ش.

*«برگزاری جشن تکلیف در منزل»، وب‌سایت رایاد، تاریخ بازدید: 25 فروردین 1402ش.

*«جشن بهار قرآن، عبادت و تکلیف در لاهور برگزار شد»، خبرگزاری مهر، تاریخ درج مطلب: 7 اسفند 1398ش.

*«جشن تکلیف (جشن عبادت)»، وب‌سایت رایاد، تاریخ بازدید: 6 اردیبهشت 1402ش.

*«جشن تکلیف چیست؟»، وب‌سایت ویرگول، تاریخ بازدید، 15 فروردین 1402ش.

*«جشن تکلیف دختران تازه مکلّف از 11 کشور اسلامی در حرم مطهّر رضوی برگزار شد»، خبرگزاری فارس، 7 فروردین 1400ش.

*«جشن تکلیف دختران در انگلیس»، خبرگزاری مشرق، تاریخ درج مطلب: 26 اردیبهشت 1393ش.

*«جشن تکلیف دخترانِ شهرک «کمپ سخی» در مزار شریف برگزار شد»، خبرگزاری صدای افغان (آوا)، تاریخ درج مطلب: 6 اسفند 1396ش.

*«جشن تکلیف لاکچری؛ رسم تازهٔ ایرانی‌ها برای چشم و هم‌چشمی»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 26 آذر 1399ش.

*«دانش‌آموزان سرمایهٔ بزرگ جامعه هستند/ جشن تکلیف دختران مدرسهٔ حاج میری برگزار شد + عکس»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 16 بهمن 1401ش.

*«سید بن طاووس، مبدع جشن تکلیف در 8 قرن پیش»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: 7 مرداد 1396ش.

*سید بن طاووس، برنامه سعادت، ترجمة محمدباقر شهیدی گلپایگانی، تهران، مکتبة المرتضویه، بی‌تا.

*«عکس: جشن تکلیف دختران شیعه در کنگو»، فردا نیوز، تاریخ درج مطلب: 2 تیر 1395ش.

*«عکس خبری/ جشن تکلیف دختران شیعه در شهر لاذقیهٔ سوریه»، وب‌سایت مدافعون، تاریخ بازدید: 2 اردیبهشت 1402ش.

*«فیلم وقتی جشن تکلیف هم لاکچری می‌شود»، وب‌سایت آخرین خبر، تاریخ درج مطلب: 24 آذر 1399ش.

*«مراسم جشن تکلیف + عکس‌ها و ایده‌های جذاب»، وب‌سایت های حجاب، تاریخ درج مطلب: 27 اردیبهشت 1398ش.

*«مراسم جشن تکلیف دختران دانش‌آموز با حضور رهبر انقلاب»، وب‌سایت دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای، تاریخ درج مطلب»: 11 بهمن 1401ش.

*«مراسم جشن تکلیف دختران در ایالت میشیگان آمریکا»، وب‌سایت ویس‌گون، تاریخ بازدید: 2 اردیبهشت 1402ش.

*«مراسم جشن تکلیف نوجوانان مسلمان در نیجریه برگزار شد»، خبرگزاری بین‌المللی قرآن، تاریخ درج مطلب: 26 تیر 1396ش.

*نوابی، سید احمد، «مراسم جشن تکلیف دختران در شب میلاد حضرت فاطمه در مرکز اسلامی برلین»، مجمع جهانی شیعه‌شناسی، تاریخ درج مطلب: 3 بهمن 1400ش.

*«وقتی چشم جشن تکلیف هم به لاکچری‌بازی روشن می‌شود»، باشگاه خبرنگاران جوان، تاریخ درج مطلب: 27 آذر 1399ش.