| خط ۳۰: | خط ۳۰: | ||
استفاده از قدرت نظامی سازمان ملل متحد تنها در دو حالت اجرای نظام امنیت جمعی و دفاع مشروع دولتها در برابر حملۀ نظامی مجاز است.<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/385764/ «وظایف و اختیارات شورای امنیت و سازمان ملل متحد مورد بررسی قرار گرفت/ بازیگران صلح و جنگ در جهان»، خبرگزاری شفقنا.]</ref> شورا در مواجهه با تهدیدها ابتدا اقدامات موقت غیرنظامی نظیر قطع روابط دیپلماتیک و تحریمهای اقتصادی، ارتباطی و ترابری را اعمال میکند. در صورت عدم کفایت این تدابیر، شورا مجوز توسل به نیروی نظامی را صادر میکند. از آنجا که این نهاد بازوی نظامی و عملیاتی مستقل ندارد، اجرای اقدامات قهری را در قالب مأموریت به کشورهای عضو یا ائتلافهای بینالمللی واگذار میکند. این مدل مبنای مداخلۀ نظامی در مناقشاتی مانند جنگ کره، بحران کویت، افغانستان و لیبی بوده است.<ref>[http://www.asemankafinet.ir/%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%84%D9%84-%D9%85%D8%AA%D8%AD%D8%AF-/ عابری، «معرفی شورای امنیت ملل متحد»، وبسایت علمی و پژوهشی آسمان.]</ref> | استفاده از قدرت نظامی سازمان ملل متحد تنها در دو حالت اجرای نظام امنیت جمعی و دفاع مشروع دولتها در برابر حملۀ نظامی مجاز است.<ref>[https://fa.shafaqna.com/news/385764/ «وظایف و اختیارات شورای امنیت و سازمان ملل متحد مورد بررسی قرار گرفت/ بازیگران صلح و جنگ در جهان»، خبرگزاری شفقنا.]</ref> شورا در مواجهه با تهدیدها ابتدا اقدامات موقت غیرنظامی نظیر قطع روابط دیپلماتیک و تحریمهای اقتصادی، ارتباطی و ترابری را اعمال میکند. در صورت عدم کفایت این تدابیر، شورا مجوز توسل به نیروی نظامی را صادر میکند. از آنجا که این نهاد بازوی نظامی و عملیاتی مستقل ندارد، اجرای اقدامات قهری را در قالب مأموریت به کشورهای عضو یا ائتلافهای بینالمللی واگذار میکند. این مدل مبنای مداخلۀ نظامی در مناقشاتی مانند جنگ کره، بحران کویت، افغانستان و لیبی بوده است.<ref>[http://www.asemankafinet.ir/%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%84%D9%84-%D9%85%D8%AA%D8%AD%D8%AF-/ عابری، «معرفی شورای امنیت ملل متحد»، وبسایت علمی و پژوهشی آسمان.]</ref> | ||
===مأموریتهای حفظ صلح و فرآیند استقرار نیرو=== | |||
عملیات حفظ صلح زمانی شکل گرفت که شورا بهدلیل اختلافهای سیاسی میان قدرتهای بزرگ نتوانست اقدامات قهری پیشبینیشده در فصل هفتم منشور را بهشکل اولیه تثبیت کند.<ref>[https://www.sid.ir/FileServer/JF/4018513942806.pdf سجادپور و آقامحمدی، «شورای امنیت، قدرتهای بزرگ و عملیات حفظ صلح سازمان ملل متحد: چارچوبهای مفهومی و کارکردهای عملیاتی»، 1394ش، ص162.]</ref> این مأموریتها بر اساس رویۀ عملی شورا، مواردی مانند نظارت بر آتشبس، اجرای توافقهای صلح، حمایت از کمکهای انسانی در درگیریهای داخلی و بازسازی نهادهای حکومتی را در بر میگیرد که تحت هدایت ائتلاف کشورهای عضو سازماندهی میشود.<ref>[https://www.sid.ir/FileServer/JF/4018513942806.pdf سجادپور و آقامحمدی، «شورای امنیت، قدرتهای بزرگ و عملیات حفظ صلح سازمان ملل متحد: چارچوبهای مفهومی و کارکردهای عملیاتی»، 1394ش، ص164-166.]</ref> فرآیند استقرار این نیروها شامل رایزنیهای اولیه با طرفهای درگیر، ارزیابی فنی دبیرخانه، صدور قطعنامه مأموریت، استقرار نیرو، نظارت دورهای، برنامهریزی پشتیبانی و انتصاب فرماندهان است.<ref>[https://www.sid.ir/FileServer/JF/4018513942806.pdf سجادپور و آقامحمدی، «شورای امنیت، قدرتهای بزرگ و عملیات حفظ صلح سازمان ملل متحد: چارچوبهای مفهومی و کارکردهای عملیاتی»، 1394ش، ص166-168.]</ref> | |||
===حدود اختیارات و ابزارهای تنبیهی=== | ===حدود اختیارات و ابزارهای تنبیهی=== | ||
اختیارات شورا گسترده است اما در چارچوب قواعد آمره، اصول عمومی حقوق بینالملل و قواعد حقوق بشر محدود میشود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1682910/fa توکلی افشار، «تحلیل و بررسی ابعاد حقوقی منشور سازمان ملل متحد»، 1403ش، ص314.]</ref> | اختیارات شورا گسترده است اما در چارچوب قواعد آمره، اصول عمومی حقوق بینالملل و قواعد حقوق بشر محدود میشود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1682910/fa توکلی افشار، «تحلیل و بررسی ابعاد حقوقی منشور سازمان ملل متحد»، 1403ش، ص314.]</ref> این نهاد برای برخورد با کشورهای خاطی از ابزار تحریم اقتصادی استفاده میکند اما موظف به رعایت سه اصل بنیادین است. این اصول شامل اصل حداقلهای انسانی برای حفظ حقوق اولیۀ شهروندان مانند دسترسی به غذا، دارو، مسکن و آموزش، اصل ضرورت عینی و اصل تناسب میان رفتار کشور خاطی و شدت تحریمها است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1682910/fa توکلی افشار، «تحلیل و بررسی ابعاد حقوقی منشور سازمان ملل متحد»، 1403ش، ص314-315.]</ref> | ||
===صلاحیت تأسیس محاکم کیفری=== | ===صلاحیت تأسیس محاکم کیفری=== | ||
احراز تهدید علیه صلح بر عهدۀ شورا است و این رکن میتواند به استناد مواد منشور، نهادهای فرعی ایجاد کند. تشکیل دادگاههای کیفری بینالمللی اختصاصی برای مجازات نسلکشی و جنایات جنگی، مانند دادگاههای مربوط به یوگسلاوی سابق و رواندا، از طریق صدور قطعنامههای مستقیم و بدون نیاز به فرآیند طولانی معاهدات صورت گرفته تا کارایی سیستم امنیت دستهجمعی مخدوش نشود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1682910/fa توکلی افشار، «تحلیل و بررسی ابعاد حقوقی منشور سازمان ملل متحد»، 1403ش، ص315-316.]</ref> شورا همچنین صلاحیت دارد اتباع کشورهای غیرعضو در دیوان کیفری بینالمللی را جهت محاکمه به این دیوان ارجاع دهد.<ref>[http://www.asemankafinet.ir/%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%84%D9%84-%D9%85%D8%AA%D8%AD%D8%AF-/ عابری، «معرفی شورای امنیت ملل متحد»، وبسایت علمی و پژوهشی آسمان.]</ref> | احراز تهدید علیه صلح بر عهدۀ شورا است و این رکن میتواند به استناد مواد منشور، نهادهای فرعی ایجاد کند. تشکیل دادگاههای کیفری بینالمللی اختصاصی برای مجازات نسلکشی و جنایات جنگی، مانند دادگاههای مربوط به یوگسلاوی سابق و رواندا، از طریق صدور قطعنامههای مستقیم و بدون نیاز به فرآیند طولانی معاهدات صورت گرفته تا کارایی سیستم امنیت دستهجمعی مخدوش نشود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1682910/fa توکلی افشار، «تحلیل و بررسی ابعاد حقوقی منشور سازمان ملل متحد»، 1403ش، ص315-316.]</ref> شورا همچنین صلاحیت دارد اتباع کشورهای غیرعضو در دیوان کیفری بینالمللی را جهت محاکمه به این دیوان ارجاع دهد.<ref>[http://www.asemankafinet.ir/%D8%AA%D8%AD%D9%82%DB%8C%D9%82-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D9%86%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%84%D9%84-%D9%85%D8%AA%D8%AD%D8%AF-/ عابری، «معرفی شورای امنیت ملل متحد»، وبسایت علمی و پژوهشی آسمان.]</ref> | ||
