حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
حبیب الله نجفی (بحث | مشارکت‌ها)
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
<big>'''نهضت مشروطه؛'''</big> دوران گذار از استبداد مطلق به نظام قانون‌محور با حاکمیت ملی، تفکیک قوا و حضور نهادهای نوینی چون مجلس و مطبوعات.
<big>'''نهضت مشروطه؛'''</big> دوران گذار از استبداد مطلق به نظام قانون‌محور با حاکمیت ملی، تفکیک قوا و حضور نهادهای نوینی چون مجلس و مطبوعات.


نهضت مشروطه، برای نخستین‌بار ساختار سیاسی-اجتماعی مبتنی بر قانون را تجربه کرد و فرایند گذار از نظام سلطنتی و استبدادی به سوی مفاهیم شهروندی و قانون‌مداری در این سرزمین آغاز شد. در این دوره، نهادهایی چون مجلس شورای ملی، قانون اساسی و تفکیک قوا تأسیس و مفاهیمی مانند آزادی، برابری و انتخابات وارد گفتمان عمومی شد. روحانیت شیعه از جمله نیروی اصلی تحولات، نقش مهم در تحولات سیاسی، اجتماعی و بسیج توده‌ها در این دوره از جمله پیروزی نهضت مشروطه ایفا کرد و آموزه‌های دینی بستری برای همگرایی اجتماعی فراهم آورد. با وجود دستاوردهایی چون تدوین متمم قانون اساسی (مصوب ۱۲۸۶ش) که در آن عناصری مانند حاکمیت ملت، برابری در برابر قانون، آزادی مطبوعات و نظارت مجتهدان بر قوانین پیش‌بینی شده بود، این تحولات با موانع متعددی از جمله نفوذ اندیشه‌های غربی، دخالت بیگانگان، تضعیف تدریجی نقش دین و بروز تفرقه میان رهبران نهضت مواجه شد. پس از استقرار سلطنت پهلوی، قانون اساسی مشروطه در عمل به تعلیق درآمد و مشارکت عمومی به انتخابات تشریفاتی تبدیل شد. با این حال، به نظر پژوهشگران میراث دوران مشروطه به‌عنوان نقطه عطفی در تاریخ سیاسی ایران، مفاهیم و نهادهای خود را به انقلاب اسلامی ایران منتقل کرد.
== مفهوم‌شناسی‌ ==
واژه نهضت از ریشه «نهض» به معنای قیام، خیزش، بیداری است<ref>{{پک|آذر نوش|1381|ک=فرهنگ معاصر عربی ـ فارسی|ص=۷۱۸–۷۱۹.}}</ref>


== دوران مشروطه ==
== دوران مشروطه ==
خط ۵۵: خط ۵۶:
* آبراهامیان، یرواند، ایران بین دو انقلاب، ترجمۀ احم گل محمد و محمد ابراهیم فتاحی، تهران، نشر نی، 1392ش.
* آبراهامیان، یرواند، ایران بین دو انقلاب، ترجمۀ احم گل محمد و محمد ابراهیم فتاحی، تهران، نشر نی، 1392ش.
* آبراهامیان، یرواند، ایران مدرن، ترجمۀ احم گل محمد و محمد ابراهیم فتاحی، تهران، نشر نی، 1397ش.
* آبراهامیان، یرواند، ایران مدرن، ترجمۀ احم گل محمد و محمد ابراهیم فتاحی، تهران، نشر نی، 1397ش.
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی=آذرتاش|نام=آذرنوش|عنوان=فرهنگ معاصر عربی-فارسی|سال=1381|مکان=تهران|ناشر=نی}}
* امام‌‏جمعه‏‌زاده، سید جواد، «روحانیت شیعه و مقایسة سه دهه نقش آن پس از مشروطه و پس از انقلاب اسلامی»، فصلنامۀ شیعه‌شناسی، شمارۀ 39، 1391ش.
* امام‌‏جمعه‏‌زاده، سید جواد، «روحانیت شیعه و مقایسة سه دهه نقش آن پس از مشروطه و پس از انقلاب اسلامی»، فصلنامۀ شیعه‌شناسی، شمارۀ 39، 1391ش.
* امام‌خمینی، سیدروح‌الله، صحیفه امام، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام‌خمینی، ۱۳۸۹ش.
* امام‌خمینی، سیدروح‌الله، صحیفه امام، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام‌خمینی، ۱۳۸۹ش.