زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
== تولد و خانواده == | == تولد و خانواده == | ||
بیبی مریم بختیاری در سال ۱۲۵۳ش در چهارمحال و بختیاری متولد شد.<ref>[https://www.iribnews.ir/00DWMn «سردار بیبی مریم خاتون ایلخان بختیاری کیست؟»، خبرگزاری صداوسیما.]</ref> او دختر حسینقلیخان ایلخانی، بزرگترین حکمران منطقه و بیبی فاطمه، دختر علیرضاخان، رئیس ایل چهارلنگ بود. خانوادهٔ بیبی مریم از بانفوذترین خاندانهای ایران در دوره قاجار بهشمار میآمدند. او شش برادر و یازده خواهر از همسران متعدد پدرش داشت. برادران او نقشهای کلیدی در تاریخ معاصر ایران ایفا کردند، ازجمله: علیقلیخان سردار اسعد (از رهبران انقلاب مشروطه)، نجفقلیخان صمصامالسلطنه (دو دوره نخستوزیر ایران)، اسفندیارخان سردار اسعد اول، امیرقلیخان، علیقلیخان سردار اسعد دوم، حاج خسروخان سردار ظفر و یوسفخان امیرمجاهد.<ref>[http://takhtefoulad.ir/TakhteFoolad/Pages/Mashahir.aspx?ItemId=1665 «بیبی مریم سردار مریم بختیاری»، پایگاه مجموعۀ تخت فولاد اصفهان.]</ref><ref>[https://namnamak.com/فرهنگ-و-هنر/چهره-ها/بیوگرافی-بی-بی-مریم «زندگینامه بی بی مریم بانوی سردار بختیاری و همسرش»، وبسایت نمنمک]</ref> | بیبی مریم بختیاری در سال ۱۲۵۳ش در چهارمحال و بختیاری متولد شد.<ref>[https://www.iribnews.ir/00DWMn «سردار بیبی مریم خاتون ایلخان بختیاری کیست؟»، خبرگزاری صداوسیما.]</ref> او دختر حسینقلیخان ایلخانی، بزرگترین حکمران منطقه و بیبی فاطمه، دختر علیرضاخان، رئیس ایل چهارلنگ بود. خانوادهٔ بیبی مریم از بانفوذترین خاندانهای ایران در دوره قاجار بهشمار میآمدند. او شش برادر و یازده خواهر از همسران متعدد پدرش داشت. برادران او نقشهای کلیدی در تاریخ معاصر ایران ایفا کردند، ازجمله: علیقلیخان سردار اسعد (از رهبران انقلاب مشروطه)، نجفقلیخان صمصامالسلطنه (دو دوره نخستوزیر ایران)، اسفندیارخان سردار اسعد اول، امیرقلیخان، علیقلیخان سردار اسعد دوم، حاج خسروخان سردار ظفر و یوسفخان امیرمجاهد.<ref>[http://takhtefoulad.ir/TakhteFoolad/Pages/Mashahir.aspx?ItemId=1665 «بیبی مریم سردار مریم بختیاری»، پایگاه مجموعۀ تخت فولاد اصفهان.]</ref><ref>[https://namnamak.com/فرهنگ-و-هنر/چهره-ها/بیوگرافی-بی-بی-مریم «زندگینامه بی بی مریم بانوی سردار بختیاری و همسرش»، وبسایت نمنمک]</ref> | ||
== ازدواج == | پدر بیبی مریم در نه سالگی او به دستور ناصرالدینشاه قاجار و با اشارهٔ ظلالسلطان حاکم مستبد اصفهان به قتل رسید و بیبی مریم تحتسرپرستی برادرش علیقلیخان سردار اسعد قرار گرفت. او با تشویق برادر به علمآموزی روی آورد و خواندن و نوشتن را فراگرفت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/910215/%d8%a8%db%8c-%d8%a8%db%8c-%d9%85%d8%b1%db%8c%d9%85-%d8%a8%d8%ae%d8%aa%db%8c%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d8%b3%d8%b1%d8%af%d8%a7%d8%b1-%d9%85%d8%b4%d8%b1%d9%88%d8%b7%d9%87-%d8%ae%d9%88%d8%a7%d9%87 بهبهانی، «بی بی مریم بختیاری سردار مشروطه خواه»، 1389ش، ص64.]</ref> علیقلیخان که خود ادیب و جهاندیده بود، با بازگویی سفرهایش و معرفی زنان برجستهٔ تاریخی، اندیشههای سیاسی و اجتماعی نوینی را در وی پرورش داد. این تربیت، زمینهساز دغدغههای بعدی بیبی مریم برای رهایی ایران از حکومت قاجار، دفاع از حقوق زنان و باور به دموکراسی شد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84198192/%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DA%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%DB%8C-%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%86%DB%8C%D8%AA%D9%87-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%D9%87%D9%85-%D8%A2%D9%85%DB%8C%D8%AE%D8%AA زارعی، «پژوهشگر تاریخ: بیبیمریم بختیاری سنت و مدرنیته را درهم آمیخت»، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران.]</ref> | ||
== ازدواج و فرزندان == | |||
بیبیمریم دو بار [[ازدواج]] کرد. نخستین ازدواج او در حالی انجام شد که تنها چهل روز داشت و پدرش او را به عقد علیقلیخان چهارلنگ که حدود ۲۵ سال داشت، درآورد و سرانجام در پانزدهسالگی به خانهٔ او رفت. این ازدواج که با میل بیبیمریم همراه نبود، به صلاحدید پدرش و با هدف مهار قیام محمدعلیخان چهارلنگ علیه حکومت قاجار و جلب همراهی ایل محمودصالح چهارلنگ صورت گرفت. این پیوند چهار سال و شش ماه به طول انجامید و حاصل آن سه پسر به نامهای محمدعلیخان، علیمردانخان و سهرابخان بود.<ref>[https://www.alef.ir/news/3980627037.html «بیبی مریم را بیشتر بشناسیم»، خبرگزاری الف.]</ref> | بیبیمریم دو بار [[ازدواج]] کرد. نخستین ازدواج او در حالی انجام شد که تنها چهل روز داشت و پدرش او را به عقد علیقلیخان چهارلنگ که حدود ۲۵ سال داشت، درآورد و سرانجام در پانزدهسالگی به خانهٔ او رفت. این ازدواج که با میل بیبیمریم همراه نبود، به صلاحدید پدرش و با هدف مهار قیام محمدعلیخان چهارلنگ علیه حکومت قاجار و جلب همراهی ایل محمودصالح چهارلنگ صورت گرفت. این پیوند چهار سال و شش ماه به طول انجامید و حاصل آن سه پسر به نامهای محمدعلیخان، علیمردانخان و سهرابخان بود.<ref>[https://www.alef.ir/news/3980627037.html «بیبی مریم را بیشتر بشناسیم»، خبرگزاری الف.]</ref> | ||
بیبیمریم با وجود عزم راسخ بر عدم ازدواج مجدد، بهدلیل فشارهای اطرافیان، سرانجام مجبور به ازدواج با فتحاللهخان، پسرعمویش شد. این ازدواج نیز با رنجها و سختیهای بسیاری برای او همراه بود.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/3975194/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 «سردار مریم بختیاری که بود؟»، خبرگزاری صداوسیما.]</ref> وی در خاطرات خود نوشته است که «مرد باید عقل و شرف داشته باشد، مال دنیا برای مرد همهوقت هست ولی فزونی ثروت نزد نامرد خاکستر است». او همچنین در نوشتهای خطاب به زنان تأکید کرده است که فریفتهٔ جوانی و دارایی کسی نشوند و معتقد بود که اگر مردی هرچند فقیر و زشت باشد، اما آراسته به علم، دانایی و شرافت باشد، آن مرد، خود زندگی» است.<ref>بختیاری، خاطرات، 1382ش، ص48.</ref> علیمردانخان بختیاری، فرزند دوم بیبی مریم از مبارزان سرشناس تاریخ معاصر ایران بود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1145079/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF «سردار مریم بختیاری که بود؟»، وبسایت تابناک.]</ref> | بیبیمریم با وجود عزم راسخ بر عدم ازدواج مجدد، بهدلیل فشارهای اطرافیان، سرانجام مجبور به ازدواج با فتحاللهخان، پسرعمویش شد. این ازدواج نیز با رنجها و سختیهای بسیاری برای او همراه بود.<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/3975194/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 «سردار مریم بختیاری که بود؟»، خبرگزاری صداوسیما.]</ref> وی در خاطرات خود نوشته است که «مرد باید عقل و شرف داشته باشد، مال دنیا برای مرد همهوقت هست ولی فزونی ثروت نزد نامرد خاکستر است». او همچنین در نوشتهای خطاب به زنان تأکید کرده است که فریفتهٔ جوانی و دارایی کسی نشوند و معتقد بود که اگر مردی هرچند فقیر و زشت باشد، اما آراسته به علم، دانایی و شرافت باشد، آن مرد، خود زندگی» است.<ref>بختیاری، خاطرات، 1382ش، ص48.</ref> علیمردانخان بختیاری، فرزند دوم بیبی مریم از مبارزان سرشناس تاریخ معاصر ایران بود.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1145079/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF «سردار مریم بختیاری که بود؟»، وبسایت تابناک.]</ref> | ||
== تحصیلات == | |||
بی بی مریم زنی باسواد و روشنفکر بود و از معدود [[زنان]] زمان خویش بود، که سواد خواندن و نوشتن داشت و حوادث عصر خویش را مینوشت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/910215/%d8%a8%db%8c-%d8%a8%db%8c-%d9%85%d8%b1%db%8c%d9%85-%d8%a8%d8%ae%d8%aa%db%8c%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d8%b3%d8%b1%d8%af%d8%a7%d8%b1-%d9%85%d8%b4%d8%b1%d9%88%d8%b7%d9%87-%d8%ae%d9%88%d8%a7%d9%87 بهبهانی، «بی بی مریم بختیاری سردار مشروطه خواه»، 1389ش، ص64.]</ref> کتاب «خاطرات سردار مریم»، سالها بعد از درگذشتش منتشر شد که در آن دربارهٔ دوران کودکی و نوجوانی، شرح زندگی و حوادث سیاسی تا پایان دوره مشروطیت را نوشته است.<ref>[https://www.gisoom.com/book/11072804/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%DB%8C-%D8%AA%D8%A7-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7%D9%87/ «خاطرات سردار مریم بختیاری از کودکی تا آغاز انقلاب مشروطه»، وبسایت گیسوم.]</ref> | |||
== فعالیتهای سیاسی و اجتماعی == | |||
=== آگاهی از حقوق زنان و نقد سنتهای مردسالار === | |||
بیبی مریم اگرچه در جامعهای سنتی و در نوجوانی بهاجبار به ازدواج تن داد، اما بهخوبی دریافت که زنان ایرانی از چه محدودیتها و بیعدالتیهایی رنج میبرند. او سکوت تاریخی زنان را شکست و آشکارا خواستار برچیده شدن سنتهایی چون نافبری، [[ازدواج]] اجباری، نداشتن حق طلاق و محرومیت از آموزش زنان شد.<ref>[https://www.alef.ir/news/3980627037.html «بیبی مریم را بیشتر بشناسیم»، پایگاه خبری الف.]</ref> | |||
=== مهارتهای رزمی و نقش در جنگها === | |||
او در دشوارترین شرایط زندگی عشایری، مهارتهای رزمی همچون تیراندازی و سوارکاری را آموخت و این تواناییها را در مبارزات آزادیخواهانه به کار گرفت.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/910215/%d8%a8%db%8c-%d8%a8%db%8c-%d9%85%d8%b1%db%8c%d9%85-%d8%a8%d8%ae%d8%aa%db%8c%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d8%b3%d8%b1%d8%af%d8%a7%d8%b1-%d9%85%d8%b4%d8%b1%d9%88%d8%b7%d9%87-%d8%ae%d9%88%d8%a7%d9%87 بهبهانی، «بی بی مریم بختیاری سردار مشروطه خواه»، 1389ش، ص64.]</ref> | |||
==== نقش در فتح تهران و انقلاب مشروطه ==== | |||
پساز به توپ بستن مجلس شورای ملی به فرمان محمدعلیشاه و تعطیلی دورهٔ مشروطه، شماری از مشروطهخواهان دستگیر و گروهی نیز ناگزیر به فرار شدند. در چنین فضایی، جنبشهای مردمی در نقاط مختلف کشور شکل گرفت. بختیاریها در اصفهان قدرت را به دست گرفتند و راهی تهران شدند. همزمان، در رشت محمدعلیخان تنکابنی و در تبریز ستارخان و باقرخان مسیری مشابه را در پیش گرفتند. بیبی مریم بختیاری در این برههٔ حساس، نقشی برجسته ایفا کرد. او بر این باور بود که تا زمانی که قاجاریان بر ایران فرمانروایی میکنند، پیشرفتی حاصل نخواهد شد. ازاینرو، با تشویق برادران خود و ایراد سخنرانی حماسی، سربازان بختیاری را به حرکت بهسوی تهران واداشت. در منابع آمده است که او در آن سخنرانی تأکید کرد که اگر سربازان بختیاری در این راه کشته شوند، زنان بختیاری ادامهدهندهٔ راه آنان خواهند بود.<ref>[https://www.alef.ir/news/3980627037.html «بیبی مریم را بیشتر بشناسیم»، پایگاه خبری الف.]</ref> | |||
پساز حرکت نیروها بهسمت پایتخت، بیبی مریم نیز همراه با گروهی از تفنگداران راهی تهران شد و در خانهٔ پدری آقا حسین ثقفی اقامت گزید. در روز درگیری میان بختیاریها و سربازان دولتی در میدان بهارستان، او بههمراه تفنگداران بر پشتبام خانهای که مشرف به میدان بود حضور یافت و مستقیماً در نبرد مسلحانه با نیروهای حکومتی شرکت کرد.<ref>[https://www.irna.ir/news/84198192/%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DA%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%DB%8C-%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%88-%D9%85%D8%AF%D8%B1%D9%86%DB%8C%D8%AA%D9%87-%D8%B1%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%D9%87%D9%85-%D8%A2%D9%85%DB%8C%D8%AE%D8%AA زارعی، «پژوهشگر تاریخ: بیبیمریم بختیاری سنت و مدرنیته را درهم آمیخت»، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران.]</ref> او در سال 1287ش، پیشاز فتح تهران نیز سابقهٔ فرماندهی نظامی داشت و در جریان نبرد آزادسازی اصفهان، بههمراه خواهرش «بیبی لیلی»، فرماندهی یک ستون سوارهنظام بختیاری را بر عهده داشت.<ref>[https://www.alef.ir/news/3980627037.html «بیبی مریم را بیشتر بشناسیم»، پایگاه خبری الف.]</ref> | |||
== | ==== نقش در جنگ جهانی اول ==== | ||
بیبی مریم بختیاری، همچون بسیاری از وطنپرستان ایرانی، بر این باور بود که با بهرهگیری از حمایت متحدانی چون آلمان میتواند به منافع روسیه و انگلستان ضربه زده و زمینهٔ خروج آنان را از ایران فراهم آورد. این همسویی با آلمان در جنگ جهانی اول نه از سر وابستگی، بلکه بهعنوان عملیترین راه مبارزه با دشمنان دیرینهٔ ایران یعنی روسیه و انگلستان، صورت میگرفت. با آغاز جنگ جهانی اول (مرداد ۱۲۹۳ تا آبان ۱۲۹۷ خورشیدی) و تجاوز نیروهای انگلیسی و روسی به ایران، بیبی مریم با نیروهای خود به مبارزه با استعمارگران پرداخت و کنسول آلمان در اصفهان را از دست سربازان روس نجات داد و مدتها در خانهٔ خود پناه داد. امپراتور آلمان با آگاهی از این اقدام، تمثال جواهرنشانی همراه با هدایایی برای او ارسال کرد و بیبی مریم از آن پس به «سردار مریم» ملقب شد.[۲] | |||
در سال ۱۲۹۵ خورشیدی، هنگامی که ویلهلم واسموس، افسر آلمانی، در کنار عشایر جنوب ایران علیه انگلیسیها میجنگید، سردار مریم بهترین نیروهای خود را برای همراهی با او و دلیران تنگستان به آن منطقه اعزام کرد. در سال ۱۲۹۷ خورشیدی، نیروهای اشغالگر روس و انگلیس در نزدیکی اصفهان به تعقیب گروهی از لژیون ارتش آلمان و نمایندگان سیاسی آن کشور پرداختند. سردار مریم که قصد داشت با پشتیبانی آلمانیها به مبارزه با استعمارگران ادامه دهد، با نیروهای خود در منطقهٔ تیران و کرون در برابر ارتش مشترک انگلیس و روس ایستاد و پساز جنگی سخت، آنان را به عقبنشینی وادار ساخت. او سپس لژیون آلمانی را نجات داد و به پایگاه خود در سورشجان در منطقهٔ بختیاری، منتقل کرد و پساز مدتی، آنان را از راه خاک عثمانی از ایران خارج ساخت. خبر این نجات، امپراتور آلمان، ویلهم دوم، را بر آن داشت تا بالاترین نشان امپراتوری یعنی صلیب آهنین را بههمراه حکم و تصویری میناکاری و الماسنشان، برای سردار مریم ارسال کند. | |||
خانهٔ سردار مریم همواره پناهگاه آزادیخواهان بود؛ در دوران جنگ جهانی اول، گروهی از فعالان سیاسی و فرهنگی همچون علیاکبر دهخدا، ملکالشعرای بهار، وحید دستگردی و فرخی یزدی که با سیاستهای اشغالگرانهٔ روس و انگلیس مخالف بودند، به خانهٔ او پناه بردند. همچنین دکتر محمد مصدق که در سوم اسفند ۱۲۹۹ خورشیدی، تحتفشار انگلیسیها و به دستور سید ضیاء از حکومت فارس عزل شده بود، از اصفهان به بختیاری رفت و مهمان سردار مریم شد و تا پایان عمر، با احترام از او و قوم بختیاری یاد میکرد. | |||
وی که دوران کودکی، نوجوانی و جوانی خود را در دشوارترین شرایط زندگی ایلی سپری کرده بود به خوبی توانسته بود مهارتهای رزمی همچون تیراندازی و سوارکاری را بیاموزد و در مبارزات آزادیخواهانه خود به کار بگیرد. بیبی مریم طی جنگ جهانی اول به همراه عدهای از خوانین جانب آلمانیها را گرفت. برخلاف عدهای از خوانین بختیاری چون سردار محتشم، سردار ظفر و «سردار جنگ» که از متفقین و انگلیسیها حمایت کردند. این شیرزن بختیاری در حمایت از متحدین و آلمانها به شعار و حرف اتکا نکرد؛ بلکه اسلحه به دست گرفت و با انگلیسیها و روسها جنگید.<ref>[https://www.irna.ir/news/84198192/پژوهشگر-تاریخ-بی-بی-مریم-بختیاری-سنت-و-مدرنیته-را-درهم-آمیخت جعفری نژاد، «پژوهشگر تاریخ: بیبیمریم بختیاری سنت و مدرنیته را درهم آمیخت»، سایت خبرگذاری جمهوری اسلامی ، 6 بهمن 1399ش]</ref> | وی که دوران کودکی، نوجوانی و جوانی خود را در دشوارترین شرایط زندگی ایلی سپری کرده بود به خوبی توانسته بود مهارتهای رزمی همچون تیراندازی و سوارکاری را بیاموزد و در مبارزات آزادیخواهانه خود به کار بگیرد. بیبی مریم طی جنگ جهانی اول به همراه عدهای از خوانین جانب آلمانیها را گرفت. برخلاف عدهای از خوانین بختیاری چون سردار محتشم، سردار ظفر و «سردار جنگ» که از متفقین و انگلیسیها حمایت کردند. این شیرزن بختیاری در حمایت از متحدین و آلمانها به شعار و حرف اتکا نکرد؛ بلکه اسلحه به دست گرفت و با انگلیسیها و روسها جنگید.<ref>[https://www.irna.ir/news/84198192/پژوهشگر-تاریخ-بی-بی-مریم-بختیاری-سنت-و-مدرنیته-را-درهم-آمیخت جعفری نژاد، «پژوهشگر تاریخ: بیبیمریم بختیاری سنت و مدرنیته را درهم آمیخت»، سایت خبرگذاری جمهوری اسلامی ، 6 بهمن 1399ش]</ref> | ||
| خط ۲۸: | خط ۴۱: | ||
او همچون خیلی از مردان ملی و وطندوست دریافته بود که با بهرهگیری از کمک متحدین به ویژه آلمان میتوان به منافع روسیه و انگلیس ضربه زد و مقدمات اخراج آنها را از ایران فراهم کرد. نمیتوان بیبی مریم و دیگر میهن دوستان ایران، طی جنگ جهانی اول را وابسته به آلمان دانست بلکه در آن روزگار عملیترین راه جنگیدن با دشمنان دیرینه ایران یعنی روس و انگلیس و رهایی از چنگال آنها، همکاری با دشمن قدرتمند آنها یعنی آلمان بوده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1145079/سردار-مریم-بختیاری-که-بود «سردار مریم بختیاری کی بود؟»، سایت خبری تابناک، 22 مهر 1401ش]</ref> | او همچون خیلی از مردان ملی و وطندوست دریافته بود که با بهرهگیری از کمک متحدین به ویژه آلمان میتوان به منافع روسیه و انگلیس ضربه زد و مقدمات اخراج آنها را از ایران فراهم کرد. نمیتوان بیبی مریم و دیگر میهن دوستان ایران، طی جنگ جهانی اول را وابسته به آلمان دانست بلکه در آن روزگار عملیترین راه جنگیدن با دشمنان دیرینه ایران یعنی روس و انگلیس و رهایی از چنگال آنها، همکاری با دشمن قدرتمند آنها یعنی آلمان بوده است.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/1145079/سردار-مریم-بختیاری-که-بود «سردار مریم بختیاری کی بود؟»، سایت خبری تابناک، 22 مهر 1401ش]</ref> | ||
او در جنگ جهانی اول نیز طرفدار دولتهای آلمان و عثمانی بود و در مقابل به مبارزه با دولتهای روس و [[انگلیس]] میپرداخت. وی در این جنگ کنسول آلمان در [[اصفهان]] را از چنگ سربازان روس نجات داد و مدتها در خانهٔ خود پناه داد. امپراتور آلمان نیز با شنیدن این جریان، تمثال جواهرنشان خود را همراه هدایای دیگر بهپاس قدردانی از او برایش فرستاد و بیبیمریم از آن پس به «سردار مریم» مشهور شد.<ref>بختیاری، خاطرات، 1382ش، ص93.</ref> گفتنی است که خانهٔ او نیز همواره پناهگاه افرادی چون وحید دستگردی و فرخی یزدی بود.<ref>[https://www.ical.ir/ical/fa/Content/_/سردار-بیبی-مریم-بختیاری-سردار-آزادگی-به-روایت-اسناد-منتشر-نشده15163 «سردار بیبی مریم بختیاری سردار آزادگی»، کتابخانه، موزه و اسناد رسمی مجلس شورای اسلامی، تاریخ درج مطلب: 23 تیر 1395.]</ref> | او در جنگ جهانی اول نیز طرفدار دولتهای آلمان و عثمانی بود و در مقابل به مبارزه با دولتهای روس و [[انگلیس]] میپرداخت. وی در این جنگ کنسول آلمان در [[اصفهان]] را از چنگ سربازان روس نجات داد و مدتها در خانهٔ خود پناه داد. امپراتور آلمان نیز با شنیدن این جریان، تمثال جواهرنشان خود را همراه هدایای دیگر بهپاس قدردانی از او برایش فرستاد و بیبیمریم از آن پس به «سردار مریم» مشهور شد.<ref>بختیاری، خاطرات، 1382ش، ص93.</ref> گفتنی است که خانهٔ او نیز همواره پناهگاه افرادی چون وحید دستگردی و فرخی یزدی بود.<ref>[https://www.ical.ir/ical/fa/Content/_/سردار-بیبی-مریم-بختیاری-سردار-آزادگی-به-روایت-اسناد-منتشر-نشده15163 «سردار بیبی مریم بختیاری سردار آزادگی»، کتابخانه، موزه و اسناد رسمی مجلس شورای اسلامی، تاریخ درج مطلب: 23 تیر 1395.]</ref> | ||
| خط ۵۴: | خط ۶۶: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
* | * «بیبی مریم را بیشتر بشناسیم»، پایگاه خبری الف، تاریخ درج مطلب: ۲۸ شهریور ۱۳۹۸ش. | ||
* «(سردار مریم بختیاری) که بود؟»، ساین تابناک، ۲۲ مهر ۱۴۰۱ش | * «(سردار مریم بختیاری) که بود؟»، ساین تابناک، ۲۲ مهر ۱۴۰۱ش | ||
* «Bibi Maryam Bakhtiari»، در ویکیپدیای انگلیسی، بازدید ۲۶ بهمن ۱۴۰۱ش | * «Bibi Maryam Bakhtiari»، در ویکیپدیای انگلیسی، بازدید ۲۶ بهمن ۱۴۰۱ش | ||
| خط ۶۳: | خط ۷۵: | ||
* «بیبی مریم سردار مریم بختیاری»، پایگاه مجموعهٔ تخت فولاد اصفهان، تاریخ بازدید:۲۰ خرداد ۱۴۰۱ش. | * «بیبی مریم سردار مریم بختیاری»، پایگاه مجموعهٔ تخت فولاد اصفهان، تاریخ بازدید:۲۰ خرداد ۱۴۰۱ش. | ||
* بهبهانی، سروناز، «بی بی مریم بختیاری سردار مشروطه خواه»، مجله گزارش، شماره 219، 1389ش. | * بهبهانی، سروناز، «بی بی مریم بختیاری سردار مشروطه خواه»، مجله گزارش، شماره 219، 1389ش. | ||
* «خاطرات سردار مریم بختیاری از کودکی تا آغاز انقلاب مشروطه»، وبسایت گیسوم، تاریخ بازدید: 4 تیر 1405ش. | |||
* «زندگینامه بی بی مریم بختیاری (بانوی سردار مادر علیمردان خان)»، همپا فایل | * «زندگینامه بی بی مریم بختیاری (بانوی سردار مادر علیمردان خان)»، همپا فایل | ||
* «زندگینامه سردار بیبی مریم بختیاری +تصاویر»، خبرگذاری برنا، ۲۸ مهر ۱۴۰۱ش | * «زندگینامه سردار بیبی مریم بختیاری +تصاویر»، خبرگذاری برنا، ۲۸ مهر ۱۴۰۱ش | ||
| خط ۷۵: | خط ۸۸: | ||
* بختیاری، بیبی مریم، خاطرات، ویرایش غلامعباس نوروزی، تهران، آنزان، ۱۳۸۲ش. | * بختیاری، بیبی مریم، خاطرات، ویرایش غلامعباس نوروزی، تهران، آنزان، ۱۳۸۲ش. | ||
* بختیاری، مریم، «خاطرات سردار مریم بختیاری (از کودکی تا آغاز انقلاب مشروطه)»، ویراستار: غلامعباس نوروزی، نشر انزان، تهران، ۱۳۸۲ش | * بختیاری، مریم، «خاطرات سردار مریم بختیاری (از کودکی تا آغاز انقلاب مشروطه)»، ویراستار: غلامعباس نوروزی، نشر انزان، تهران، ۱۳۸۲ش | ||
* | * زارعی، «پژوهشگر تاریخ: بیبیمریم بختیاری سنت و مدرنیته را درهم آمیخت»، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، تاریخ درج مطلب: ۶ بهمن ۱۳۹۹ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
{{شخصیتهای مشروطه}} | {{شخصیتهای مشروطه}} | ||
