زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۴۳: | خط ۴۳: | ||
== علل و عوامل کارتنخوابی == | == علل و عوامل کارتنخوابی == | ||
کارتنخوابی نتیجه تعامل پیچیدهای از عوامل ساختاری، اجتماعی و فردی است. ازجمله مهمترین این عوامل عبارتند از: | کارتنخوابی نتیجه تعامل پیچیدهای از عوامل ساختاری، اجتماعی و فردی است. ازجمله مهمترین این عوامل عبارتند از: | ||
* '''عوامل اقتصادی''': فقر، بیکاری، تورم، گرانی مسکن،<ref>[https://dmngo.ir/کارتن-خوابی-و-دلایل-آن/ «کارتنخوابی و دلایل کارتنخواب شدن افراد»، وبسایت بنیاد | * '''عوامل اقتصادی''': فقر، بیکاری، تورم، گرانی مسکن،<ref>[https://dmngo.ir/کارتن-خوابی-و-دلایل-آن/ «کارتنخوابی و دلایل کارتنخواب شدن افراد»، وبسایت بنیاد دستان مهربان.]</ref> ورشکستگی مالی،<ref>[https://ac.kheir.ir/blog/understanding-of-the-phenomenon-of-homeless-people/ منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتنخوابی و ابعاد آن»، وبسایت خیر.]</ref> و نبود شغلهای پایدار؛<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ «آیا کارتنخوابی جرم است؟»، وبسایت صبح رویش.]</ref> | ||
* '''عوامل اجتماعی و خانوادگی''': طردشدگی از سوی خانواده،<ref>[https://ac.kheir.ir/blog/understanding-of-the-phenomenon-of-homeless-people/ منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتنخوابی و ابعاد آن»، وبسایت خیر.]</ref> طلاق، خشونت خانگی، از همگسیختگی خانواده،<ref>[https://www.sharghdaily.com/بخش-جامعه-220/878465-از-کارتن-خواب-ها-نترسید فرخه، «از کارتنخوابها نترسید»، وبسایت شبکۀ شرق.]</ref> و کاهش حمایتهای اجتماعی؛<ref>[https://ac.kheir.ir/blog/understanding-of-the-phenomenon-of-homeless-people/ منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتنخوابی و ابعاد آن»، وبسایت خیر.]</ref> | * '''عوامل اجتماعی و خانوادگی''': طردشدگی از سوی خانواده،<ref>[https://ac.kheir.ir/blog/understanding-of-the-phenomenon-of-homeless-people/ منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتنخوابی و ابعاد آن»، وبسایت خیر.]</ref> طلاق، خشونت خانگی، از همگسیختگی خانواده،<ref>[https://www.sharghdaily.com/بخش-جامعه-220/878465-از-کارتن-خواب-ها-نترسید فرخه، «از کارتنخوابها نترسید»، وبسایت شبکۀ شرق.]</ref> و کاهش حمایتهای اجتماعی؛<ref>[https://ac.kheir.ir/blog/understanding-of-the-phenomenon-of-homeless-people/ منظم، «شناخت صحیح از پدیدۀ کارتنخوابی و ابعاد آن»، وبسایت خیر.]</ref> | ||
* '''عوامل روانی و فردی''': اعتیاد به موادمخدر و الکل،<ref>[https://www.jamaran.news/بخش-جامعه-132/562691-کشورها-با-پدیده-کارتن-خوابی-چگونه-برخورد-می-کنند «کشورها با پدیدۀ کارتنخوابی چگونه برخورد میکنند؟»، پایگاه اطلاعرسانی و خبری جماران.]</ref> بیماریهای روانی مانند اسکیزوفرنی و اختلال دوقطبی،<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی «دو روی سکه کارتنخوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> ناتوانیهای جسمی و ذهنی،<ref>[https://www.sid.ir/paper/477037/fa صدیق سروستانی و نصراصفهانی، «اعتیاد، طرد اجتماعی و کارتنخوابی در شهر تهران؛ پژوهشی کیفی»، 1389ش، ص1-2.]</ref> و فقدان مهارتهای زندگی؛<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی «دو روی سکه کارتنخوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> | * '''عوامل روانی و فردی''': اعتیاد به موادمخدر و الکل،<ref>[https://www.jamaran.news/بخش-جامعه-132/562691-کشورها-با-پدیده-کارتن-خوابی-چگونه-برخورد-می-کنند «کشورها با پدیدۀ کارتنخوابی چگونه برخورد میکنند؟»، پایگاه اطلاعرسانی و خبری جماران.]</ref> بیماریهای روانی مانند اسکیزوفرنی و اختلال دوقطبی،<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی «دو روی سکه کارتنخوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> ناتوانیهای جسمی و ذهنی،<ref>[https://www.sid.ir/paper/477037/fa صدیق سروستانی و نصراصفهانی، «اعتیاد، طرد اجتماعی و کارتنخوابی در شهر تهران؛ پژوهشی کیفی»، 1389ش، ص1-2.]</ref> و فقدان مهارتهای زندگی؛<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی «دو روی سکه کارتنخوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> | ||
| خط ۵۱: | خط ۵۱: | ||
کارتنخوابی پیامدهای گستردهای در سطوح فردی و اجتماعی به دنبال دارد: | کارتنخوابی پیامدهای گستردهای در سطوح فردی و اجتماعی به دنبال دارد: | ||
* '''پیامدهای فردی''': ابتلا به بیماریهای جسمی و روانی مانند ایدز، هپاتیت،<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/184125/معتادان-و-کارتن-خواب-ها-مبتلا-به-ایدز-و-هپا «معتادان و کارتنخوابها مبتلا به ایدز و هپاتیت، طراحی مراقبتهای ویژه»، خبرگزاری میزان.]</ref> بیماریهای پوستی، سوءتغذیه، افسردگی و اضطراب، افزایش خطر مرگومیر ناشی از سرما، بیماری و مصرف مواد،<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشینیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتنخواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.]</ref> کاهش امید به زندگی و خودکشی؛<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/621413/کارتن-خوابی-و-موانع-مدیریت-علمی-پیشگیری-از-آسیب-های-اجتماعی-در علیوردینیا، «کارتنخوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیبهای اجتماعی در ایران»، خبرآنلاین.]</ref> | * '''پیامدهای فردی''': ابتلا به بیماریهای جسمی و روانی مانند ایدز، هپاتیت،<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/184125/معتادان-و-کارتن-خواب-ها-مبتلا-به-ایدز-و-هپا «معتادان و کارتنخوابها مبتلا به ایدز و هپاتیت، طراحی مراقبتهای ویژه»، خبرگزاری میزان.]</ref> بیماریهای پوستی، سوءتغذیه، افسردگی و اضطراب، افزایش خطر مرگومیر ناشی از سرما، بیماری و مصرف مواد،<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشینیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتنخواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.]</ref> کاهش امید به زندگی و خودکشی؛<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/621413/کارتن-خوابی-و-موانع-مدیریت-علمی-پیشگیری-از-آسیب-های-اجتماعی-در علیوردینیا، «کارتنخوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیبهای اجتماعی در ایران»، خبرآنلاین.]</ref> | ||
* '''پیامدهای اجتماعی''': تهدید امنیت عمومی،<ref>[https://journals.shahed.ac.ir/article_3721_4e400ea1cb202bfa2b76097f3217e250.pdf سهیلی، «صورتبندی نسبت آسیبهای اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص31-32.]</ref> افزایش جرم و بزهکاری مانند سرقت، تکدیگری،<ref>[https://dmngo.ir/کارتن-خوابی-و-دلایل-آن/ «کارتنخوابی و دلایل کارتنخواب شدن افراد»، وبسایت بنیاد | * '''پیامدهای اجتماعی''': تهدید امنیت عمومی،<ref>[https://journals.shahed.ac.ir/article_3721_4e400ea1cb202bfa2b76097f3217e250.pdf سهیلی، «صورتبندی نسبت آسیبهای اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص31-32.]</ref> افزایش جرم و بزهکاری مانند سرقت، تکدیگری،<ref>[https://dmngo.ir/کارتن-خوابی-و-دلایل-آن/ «کارتنخوابی و دلایل کارتنخواب شدن افراد»، وبسایت بنیاد دستان مهربان.]</ref> و فروش موادمخدر، تضعیف بنیان خانواده،<ref>[https://www.imna.ir/news/521886/دو-روی-سکه-کارتن-خوابی «دو روی سکه کارتنخوابی»، خبرگزاری ایمنا.]</ref> گسترش روابط نامشروع<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/621413/کارتن-خوابی-و-موانع-مدیریت-علمی-پیشگیری-از-آسیب-های-اجتماعی-در علیوردینیا، «کارتنخوابی و موانع مدیریت علمی پیشگیری از آسیبهای اجتماعی در ایران»، خبرآنلاین.]</ref> و تولد کودکان بیسرپرست، ایجاد ناامنی و نارضایتی در محلات شهری،<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشینیا و دیگران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتنخواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص16.]</ref> و تحمیل هزینههای سنگین بر نظام سلامت و رفاه اجتماعی.<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/144953/زنان-كارتن-خواب-زير-پوست-شهر «زنان کارتنخواب زیر پوست شهر»، وبسایت تابناک.]</ref> | ||
== آسیبهای کارتنخوابی == | == آسیبهای کارتنخوابی == | ||
| خط ۷۵: | خط ۷۵: | ||
=== در ایران === | === در ایران === | ||
کارتنخوابی در ایران پدیدهای نسبتاً نوپدید است<ref>[https://www.sid.ir/paper/992812/fa سبزی خوشنامی و همکاران، «از جدایی تا هویت باختگی: تبیین کیفی کارتنخوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص64-65.]</ref> و ریشه در تحولات اجتماعی و اقتصادی دهههای اخیر، ازجمله توسعه شتابزده شهرنشینی، افزایش فاصله طبقاتی،<ref>[https://journals.shahed.ac.ir/article_3721_4e400ea1cb202bfa2b76097f3217e250.pdf سهیلی، «صورتبندی نسبت آسیبهای اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص35.]</ref> گسترش مهاجرت<ref>[https://sid.ir/fA/Journal/SearchPaper.aspx?journal=&subject=&writer=108835&year=1400&PDF=Y&Filter= سبزی خوشنامی و دیگران، «از جدایی تا هویتباختگی: تبیین کیفی کارتنخوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص67.]</ref> و تضعیف نظام خانواده دارد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/956917/fa دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعهشناختی ناهنجاریهای جنسی در پاتوقهای کارتنخوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص27.]</ref> این پدیده برای اولین بار در اوایل دهه ۱۳۸۰ش بهعنوان یک معضل اجتماعی در تهران مطرح شد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/215502/fa فتحی و دیگران، «تبیین عدم تمایل کارتنخوابان شهر تهران در استفاده از گرمخانههای شهرداری: یک مطالعۀ کیفی»، 1397ش، ص280.]</ref> براساس برآوردهای رسمی، در سالهای اخیر، هزاران کارتنخواب<ref>[https://snn.ir/fa/news/986984/%DB%B2%DB%B4-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%A8%D9%88%D8%B3%E2%80%8 «بیست و چهار هزار کارتنخواب و بیخانمان داریم»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> در تهران و سایر کلانشهرها شناسایی شدهاند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشینیا و همکاران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتنخواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص14.]</ref> اکثر این افراد را مردان تشکیل میدهند، اما تعداد زنان و کودکان کارتنخواب نیز رو به افزایش است که اتباع خارجی نیز بخشی از این تعداد را تشکیل میدهند.<ref>[https://37080434.khabarban.com/ «بخشی از کارتنخوابها اتباع خارجی هستند»، وبسایت باشگاه خبربان.]</ref> عواملی مانند اعتیاد، طلاق، خشونت خانگی،<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/144953/زنان-كارتن-خواب-زير-پوست-شهر «زنان کارتنخواب زیر پوست شهر»، وبسایت تابناک.]</ref> و مشکلات اقتصادی، از مهمترین دلایل کارتنخوابی در ایران بهشمار میروند.<ref>[https://dmngo.ir/کارتن-خوابی-و-دلایل-آن/ «کارتنخوابی و دلایل کارتنخواب شدن افراد»، وبسایت بنیاد | کارتنخوابی در ایران پدیدهای نسبتاً نوپدید است<ref>[https://www.sid.ir/paper/992812/fa سبزی خوشنامی و همکاران، «از جدایی تا هویت باختگی: تبیین کیفی کارتنخوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص64-65.]</ref> و ریشه در تحولات اجتماعی و اقتصادی دهههای اخیر، ازجمله توسعه شتابزده شهرنشینی، افزایش فاصله طبقاتی،<ref>[https://journals.shahed.ac.ir/article_3721_4e400ea1cb202bfa2b76097f3217e250.pdf سهیلی، «صورتبندی نسبت آسیبهای اجتماعی ذیل مفهوم مدرن شهر از منظر حکمت متعالیه»، 1399ش، ص35.]</ref> گسترش مهاجرت<ref>[https://sid.ir/fA/Journal/SearchPaper.aspx?journal=&subject=&writer=108835&year=1400&PDF=Y&Filter= سبزی خوشنامی و دیگران، «از جدایی تا هویتباختگی: تبیین کیفی کارتنخوابی در معتادان شهر تهران»، 1400ش، ص67.]</ref> و تضعیف نظام خانواده دارد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/956917/fa دیاری و کرمانی، «مطالعۀ جامعهشناختی ناهنجاریهای جنسی در پاتوقهای کارتنخوابی شهرهای تهران و مشهد»، 1399ش، ص27.]</ref> این پدیده برای اولین بار در اوایل دهه ۱۳۸۰ش بهعنوان یک معضل اجتماعی در تهران مطرح شد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/215502/fa فتحی و دیگران، «تبیین عدم تمایل کارتنخوابان شهر تهران در استفاده از گرمخانههای شهرداری: یک مطالعۀ کیفی»، 1397ش، ص280.]</ref> براساس برآوردهای رسمی، در سالهای اخیر، هزاران کارتنخواب<ref>[https://snn.ir/fa/news/986984/%DB%B2%DB%B4-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%A8-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D8%AA%D9%88%D8%A8%D9%88%D8%B3%E2%80%8 «بیست و چهار هزار کارتنخواب و بیخانمان داریم»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> در تهران و سایر کلانشهرها شناسایی شدهاند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/966430/fa بخشینیا و همکاران، «الگوی توانمندسازی افراد کارتنخواب با رویکرد مددکاری اجتماعی»، 1398ش، ص14.]</ref> اکثر این افراد را مردان تشکیل میدهند، اما تعداد زنان و کودکان کارتنخواب نیز رو به افزایش است که اتباع خارجی نیز بخشی از این تعداد را تشکیل میدهند.<ref>[https://37080434.khabarban.com/ «بخشی از کارتنخوابها اتباع خارجی هستند»، وبسایت باشگاه خبربان.]</ref> عواملی مانند اعتیاد، طلاق، خشونت خانگی،<ref>[https://www.tabnak.ir/fa/news/144953/زنان-كارتن-خواب-زير-پوست-شهر «زنان کارتنخواب زیر پوست شهر»، وبسایت تابناک.]</ref> و مشکلات اقتصادی، از مهمترین دلایل کارتنخوابی در ایران بهشمار میروند.<ref>[https://dmngo.ir/کارتن-خوابی-و-دلایل-آن/ «کارتنخوابی و دلایل کارتنخواب شدن افراد»، وبسایت بنیاد دستان مهربان.]</ref> براساس قانون ایران، شناسایی و اسکان کارتنخوابها در تهران بر عهدهٔ شوای شهر، نیروی انتظامی و بهزیستی است.<ref>[https://sobherouyesh.com/آیا-کارتن-خوابی-جرم-است؟/ «آیا کارتنخوابی جرم است؟»، وبسایت صبح رویش.]</ref> | ||
== راهکارهای مقابله با کارتنخوابی == | == راهکارهای مقابله با کارتنخوابی == | ||
