برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{جعبه اطلاعات مفهوم | {{جعبه اطلاعات مفهوم | ||
| تصویر = مجلس شورای اسلامی.png | | تصویر = مجلس شورای اسلامی.png | ||
| زیرنویس تصویر = | | زیرنویس تصویر = ساختمان کنونی مجلس شورای اسلامی | ||
| image_alt =ساختمان کنونی مجلس شورای اسلامی | | image_alt = ساختمان کنونی مجلس شورای اسلامی | ||
| فایل پادکست = | | فایل پادکست = | ||
| حجم فایلپادکست = | | حجم فایلپادکست = | ||
| تاریخ پادکست = | | تاریخ پادکست = | ||
| زیرنویس عنوان = | | زیرنویس عنوان = | ||
| عنوان اصلی = مجلس شورای اسلامی | |||
| عنوان اصلی = | | عنوان انگلیسی = | ||
| عنوان انگلیسی = | | عنوان عربی = مجلس شورای الإسلامی | ||
| عنوان عربی = | | عنوان علمی = | ||
| عنوان علمی = | | شاخه علمی = حقوق اساسی، علوم سیاسی | ||
| شاخه علمی = | | نوع مفهوم = نهاد عالی تقنینی و قانونگذاری در ایران | ||
| نوع مفهوم = | | معنای اصطلاحی = رکن اصلی قانونگذاری در نظام جمهوری اسلامی ایران که با رأی مستقیم مردم شکل میگیرد | ||
| معنای اصطلاحی = | | حوزه کاربرد = سیاست، قانونگذاری و نظارت بر ارکان اجرایی | ||
| حوزه کاربرد = | | گستره جغرافیایی = ایران | ||
| گستره جغرافیایی = | | منشأ تاریخی = ۱۳۵۹ش (تشکیل پس از انقلاب اسلامی ایران) | ||
| منشأ تاریخی = | | نخستین کاربرد = | ||
| ریشه واژه = | |||
| نخستین کاربرد = | | مرتبط با = [[مجلس شورای ملی]]، [[قوای سهگانه ایران]]، [[شورای نگهبان]] | ||
| ریشه واژه = | | اهمیت = مرجع انحصاری وضع قوانین عادی و نظارت بر اجرای امور کشور | ||
| مرتبط با = | | مبدع = | ||
| اهمیت = | | مروج = | ||
| مبدع = | | مقدس برای = | ||
| مروج = | | مورد احترام = | ||
| مقدس برای = | | آثار مرتبط = | ||
| مورد احترام = | |||
| آثار مرتبط = | |||
}} | }} | ||
{{درشت|'''مجلس شورای اسلامی'''}}؛ رکن انحصاری قانونگذاری و نظارت در ایران بر پایهٔ موازین اسلامی و آرای مردمی. | {{درشت|'''مجلس شورای اسلامی'''}}؛ رکن انحصاری قانونگذاری و نظارت در ایران بر پایهٔ موازین اسلامی و آرای مردمی. | ||
| خط ۳۴: | خط ۳۲: | ||
== مفهومشناسی == | == مفهومشناسی == | ||
مجلس شورای اسلامی که از طریق [[آرای عمومی]] شکل میگیرد مظهر [[مردمسالاری دینی|مردمسالاری]]، حاکمیت قانون و مجرای اصلی مشارکت شهروندان در [[نظام جمهوری اسلامی ایران]] است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/99634/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D «نقش و جایگاه مجلس شورای اسلامی در حکمرانی خوب»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> این نهاد بر اساس [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]] دارای دو بعد اسلامی و ملی است تا اولاً تصویب قوانین آن، مغایر احکام [[فقه اسلامی]] نباشد و ثانیاً حق تعیین سرنوشت ایرانیان را از طریق نمایندگان آنها، تأمین کند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/sahifeh-content?id=16131 «ویژگیهای مجلس شورای اسلامی در نظام جمهوری اسلامی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> هر دوره مجلس شورای اسلامی، چهار ساله است<ref>قانون اساسی، اصل ۶۳.</ref> و هر نماینده، وکیل تمامی ملت در امر قانونگذاری و نظارت | مجلس شورای اسلامی که از طریق [[آرای عمومی]] شکل میگیرد مظهر [[مردمسالاری دینی|مردمسالاری]]، حاکمیت قانون و مجرای اصلی مشارکت شهروندان در [[نظام جمهوری اسلامی ایران]] است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/99634/%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D «نقش و جایگاه مجلس شورای اسلامی در حکمرانی خوب»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> این نهاد بر اساس [[قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران]] دارای دو بعد اسلامی و ملی است تا اولاً تصویب قوانین آن، مغایر احکام [[فقه اسلامی]] نباشد و ثانیاً حق تعیین سرنوشت ایرانیان را از طریق نمایندگان آنها، تأمین کند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/sahifeh-content?id=16131 «ویژگیهای مجلس شورای اسلامی در نظام جمهوری اسلامی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> هر دوره مجلس شورای اسلامی، چهار ساله است<ref>قانون اساسی، اصل ۶۳.</ref> و هر نماینده، وکیل تمامی ملت در امر قانونگذاری و نظارت است.<ref>[https://www.irna.ir/news/5699630/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%DA%AF%D8%B0%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB% «نگاهی گذرا به نقش و جایگاه مجلس شورای اسلامی در قانون اساسی ایران»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> نمایندگان هر حوزه انتخابی، در برابر تمام ملت مسئول هستند و حق اظهار نظر در تمامی مسائل داخلی و خارجی را دارند.<ref>[https://farsi.khamenei.ir/sahifeh-content?id=16131 «ویژگیهای مجلس شورای اسلامی در نظام جمهوری اسلامی»، وبسایت دفتر حفظ و نشر آثار آیتالله خامنهای.]</ref> مسئولیتها و صلاحیتهای نظارتی و تقنینی هر نماینده، متمایز از جایگاه حقوقی کل مجلس بهعنوان یک نهاد است. مصوبات مجلس شورای اسلامی با کسب رأی اکثریت نمایندگان، اعتبار مییابد.<ref>[https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-141/229379-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D8%A7%D8%B1-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%AF%D8%B1%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%AC%D9%85% «بررسی ساختار مجلس در نظام جمهوری اسلامی ایران»، خبرگزاری ایلنا.]</ref> | ||
== پیشینه == | == پیشینه == | ||
| خط ۴۳: | خط ۴۱: | ||
مجلس شورای اسلامی رکن اصلی قانونگذاری در ایران و یکی از [[قوای سهگانه ایران|قوای سهگانه]] است که حدود یکششم از اصول قانون اساسی را به خود اختصاص میدهد.<ref>[https://www.irna.ir/news/5699630/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%DA%AF%D8%B0%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB% «نگاهی گذرا به نقش و جایگاه مجلس شورای اسلامی در قانون اساسی ایران»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> در نظام حقوقی ایران، مجلس مرکز تصمیمگیریهای کلان است؛ بهطوریکه قراردادهای خارجی و مصوبات دولتی بدون موافقت یا انطباق با قوانین این نهاد اعتبار اجرایی ندارند.<ref>[https://farsnews.ir/politics/1575178786000078992/%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88%D8%B8%D8%A7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D9%87-%D9%87%D «مجلس شورای اسلامی؛ وظایف، اختیارات و رویهها»، خبرگزاری فارس.]</ref> | مجلس شورای اسلامی رکن اصلی قانونگذاری در ایران و یکی از [[قوای سهگانه ایران|قوای سهگانه]] است که حدود یکششم از اصول قانون اساسی را به خود اختصاص میدهد.<ref>[https://www.irna.ir/news/5699630/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%DA%AF%D8%B0%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB% «نگاهی گذرا به نقش و جایگاه مجلس شورای اسلامی در قانون اساسی ایران»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> در نظام حقوقی ایران، مجلس مرکز تصمیمگیریهای کلان است؛ بهطوریکه قراردادهای خارجی و مصوبات دولتی بدون موافقت یا انطباق با قوانین این نهاد اعتبار اجرایی ندارند.<ref>[https://farsnews.ir/politics/1575178786000078992/%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88%D8%B8%D8%A7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D9%87-%D9%87%D «مجلس شورای اسلامی؛ وظایف، اختیارات و رویهها»، خبرگزاری فارس.]</ref> | ||
دربارهٔ منشأ اعتبار مصوبات مجلس دو دیدگاه اساسی مطرح است؛ دیدگاه نخست، حاکمیت قوانین را ناشی از [[رأی مردم]] و [[قرارداد اجتماعی]] میان شهروندان و نمایندگان تلقی میکند. دیدگاه دوم، نظریهای فقهی است که حق تشریع را اصالتاً متعلق به [[خداوند]] میداند که در [[دوران غیبت]] به [[ولیفقیه]] واگذار شده است.<ref>مصباح یزدی، حکمت نظری و عملی در نهجالبلاغه، ۱۳۹۰ش، ص120.</ref> بر پایهٔ این دیدگاه، در نظام قانونگذاری ایران، امضای [[شورای نگهبان]] ضامن نهایی مشروعیت و اعتبار مصوبات مجلس است؛ بهطوریکه اگر تمامی نمایندگان مجلس شورای اسلامی به طرح یا لایحهای رأی مثبت دهند، اما شورای نگهبان آن را تأیید نکند، آن مصوبه فاقد اعتبار قانونی و حقوقی خواهد بود.<ref>[https://farsnews.ir/politics/1425380460000206609/%D8%A7%D9%85%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%DA%AF%D9%87%D8% | دربارهٔ منشأ اعتبار مصوبات مجلس دو دیدگاه اساسی مطرح است؛ دیدگاه نخست، حاکمیت قوانین را ناشی از [[رأی مردم]] و [[قرارداد اجتماعی]] میان شهروندان و نمایندگان تلقی میکند. دیدگاه دوم، نظریهای فقهی است که حق تشریع را اصالتاً متعلق به [[خداوند]] میداند که در [[دوران غیبت]] به [[ولیفقیه]] واگذار شده است.<ref>مصباح یزدی، حکمت نظری و عملی در نهجالبلاغه، ۱۳۹۰ش، ص120.</ref> بر پایهٔ این دیدگاه، در نظام قانونگذاری ایران، امضای [[شورای نگهبان]] ضامن نهایی مشروعیت و اعتبار مصوبات مجلس است؛ بهطوریکه اگر تمامی نمایندگان مجلس شورای اسلامی به طرح یا لایحهای رأی مثبت دهند، اما شورای نگهبان آن را تأیید نکند، آن مصوبه فاقد اعتبار قانونی و حقوقی خواهد بود.<ref>[https://farsnews.ir/politics/1425380460000206609/%D8%A7%D9%85%D8%B6%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%DA%AF%D9%87%D8%B8%D8%A7%D9%86-%D8%B6%D8%A7%D9%85%D9%86-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%86-%D «امضای شورای نگهبان ضامن مشروعیت قوانین است/ امام با شعار اسلام دلهای مردم را جلب کرد»، خبرگزاری فارس.]</ref> | ||
[[پرونده:مجلس شورای اسلامی۱.png|جایگزین=دیدار نمایندگان مجلس با سید روحالله خمینی در حسینیه جماران|بندانگشتی|دیدار نمایندگان مجلس با سید روحالله خمینی در حسینیه جماران]] | [[پرونده:مجلس شورای اسلامی۱.png|جایگزین=دیدار نمایندگان مجلس با سید روحالله خمینی در حسینیه جماران|بندانگشتی|دیدار نمایندگان مجلس با سید روحالله خمینی در حسینیه جماران]] | ||
رابطهٔ مجلس با رهبر جمهوری اسلامی ایران یک رابطهٔ مشورتی نیست، بلکه مجلس بهعنوان قوهٔ مقننهٔ مستقل، صلاحیت عام قانونگذاری را داشته و بر اساس اصل پنجاهوهفتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تحت نظارت عالیهٔ [[ولایت فقیه]] و با هماهنگی سازوکار نظارتی شورای نگهبان فعالیت میکند.<ref>عمید زنجانی، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۸۸ش، ص245.</ref> | رابطهٔ مجلس با رهبر جمهوری اسلامی ایران یک رابطهٔ مشورتی نیست، بلکه مجلس بهعنوان قوهٔ مقننهٔ مستقل، صلاحیت عام قانونگذاری را داشته و بر اساس اصل پنجاهوهفتم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تحت نظارت عالیهٔ [[ولایت فقیه]] و با هماهنگی سازوکار نظارتی شورای نگهبان فعالیت میکند.<ref>عمید زنجانی، حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، ۱۳۸۸ش، ص245.</ref> | ||
در [[نظام جمهوری اسلامی ایران]]، جایگاه این نهاد در بالاترین سطح تصمیمگیری تعریف شده است؛ بهطوریکه [[سید روحالله خمینی]] مجلس شورای اسلامی را در رأس امور، خانه ملت<ref>امامخمینی، صحیفه امام، ۱۳۸۹ش، ج5، ص502 و ج18، ص420.</ref> و کانون هدایت خطاب کرده است.<ref>امامخمینی، صحیفه امام، ۱۳۸۹ش، ج12، ص347.</ref> [[سید علی خامنهای]] نیز مجلس را یک مرکز اساسی و تعیینکننده برای کشور<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/1104578/%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%88-%D «اهمیت و جایگاه مجلس از منظر امام خمینی و مقام معظم رهبری»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> و خط مقدم حکمرانی در دوران جدید معرفی کرده است که تمامی سررشتههای امور به آن برمیگردد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6844509/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8% | در [[نظام جمهوری اسلامی ایران]]، جایگاه این نهاد در بالاترین سطح تصمیمگیری تعریف شده است؛ بهطوریکه [[سید روحالله خمینی]] مجلس شورای اسلامی را در رأس امور، خانه ملت<ref>امامخمینی، صحیفه امام، ۱۳۸۹ش، ج5، ص502 و ج18، ص420.</ref> و کانون هدایت خطاب کرده است.<ref>امامخمینی، صحیفه امام، ۱۳۸۹ش، ج12، ص347.</ref> [[سید علی خامنهای]] نیز مجلس را یک مرکز اساسی و تعیینکننده برای کشور<ref>[https://www.iribnews.ir/fa/news/1104578/%D8%A7%D9%87%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%AE%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%88-%D «اهمیت و جایگاه مجلس از منظر امام خمینی و مقام معظم رهبری»، خبرگزاری صدا و سیما.]</ref> و خط مقدم حکمرانی در دوران جدید معرفی کرده است که تمامی سررشتههای امور به آن برمیگردد.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/6844509/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D8%A7%D9%87%D8%A8%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%B8-%D8%AA%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D9%85-%D9%86% «بازخوانی پیام راهبردی رهبرانقلاب؛ ترسیم نسخۀ مجلس پساجنگ»، خبرگزاری مهر.]</ref> | ||
== رابطه مجلس با سایر ارکان حاکمیت == | == رابطه مجلس با سایر ارکان حاکمیت == | ||
| خط ۵۸: | خط ۵۶: | ||
== فرایند شکلگیری و نظام انتخاباتی == | == فرایند شکلگیری و نظام انتخاباتی == | ||
[[پرونده:مجلس شورای اسلامی۲.jpg|جایگزین=ادای سوگند منتخبان مجلس دوازدهم|بندانگشتی|ادای سوگند منتخبان مجلس دوازدهم]] | [[پرونده:مجلس شورای اسلامی۲.jpg|جایگزین=ادای سوگند منتخبان مجلس دوازدهم|بندانگشتی|ادای سوگند منتخبان مجلس دوازدهم]] | ||
مجلس شورای اسلامی از طریق انتخابات سراسری، هر چهار سال یکبار و بر اساس معیارهای قانونی مشخص شکل میگیرد. این فرایند شامل بررسی صلاحیتها، تعیین الگوی رأیگیری و تأیید نهایی اعتبار نمایندگان است.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/4749580/ | مجلس شورای اسلامی از طریق انتخابات سراسری، هر چهار سال یکبار و بر اساس معیارهای قانونی مشخص شکل میگیرد. این فرایند شامل بررسی صلاحیتها، تعیین الگوی رأیگیری و تأیید نهایی اعتبار نمایندگان است.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/4749580/قانون-انتخابات-مجلس-شورای-اسلامی-اصلاØØ§Ø «قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی +اصلاحات و الحاقات»، خبرگزاری میزان.]</ref> | ||
=== بررسی صلاحیتها و آغاز به کار === | === بررسی صلاحیتها و آغاز به کار === | ||
داوطلبان نمایندگی باید دارای شرایطی مانند تابعیت ایران، سن سی تا هفتادوپنج سال و مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد یا معادل آن باشند.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/4749580/ | داوطلبان نمایندگی باید دارای شرایطی مانند تابعیت ایران، سن سی تا هفتادوپنج سال و مدرک تحصیلی کارشناسی ارشد یا معادل آن باشند.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/4749580/قانون-انتخابات-مجلس-شوØ5±ای-اسلامی-اصلاØØ§Ø «قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی +اصلاحات و الحاقات»، خبرگزاری میزان.]</ref> احراز صلاحیتها در دو مرحله توسط هیئتهای اجرایی وزارت کشور و هیئتهای نظارت شورای نگهبان انجام میشود. نمایندگان منتخب پس از ادای سوگند قانونی، فعالیت خود را آغاز کرده و پروندهٔ انتخاباتی آنها در شعب داخلی مجلس برای تأیید نهایی اعتبارنامه بررسی میشود.<ref>[https://www.tebyan.net/news/79378/مجلس-شورای-اسلامی «مجلس شورای اسلامی»، خبرگزاری تبیان.]</ref> | ||
=== الگوی نظام انتخاباتی === | === الگوی نظام انتخاباتی === | ||
| خط ۶۹: | خط ۶۷: | ||
=== الگوی اصلاحی پیشنهادی === | === الگوی اصلاحی پیشنهادی === | ||
بر اساس پژوهشهای ناظر بر سیاستهای کلی انتخابات، اصلاح ساختار فعلی از طریق تبدیل حوزههای انتخابیه چندکرسی به حوزههای تککرسی پیشنهاد شده است؛ در این الگو، هر حوزهٔ انتخابیه تنها یک کرسی در مجلس دارد که این امر موجب تسهیل شناخت رأیدهندگان از نامزدها، کاهش هزینههای انتخاباتی و انطباق بیشتر با عدالت انتخاباتی در توزیع کرسیها میشود.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/600105/%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8% | بر اساس پژوهشهای ناظر بر سیاستهای کلی انتخابات، اصلاح ساختار فعلی از طریق تبدیل حوزههای انتخابیه چندکرسی به حوزههای تککرسی پیشنهاد شده است؛ در این الگو، هر حوزهٔ انتخابیه تنها یک کرسی در مجلس دارد که این امر موجب تسهیل شناخت رأیدهندگان از نامزدها، کاهش هزینههای انتخاباتی و انطباق بیشتر با عدالت انتخاباتی در توزیع کرسیها میشود.<ref>[https://www.ensani.ir/fa/article/600105/%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%_تخابات%DB%8C-%D9%85%D8%_ب%D8%B7%D9%84%D9%88%D8%A8-%D9%85%D8%_ج%D9%84%D8%B3-%D8%_ش%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%_س%D8%_ل%D8%_ا%D8%_س%D8%_ی-%D8%_د رحمانی و موسوینژاد، «نظام انتخاباتی مطلوب مجلس شورای اسلامی در پرتو سیاستهای کلی انتخابات»، 1402ش، ص602-603.]</ref> | ||
== تشکیلات و ساختار داخلی == | == تشکیلات و ساختار داخلی == | ||
[[پرونده:مجلس شورای اسلامی۳.png|جایگزین=هیئت رئیسه دوره اول مجلس شورای اسلامی|بندانگشتی|هیئت رئیسه دوره اول مجلس شورای اسلامی (۱۳۵۹–۱۳۶۳)؛ در این تصویر، از بالا (راست به چپ): منوچهر متکی، علی قائمی امیری، حسینی برمایی، سیدزاده، بشارتی و کتیرایی؛ و از پایین (راست به چپ): اسدالله بیات، محمد یزدی، اکبر هاشمی رفسنجانی، سید محمد موسوی خوئینیها و مرتضی الویری دیده میشوند.]] | [[پرونده:مجلس شورای اسلامی۳.png|جایگزین=هیئت رئیسه دوره اول مجلس شورای اسلامی|بندانگشتی|هیئت رئیسه دوره اول مجلس شورای اسلامی (۱۳۵۹–۱۳۶۳)؛ در این تصویر، از بالا (راست به چپ): منوچهر متکی، علی قائمی امیری، حسینی برمایی، سیدزاده، بشارتی و کتیرایی؛ و از پایین (راست به چپ): اسدالله بیات، محمد یزدی، اکبر هاشمی رفسنجانی، سید محمد موسوی خوئینیها و مرتضی الویری دیده میشوند.]] | ||
مجلس شورای اسلامی از دویستونود نماینده تشکیل میشود که پنج کرسی آن به اقلیتهای دینی زرتشتی، کلیمی، آشوری و کلدانی، ارامنه شمال و ارامنه جنوب اختصاص دارد.<ref>[https://www.irna.ir/news/5699630/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%DA%AF%D8%B0%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8% | مجلس شورای اسلامی از دویستونود نماینده تشکیل میشود که پنج کرسی آن به اقلیتهای دینی زرتشتی، کلیمی، آشوری و کلدانی، ارامنه شمال و ارامنه جنوب اختصاص دارد.<ref>[https://www.irna.ir/news/5699630/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%DA%AF%D8%B0%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%88-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%_س%D9%84%D8%A7%D9%85%DB% «نگاهی گذرا به نقش و جایگاه مجلس شورای اسلامی در قانون اساسی ایران»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> جلسات علنی پارلمان با حضور دوسوم نمایندگان رسمیت یافته<ref>قانون اساسی، اصل ۶۴.</ref> و مشروح مذاکرات آن از طریق رادیو و روزنامه رسمی منتشر میشود.<ref>قانون اساسی، اصل ۶۴.</ref> ادارهٔ امور داخلی و مدیریت این نهاد بر عهدهٔ ارکان زیر است: | ||
* هیئت رئیسه: این رکن شامل رئیس، دو نایبرئیس، شش دبیر و سه ناظر بوده که وظیفهٔ ادارهٔ جلسات، تنظیم دستور کار و مدیریت اداری مجلس را بر عهده دارد. هیئت رئیسه در هر دوره در سه قالب سنی برای ادارهٔ جلسهٔ افتتاحیه، موقت برای تصویب اعتبارنامهها و دائم برای یک دورهٔ یکساله شکل میگیرد.<ref>[https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-141/229379-%D8%A8%D8%_ر%D8%_ر%D8%_س%D8%_ی-%D8%_س%D8%_ا%D8%_خ%D8%_ت%D8%_ا%D8%_ر-%D9%85%D8%_ج%D9%84%D8%_س-%D8%_د%D8%_ر-%D9%86%D8%_8%_ر%D8%_ا%D9%85-%D8%_ج%D9%85% «بررسی ساختار مجلس در نظام جمهوری اسلامی ایران»، خبرگزاری ایلنا.]</ref> | |||
* هیئت رئیسه: این رکن شامل رئیس، دو نایبرئیس، شش دبیر و سه ناظر بوده که وظیفهٔ ادارهٔ جلسات، تنظیم دستور کار و مدیریت اداری مجلس را بر عهده دارد. هیئت رئیسه در هر دوره در سه قالب سنی برای ادارهٔ جلسهٔ افتتاحیه، موقت برای تصویب اعتبارنامهها و دائم برای یک دورهٔ یکساله شکل میگیرد.<ref>[https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-141/229379-%D8%A8%D8% | |||
* معاونتهای اداری: امور پشتیبانی، اداری و اجرایی مجلس از طریق سه معاونت قوانین، نظارت و اجرایی زیر نظر هیئت رئیسه سازماندهی میشود.<ref>[https://www.tebyan.net/news/79378/مجلس-شورای-اسلامی «مجلس شورای اسلامی»، خبرگزاری تبیان.]</ref> | * معاونتهای اداری: امور پشتیبانی، اداری و اجرایی مجلس از طریق سه معاونت قوانین، نظارت و اجرایی زیر نظر هیئت رئیسه سازماندهی میشود.<ref>[https://www.tebyan.net/news/79378/مجلس-شورای-اسلامی «مجلس شورای اسلامی»، خبرگزاری تبیان.]</ref> | ||
* کمیسیونهای تخصصی و فراکسیونها: کمیسیونهای تخصصی ارکان رسمی و کارشناسی مجلس هستند که وظیفهٔ بررسی پیشنویس قوانین را پیش از طرح در صحن علنی بر عهده دارند. در مقابل، فراکسیونها تشکلهای غیررسمی و داوطلبانهای هستند که بر پایهٔ اشتراکات فکری، سیاسی یا صنفی نمایندگان شکل میگیرند.<ref>[https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-141/229379-%D8%A8%D8% | * کمیسیونهای تخصصی و فراکسیونها: کمیسیونهای تخصصی ارکان رسمی و کارشناسی مجلس هستند که وظیفهٔ بررسی پیشنویس قوانین را پیش از طرح در صحن علنی بر عهده دارند. در مقابل، فراکسیونها تشکلهای غیررسمی و داوطلبانهای هستند که بر پایهٔ اشتراکات فکری، سیاسی یا صنفی نمایندگان شکل میگیرند.<ref>[https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-141/229379-%D8%A8%D8%_ر%D8%_ر%D8%_س%D8%_ی-%D8%_س%D8%_ا%D8%_خ%D8%_ت%D8%_ا%D8%_ر-%D9%85%D8%_ج%D9%84%D8%_س-%D8%_د%D8%_ر-%D9%86%D8%_8%_ر%D8%_ا%D9%85-%D8%_ج%D9%85% «بررسی ساختار مجلس در نظام جمهوری اسلامی ایران»، خبرگزاری ایلنا؛] | ||
[https://www.yjc.ir/fa/news/8883435/%DA%A9%D8% | [https://www.yjc.ir/fa/news/8883435/%DA%A9%D8%_ا%D8%_ر%D8%_ک%D8%_ر%D8%_د-%DA%A9%D9%85%DB%8C%D8%_س%D8%_ی%D8%_و%D9%86%E2%80%8_9%D9%87%D8%_ا-%D8%_د%D8%_ر-%D9%85%D8%_ج%D9%84%D8%_س-%D8%_ش%D9%88%D8%_ر%D8%_ا%D8%_چ%D8%_ی% «کارکرد کمیسیونها در مجلس شورای اسلامی چیست؟»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | ||
تعداد و عناوین کمیسیونهای تخصصی در ادوار مختلف تحت تأثیر تغییر در ساختار وزارتخانهها و اصلاحات آییننامهٔ داخلی قرار داشته است. وضعیت کمیسیونهای اصلی در ادوار دوازدهگانه به شرح زیر است: | تعداد و عناوین کمیسیونهای تخصصی در ادوار مختلف تحت تأثیر تغییر در ساختار وزارتخانهها و اصلاحات آییننامهٔ داخلی قرار داشته است. وضعیت کمیسیونهای اصلی در ادوار دوازدهگانه به شرح زیر است: | ||
| خط ۱۱۴: | خط ۱۱۱: | ||
== سازوکار قانونگذاری == | == سازوکار قانونگذاری == | ||
[[پرونده:مجلس شورای اسلامی۴.jpg|جایگزین=موافقت و مخالفت نمایندگان مجلس به برجام|بندانگشتی|برخی نمایندگان با انگشتان دست خود به نشانه چهار (موافقت) و دو (مخالفت) موضع خود را نسبت به برجام اعلام | [[پرونده:مجلس شورای اسلامی۴.jpg|جایگزین=موافقت و مخالفت نمایندگان مجلس به برجام|بندانگشتی|برخی نمایندگان با انگشتان دست خود به نشانه چهار (موافقت) و دو (مخالفت) موضع خود را نسبت به برجام اعلام میکنند.]] | ||
فرایند وضع قوانین در حقوق اساسی ایران یک مسیر طولی و مرحلهای است. بر اساس قانون اساسی، مجلس شورای اسلامی مقام صالح برای وضع قوانین عادی بوده و نمیتواند اختیار قانونگذاری را به غیر واگذار کند مگر تفویض موقت به کمیسیونهای داخلی در موارد ضروری. بهدلیل همین صلاحیت انحصاری، شرح و تفسیر قوانین عادی نیز بهطور کامل بر عهدهٔ خود مجلس قرار گرفته است.<ref>[https://basirat.ir/fa/news/355613/وظایف-و-اختیارات-مجلس-شورای-اسلامی «وظایف و اختیارات مجلس شورای اسلامی»، خبرگزاری بصیرت.]</ref> | فرایند وضع قوانین در حقوق اساسی ایران یک مسیر طولی و مرحلهای است. بر اساس قانون اساسی، مجلس شورای اسلامی مقام صالح برای وضع قوانین عادی بوده و نمیتواند اختیار قانونگذاری را به غیر واگذار کند مگر تفویض موقت به کمیسیونهای داخلی در موارد ضروری. بهدلیل همین صلاحیت انحصاری، شرح و تفسیر قوانین عادی نیز بهطور کامل بر عهدهٔ خود مجلس قرار گرفته است.<ref>[https://basirat.ir/fa/news/355613/وظایف-و-اختیارات-مجلس-شورای-اسلامی «وظایف و اختیارات مجلس شورای اسلامی»، خبرگزاری بصیرت.]</ref> | ||
فرایند تقنینی در مجلس بر پایهٔ اصول زیر انجام میشود: | فرایند تقنینی در مجلس بر پایهٔ اصول زیر انجام میشود: | ||
# منشأ مصوبات: پیشنهاد قوانین در قالب طرحهای قانونی با امضای حداقل پانزده نماینده<ref>[https://basirat.ir/fa/news/355613/وظایف-و-اختیارات-مجلس-شورای-اسلامی «وظایف و اختیارات مجلس شورای اسلامی»، خبرگزاری بصیرت.]</ref> یا لوایح قانونی پیشنهادی از سوی دولت و قوهٔ قضاییه به هیئت رئیسه تقدیم میشود.<ref>[https://www.sharghdaily.com/بخش-روزنامه-100/861197-وظایف-مجلس-شورای-اسلامی-چیست «وظایف مجلس شورای اسلامی چیست؟»، خبرگزاری شرق.]</ref> همچنین در موارد ضروری، مجلس میتواند تصویب برخی قوانین آزمایشی را به کمیسیونهای داخلی تفویض کند.<ref>اداره کل قوانین مجلس شورای اسلامی، آشنایی با مراحل وضع قانون در مجلس شورای اسلامی، ۱۳۸۹ش، ص42.</ref> | # منشأ مصوبات: پیشنهاد قوانین در قالب طرحهای قانونی با امضای حداقل پانزده نماینده<ref>[https://basirat.ir/fa/news/355613/وظایف-و-اختیارات-مجلس-شورای-اسلامی «وظایف و اختیارات مجلس شورای اسلامی»، خبرگزاری بصیرت.]</ref> یا لوایح قانونی پیشنهادی از سوی دولت و قوهٔ قضاییه به هیئت رئیسه تقدیم میشود.<ref>[https://www.sharghdaily.com/بخش-روزنامه-100/861197-وظایف-مجلس-شورای-اسلامی-چیست «وظایف مجلس شورای اسلامی چیست؟»، خبرگزاری شرق.]</ref> همچنین در موارد ضروری، مجلس میتواند تصویب برخی قوانین آزمایشی را به کمیسیونهای داخلی تفویض کند.<ref>اداره کل قوانین مجلس شورای اسلامی، آشنایی با مراحل وضع قانون در مجلس شورای اسلامی، ۱۳۸۹ش، ص42.</ref> | ||
# بررسی و نصاب رأیگیری: طرحها و لوایح ابتدا در کمیسیونهای تخصصی ارزیابی شده و سپس در دو مرحله شامل کلیات و جزئیات در صحن علنی به بحث و رأی گذاشته میشوند.<ref>[https://www.sharghdaily.com/بخش-روزنامه-100/861197-وظایف-مجلس-شورای-اسلامی-چیست «وظایف مجلس شورای اسلامی چیست؟»، خبرگزاری شرق.]</ref> نصاب تصویب مصوبات عادی با اکثریت نسبی حاضران است، اما مصوبات ساختاری مانند تغییر در آییننامهٔ داخلی مجلس به رأی موافق دوسوم حاضران نیاز دارد.<ref>[https://www.irna.ir/news/5699630/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%DA%AF%D8%B0%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%88-%D8%AC%D8% | # بررسی و نصاب رأیگیری: طرحها و لوایح ابتدا در کمیسیونهای تخصصی ارزیابی شده و سپس در دو مرحله شامل کلیات و جزئیات در صحن علنی به بحث و رأی گذاشته میشوند.<ref>[https://www.sharghdaily.com/بخش-روزنامه-100/861197-وظایف-مجلس-شورای-اسلامی-چیست «وظایف مجلس شورای اسلامی چیست؟»، خبرگزاری شرق.]</ref> نصاب تصویب مصوبات عادی با اکثریت نسبی حاضران است، اما مصوبات ساختاری مانند تغییر در آییننامهٔ داخلی مجلس به رأی موافق دوسوم حاضران نیاز دارد.<ref>[https://www.irna.ir/news/5699630/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%DA%AF%D8%B0%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%88-%D8%AC%D8%_ا%D9%85%D8%_ع%D9%84%D8%_س-%D8%_ش%D9%88%D8%_ر%D8%_ا%D8%_ی-%D8%_ا%D8%_س%D9%84%D8%_ا%D9%85%DB% «نگاهی گذرا به نقش و جایگاه مجلس شورای اسلامی در قانون اساسی ایران»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
# نظارت شورای نگهبان: مصوبات مجلس پیش از ابلاغ، برای احراز عدم مغایرت با شرع و قانون اساسی به شورای نگهبان ارسال میشوند و بدون تأیید این شورا اعتبار قانونی ندارند.<ref>[https://www.irna.ir/news/5699630/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%DA%AF%D8%B0%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%88-%D8%AC%D8% | # نظارت شورای نگهبان: مصوبات مجلس پیش از ابلاغ، برای احراز عدم مغایرت با شرع و قانون اساسی به شورای نگهبان ارسال میشوند و بدون تأیید این شورا اعتبار قانونی ندارند.<ref>[https://www.irna.ir/news/5699630/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%DA%AF%D8%B0%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%88-%D8%AC%D8%_ا%D9%85%D8%_ع%D9%84%D8%_س-%D8%_ش%D9%88%D8%_ر%D8%_ا%D8%_ی-%D8%_ا%D8%_س%D9%84%D8%_ا%D9%85%DB% «نگاهی گذرا به نقش و جایگاه مجلس شورای اسلامی در قانون اساسی ایران»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
# ابلاغ و انتشار: قوانین پس از تأیید نهایی جهت امضا و ابلاغ به رئیسجمهور ارسال میشوند. در صورت خودداری رئیسجمهور از ابلاغ در مهلت قانونی، روزنامهٔ رسمی موظف است به دستور رئیس مجلس قانون را منتشر کند تا اعتبار اجرایی یابد.<ref>امامی، حقوق مدنی، ج1، ۱۳۹۲ش، ص۱۲–۱۴.</ref> | # ابلاغ و انتشار: قوانین پس از تأیید نهایی جهت امضا و ابلاغ به رئیسجمهور ارسال میشوند. در صورت خودداری رئیسجمهور از ابلاغ در مهلت قانونی، روزنامهٔ رسمی موظف است به دستور رئیس مجلس قانون را منتشر کند تا اعتبار اجرایی یابد.<ref>امامی، حقوق مدنی، ج1، ۱۳۹۲ش، ص۱۲–۱۴.</ref> | ||
# همهپرسی: در مسائل بسیار مهم، فرایند وضع قانون میتواند بهجای پارلمان از طریق مراجعهٔ مستقیم به آرای عمومی انجام شود که درخواست آن منوط به تصویب دوسوم مجموع نمایندگان مجلس است.<ref>[https://www.irna.ir/news/5699630/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%DA%AF%D8%B0%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%88-%D8%AC%D8% | # همهپرسی: در مسائل بسیار مهم، فرایند وضع قانون میتواند بهجای پارلمان از طریق مراجعهٔ مستقیم به آرای عمومی انجام شود که درخواست آن منوط به تصویب دوسوم مجموع نمایندگان مجلس است.<ref>[https://www.irna.ir/news/5699630/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%DA%AF%D8%B0%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%88-%D8%AC%D8%_ا%D9%85%D8%_ع%D9%84%D8%_س-%D8%_ش%D9%88%D8%_ر%D8%_ا%D8%_ی-%D8%_ا%D8%_س%D9%84%D8%_ا%D9%85%DB% «نگاهی گذرا به نقش و جایگاه مجلس شورای اسلامی در قانون اساسی ایران»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
== صلاحیتها و اختیارات == | == صلاحیتها و اختیارات == | ||
| خط ۱۳۴: | خط ۱۳۱: | ||
== تضمینهای قانونی و نظارت بر نمایندگان == | == تضمینهای قانونی و نظارت بر نمایندگان == | ||
نمایندگان مجلس شورای اسلامی در مقام ایفای وظایف خود، در اظهار نظر و رأی آزادی کامل دارند و نمیتوان آنها را بهدلیل نظرات یا آرای ابراز شده در صحن یا کمیسیونها تعقیب یا توقیف کرد؛ هرچند این مصونیت شامل جرایم عمومی خارج از حوزهٔ وظایف نمایندگی نمیشود.<ref>[https://civilica.com/note/19974/ جوادنیا ریک، «مسئولیت سیاسی وحقوقی نمایندگان مجلس شورای اسلامی»، وبسایت سیویلیکا؛] [https://farsnews.ir/politics/1575178786000078992/%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88%D8%B8%D8%A7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8% | نمایندگان مجلس شورای اسلامی در مقام ایفای وظایف خود، در اظهار نظر و رأی آزادی کامل دارند و نمیتوان آنها را بهدلیل نظرات یا آرای ابراز شده در صحن یا کمیسیونها تعقیب یا توقیف کرد؛ هرچند این مصونیت شامل جرایم عمومی خارج از حوزهٔ وظایف نمایندگی نمیشود.<ref>[https://civilica.com/note/19974/ جوادنیا ریک، «مسئولیت سیاسی وحقوقی نمایندگان مجلس شورای اسلامی»، وبسایت سیویلیکا؛] [https://farsnews.ir/politics/1575178786000078992/%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%B4%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%88%D8%B8%D8%A7%DB%8C%D9%81-%D8%A7%D8%اختیارات-%D8%_ر%D9%88%DB%8C%D9%87-%D9%87%D «مجلس شورای اسلامی؛ وظایف، اختیارات و رویهها»، خبرگزاری فارس.]</ref> | ||
رسیدگی به گزارشهای مربوط به تخلفات مالی، اخلاقی، اعمال خلاف امنیت ملی و رفتارهای مغایر با شئون نمایندگی در صلاحیت هیئت نظارت بر رفتار نمایندگان قرار دارد. بر اساس قانون ساختاری این نهاد، هیئت بدوی متشکل از ۹ عضو شامل شش نماینده به انتخاب مجلس، یک عضو کمیسیون اصل نود، یک عضو کمیسیون قضایی و حقوقی و یکی از نواب رئیس است. این هیئت پس از بررسی محرمانه و استماع دفاعیات، امکان اعمال مجازاتهای انتظامی از تذکر تا محرومیتهای ساختاری را داشته و تصمیمات غیرقطعی آن در هیئت تجدیدنظر متشکل از نه نمایندهٔ منتخب بررسی میشود.<ref>[https://shenasname.ir/laws/1864-قانون-نظارت-مجلس-بر-رفتار-نمایندگان «قانون نظارت مجلس بر رفتار نمایندگان مجلس»، وبسایت شناسنامه قانون]</ref> | رسیدگی به گزارشهای مربوط به تخلفات مالی، اخلاقی، اعمال خلاف امنیت ملی و رفتارهای مغایر با شئون نمایندگی در صلاحیت هیئت نظارت بر رفتار نمایندگان قرار دارد. بر اساس قانون ساختاری این نهاد، هیئت بدوی متشکل از ۹ عضو شامل شش نماینده به انتخاب مجلس، یک عضو کمیسیون اصل نود، یک عضو کمیسیون قضایی و حقوقی و یکی از نواب رئیس است. این هیئت پس از بررسی محرمانه و استماع دفاعیات، امکان اعمال مجازاتهای انتظامی از تذکر تا محرومیتهای ساختاری را داشته و تصمیمات غیرقطعی آن در هیئت تجدیدنظر متشکل از نه نمایندهٔ منتخب بررسی میشود.<ref>[https://shenasname.ir/laws/1864-قانون-نظارت-مجلس-بر-رفتار-نمایندگان «قانون نظارت مجلس بر رفتار نمایندگان مجلس»، وبسایت شناسنامه قانون]</ref> | ||
| خط ۱۴۰: | خط ۱۳۷: | ||
== احکام اضطراری == | == احکام اضطراری == | ||
ساختار پارلمان در مواجهه با بحرانهای ملی، جنگ یا اشغال نظامی واجد احکام و انعطافهای ساختاری ویژهای است:<ref>[https://defapress.ir/fa/news/262238/مجلس-دفاع-مقدس-و-توسعه-توان-دفاعی «مجلس، دفاع مقدس و توسعۀ توان دفاعی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> | ساختار پارلمان در مواجهه با بحرانهای ملی، جنگ یا اشغال نظامی واجد احکام و انعطافهای ساختاری ویژهای است:<ref>[https://defapress.ir/fa/news/262238/مجلس-دفاع-مقدس-و-توسعه-توان-دفاعی «مجلس، دفاع مقدس و توسعۀ توان دفاعی»، خبرگزاری دفاع مقدس.]</ref> | ||
* سازوکار جلسات غیرعلنی و مجازی: در مواقع اضطراری و بهدلایل امنیتی، جلسات مجلس با درخواست مقامات اجرایی یا بخشی از نمایندگان، بدون حضور عموم تشکیل میشود.<ref>[https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-141/229379-%D8%A8%D8% | * سازوکار جلسات غیرعلنی و مجازی: در مواقع اضطراری و بهدلایل امنیتی، جلسات مجلس با درخواست مقامات اجرایی یا بخشی از نمایندگان، بدون حضور عموم تشکیل میشود.<ref>[https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-141/229379-%D8%A8%D8%_ر%D8%_ر%D8%_س%D8%_ی-%D8%_س%D8%_ا%D8%_خ%D8%_ت%D8%_ا%D8%_ر-%D9%85%D8%_ج%D9%84%D8%_س-%D8%_د%D8%_ر-%D9%86%D8%_8%_ر%D8%_ا%D9%85-%D8%_ج%D9%85% «بررسی ساختار مجلس در نظام جمهوری اسلامی ایران»، خبرگزاری ایلنا.]</ref> همچنین در صورت صدور ممنوعیت تجمع از سوی مراجع ذیصلاح، امکان برگزاری جلسات بهصورت مجازی فراهم است.<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/177910140030316 «تصمیم امنیتی برای مجلس»، خبرگزاری شهر خبر.]</ref> | ||
* توقف انتخابات در زمان جنگ: در زمان [[جنگ]] و اشغال نظامی، با پیشنهاد رئیسجمهور، تصویب دوسوم نمایندگان و تأیید شورای نگهبان، انتخابات تمام یا بخشی از کشور متوقف شده و مجلس سابق تا پایان بحران به فعالیت خود ادامه میدهد.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-سالروز-مجلس-141/229379-بررسی-ساختار-مجلس-درنظام-جمهوری-اسلامی-ایران «بررسی ساختار مجلس در نظام جمهوری اسلامی ایران»، خبرگزاری ایلنا.]</ref> | * توقف انتخابات در زمان جنگ: در زمان [[جنگ]] و اشغال نظامی، با پیشنهاد رئیسجمهور، تصویب دوسوم نمایندگان و تأیید شورای نگهبان، انتخابات تمام یا بخشی از کشور متوقف شده و مجلس سابق تا پایان بحران به فعالیت خود ادامه میدهد.<ref>[https://www.ilna.ir/بخش-سالروز-مجلس-141/229379-بررسی-ساختار-مجلس-درنظام-جمهوری-اسلامی-ایران «بررسی ساختار مجلس در نظام جمهوری اسلامی ایران»، خبرگزاری ایلنا.]</ref> | ||
* اقدامات نظارتی و ساختاری در بحران: مجلس میتواند برای تمرکز بر حل بحرانهای اقتصادی و ترمیم زیرساختهای آسیبدیده، کمیتههای ویژهای تشکیل دهد.<ref>[https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8% | * اقدامات نظارتی و ساختاری در بحران: مجلس میتواند برای تمرکز بر حل بحرانهای اقتصادی و ترمیم زیرساختهای آسیبدیده، کمیتههای ویژهای تشکیل دهد.<ref>[https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%_س%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%_ت-6/1096632-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%_ج%D9%86%DA%AF-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%DA% «مجلس برای پیگیری مسائل جنگ چه میکند؟»، خبرگزاری شرق.]</ref> در این شرایط، پایش پایداری ذخایر استراتژیک کشور و زنجیرهٔ توزیع اقلام اساسی از طریق مجامع نمایندگان استانی در اولویت نظارتی مجلس قرار میگیرد.<ref>[https://www.icana.ir/news/414255/%D8%A7%D9%88%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%B1%D8%A7-%D8%_ر%D9%88%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%_ش%D8%_ر%D8%_ا%D9%8A%D8%_ت-%D8%_ج%D9%86%D8%_گ%DB%8C-%D8% «اولویت مجلس بر رویکرد نظارتی در شرایط جنگی/ تأمین اقلام اساسی در استانهای پشتیبان ضامن امنیت عمومی در ایام نوروز است»، خبرگزاری خانۀ ملت.]</ref> | ||
== سازمانها و نهادهای وابسته == | == سازمانها و نهادهای وابسته == | ||
| خط ۱۴۸: | خط ۱۴۵: | ||
مجلس شورای اسلامی برای تأمین پشتوانهٔ کارشناسی و نظارتی خود، از تشکیلات علمی و مالی تابعه بهره میبرد: | مجلس شورای اسلامی برای تأمین پشتوانهٔ کارشناسی و نظارتی خود، از تشکیلات علمی و مالی تابعه بهره میبرد: | ||
* [[مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی]]: این مرکز در سال ۱۳۷۴ش با هدف ارائهٔ مشاورههای علمی و کارشناسی به نمایندگان در بررسی طرحها و لوایح تأسیس شد.<ref>مرکز پژوهشهای مجلس، کارنامه بیستساله مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، ۱۳۹۴ش، ص15-18.</ref> | * [[مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی]]: این مرکز در سال ۱۳۷۴ش با هدف ارائهٔ مشاورههای علمی و کارشناسی به نمایندگان در بررسی طرحها و لوایح تأسیس شد.<ref>مرکز پژوهشهای مجلس، کارنامه بیستساله مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، ۱۳۹۴ش، ص15-18.</ref> | ||
* [[دیوان محاسبات کشور]]: این نهاد عالیترین بازوی نظارت مالی مجلس است که بر اساس اصل پنجاهوپنجم قانون اساسی، وظیفهٔ حسابرسی و نظارت مستمر بر مصارف وجوه در دستگاههای بهرهمند از بودجهٔ عمومی را بر عهده دارد تا هیچ هزینهای از اعتبارات مصوب تجاوز نکند. این دیوان در نهایت گزارش تفریغ بودجه سالانه را به مجلس تسلیم میکند.<ref>[https://tp4.ir/academy/%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D9%87-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8% | * [[دیوان محاسبات کشور]]: این نهاد عالیترین بازوی نظارت مالی مجلس است که بر اساس اصل پنجاهوپنجم قانون اساسی، وظیفهٔ حسابرسی و نظارت مستمر بر مصارف وجوه در دستگاههای بهرهمند از بودجهٔ عمومی را بر عهده دارد تا هیچ هزینهای از اعتبارات مصوب تجاوز نکند. این دیوان در نهایت گزارش تفریغ بودجه سالانه را به مجلس تسلیم میکند.<ref>[https://tp4.ir/academy/%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D9%87-%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%_س%D8%_ا%D8%_ز%D9%85%D8%A7%D9%86%E2%80%8_9%D9%87%D8%_ا-%D8%_و-%D9%86%D9%87%D8%A7%D8%_ف%D9%87%D8%_ا%D8%_ب%D9%87/%DB%8_2%DB%8_1%D9%8AB_%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A «آشنایی با نهادهای نظارتی در جمهوری اسلامی ایران»، اندیشکدۀ شفافیت برای ایران.]</ref> | ||
* سایر مراکز تابعه: مرکز تحقیقات اسلامی در قم جهت انطباق پیشنویس طرحها با فقه شیعه، کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس با قدمتی بیش از یک قرن، دیگر بخشهای وابسته به قوهٔ مقننه را تشکیل میدهند.<ref>مرکز پژوهشهای مجلس، کارنامه بیستساله مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، ۱۳۹۴ش، ص15-18.</ref> | * سایر مراکز تابعه: مرکز تحقیقات اسلامی در قم جهت انطباق پیشنویس طرحها با فقه شیعه، کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس با قدمتی بیش از یک قرن، دیگر بخشهای وابسته به قوهٔ مقننه را تشکیل میدهند.<ref>مرکز پژوهشهای مجلس، کارنامه بیستساله مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، ۱۳۹۴ش، ص15-18.</ref> | ||
| خط ۱۷۴: | خط ۱۷۱: | ||
| دورهٔ نهم|| ۱۳۹۰ش|| ۶۳٫۸۷|| علی لاریجانی|| محمدرضا باهنر و محمدحسن ابوترابیفرد|| اصولگرایان|| مدارا با اواخر فعالیت دولت دهم و همزمانی با آغاز به کار دولت روحانی، شکلگیری تنشهای شدید در صحن علنی بر سر توافق هستهای، تصویب طرح اقدام متناسب و متقابل جمهوری اسلامی ایران در اجرای [[برجام]]. | | دورهٔ نهم|| ۱۳۹۰ش|| ۶۳٫۸۷|| علی لاریجانی|| محمدرضا باهنر و محمدحسن ابوترابیفرد|| اصولگرایان|| مدارا با اواخر فعالیت دولت دهم و همزمانی با آغاز به کار دولت روحانی، شکلگیری تنشهای شدید در صحن علنی بر سر توافق هستهای، تصویب طرح اقدام متناسب و متقابل جمهوری اسلامی ایران در اجرای [[برجام]]. | ||
|- | |- | ||
| دورهٔ دهم|| ۱۳۹۴ش|| ۶۱٫۶۴|| علی لاریجانی<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-سیاسی-9/408493-کارنامه-روسای-مجلس-اول-تا-دهم «کارنامۀ روسای مجلس اول تا دهم را بیشتر بشناسید»، خبرگزاری اعتماد آنلاین.]</ref> || مسعود پزشکیان و علی مطهری|| اصولگرایان|| همکاری و همسویی ساختاری با دولت روحانی در بیشتر برنامهها، استیضاح شش وزیر دولت وقت و عزل دو تن از آنها، تصویب قانون اقدام راهبردی برای لغو تحریمها و صیانت از منافع ملت، وقوع حملهٔ تروریستی به ساختمان مجلس شورای اسلامی.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/524343/%D9%87%D9%85%D9%87-%DA%86%D8% | | دورهٔ دهم|| ۱۳۹۴ش|| ۶۱٫۶۴|| علی لاریجانی<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-سیاسی-9/408493-کارنامه-روسای-مجلس-اول-تا-دهم «کارنامۀ روسای مجلس اول تا دهم را بیشتر بشناسید»، خبرگزاری اعتماد آنلاین.]</ref> || مسعود پزشکیان و علی مطهری|| اصولگرایان|| همکاری و همسویی ساختاری با دولت روحانی در بیشتر برنامهها، استیضاح شش وزیر دولت وقت و عزل دو تن از آنها، تصویب قانون اقدام راهبردی برای لغو تحریمها و صیانت از منافع ملت، وقوع حملهٔ تروریستی به ساختمان مجلس شورای اسلامی.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/524343/%D9%87%D9%85%D9%87-%DA%86%D8%_ا%D9%84%D8%_ش-%D9%87%D8%_ا%D9%8C-%D8%AF%D9%88-%D9%82%D9%88%D9%87-%D8%_ا%D8%_ز-%D9%85%D8%_ج%D9%84%D8%_س-%D8%_ا%D9%88%D9%84-%D9%88-%D8%_ت%D9%86%D8%_ش-%D8%_ب%D8%_ا-%D8%_ب%D9%86%DB%8C-%D «همه چالشهای دو قوه/ از مجلس اول و تنش با بنیصدر تا اختلاف عمیق احمدینژاد و لاریجانی/ ماجرای 99 نفر در مجلس دوم»، خبرگزاری همشهری.]</ref> | ||
|- | |- | ||
| دورهٔ یازدهم|| ۱۳۹۸ش|| ۴۳<ref>[https://d-learn.ir/p/iran-legislative-election-results/ «جدول میزان مشارکت در انتخابات مجلس در کل کشور از 1357ش تاکنون»، مجلۀ پرانتز.]</ref>|| [[محمدباقر قالیباف]]|| علی نیکزاد و عبدالرضا مصری|| اصولگرایان و نیروهای انقلابی|| آغاز به کار در شروع گام دوم انقلاب و ورود گستردهٔ نمایندگان جدید و بدون سابقه، مواجههٔ همزمان با تحریمهای حداکثری و پیامدهای شیوع کرونا، تنش نظارتی با دولت دوازدهم بر سر موضوعاتی چون حذف ارز ترجیحی و قانون جهش تولید، پیامدهای ناشی از کاهش نرخ مشارکت انتخاباتی و رقابت شدید درونجریانی برای انتخاب هیئترئیسه.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1000342/مجلس-یازدهم-فرصتها-و-چالشها «مجلس یازدهم، فرصتها و چالشها»، خبرگزاری جوان آنلاین.]</ref> | | دورهٔ یازدهم|| ۱۳۹۸ش|| ۴۳<ref>[https://d-learn.ir/p/iran-legislative-election-results/ «جدول میزان مشارکت در انتخابات مجلس در کل کشور از 1357ش تاکنون»، مجلۀ پرانتز.]</ref>|| [[محمدباقر قالیباف]]|| علی نیکزاد و عبدالرضا مصری|| اصولگرایان و نیروهای انقلابی|| آغاز به کار در شروع گام دوم انقلاب و ورود گستردهٔ نمایندگان جدید و بدون سابقه، مواجههٔ همزمان با تحریمهای حداکثری و پیامدهای شیوع کرونا، تنش نظارتی با دولت دوازدهم بر سر موضوعاتی چون حذف ارز ترجیحی و قانون جهش تولید، پیامدهای ناشی از کاهش نرخ مشارکت انتخاباتی و رقابت شدید درونجریانی برای انتخاب هیئترئیسه.<ref>[https://www.javanonline.ir/fa/news/1000342/مجلس-یازدهم-فرصتها-و-چالشها «مجلس یازدهم، فرصتها و چالشها»، خبرگزاری جوان آنلاین.]</ref> | ||
|- | |- | ||
| دورهٔ دوازدهم|| ۱۴۰۲–۱۴۰۳ش|| 41<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-سیاسی-9/653284-مشارکت-پایین-انتخابات-مجلس «کمترین میزان مشارکت مردم ایران در 12 دور انتخابات مجلس»، خبرگزاری اعتماد آنلاین.]</ref>|| محمدباقر قالیباف|| علی نیکزاد و حمیدرضا حاجیبابایی<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2223439/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8% | | دورهٔ دوازدهم|| ۱۴۰۲–۱۴۰۳ش|| 41<ref>[https://www.etemadonline.com/بخش-سیاسی-9/653284-مشارکت-پایین-انتخابات-مجلس «کمترین میزان مشارکت مردم ایران در 12 دور انتخابات مجلس»، خبرگزاری اعتماد آنلاین.]</ref>|| محمدباقر قالیباف|| علی نیکزاد و حمیدرضا حاجیبابایی<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2223439/%D9%82%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%_با%D9%81-%D8%_ر%D8%_ئ%DB%8C%D8%_س-%D9%85%D8%_ا%D9%86%D8%_د-%D8%_ر%DA%A9%D9%88%D8%_ر%D8%_د-%DB%B7-%D8%_س%D8%_ا%D9%84%D8%_ه-%D8%_خ%D9%88%D8%_ا%D9%81%D8%_ش-%D8%_ر%D8%_ا-%D8%_ش%DA%A9%D8%_س%D «قالیباف رئیس ماند؛ رکورد 7 ساله خودش را شکست...» خبرگزاری خبرآنلاین.]</ref> || اصولگرایان و مستقلین|| کمترین میزان مشارکت به دلیل نارضایتیهای معیشتی و تجربه نخستین ثبتنام پیشرفته و انتخابات الکترونیک، تلاش برای کاهش تورم، حل معضلات مسکن و تولید، پیادهسازی احکام برنامه هفتم توسعه و شناسایی موانع قانونی مردمیسازی اقتصاد، تلاش برای حفظ آرامش جامعه و پرهیز از حاشیهسازی در تنشهای میانقوهای، وقوع انتخابات زودهنگام ریاستجمهوری در سال اول دوره و مواجهه با چالشهای بودجهای و دفاعی ناشی از بحرانهای امنیتی منطقه.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/8732998/اقتصاد-و-معیشت-چالشهای-جدی-منتخبان-مجلس-د «اقتصاد و معیشت، چالشهای جدی منتخبان مجلس دوازدهم»، باشگاه خبرنگاران جوان.]</ref> | ||
|- | |- | ||
|} | |} | ||
== نگارخانه == | == نگارخانه == | ||
<gallery widths="250" heights=" | <gallery widths="250" heights="۲۵۰"> | ||
پرونده:مجلس شورای اسلامی۷.png|عکس گروهی نمایندگان دوره اول مجلس شورای اسلامی | پرونده:مجلس شورای اسلامی۷.png|عکس گروهی نمایندگان دوره اول مجلس شورای اسلامی | ||
پرونده:مجلس شورای اسلامی۸.png|جایگزین=افتتاح نخستین دوره مجلس شورای اسلامی|افتتاح نخستین دوره مجلس شورای اسلامی- ۷ خرداد ۱۳۵۹ ([[سید محمد حسینی بهشتی|آیت الله بهشتی]] در کنار آیت الله موسوی اردبیلی) | پرونده:مجلس شورای اسلامی۸.png|جایگزین=افتتاح نخستین دوره مجلس شورای اسلامی|افتتاح نخستین دوره مجلس شورای اسلامی- ۷ خرداد ۱۳۵۹ ([[سید محمد حسینی بهشتی|آیت الله بهشتی]] در کنار آیت الله موسوی اردبیلی) | ||
| خط ۱۹۸: | خط ۱۹۵: | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
== منابع == | |||
{{آغاز منابع}} | {{آغاز منابع}} | ||
* «آشنایی با کمیسیونهای مجلس (به اختصار)»، وبسایت وکلای مجرب شمس، تاریخ بازدید: ۲۳ خرداد ۱۴۰۵ش. | * «آشنایی با کمیسیونهای مجلس (به اختصار)»، وبسایت وکلای مجرب شمس، تاریخ بازدید: ۲۳ خرداد ۱۴۰۵ش. | ||
* «آشنایی با نهادهای نظارتی در جمهوری اسلامی ایران»، اندیشکدهٔ شفافیت برای ایران، تاریخ بازدید: ۲۷ خرداد ۱۴۰۵ش. | * «آشنایی با نهادهای نظارتی در جمهوری اسلامی ایران»، اندیشکدهٔ شفافیت برای ایران، تاریخ بازدید: ۲۷ خرداد ۱۴۰۵ش. | ||
| خط ۲۵۰: | خط ۲۴۶: | ||
* «همه چالشهای دو قوه/ از مجلس اول و تنش با بنیصدر تا اختلاف عمیق احمدینژاد و لاریجانی/ ماجرای ۹۹ نفر در مجلس دوم»، خبرگزاری همشهری، تاریخ درج مطلب: ۲ تیر ۱۳۹۹ش. | * «همه چالشهای دو قوه/ از مجلس اول و تنش با بنیصدر تا اختلاف عمیق احمدینژاد و لاریجانی/ ماجرای ۹۹ نفر در مجلس دوم»، خبرگزاری همشهری، تاریخ درج مطلب: ۲ تیر ۱۳۹۹ش. | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
<!-- | |||
== تغییر مسیرهای پیشنهادی == | |||
مجلس ایران{{سخ}} | |||
پارلمان ایران{{سخ}} | |||
شورای اسلامی{{سخ}} | |||
--> | |||
[[رده:مجلس شورای اسلامی| ]] | |||
[[رده:اصلاح رباتیک+عکس+تایید]] | |||
[[رده:سازمانهای قانونگذاری ایران]] | |||
[[رده:قوه مقننه ایران]] | |||
[[رده:مصورسازی]] | |||
