تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی: تفاوت میان نسخهها
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۱۸: | خط ۱۸: | ||
رهبر جمهوری اسلامی ایران نیز در پیام تسلیت خود، سابقه همکاری و همگامی با وی را پنجاه و نه سال تمام عنوان کرد و از او به عنوان تکیهگاهی مطمئن یاد نمود.<ref>[[#source7|«پیام تسلیت در پی ارتحال آیتالله هاشمی رفسنجانی»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر مقام معظم رهبری.]]</ref> | رهبر جمهوری اسلامی ایران نیز در پیام تسلیت خود، سابقه همکاری و همگامی با وی را پنجاه و نه سال تمام عنوان کرد و از او به عنوان تکیهگاهی مطمئن یاد نمود.<ref>[[#source7|«پیام تسلیت در پی ارتحال آیتالله هاشمی رفسنجانی»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر مقام معظم رهبری.]]</ref> | ||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | |||
'''تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی'''، رئیسجمهور پیشین و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام ایران، در روز سهشنبه ۲۱ دی ۱۳۹۵ در تهران برگزار شد.<ref>{{پک/بن|صدای آمریکا|ک=«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، شبکه صدای آمریکا}}</ref> این مراسم با حضور گسترده و میلیونی اقشار مختلف مردم، فعالان سیاسی و مقامات عالیرتبه کشوری و لشکری همراه بود و بر اساس آمارهای اعلام شده از سوی استانداری تهران، جمعیت شرکتکننده در آن حدود دو و نیم میلیون نفر برآورد گردید.<ref>{{پک/بن|جمهوری|ک=«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، وبسایت جمهوری}}</ref> پیکر وی پس از اقامه نماز در دانشگاه تهران، به آرامگاه بنیانگذار جمهوری اسلامی منتقل و در کنار وی به خاک سپرده شد.<ref>{{پک/بن|صدای آمریکا|ک=«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، شبکه صدای آمریکا}}</ref> | |||
== درگذشت و ابهامات == | |||
اکبر هاشمی رفسنجانی در غروب روز یکشنبه ۱۹ دی ۱۳۹۵ دچار عارضه قلبی گردید.<ref>{{پک/بن|صدای آمریکا|ک=«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، شبکه صدای آمریکا}}</ref> او در حالی که در استخر کوشک مشغول شنا بود، دچار این عارضه شد و با وجود انتقال سریع به بیمارستان شهدای تجریش در شرایط فقدان علائم حیاتی و تلاش ۹۰ دقیقهای تیم پزشکی شامل متخصصان قلب، بیهوشی و طب اورژانس، اقدامات احیا بینتیجه ماند و در ساعت ۱۹:۳۰ درگذشت او بهطور رسمی اعلام شد.<ref>{{پک/بن|فرارو|ک=«خانواده هاشمی و معمای مرگ آیتالله»، پایگاه خبری فرارو}}</ref> | |||
به گفته مقامات وزارت بهداشت، در زمان وقوع این حادثه تیم پزشکی همراه وی نبودهاند.<ref>{{پک/بن|فرارو|ک=«خانواده هاشمی و معمای مرگ آیتالله»، پایگاه خبری فرارو}}</ref> پس از این رویداد، ابهاماتی پیرامون علت دقیق مرگ وی مطرح شد. محمد هاشمی، برادر وی، مرگ او را ناگهانی و غیرعادی خواند و از عدم انجام کالبدشکافی انتقاد کرد.<ref>{{پک/بن|فرارو|ک=«خانواده هاشمی و معمای مرگ آیتالله»، پایگاه خبری فرارو}}</ref> فائزه هاشمی نیز بعدتر اعلام نمود که در بررسیهای شورای عالی امنیت ملی، وجود مواد رادیواکتیو به میزان ۱۰ برابر حد مجاز در بدن پدرش تأیید شده است، هرچند به آنها گفته شد که دلیل رسمی فوت همان ایست قلبی بوده است.<ref>{{پک/بن|فرارو|ک=«خانواده هاشمی و معمای مرگ آیتالله»، پایگاه خبری فرارو}}</ref> | |||
== مراسم تشییع و خاکسپاری == | |||
=== اقامه نماز === | |||
مراسم بدرقه و تشییع از صبح روز سهشنبه ۲۱ دی از محدوده دانشگاه تهران آغاز شد.<ref>{{پک/بن|جماران|ک=«حاشیههای آیین تشییع پیکر آیتالله هاشمی»، پایگاه خبری جماران}}</ref> نماز میت بر پیکر وی به امامت سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران اقامه گردید.<ref>{{پک/بن|صدای آمریکا|ک=«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، شبکه صدای آمریکا}}</ref> در اقامه این نماز، تغییراتی محسوس در عبارات مستحبی رخ داد؛ رهبر ایران به جای قرائت عبارت مرسوم «اللّٰهُمَّ اِنّا لٰا نَعْلَمُ مِنْهُ الّا خَیْراً» (خدایا ما جز خوبی از او ندیدیم)، از عبارت «اللّهُمَّ إنَّکَ قَبَضتَ رُوحَهُ وَ أنتَ غَنیٌّ عَن عَذابِه وَ هُوَ مُحتاجٌ إلی رَحمَتِک» استفاده کرد و در پایان نماز نیز ذکر «عَفوَکَ» را نُه مرتبه تکرار نمود.<ref>{{پک/بن|بلاغ نیوز|ک=«کدام فراز نماز میت را رهبر انقلاب نخواندند»، پایگاه خبری بلاغ نیوز}}</ref> | |||
=== گستردگی جمعیت و تنوع اقشار === | |||
جمعیت حاضر در این مراسم از طیفها و گرایشهای بسیار متفاوتی تشکیل شده بود؛ روحانیون، دانشگاهیان، مردان و زنان با پوششهای گوناگون و افراد با دیدگاههای سیاسی متفاوت از جمله اصولگرا و اصلاحطلب در کنار یکدیگر حضور یافتند که نشاندهنده تکثر سلایق شرکتکنندگان بود.<ref>{{پک/بن|دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان|ک=«تشییعی از جنس هاشمی- حاشیههای بدرقه تاریخی آیتالله»، وبسایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان}}</ref> به دلیل ازدحام بیسابقه، تمامی مسیرهای منتهی به خیابان انقلاب تنها برای خودروهای دارای کارت ویژه باز بود و بسیاری از مردم برای مشاهده مراسم در پشتبامها و بالکنهای ساختمانهای مجاور مستقر شدند.<ref>{{پک/بن|جماران|ک=«حاشیههای آیین تشییع پیکر آیتالله هاشمی»، پایگاه خبری جماران}}</ref> بسیاری از شرکتکنندگان پلاکاردهایی با مضامین «بدرود امیرکبیر» و «خداحافظ پیر اعتدال» در دست داشتند و سران قوا به همراه شخصیتهایی همچون قاسم سلیمانی نیز در بخش جایگاه ویژه حضور یافتند.<ref>{{پک/بن|جماران|ک=«حاشیههای آیین تشییع پیکر آیتالله هاشمی»، پایگاه خبری جماران}}</ref><ref>{{پک/بن|دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان|ک=«تشییعی از جنس هاشمی- حاشیههای بدرقه تاریخی آیتالله»، وبسایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان}}</ref> | |||
=== تقابل شعارها و حاشیهها === | |||
مراسم بدرقه پیکر هاشمی رفسنجانی با حاشیههای اعتراضی از سوی هواداران جنبش سبز همراه شد. همزمان با حرکت پیکر، گروههای کثیری از مردم اقدام به سر دادن شعارهایی در حمایت از سید محمد خاتمی، میرحسین موسوی و مهدی کروبی کردند.<ref>{{پک/بن|صدای آمریکا|ک=«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، شبکه صدای آمریکا}}</ref> شعارهایی چون «یاحسین، میرحسین»، «پیام ما روشنه، حصر باید بشکنه» و «وصیت هاشمی، حمایت از خاتمی» به صورت گسترده در خیابانها طنینانداز شد.<ref>{{پک/بن|جمهوری|ک=«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، وبسایت جمهوری}}</ref> | |||
همچنین گزارش شد که مأموران امنیتی مانع از حضور سید محمد خاتمی در مراسم شده بودند؛ موضوعی که با واکنش مردم و سر دادن شعار «خاتمی، خاتمی، جای تو خالی امروز» مواجه گردید.<ref>{{پک/بن|صدای آمریکا|ک=«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، شبکه صدای آمریکا}}</ref> برای مقابله با این فضا و تحتالشعاع قرار دادن شعارهای مردمی، خودروهای سازمانیافته مجهز به بلندگوهای بزرگ با پخش مداحی و شعارهای رسمی سعی در پوشش صدای معترضان داشتند. این وضعیت به یک رویارویی صوتی مستقیم میان بلندگوها و جمعیت تبدیل شد و حاضران در پاسخ، شعار «بلندگو مال تو، صدای حق مال ما» را فریاد زدند.<ref>{{پک/بن|جمهوری|ک=«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، وبسایت جمهوری}}</ref><ref>{{پک/بن|دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان|ک=«تشییعی از جنس هاشمی- حاشیههای بدرقه تاریخی آیتالله»، وبسایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان}}</ref> | |||
در همین راستا، سازمان صدا و سیما برای جلوگیری از شنیده شدن شعارهای سیاسی از طریق گیرندههای تلویزیونی، تصاویر را در کادرهای بسته نمایش داد و صدای محیط را با موسیقی عزا پوشاند.<ref>{{پک/بن|جمهوری|ک=«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، وبسایت جمهوری}}</ref><ref>{{پک/بن|صدای آمریکا|ک=«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، شبکه صدای آمریکا}}</ref> خطوط تلفن همراه و اینترنت نیز در محدوده مراسم با اختلال جدی روبرو گردید که ارسال اخبار و ویدئوها را با دشواری مواجه کرد.<ref>{{پک/بن|جمهوری|ک=«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، وبسایت جمهوری}}</ref> | |||
== بازتابها و واکنشها == | |||
درگذشت هاشمی رفسنجانی بازتابی گسترده در داخل و خارج از ایران داشت. سید علی خامنهای در پیام تسلیت خود با اشاره به پنجاه و نه سال رفاقت و همکاری مشترک، از هوش وافر و صمیمیت کمنظیر او در دوران مبارزات و پس از انقلاب تمجید کرد و تأکید نمود که اختلافنظرها و اجتهادهای متفاوت در برهههایی از این دوران طولانی، هرگز نتوانست پیوند رفاقتی آنان را بهکلی بگسلد.<ref>{{پک/بن|Khamenei.ir|ک=«پیام تسلیت در پی ارتحال آیتالله هاشمی رفسنجانی»، وبسایت Khamenei.ir}}</ref> | |||
در عرصه جهانی، این رویداد در صدر اخبار رسانههای بینالمللی نظیر رویترز، آسوشیتد پرس، بیبیسی، فرانس۲۴ و سیانان قرار گرفت.<ref>{{پک/بن|فرادید|ک=«بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانههای خارجی»، پایگاه خبری فرادید}}</ref> کاخ سفید آمریکا با انتشار پیامی که از زمان وقوع انقلاب اسلامی بیسابقه ارزیابی گردید، درگذشت او را تسلیت گفت.<ref>{{پک/بن|فرادید|ک=«بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانههای خارجی»، پایگاه خبری فرادید}}</ref> رسانههای خارجی با پوشش حضور یکپارچه جامعه ایران در تکریم وی، از او به عنوان یک وزنه سنگین سیاسی، پدر معنوی اصلاحطلبان و شخصیتی تأثیرگذار برای پیشبرد اصلاحات اقتصادی و نزدیکی به غرب یاد کردند.<ref>{{پک/بن|فرادید|ک=«بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانههای خارجی»، پایگاه خبری فرادید}}</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۲۳: | خط ۵۲: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
* | * {{یادکرد وب|عنوان=خانواده هاشمی و معمای مرگ آیتالله|ناشر=فرارو|نشانی=https://fararu.com/fa/news/340678|تاریخ=۲۶ آذر ۱۳۹۶|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فرارو}}}} | ||
* | * {{یادکرد وب|عنوان=خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم|ناشر=صدای آمریکا|نشانی=https://ir.voanews.com/a/iran-government-hashemi-death/3670132.html|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|صدای آمریکا}}}} | ||
* | * {{یادکرد وب|عنوان=مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی|ناشر=جمهوری|نشانی=http://jomhouri.com/jomhouri/archives/23840|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|جمهوری}}}} | ||
* | * {{یادکرد وب|عنوان=حاشیههای آیین تشییع پیکر آیتالله هاشمی|ناشر=جماران|نشانی=https://www.jamaran.news/fa/tiny/news-563329|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|جماران}}}} | ||
* | * {{یادکرد وب|عنوان=تشییعی از جنس هاشمی- حاشیههای بدرقه تاریخی آیتالله|ناشر=دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان|نشانی=https://kerman.iau.ir/stu-art/fa/news/10369|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان}}}} | ||
* | * {{یادکرد وب|عنوان=کدام فراز نماز میت را رهبر انقلاب نخواندند|ناشر=بلاغ نیوز|نشانی=https://www.bloghnews.com/news/259049|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|بلاغ نیوز}}}} | ||
* | * {{یادکرد وب|عنوان=بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانههای خارجی|ناشر=فرادید|نشانی=https://faradeed.ir/fa/tiny/news-32151|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فرادید}}}} | ||
* {{یادکرد وب|عنوان=پیام تسلیت در پی ارتحال آیتالله هاشمی رفسنجانی|ناشر=Khamenei.ir|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=35364|تاریخ=۱۹ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|Khamenei.ir}}}} | |||
نسخهٔ ۱۱ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۴:۵۷
مرگ و تشییع اکبر هاشمی رفسنجانی؛ آیین وداع و خاکسپاری رئیس پیشین مجمع تشخیص مصلحت.
مرگ و تشییع اکبر هاشمی رفسنجانی رویدادی تاریخی و گسترده بود که در ۲۱ دی ۱۳۹۵ش (۱۰ ژانویه ۲۰۱۷م) در دانشگاه تهران و خیابانهای مرکزی پایتخت برگزار شد. این مراسم در پی درگذشت ناگهانی وی بر اثر ایست قلبی در ۱۹ دی ۱۳۹۵ش (۸ ژانویه ۲۰۱۷م) سازماندهی گردید و با حضور پرشمار اقشار مختلف مردم، چهرههای سیاسی و مقامات کشوری به یکی از بزرگترین گردهماییهای عمومی پس از انقلاب تبدیل شد. پیکر او پس از اقامه نماز در دانشگاه تهران، به آرامگاه بنیانگذار جمهوری اسلامی منتقل و در آنجا به خاک سپرده شد. این رویداد علاوه بر ابعاد سوگواری، به دلیل تکثر شرکتکنندگان، تقابل شعارهای سیاسی و بازتابهای گسترده بینالمللی اهمیت ویژهای در تاریخ معاصر یافت.
مرگ و ابهامات
اکبر هاشمی رفسنجانی در غروب روز یکشنبه در حالی که به تنهایی در استخر کوشک حضور داشت، دچار علائم ایست قلبی شد و پس از انتقال وی به بیمارستان شهدای تجریش، تلاشهای نود دقیقهای تیم پزشکی برای احیا ناموفق بود و درگذشت وی رسماً اعلام گردید. سید حسن قاضیزاده هاشمی، وزیر وقت بهداشت، ضمن تایید خبر درگذشت، اعلام کرد که تیم پزشکی در زمان بروز عارضه همراه وی نبودهاند و محمد هاشمی، برادر وی، با اشاره به عدم انجام کالبدشکافی، علت دقیق ایست قلبی را نامشخص خواند. فائزه هاشمی نیز بعدتر اظهار داشت که در جلسهای با حضور اعضای شورای عالی امنیت ملی، به خانواده اعلام شده است که در بدن پدرشان ده برابر حد مجاز مواد رادیواکتیو وجود داشته است، هرچند مسئولان شورا وجود این مواد را علت اصلی مرگ اعلام نکردند و علی مطهری نیز پیگیریهایی در این خصوص انجام داد که به وی اعلام شد میزان مواد رادیواکتیو در حدی نبوده که منجر به فوت شود.[۱]
اقامه نماز میت
نماز میت بر پیکر او در دانشگاه تهران به امامت سید علی خامنهای اقامه شد.[۲] در جریان این نماز، تغییراتی نسبت به رویه مرسوم اعمال گردید و رهبر ایران عبارت مستحب اللّٰهُمَّ اِنّا لٰا نَعْلَمُ مِنْهُ الّا خَیْراً را که به معنای گواهی دادن بر نیکی فرد است، قرائت نکرد و در عوض، سه بار عبارت اللهم عفوک عفوک عفوک تکرار شد و جمله اللهم احشره مع المجاهدین واحشره مع المنفقین فی سبیلک جایگزین آن گردید.[۳]
حاشیهها و تقابل شعارها
مراسم تشییع با حضور متکثر اقشار مختلف و گرایشهای گوناگون سیاسی، از اصولگرا تا اصلاحطلب، برگزار شد و استاندار تهران جمعیت شرکتکننده را حدود دو و نیم میلیون نفر تخمین زد.[۴] در جریان این مراسم، گروهی از حامیان جنبش سبز در خیابانهای مرکزی تهران شعارهایی در حمایت از پایان حصر میرحسین موسوی و مهدی کروبی و همچنین در حمایت از سید محمد خاتمی سر دادند.[۵] به دلیل ممانعت نیروهای امنیتی از حضور محمد خاتمی در مراسم، شعارهایی نظیر خاتمی، خاتمی، جای تو خالی امروز و وصیت هاشمی، حمایت از خاتمی از سوی جمعیت به طور گسترده تکرار میشد.[۶]
یکی از اتفاقات بارز این مراسم، تقابل شعارهای مردمی با بلندگوهای رسمی بود که با پخش مداحی و شعارهای رسمی سعی در تحتالشعاع قرار دادن صدای معترضان داشتند.[۷] به عنوان نمونه، در پاسخ به شعار رسمی عزا عزاست امروز از سوی بلندگوها، جمعیت حاضر شعار جنبش سبز ایران، صاحبعزاست امروز را فریاد میزدند و همچنین گزارشهایی از اختلالات گسترده در خطوط تلفن همراه و اینترنت در محدوده خیابان انقلاب منتشر شد که ارسال اخبار و تصاویر را با مشکل مواجه کرده بود.[۸]
بازتابهای رسانهای و پیامها
درگذشت و مراسم تشییع وی بازتاب بسیار گستردهای در رسانههای بینالمللی از جمله رویترز، بیبیسی، آسوشیتد پرس و خبرگزاری فرانسه داشت. خبرگزاری رویترز در گزارشی به حضور گسترده مردم اشاره کرد و نوشت با وجود سر دادن شعارهایی برای آزادی زندانیان سیاسی و شعارهای ضد آمریکایی، درگیری میان افراد رخ نداد و جریانهای مختلف به یکدیگر احترام گذاشتند. شبکه فرانس ۲۴ نیز با اشاره به پیام تسلیت کاخ سفید به مناسبت درگذشت وی، از او به عنوان وزنه سنگین سیاسی یاد کرد و بیبیسی نیز این مراسم را بزرگترین تشییع در ایران پس از ارتحال بنیانگذار جمهوری اسلامی توصیف نمود.[۹]
رهبر جمهوری اسلامی ایران نیز در پیام تسلیت خود، سابقه همکاری و همگامی با وی را پنجاه و نه سال تمام عنوان کرد و از او به عنوان تکیهگاهی مطمئن یاد نمود.[۱۰]
پانویس
- ↑ «خانواده هاشمی و معمای مرگ آیتالله»، پایگاه خبری فرارو.
- ↑ «خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، صدای آمریکا.
- ↑ «کدام فراز نماز میت را رهبر انقلاب نخواندند»، پایگاه خبری بلاغ نیوز.
- ↑ «مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، سایت جمهوری.
- ↑ «خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، صدای آمریکا.
- ↑ «مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، سایت جمهوری.
- ↑ «تشییعی از جنس هاشمی- حاشیههای بدرقه تاریخی آیتالله»، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان.
- ↑ «مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، سایت جمهوری.
- ↑ «بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانههای خارجی»، پایگاه خبری فرادید.
- ↑ «پیام تسلیت در پی ارتحال آیتالله هاشمی رفسنجانی»، پایگاه اطلاعرسانی دفتر مقام معظم رهبری.
تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیسجمهور پیشین و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام ایران، در روز سهشنبه ۲۱ دی ۱۳۹۵ در تهران برگزار شد.[۱] این مراسم با حضور گسترده و میلیونی اقشار مختلف مردم، فعالان سیاسی و مقامات عالیرتبه کشوری و لشکری همراه بود و بر اساس آمارهای اعلام شده از سوی استانداری تهران، جمعیت شرکتکننده در آن حدود دو و نیم میلیون نفر برآورد گردید.[۲] پیکر وی پس از اقامه نماز در دانشگاه تهران، به آرامگاه بنیانگذار جمهوری اسلامی منتقل و در کنار وی به خاک سپرده شد.[۳]
درگذشت و ابهامات
اکبر هاشمی رفسنجانی در غروب روز یکشنبه ۱۹ دی ۱۳۹۵ دچار عارضه قلبی گردید.[۴] او در حالی که در استخر کوشک مشغول شنا بود، دچار این عارضه شد و با وجود انتقال سریع به بیمارستان شهدای تجریش در شرایط فقدان علائم حیاتی و تلاش ۹۰ دقیقهای تیم پزشکی شامل متخصصان قلب، بیهوشی و طب اورژانس، اقدامات احیا بینتیجه ماند و در ساعت ۱۹:۳۰ درگذشت او بهطور رسمی اعلام شد.[۵]
به گفته مقامات وزارت بهداشت، در زمان وقوع این حادثه تیم پزشکی همراه وی نبودهاند.[۶] پس از این رویداد، ابهاماتی پیرامون علت دقیق مرگ وی مطرح شد. محمد هاشمی، برادر وی، مرگ او را ناگهانی و غیرعادی خواند و از عدم انجام کالبدشکافی انتقاد کرد.[۷] فائزه هاشمی نیز بعدتر اعلام نمود که در بررسیهای شورای عالی امنیت ملی، وجود مواد رادیواکتیو به میزان ۱۰ برابر حد مجاز در بدن پدرش تأیید شده است، هرچند به آنها گفته شد که دلیل رسمی فوت همان ایست قلبی بوده است.[۸]
مراسم تشییع و خاکسپاری
اقامه نماز
مراسم بدرقه و تشییع از صبح روز سهشنبه ۲۱ دی از محدوده دانشگاه تهران آغاز شد.[۹] نماز میت بر پیکر وی به امامت سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران اقامه گردید.[۱۰] در اقامه این نماز، تغییراتی محسوس در عبارات مستحبی رخ داد؛ رهبر ایران به جای قرائت عبارت مرسوم «اللّٰهُمَّ اِنّا لٰا نَعْلَمُ مِنْهُ الّا خَیْراً» (خدایا ما جز خوبی از او ندیدیم)، از عبارت «اللّهُمَّ إنَّکَ قَبَضتَ رُوحَهُ وَ أنتَ غَنیٌّ عَن عَذابِه وَ هُوَ مُحتاجٌ إلی رَحمَتِک» استفاده کرد و در پایان نماز نیز ذکر «عَفوَکَ» را نُه مرتبه تکرار نمود.[۱۱]
گستردگی جمعیت و تنوع اقشار
جمعیت حاضر در این مراسم از طیفها و گرایشهای بسیار متفاوتی تشکیل شده بود؛ روحانیون، دانشگاهیان، مردان و زنان با پوششهای گوناگون و افراد با دیدگاههای سیاسی متفاوت از جمله اصولگرا و اصلاحطلب در کنار یکدیگر حضور یافتند که نشاندهنده تکثر سلایق شرکتکنندگان بود.[۱۲] به دلیل ازدحام بیسابقه، تمامی مسیرهای منتهی به خیابان انقلاب تنها برای خودروهای دارای کارت ویژه باز بود و بسیاری از مردم برای مشاهده مراسم در پشتبامها و بالکنهای ساختمانهای مجاور مستقر شدند.[۱۳] بسیاری از شرکتکنندگان پلاکاردهایی با مضامین «بدرود امیرکبیر» و «خداحافظ پیر اعتدال» در دست داشتند و سران قوا به همراه شخصیتهایی همچون قاسم سلیمانی نیز در بخش جایگاه ویژه حضور یافتند.[۱۴][۱۵]
تقابل شعارها و حاشیهها
مراسم بدرقه پیکر هاشمی رفسنجانی با حاشیههای اعتراضی از سوی هواداران جنبش سبز همراه شد. همزمان با حرکت پیکر، گروههای کثیری از مردم اقدام به سر دادن شعارهایی در حمایت از سید محمد خاتمی، میرحسین موسوی و مهدی کروبی کردند.[۱۶] شعارهایی چون «یاحسین، میرحسین»، «پیام ما روشنه، حصر باید بشکنه» و «وصیت هاشمی، حمایت از خاتمی» به صورت گسترده در خیابانها طنینانداز شد.[۱۷]
همچنین گزارش شد که مأموران امنیتی مانع از حضور سید محمد خاتمی در مراسم شده بودند؛ موضوعی که با واکنش مردم و سر دادن شعار «خاتمی، خاتمی، جای تو خالی امروز» مواجه گردید.[۱۸] برای مقابله با این فضا و تحتالشعاع قرار دادن شعارهای مردمی، خودروهای سازمانیافته مجهز به بلندگوهای بزرگ با پخش مداحی و شعارهای رسمی سعی در پوشش صدای معترضان داشتند. این وضعیت به یک رویارویی صوتی مستقیم میان بلندگوها و جمعیت تبدیل شد و حاضران در پاسخ، شعار «بلندگو مال تو، صدای حق مال ما» را فریاد زدند.[۱۹][۲۰]
در همین راستا، سازمان صدا و سیما برای جلوگیری از شنیده شدن شعارهای سیاسی از طریق گیرندههای تلویزیونی، تصاویر را در کادرهای بسته نمایش داد و صدای محیط را با موسیقی عزا پوشاند.[۲۱][۲۲] خطوط تلفن همراه و اینترنت نیز در محدوده مراسم با اختلال جدی روبرو گردید که ارسال اخبار و ویدئوها را با دشواری مواجه کرد.[۲۳]
بازتابها و واکنشها
درگذشت هاشمی رفسنجانی بازتابی گسترده در داخل و خارج از ایران داشت. سید علی خامنهای در پیام تسلیت خود با اشاره به پنجاه و نه سال رفاقت و همکاری مشترک، از هوش وافر و صمیمیت کمنظیر او در دوران مبارزات و پس از انقلاب تمجید کرد و تأکید نمود که اختلافنظرها و اجتهادهای متفاوت در برهههایی از این دوران طولانی، هرگز نتوانست پیوند رفاقتی آنان را بهکلی بگسلد.[۲۴]
در عرصه جهانی، این رویداد در صدر اخبار رسانههای بینالمللی نظیر رویترز، آسوشیتد پرس، بیبیسی، فرانس۲۴ و سیانان قرار گرفت.[۲۵] کاخ سفید آمریکا با انتشار پیامی که از زمان وقوع انقلاب اسلامی بیسابقه ارزیابی گردید، درگذشت او را تسلیت گفت.[۲۶] رسانههای خارجی با پوشش حضور یکپارچه جامعه ایران در تکریم وی، از او به عنوان یک وزنه سنگین سیاسی، پدر معنوی اصلاحطلبان و شخصیتی تأثیرگذار برای پیشبرد اصلاحات اقتصادی و نزدیکی به غرب یاد کردند.[۲۷]
پانویس
- ↑ «خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، شبکه صدای آمریکا.
- ↑ «مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، وبسایت جمهوری.
- ↑ «خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، شبکه صدای آمریکا.
- ↑ «خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، شبکه صدای آمریکا.
- ↑ «خانواده هاشمی و معمای مرگ آیتالله»، پایگاه خبری فرارو.
- ↑ «خانواده هاشمی و معمای مرگ آیتالله»، پایگاه خبری فرارو.
- ↑ «خانواده هاشمی و معمای مرگ آیتالله»، پایگاه خبری فرارو.
- ↑ «خانواده هاشمی و معمای مرگ آیتالله»، پایگاه خبری فرارو.
- ↑ «حاشیههای آیین تشییع پیکر آیتالله هاشمی»، پایگاه خبری جماران.
- ↑ «خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، شبکه صدای آمریکا.
- ↑ «کدام فراز نماز میت را رهبر انقلاب نخواندند»، پایگاه خبری بلاغ نیوز.
- ↑ «تشییعی از جنس هاشمی- حاشیههای بدرقه تاریخی آیتالله»، وبسایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان.
- ↑ «حاشیههای آیین تشییع پیکر آیتالله هاشمی»، پایگاه خبری جماران.
- ↑ «حاشیههای آیین تشییع پیکر آیتالله هاشمی»، پایگاه خبری جماران.
- ↑ «تشییعی از جنس هاشمی- حاشیههای بدرقه تاریخی آیتالله»، وبسایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان.
- ↑ «خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، شبکه صدای آمریکا.
- ↑ «مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، وبسایت جمهوری.
- ↑ «خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، شبکه صدای آمریکا.
- ↑ «مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، وبسایت جمهوری.
- ↑ «تشییعی از جنس هاشمی- حاشیههای بدرقه تاریخی آیتالله»، وبسایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان.
- ↑ «مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، وبسایت جمهوری.
- ↑ «خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، شبکه صدای آمریکا.
- ↑ «مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، وبسایت جمهوری.
- ↑ «پیام تسلیت در پی ارتحال آیتالله هاشمی رفسنجانی»، وبسایت Khamenei.ir.
- ↑ «بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانههای خارجی»، پایگاه خبری فرادید.
- ↑ «بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانههای خارجی»، پایگاه خبری فرادید.
- ↑ «بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانههای خارجی»، پایگاه خبری فرادید.
منابع
- «خانواده هاشمی و معمای مرگ آیتالله». فرارو. ۲۶ آذر ۱۳۹۶. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم». صدای آمریکا. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی». جمهوری. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «حاشیههای آیین تشییع پیکر آیتالله هاشمی». جماران. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «تشییعی از جنس هاشمی- حاشیههای بدرقه تاریخی آیتالله». دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «کدام فراز نماز میت را رهبر انقلاب نخواندند». بلاغ نیوز. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانههای خارجی». فرادید. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «پیام تسلیت در پی ارتحال آیتالله هاشمی رفسنجانی». Khamenei.ir. ۱۹ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.