پرش به محتوا

تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌ترتفاوت با ویرایش جدیدتر ←
دیداریویکی‌متن
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''مرگ و تشییع اکبر هاشمی رفسنجانی'''؛ آیین وداع و خاکسپاری رئیس پیشین مجمع تشخیص مصلحت.
مراسم تشییع پیکر '''اکبر هاشمی رفسنجانی'''، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و رئیس‌جمهور پیشین ایران، در تاریخ ۲۱ دی ۱۳۹۵ در تهران برگزار شد. این مراسم با حضور گسترده و میلیونی اقشار مختلف مردم، مقامات عالی‌رتبه کشوری و لشکری و نمایندگان کشورهای خارجی از مقابل دانشگاه تهران آغاز گردید و پیکر وی پس از اقامه نماز، به سمت آرامگاه سید روح‌الله خمینی تشییع و در داخل ضریح به خاک سپرده شد. گستردگی حضور جمعیت در این مراسم به حدی بود که استاندار وقت تهران جمعیت شرکت‌کننده در آن را حدود ۲٫۵ میلیون نفر برآورد کرد و این رویداد به عنوان یکی از بزرگترین مراسم‌های تشییع تاریخ جمهوری اسلامی ایران ثبت گردید.


مرگ و تشییع اکبر هاشمی رفسنجانی رویدادی تاریخی و گسترده بود که در ۲۱ دی ۱۳۹۵ش (۱۰ ژانویه ۲۰۱۷م) در دانشگاه تهران و خیابان‌های مرکزی پایتخت برگزار شد. این مراسم در پی درگذشت ناگهانی وی بر اثر ایست قلبی در ۱۹ دی ۱۳۹۵ش (۸ ژانویه ۲۰۱۷م) سازماندهی گردید و با حضور پرشمار اقشار مختلف مردم، چهره‌های سیاسی و مقامات کشوری به یکی از بزرگترین گردهمایی‌های عمومی پس از انقلاب تبدیل شد. پیکر او پس از اقامه نماز در دانشگاه تهران، به آرامگاه بنیان‌گذار جمهوری اسلامی منتقل و در آنجا به خاک سپرده شد. این رویداد علاوه بر ابعاد سوگواری، به دلیل تکثر شرکت‌کنندگان، تقابل شعارهای سیاسی و بازتاب‌های گسترده بین‌المللی اهمیت ویژه‌ای در تاریخ معاصر یافت.
== اقامه نماز و وداع ==
نماز میت بر پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی در ساعت ۱۰ صبح به امامت سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در دانشگاه تهران اقامه شد و با حواشی و تغییراتی در عبارات مستحب همراه بود. رهبر جمهوری اسلامی در این نماز، عبارت مستحب «اللّٰهُمَّ اِنّا لٰا نَعْلَمُ مِنْهُ الّا خَیْراً وَ انْتَ اعْلَمُ بِهِ مِنّا» را قرائت نکرد و به جای آن عبارت «اللهم عفوک عفوک عفوک» را سه بار تکرار نمود و سپس دعای «اللهم احشره مع المجاهدین واحشره مع المُنفِقین في سبیلک» را خواند.<ref>{{پک|مهر|۱۳۹۵|ک=«متن نمازی که رهبر انقلاب بر پیکر آیت الله هاشمی اقامه کردند/فیلم»}}</ref> در واکنش به این موضوع، اساتید حوزه علمیه از جمله محسن غرویان، سید محمد سجادی و رحمت‌الله عابدی اعلام کردند که این عبارات جزء مستحبات نماز میت هستند و قرائت نکردن آن‌ها خللی به واجبات نماز وارد نمی‌کند و رهبر انقلاب تمام واجبات نماز را ادا کرده‌اند.<ref>{{پک|عصر ایران|۱۳۹۵|ک=«توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی»}}</ref> در پایان اقامه نماز، سید علی خامنه‌ای لحظاتی در کنار تابوت زانو زد و با چشمانی اشک‌بار با دوست و هم‌رزم دیرین خود وداع کرد که این صحنه احساسی، سکوت سنگینی را بر جمعیت حاکم نمود.<ref>{{پک|دانشگاه آزاد|۱۳۹۵|ک=«گزارش مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیت‌الله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود»}}</ref>


== مرگ و ابهامات ==
== حضور مقامات و شخصیت‌ها ==
اکبر هاشمی رفسنجانی در غروب روز یکشنبه در حالی که به تنهایی در استخر کوشک حضور داشت، دچار علائم ایست قلبی شد و پس از انتقال وی به بیمارستان شهدای تجریش، تلاش‌های نود دقیقه‌ای تیم پزشکی برای احیا ناموفق بود و درگذشت وی رسماً اعلام گردید. سید حسن قاضی‌زاده هاشمی، وزیر وقت بهداشت، ضمن تایید خبر درگذشت، اعلام کرد که تیم پزشکی در زمان بروز عارضه همراه وی نبوده‌اند و محمد هاشمی، برادر وی، با اشاره به عدم انجام کالبدشکافی، علت دقیق ایست قلبی را نامشخص خواند. فائزه هاشمی نیز بعدتر اظهار داشت که در جلسه‌ای با حضور اعضای شورای عالی امنیت ملی، به خانواده اعلام شده است که در بدن پدرشان ده برابر حد مجاز مواد رادیواکتیو وجود داشته است، هرچند مسئولان شورا وجود این مواد را علت اصلی مرگ اعلام نکردند و علی مطهری نیز پیگیری‌هایی در این خصوص انجام داد که به وی اعلام شد میزان مواد رادیواکتیو در حدی نبوده که منجر به فوت شود.<ref>[[#source1|«خانواده هاشمی و معمای مرگ آیت‌الله»، پایگاه خبری فرارو.]]</ref>
این مراسم شاهد حضور گسترده شخصیت‌های سیاسی از جناح‌های مختلف بود. مقاماتی نظیر حسن روحانی، علی لاریجانی، صادق آملی لاریجانی، محمدجواد ظریف، محمدرضا عارف، علی‌اکبر ناطق نوری و سید حسن خمینی در این مراسم حضور داشتند. از مقامات خارجی نیز عمار حکیم، رئیس مجلس اعلای اسلامی عراق، در صفوف تشییع‌کنندگان حاضر بود.<ref>{{پک|ایسکانیوز|۱۳۹۵|ک=«لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت»}}</ref> قاسم سلیمانی، فرمانده وقت نیروی قدس سپاه نیز در این مراسم حضور یافت و با استقبال پرشور مردم مواجه شد.<ref>{{پک|دانشگاه آزاد|۱۳۹۵|ک=«گزارش مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیت‌الله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود»}}</ref> با این وجود، حضور نیافتن سید محمد خاتمی در این مراسم خبرساز شد؛ گزارش‌ها حاکی از آن بود که نیروهای امنیتی مانع از حضور وی در مراسم تشییع شده بودند.<ref>{{پک|صدای آمریکا|۱۳۹۵|ک=«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»}}</ref>


== اقامه نماز میت ==
== حاشیه‌ها و شعارهای مردمی ==
نماز میت بر پیکر او در دانشگاه تهران به امامت سید علی خامنه‌ای اقامه شد.<ref>[[#source2|«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، صدای آمریکا.]]</ref> در جریان این نماز، تغییراتی نسبت به رویه مرسوم اعمال گردید و رهبر ایران عبارت مستحب اللّٰهُمَّ اِنّا لٰا نَعْلَمُ مِنْهُ الّا خَیْراً را که به معنای گواهی دادن بر نیکی فرد است، قرائت نکرد و در عوض، سه بار عبارت اللهم عفوک عفوک عفوک تکرار شد و جمله اللهم احشره مع المجاهدین واحشره مع المنفقین فی سبیلک جایگزین آن گردید.<ref>[[#source3|«کدام فراز نماز میت را رهبر انقلاب نخواندند»، پایگاه خبری بلاغ نیوز.]]</ref>
به دلیل ازدحام بی‌سابقه جمعیت در خیابان انقلاب و خیابان‌های منتهی به دانشگاه تهران، حرکت خودروی حامل تابوت به کندی انجام شد و در برخی نقاط نرده‌های وسط خیابان به دلیل فشار جمعیت شکست.<ref>{{پک|کبنانیوز|۱۳۹۵|ک=«حاشیه‌ها و تصاویر و فیلم تشییع آیت‌الله «هاشمی‌رفسنجانی»»}}</ref> در این زمان خطوط تلفن همراه در محدوده مرکزی تهران با اختلال مواجه شد که کار اطلاع‌رسانی را برای خبرنگاران دشوار کرد. در جریان تشییع، علاوه بر شعارهای معمول مذهبی، هواداران جنبش سبز شعارهایی در حمایت از سید محمد خاتمی و همچنین درخواست رفع حصر میرحسین موسوی و مهدی کروبی سر دادند. شعارهایی نظیر «وصیت هاشمی، حمایت از خاتمی»، «پیام ما روشنه، حصر باید بشکنه» و «سلام بر هاشمی، درود بر خاتمی» در خیابان‌ها طنین‌انداز شد. در مقابل، خودروهای مجهز به بلندگو که متعلق به نهادهای خاص بودند، سعی داشتند با پخش مداحی و شعارهای رسمی، صدای معترضان را پوشش دهند. شبکه‌های صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران نیز با استفاده از کادرهای بسته و قرار دادن موسیقی عزا بر روی تصاویر، از بازتاب صدای واقعی جمعیت در خیابان‌ها خودداری کردند که با انتقاداتی روبه‌رو شد.<ref>{{پک|جمهوری|۱۳۹۵|ک=«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»}}</ref>


== حاشیه‌ها و تقابل شعارها ==
== خاکسپاری و پیامدها ==
مراسم تشییع با حضور متکثر اقشار مختلف و گرایش‌های گوناگون سیاسی، از اصولگرا تا اصلاح‌طلب، برگزار شد و استاندار تهران جمعیت شرکت‌کننده را حدود دو و نیم میلیون نفر تخمین زد.<ref>[[#source4|«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، سایت جمهوری.]]</ref> در جریان این مراسم، گروهی از حامیان جنبش سبز در خیابان‌های مرکزی تهران شعارهایی در حمایت از پایان حصر میرحسین موسوی و مهدی کروبی و همچنین در حمایت از سید محمد خاتمی سر دادند.<ref>[[#source2|«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، صدای آمریکا.]]</ref> به دلیل ممانعت نیروهای امنیتی از حضور محمد خاتمی در مراسم، شعارهایی نظیر خاتمی، خاتمی، جای تو خالی امروز و وصیت هاشمی، حمایت از خاتمی از سوی جمعیت به طور گسترده تکرار می‌شد.<ref>[[#source4|«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، سایت جمهوری.]]</ref>
پیکر هاشمی رفسنجانی پس از تشییع در خیابان انقلاب، به حرم سید روح‌الله خمینی در جنوب تهران منتقل شد و در داخل ضریح و در جوار بنیان‌گذار جمهوری اسلامی به خاک سپرده شد.<ref>{{پک|ایسکانیوز|۱۳۹۵|ک=«لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت»}}</ref> دفتر وی با انتشار بیانیه‌ای از حضور پرشور اقلیت‌های دینی، شیعه و سنی و گروه‌های مختلف مردم قدردانی کرد و این حضور را نشان‌دهنده محبوبیت قلبی او و پیام‌آور همدلی دانست.<ref>{{پک|خبرآنلاین|۱۳۹۵|ک=«تشکر دفتر رئیس فقید مجمع تشخیص مصلحت نظام از مردم ایران»}}</ref>


یکی از اتفاقات بارز این مراسم، تقابل شعارهای مردمی با بلندگوهای رسمی بود که با پخش مداحی و شعارهای رسمی سعی در تحت‌الشعاع قرار دادن صدای معترضان داشتند.<ref>[[#source5|«تشییعی از جنس هاشمی- حاشیه‌های بدرقه تاریخی آیت‌الله»، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان.]]</ref> به عنوان نمونه، در پاسخ به شعار رسمی عزا عزاست امروز از سوی بلندگوها، جمعیت حاضر شعار جنبش سبز ایران، صاحب‌عزاست امروز را فریاد می‌زدند و همچنین گزارش‌هایی از اختلالات گسترده در خطوط تلفن همراه و اینترنت در محدوده خیابان انقلاب منتشر شد که ارسال اخبار و تصاویر را با مشکل مواجه کرده بود.<ref>[[#source4|«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، سایت جمهوری.]]</ref>
== بازتاب در رسانه‌های بین‌المللی ==
 
مراسم تشییع هاشمی رفسنجانی بازتاب بسیار گسترده‌ای در رسانه‌های جهان داشت و شبکه‌هایی نظیر الجزیره، المیادین، بی‌بی‌سی، فرانس ۲۴ و یورونیوز آن را به صورت زنده یا در قالب گزارش‌های ویژه پوشش دادند.<ref>{{پک|دیده بان ایران|۱۳۹۵|ک=«بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های خارجی/ خبرگزاری فرانسه: ده‌ها هزار نفردر این مراسم شرکت کردند»}}</ref> خبرگزاری‌های مطرح مانند آسوشیتدپرس، رویترز و خبرگزاری فرانسه در گزارش‌های خود به حضور ده‌ها هزار نفری مردم و نمایش وحدت در عین وجود اختلافات سیاسی اشاره کردند. بی‌بی‌سی نیز این مراسم را بزرگترین مراسم تشییع در نوع خود پس از ارتحال بنیان‌گذار جمهوری اسلامی توصیف کرد.<ref>{{پک|فرادید|۱۳۹۵|ک=«بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانه‌های خارجی»}}</ref> روزنامه الاخبار لبنان نیز در گزارشی با پوشش این رویداد، به جمله معروف بنیان‌گذار جمهوری اسلامی مبنی بر اینکه «هاشمی زنده است تا نهضت زنده است» استناد نمود.<ref>{{پک|تسنیم|۱۳۹۵|ک=«الاخبار: امروز ایران پیکر هاشمی رفسنجانی را تشییع کرد»}}</ref>
== بازتاب‌های رسانه‌ای و پیام‌ها ==
درگذشت و مراسم تشییع وی بازتاب بسیار گسترده‌ای در رسانه‌های بین‌المللی از جمله رویترز، بی‌بی‌سی، آسوشیتد پرس و خبرگزاری فرانسه داشت. خبرگزاری رویترز در گزارشی به حضور گسترده مردم اشاره کرد و نوشت با وجود سر دادن شعارهایی برای آزادی زندانیان سیاسی و شعارهای ضد آمریکایی، درگیری میان افراد رخ نداد و جریان‌های مختلف به یکدیگر احترام گذاشتند. شبکه فرانس ۲۴ نیز با اشاره به پیام تسلیت کاخ سفید به مناسبت درگذشت وی، از او به عنوان وزنه سنگین سیاسی یاد کرد و بی‌بی‌سی نیز این مراسم را بزرگترین تشییع در ایران پس از ارتحال بنیان‌گذار جمهوری اسلامی توصیف نمود.<ref>[[#source6|«بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانه‌های خارجی»، پایگاه خبری فرادید.]]</ref>
 
رهبر جمهوری اسلامی ایران نیز در پیام تسلیت خود، سابقه همکاری و همگامی با وی را پنجاه و نه سال تمام عنوان کرد و از او به عنوان تکیه‌گاهی مطمئن یاد نمود.<ref>[[#source7|«پیام تسلیت در پی ارتحال آیت‌الله هاشمی رفسنجانی»، پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری.]]</ref>
 
== پانویس ==
{{پانویس}}
 
'''تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی'''، رئیس‌جمهور پیشین و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام ایران، در روز سه‌شنبه ۲۱ دی ۱۳۹۵ در تهران برگزار شد.<ref>{{پک/بن|صدای آمریکا|ک=«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، شبکه صدای آمریکا}}</ref> این مراسم با حضور گسترده و میلیونی اقشار مختلف مردم، فعالان سیاسی و مقامات عالی‌رتبه کشوری و لشکری همراه بود و بر اساس آمارهای اعلام شده از سوی استانداری تهران، جمعیت شرکت‌کننده در آن حدود دو و نیم میلیون نفر برآورد گردید.<ref>{{پک/بن|جمهوری|ک=«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، وب‌سایت جمهوری}}</ref> پیکر وی پس از اقامه نماز در دانشگاه تهران، به آرامگاه بنیان‌گذار جمهوری اسلامی منتقل و در کنار وی به خاک سپرده شد.<ref>{{پک/بن|صدای آمریکا|ک=«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، شبکه صدای آمریکا}}</ref>
 
== درگذشت و ابهامات ==
اکبر هاشمی رفسنجانی در غروب روز یکشنبه ۱۹ دی ۱۳۹۵ دچار عارضه قلبی گردید.<ref>{{پک/بن|صدای آمریکا|ک=«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، شبکه صدای آمریکا}}</ref> او در حالی که در استخر کوشک مشغول شنا بود، دچار این عارضه شد و با وجود انتقال سریع به بیمارستان شهدای تجریش در شرایط فقدان علائم حیاتی و تلاش ۹۰ دقیقه‌ای تیم پزشکی شامل متخصصان قلب، بیهوشی و طب اورژانس، اقدامات احیا بی‌نتیجه ماند و در ساعت ۱۹:۳۰ درگذشت او به‌طور رسمی اعلام شد.<ref>{{پک/بن|فرارو|ک=«خانواده هاشمی و معمای مرگ آیت‌الله»، پایگاه خبری فرارو}}</ref>
 
به گفته مقامات وزارت بهداشت، در زمان وقوع این حادثه تیم پزشکی همراه وی نبوده‌اند.<ref>{{پک/بن|فرارو|ک=«خانواده هاشمی و معمای مرگ آیت‌الله»، پایگاه خبری فرارو}}</ref> پس از این رویداد، ابهاماتی پیرامون علت دقیق مرگ وی مطرح شد. محمد هاشمی، برادر وی، مرگ او را ناگهانی و غیرعادی خواند و از عدم انجام کالبدشکافی انتقاد کرد.<ref>{{پک/بن|فرارو|ک=«خانواده هاشمی و معمای مرگ آیت‌الله»، پایگاه خبری فرارو}}</ref> فائزه هاشمی نیز بعدتر اعلام نمود که در بررسی‌های شورای عالی امنیت ملی، وجود مواد رادیواکتیو به میزان ۱۰ برابر حد مجاز در بدن پدرش تأیید شده است، هرچند به آن‌ها گفته شد که دلیل رسمی فوت همان ایست قلبی بوده است.<ref>{{پک/بن|فرارو|ک=«خانواده هاشمی و معمای مرگ آیت‌الله»، پایگاه خبری فرارو}}</ref>
 
== مراسم تشییع و خاکسپاری ==
=== اقامه نماز ===
مراسم بدرقه و تشییع از صبح روز سه‌شنبه ۲۱ دی از محدوده دانشگاه تهران آغاز شد.<ref>{{پک/بن|جماران|ک=«حاشیه‌های آیین تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی»، پایگاه خبری جماران}}</ref> نماز میت بر پیکر وی به امامت سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران اقامه گردید.<ref>{{پک/بن|صدای آمریکا|ک=«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، شبکه صدای آمریکا}}</ref> در اقامه این نماز، تغییراتی محسوس در عبارات مستحبی رخ داد؛ رهبر ایران به جای قرائت عبارت مرسوم «اللّٰهُمَّ اِنّا لٰا نَعْلَمُ مِنْهُ الّا خَیْراً» (خدایا ما جز خوبی از او ندیدیم)، از عبارت «اللّهُمَّ إنَّکَ قَبَضتَ رُوحَهُ وَ أنتَ غَنیٌّ عَن عَذابِه وَ هُوَ مُحتاجٌ إلی رَحمَتِک» استفاده کرد و در پایان نماز نیز ذکر «عَفوَکَ» را نُه مرتبه تکرار نمود.<ref>{{پک/بن|بلاغ نیوز|ک=«کدام فراز نماز میت را رهبر انقلاب نخواندند»، پایگاه خبری بلاغ نیوز}}</ref>
 
=== گستردگی جمعیت و تنوع اقشار ===
جمعیت حاضر در این مراسم از طیف‌ها و گرایش‌های بسیار متفاوتی تشکیل شده بود؛ روحانیون، دانشگاهیان، مردان و زنان با پوشش‌های گوناگون و افراد با دیدگاه‌های سیاسی متفاوت از جمله اصول‌گرا و اصلاح‌طلب در کنار یکدیگر حضور یافتند که نشان‌دهنده تکثر سلایق شرکت‌کنندگان بود.<ref>{{پک/بن|دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان|ک=«تشییعی از جنس هاشمی- حاشیه‌های بدرقه تاریخی آیت‌الله»، وب‌سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان}}</ref> به دلیل ازدحام بی‌سابقه، تمامی مسیرهای منتهی به خیابان انقلاب تنها برای خودروهای دارای کارت ویژه باز بود و بسیاری از مردم برای مشاهده مراسم در پشت‌بام‌ها و بالکن‌های ساختمان‌های مجاور مستقر شدند.<ref>{{پک/بن|جماران|ک=«حاشیه‌های آیین تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی»، پایگاه خبری جماران}}</ref> بسیاری از شرکت‌کنندگان پلاکاردهایی با مضامین «بدرود امیرکبیر» و «خداحافظ پیر اعتدال» در دست داشتند و سران قوا به همراه شخصیت‌هایی همچون قاسم سلیمانی نیز در بخش جایگاه ویژه حضور یافتند.<ref>{{پک/بن|جماران|ک=«حاشیه‌های آیین تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی»، پایگاه خبری جماران}}</ref><ref>{{پک/بن|دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان|ک=«تشییعی از جنس هاشمی- حاشیه‌های بدرقه تاریخی آیت‌الله»، وب‌سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان}}</ref>
 
=== تقابل شعارها و حاشیه‌ها ===
مراسم بدرقه پیکر هاشمی رفسنجانی با حاشیه‌های اعتراضی از سوی هواداران جنبش سبز همراه شد. همزمان با حرکت پیکر، گروه‌های کثیری از مردم اقدام به سر دادن شعارهایی در حمایت از سید محمد خاتمی، میرحسین موسوی و مهدی کروبی کردند.<ref>{{پک/بن|صدای آمریکا|ک=«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، شبکه صدای آمریکا}}</ref> شعارهایی چون «یاحسین، میرحسین»، «پیام ما روشنه، حصر باید بشکنه» و «وصیت هاشمی، حمایت از خاتمی» به صورت گسترده در خیابان‌ها طنین‌انداز شد.<ref>{{پک/بن|جمهوری|ک=«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، وب‌سایت جمهوری}}</ref>
 
همچنین گزارش شد که مأموران امنیتی مانع از حضور سید محمد خاتمی در مراسم شده بودند؛ موضوعی که با واکنش مردم و سر دادن شعار «خاتمی، خاتمی، جای تو خالی امروز» مواجه گردید.<ref>{{پک/بن|صدای آمریکا|ک=«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، شبکه صدای آمریکا}}</ref> برای مقابله با این فضا و تحت‌الشعاع قرار دادن شعارهای مردمی، خودروهای سازمان‌یافته مجهز به بلندگوهای بزرگ با پخش مداحی و شعارهای رسمی سعی در پوشش صدای معترضان داشتند. این وضعیت به یک رویارویی صوتی مستقیم میان بلندگوها و جمعیت تبدیل شد و حاضران در پاسخ، شعار «بلندگو مال تو، صدای حق مال ما» را فریاد زدند.<ref>{{پک/بن|جمهوری|ک=«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، وب‌سایت جمهوری}}</ref><ref>{{پک/بن|دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان|ک=«تشییعی از جنس هاشمی- حاشیه‌های بدرقه تاریخی آیت‌الله»، وب‌سایت دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان}}</ref>
 
در همین راستا، سازمان صدا و سیما برای جلوگیری از شنیده شدن شعارهای سیاسی از طریق گیرنده‌های تلویزیونی، تصاویر را در کادرهای بسته نمایش داد و صدای محیط را با موسیقی عزا پوشاند.<ref>{{پک/بن|جمهوری|ک=«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، وب‌سایت جمهوری}}</ref><ref>{{پک/بن|صدای آمریکا|ک=«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، شبکه صدای آمریکا}}</ref> خطوط تلفن همراه و اینترنت نیز در محدوده مراسم با اختلال جدی روبرو گردید که ارسال اخبار و ویدئوها را با دشواری مواجه کرد.<ref>{{پک/بن|جمهوری|ک=«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، وب‌سایت جمهوری}}</ref>
 
== بازتاب‌ها و واکنش‌ها ==
درگذشت هاشمی رفسنجانی بازتابی گسترده در داخل و خارج از ایران داشت. سید علی خامنه‌ای در پیام تسلیت خود با اشاره به پنجاه و نه سال رفاقت و همکاری مشترک، از هوش وافر و صمیمیت کم‌نظیر او در دوران مبارزات و پس از انقلاب تمجید کرد و تأکید نمود که اختلاف‌نظرها و اجتهادهای متفاوت در برهه‌هایی از این دوران طولانی، هرگز نتوانست پیوند رفاقتی آنان را به‌کلی بگسلد.<ref>{{پک/بن|Khamenei.ir|ک=«پیام تسلیت در پی ارتحال آیت‌الله هاشمی رفسنجانی»، وب‌سایت Khamenei.ir}}</ref>
 
در عرصه جهانی، این رویداد در صدر اخبار رسانه‌های بین‌المللی نظیر رویترز، آسوشیتد پرس، بی‌بی‌سی، فرانس۲۴ و سی‌ان‌ان قرار گرفت.<ref>{{پک/بن|فرادید|ک=«بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانه‌های خارجی»، پایگاه خبری فرادید}}</ref> کاخ سفید آمریکا با انتشار پیامی که از زمان وقوع انقلاب اسلامی بی‌سابقه ارزیابی گردید، درگذشت او را تسلیت گفت.<ref>{{پک/بن|فرادید|ک=«بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانه‌های خارجی»، پایگاه خبری فرادید}}</ref> رسانه‌های خارجی با پوشش حضور یکپارچه جامعه ایران در تکریم وی، از او به عنوان یک وزنه سنگین سیاسی، پدر معنوی اصلاح‌طلبان و شخصیتی تأثیرگذار برای پیشبرد اصلاحات اقتصادی و نزدیکی به غرب یاد کردند.<ref>{{پک/بن|فرادید|ک=«بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانه‌های خارجی»، پایگاه خبری فرادید}}</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==
خط ۵۲: خط ۲۰:


== منابع ==
== منابع ==
* {{یادکرد وب|عنوان=خانواده هاشمی و معمای مرگ آیت‌الله|ناشر=فرارو|نشانی=https://fararu.com/fa/news/340678|تاریخ=۲۶ آذر ۱۳۹۶|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فرارو}}}}
* {{یادکرد وب |شناسه=مهر |نام خانوادگی= |نام= |عنوان=«متن نمازی که رهبر انقلاب بر پیکر آیت الله هاشمی اقامه کردند/فیلم» |ناشر=خبرگزاری مهر |نشانی=https://www.mehrnews.com/news/3873495 |تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵ |تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}
* {{یادکرد وب|عنوان=خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم|ناشر=صدای آمریکا|نشانی=https://ir.voanews.com/a/iran-government-hashemi-death/3670132.html|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|صدای آمریکا}}}}
* {{یادکرد وب |شناسه=عصر ایران |نام خانوادگی= |نام= |عنوان=«توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی» |ناشر=عصر ایران |نشانی=https://www.asriran.com/fa/news/516959 |تاریخ=۲۲ دی ۱۳۹۵ |تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}
* {{یادکرد وب|عنوان=مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی|ناشر=جمهوری|نشانی=http://jomhouri.com/jomhouri/archives/23840|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|جمهوری}}}}
* {{یادکرد وب |شناسه=دانشگاه آزاد |نام خانوادگی= |نام= |عنوان=«گزارش مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیت‌الله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود» |ناشر=دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان |نشانی=https://kerman.iau.ir/art/fa/news/1362 |تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵ |تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}
* {{یادکرد وب|عنوان=حاشیه‌های آیین تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی|ناشر=جماران|نشانی=https://www.jamaran.news/fa/tiny/news-563329|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|جماران}}}}
* {{یادکرد وب |شناسه=ایسکانیوز |نام خانوادگی= |نام= |عنوان=«لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت» |ناشر=ایسکانیوز |نشانی=https://www.iscanews.ir/news/720755 |تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵ |تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}
* {{یادکرد وب|عنوان=تشییعی از جنس هاشمی- حاشیه‌های بدرقه تاریخی آیت‌الله|ناشر=دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان|نشانی=https://kerman.iau.ir/stu-art/fa/news/10369|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان}}}}
* {{یادکرد وب |شناسه=صدای آمریکا |نام خانوادگی= |نام= |عنوان=«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم» |ناشر=صدای آمریکا |نشانی=https://ir.voanews.com/a/iran-government-hashemi-death/3670132.html |تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵ |تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}
* {{یادکرد وب|عنوان=کدام فراز نماز میت را رهبر انقلاب نخواندند|ناشر=بلاغ نیوز|نشانی=https://www.bloghnews.com/news/259049|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|بلاغ نیوز}}}}
* {{یادکرد وب |شناسه=کبنانیوز |نام خانوادگی= |نام= |عنوان=«حاشیه‌ها و تصاویر و فیلم تشییع آیت‌الله «هاشمی‌رفسنجانی»» |ناشر=کبنانیوز |نشانی=https://www.kebnanews.ir/gallery/221979/2 |تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵ |تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}
* {{یادکرد وب|عنوان=بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانه‌های خارجی|ناشر=فرادید|نشانی=https://faradeed.ir/fa/tiny/news-32151|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|فرادید}}}}
* {{یادکرد وب |شناسه=جمهوری |نام خانوادگی= |نام= |عنوان=«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی» |ناشر=جمهوری |نشانی=http://jomhouri.com/jomhouri/archives/23840 |تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵ |تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}
* {{یادکرد وب|عنوان=پیام تسلیت در پی ارتحال آیت‌الله هاشمی رفسنجانی|ناشر=Khamenei.ir|نشانی=https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=35364|تاریخ=۱۹ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|Khamenei.ir}}}}
* {{یادکرد وب |شناسه=خبرآنلاین |نام خانوادگی= |نام= |عنوان=«تشکر دفتر رئیس فقید مجمع تشخیص مصلحت نظام از مردم ایران» |ناشر=خبرآنلاین |نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/2241174 |تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵ |تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}
* {{یادکرد وب |شناسه=دیده بان ایران |نام خانوادگی= |نام= |عنوان=«بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های خارجی/ خبرگزاری فرانسه: ده‌ها هزار نفردر این مراسم شرکت کردند» |ناشر=دیده بان ایران |نشانی=https://www.didbaniran.ir/fa/tiny/news-1002 |تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵ |تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}
* {{یادکرد وب |شناسه=فرادید |نام خانوادگی= |نام= |عنوان=«بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانه‌های خارجی» |ناشر=فرادید |نشانی=https://faradeed.ir/fa/news/32151 |تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵ |تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}
* {{یادکرد وب |شناسه=تسنیم |نام خانوادگی= |نام= |عنوان=«الاخبار: امروز ایران پیکر هاشمی رفسنجانی را تشییع کرد» |ناشر=خبرگزاری تسنیم |نشانی=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1395/10/21/1293119 |تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵ |تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}}

نسخهٔ ۱۱ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۰۰

مراسم تشییع پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و رئیس‌جمهور پیشین ایران، در تاریخ ۲۱ دی ۱۳۹۵ در تهران برگزار شد. این مراسم با حضور گسترده و میلیونی اقشار مختلف مردم، مقامات عالی‌رتبه کشوری و لشکری و نمایندگان کشورهای خارجی از مقابل دانشگاه تهران آغاز گردید و پیکر وی پس از اقامه نماز، به سمت آرامگاه سید روح‌الله خمینی تشییع و در داخل ضریح به خاک سپرده شد. گستردگی حضور جمعیت در این مراسم به حدی بود که استاندار وقت تهران جمعیت شرکت‌کننده در آن را حدود ۲٫۵ میلیون نفر برآورد کرد و این رویداد به عنوان یکی از بزرگترین مراسم‌های تشییع تاریخ جمهوری اسلامی ایران ثبت گردید.

اقامه نماز و وداع

نماز میت بر پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی در ساعت ۱۰ صبح به امامت سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در دانشگاه تهران اقامه شد و با حواشی و تغییراتی در عبارات مستحب همراه بود. رهبر جمهوری اسلامی در این نماز، عبارت مستحب «اللّٰهُمَّ اِنّا لٰا نَعْلَمُ مِنْهُ الّا خَیْراً وَ انْتَ اعْلَمُ بِهِ مِنّا» را قرائت نکرد و به جای آن عبارت «اللهم عفوک عفوک عفوک» را سه بار تکرار نمود و سپس دعای «اللهم احشره مع المجاهدین واحشره مع المُنفِقین في سبیلک» را خواند.[۱] در واکنش به این موضوع، اساتید حوزه علمیه از جمله محسن غرویان، سید محمد سجادی و رحمت‌الله عابدی اعلام کردند که این عبارات جزء مستحبات نماز میت هستند و قرائت نکردن آن‌ها خللی به واجبات نماز وارد نمی‌کند و رهبر انقلاب تمام واجبات نماز را ادا کرده‌اند.[۲] در پایان اقامه نماز، سید علی خامنه‌ای لحظاتی در کنار تابوت زانو زد و با چشمانی اشک‌بار با دوست و هم‌رزم دیرین خود وداع کرد که این صحنه احساسی، سکوت سنگینی را بر جمعیت حاکم نمود.[۳]

حضور مقامات و شخصیت‌ها

این مراسم شاهد حضور گسترده شخصیت‌های سیاسی از جناح‌های مختلف بود. مقاماتی نظیر حسن روحانی، علی لاریجانی، صادق آملی لاریجانی، محمدجواد ظریف، محمدرضا عارف، علی‌اکبر ناطق نوری و سید حسن خمینی در این مراسم حضور داشتند. از مقامات خارجی نیز عمار حکیم، رئیس مجلس اعلای اسلامی عراق، در صفوف تشییع‌کنندگان حاضر بود.[۴] قاسم سلیمانی، فرمانده وقت نیروی قدس سپاه نیز در این مراسم حضور یافت و با استقبال پرشور مردم مواجه شد.[۵] با این وجود، حضور نیافتن سید محمد خاتمی در این مراسم خبرساز شد؛ گزارش‌ها حاکی از آن بود که نیروهای امنیتی مانع از حضور وی در مراسم تشییع شده بودند.[۶]

حاشیه‌ها و شعارهای مردمی

به دلیل ازدحام بی‌سابقه جمعیت در خیابان انقلاب و خیابان‌های منتهی به دانشگاه تهران، حرکت خودروی حامل تابوت به کندی انجام شد و در برخی نقاط نرده‌های وسط خیابان به دلیل فشار جمعیت شکست.[۷] در این زمان خطوط تلفن همراه در محدوده مرکزی تهران با اختلال مواجه شد که کار اطلاع‌رسانی را برای خبرنگاران دشوار کرد. در جریان تشییع، علاوه بر شعارهای معمول مذهبی، هواداران جنبش سبز شعارهایی در حمایت از سید محمد خاتمی و همچنین درخواست رفع حصر میرحسین موسوی و مهدی کروبی سر دادند. شعارهایی نظیر «وصیت هاشمی، حمایت از خاتمی»، «پیام ما روشنه، حصر باید بشکنه» و «سلام بر هاشمی، درود بر خاتمی» در خیابان‌ها طنین‌انداز شد. در مقابل، خودروهای مجهز به بلندگو که متعلق به نهادهای خاص بودند، سعی داشتند با پخش مداحی و شعارهای رسمی، صدای معترضان را پوشش دهند. شبکه‌های صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران نیز با استفاده از کادرهای بسته و قرار دادن موسیقی عزا بر روی تصاویر، از بازتاب صدای واقعی جمعیت در خیابان‌ها خودداری کردند که با انتقاداتی روبه‌رو شد.[۸]

خاکسپاری و پیامدها

پیکر هاشمی رفسنجانی پس از تشییع در خیابان انقلاب، به حرم سید روح‌الله خمینی در جنوب تهران منتقل شد و در داخل ضریح و در جوار بنیان‌گذار جمهوری اسلامی به خاک سپرده شد.[۹] دفتر وی با انتشار بیانیه‌ای از حضور پرشور اقلیت‌های دینی، شیعه و سنی و گروه‌های مختلف مردم قدردانی کرد و این حضور را نشان‌دهنده محبوبیت قلبی او و پیام‌آور همدلی دانست.[۱۰]

بازتاب در رسانه‌های بین‌المللی

مراسم تشییع هاشمی رفسنجانی بازتاب بسیار گسترده‌ای در رسانه‌های جهان داشت و شبکه‌هایی نظیر الجزیره، المیادین، بی‌بی‌سی، فرانس ۲۴ و یورونیوز آن را به صورت زنده یا در قالب گزارش‌های ویژه پوشش دادند.[۱۱] خبرگزاری‌های مطرح مانند آسوشیتدپرس، رویترز و خبرگزاری فرانسه در گزارش‌های خود به حضور ده‌ها هزار نفری مردم و نمایش وحدت در عین وجود اختلافات سیاسی اشاره کردند. بی‌بی‌سی نیز این مراسم را بزرگترین مراسم تشییع در نوع خود پس از ارتحال بنیان‌گذار جمهوری اسلامی توصیف کرد.[۱۲] روزنامه الاخبار لبنان نیز در گزارشی با پوشش این رویداد، به جمله معروف بنیان‌گذار جمهوری اسلامی مبنی بر اینکه «هاشمی زنده است تا نهضت زنده است» استناد نمود.[۱۳]

پانویس

  1. ↑ مهر، «متن نمازی که رهبر انقلاب بر پیکر آیت الله هاشمی اقامه کردند/فیلم».
  2. ↑ عصر ایران، «توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی».
  3. ↑ دانشگاه آزاد، «گزارش مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیت‌الله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود».
  4. ↑ ایسکانیوز، «لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت».
  5. ↑ دانشگاه آزاد، «گزارش مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیت‌الله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود».
  6. ↑ صدای آمریکا، «خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم».
  7. ↑ کبنانیوز، «حاشیه‌ها و تصاویر و فیلم تشییع آیت‌الله «هاشمی‌رفسنجانی»».
  8. ↑ جمهوری، «مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی».
  9. ↑ ایسکانیوز، «لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت».
  10. ↑ خبرآنلاین، «تشکر دفتر رئیس فقید مجمع تشخیص مصلحت نظام از مردم ایران».
  11. ↑ دیده بان ایران، «بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های خارجی/ خبرگزاری فرانسه: ده‌ها هزار نفردر این مراسم شرکت کردند».
  12. ↑ فرادید، «بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانه‌های خارجی».
  13. ↑ تسنیم، «الاخبار: امروز ایران پیکر هاشمی رفسنجانی را تشییع کرد».

منابع

برگرفته از «https://iranpedia.net/w/index.php?title=تشییع_جنازه_اکبر_هاشمی_رفسنجانی&oldid=58629»