تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی: تفاوت میان نسخهها
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و چهارمین رئیسجمهور ایران، در تاریخ ۲۱ دی ۱۳۹۵ در تهران برگزار شد. این مراسم با حضور گسترده و میلیونی اقشار مختلف مردم، مقامات عالیرتبه کشوری و لشکری و شخصیتهای سیاسی از گرایشهای گوناگون انجام گرفت. مراسم وداع و اقامه نماز در دانشگاه تهران برگزار شد و پس از آن، پیکر وی در میان انبوه جمعیت در خیابانهای مرکزی تهران بدرقه و نهایتاً در آرامگاه سید روحالله خمینی به خاک سپرده شد. این آیین به عنوان یکی از بزرگترین تشییع جنازههای تاریخ جمهوری اسلامی ایران شناخته میشود و بازتابهای داخلی و بینالمللی بسیار گستردهای به همراه داشت. | |||
== اقامه نماز == | |||
مراسم تشییع از ساعت ۸:۳۰ صبح روز سهشنبه ۲۱ دی ۱۳۹۵ در دانشگاه تهران آغاز شد. در ساعت ۱۰ صبح، سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در جمع عزاداران و مقامات ارشد نظام بر پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی نماز میت اقامه کرد.<ref>{{پک|کبنانیوز|۱۳۹۵|ک=«حاشیهها و تصاویر و فیلم تشییع آیتالله هاشمیرفسنجانی»}}</ref> در جریان قرائت این نماز، وی عبارت مستحب «اللّٰهُمَّ اِنّا لٰا نَعْلَمُ مِنْهُ الّا خَیْراً وَ انْتَ اعْلَمُ بِهِ مِنّا» را نخواند و به جای آن سه بار عبارت "اللهم عفوک عفوک عفوک" و دعای "اللهم احشره مع المجاهدین و احشره مع المُنفِقین فی سبیلک" را قرائت کرد.<ref>{{پک|خبرگزاری مهر|۱۳۹۵|ک=«متن نمازی که رهبر انقلاب بر پیکر آیت الله هاشمی اقامه کردند»}}</ref> این مسئله در فضای مجازی و محافل سیاسی با واکنشهایی همراه شد؛ با این حال، برخی از استادان حوزه علمیه از جمله سید محمد سجادی و محسن غرویان توضیح دادند که این عبارات جزء واجبات نماز میت نبوده و از مستحبات محسوب میشوند و رهبر جمهوری اسلامی تمام بخشهای واجب نماز را قرائت کرده است.<ref>{{پک|عصر ایران|۱۳۹۵|ک=«توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی»}}</ref> | |||
== | == حضور مردم و شخصیتها == | ||
اکبر هاشمی رفسنجانی | تشییع پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی با حضور چشمگیر و میلیونی اقشار مختلف مردم و مقامات کشوری برگزار شد. استاندار تهران جمعیت شرکتکننده در این آیین را حدود ۲٫۵ میلیون نفر برآورد کرد که آن را به بزرگترین تشییع جنازه پس از درگذشت سید روحالله خمینی در ایران تبدیل نمود.<ref>{{پک|جمهوری|۲۰۱۷|ک=«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»}}</ref> در این مراسم، شخصیتهای برجسته و مسئولان عالیرتبهای نظیر حسن روحانی، علی لاریجانی، صادق آملی لاریجانی، قاسم سلیمانی، محمدجواد ظریف، محمدرضا عارف و همچنین سفرای کشورهای خارجی حضور یافتند.<ref>{{پک|خبرگزاری ایسکانیوز|۱۳۹۵|ک=«پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت»}}</ref> عمار حکیم، رئیس مجلس اعلای عراق نیز در میان شرکتکنندگان حاضر بود.<ref>{{پک|دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان|۱۳۹۵|ک=«گزارش مراسم تشییع پیکر آیتالله هاشمی رفسنجانی»}}</ref> با این وجود، گزارشها حاکی از آن است که نیروهای امنیتی مانع از حضور سید محمد خاتمی، رئیسجمهور پیشین ایران، در این مراسم شدند.<ref>{{پک|صدای آمریکا|۱۳۹۵|ک=«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»}}</ref> | ||
== | == حاشیهها و شعارها == | ||
آیین تشییع با حاشیهها و سر دادن شعارهای متفاوتی از سوی طیفهای گوناگون مردمی همراه بود. گروهی از هواداران جنبش سبز با استفاده از این تجمع بزرگ، شعارهایی در حمایت از میرحسین موسوی، مهدی کروبی و سید محمد خاتمی سر دادند. از جمله این شعارها میتوان به «پیام ما روشنه، حصر باید بشکنه»، «یا حسین میرحسین» و «وصیت هاشمی، حمایت از خاتمی» اشاره کرد.<ref>{{پک|صدای آمریکا|۱۳۹۵|ک=«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»}}</ref> | |||
صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در پوشش زنده این مراسم، عمدتاً از پخش تصاویر هوایی و نماهای باز خودداری کرده و کادرهای بسته را به نمایش میگذاشت؛ همچنین برای پوشاندن صدای شعارهای اعتراضی برخی از مردم در خیابانها، صدای موسیقی عزا و مداحی را روی پخش زنده قرار داد.<ref>{{پک|جمهوری|۲۰۱۷|ک=«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»}}</ref> حضور خودروهای بلندگودار متعلق به نهادهای خاص در میان جمعیت نیز با هدف تحتالشعاع قرار دادن شعارهای هماهنگنشده، از دیگر حواشی این مراسم بود.<ref>{{پک|دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان|۱۳۹۵|ک=«گزارش مراسم تشییع پیکر آیتالله هاشمی رفسنجانی»}}</ref> تراکم و ازدحام بیسابقه جمعیت موجب شکسته شدن داربستها و نردههای خیابان انقلاب گردید و حرکت خودروی حامل تابوت را با کندی شدید مواجه کرد.<ref>{{پک|کبنانیوز|۱۳۹۵|ک=«حاشیهها و تصاویر و فیلم تشییع آیتالله هاشمیرفسنجانی»}}</ref> | |||
== خاکسپاری و وصیتنامه == | |||
پیکر هاشمی رفسنجانی پس از تشییع در مسیر خیابان انقلاب، به جنوب تهران منتقل شد و در داخل ضریح و در جوار بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران به خاک سپرده شد.<ref>{{پک|خبرگزاری آناتولی|۲۰۱۷|ک=«لحظه به لحظه با مراسم تشییع جنازه هاشمی رفسنجانی»}}</ref> به سبب تراکم شدید جمعیت در حرم، امکان تردد و حتی گرفتن وضو برای اقامه نماز جماعت ظهر و عصر فراهم نگردید و حاضران نماز خود را به صورت فرادی اقامه کردند؛ همچنین فشار جمعیت به حدی بود که حال برخی از روحانیون حاضر نامساعد شد و به خارج از صحن انتقال یافتند.<ref>{{پک|کبنانیوز|۱۳۹۵|ک=«حاشیهها و تصاویر و فیلم تشییع آیتالله هاشمیرفسنجانی»}}</ref> | |||
در صبح روز تشییع، محسن هاشمی، فرزند ارشد وی، در یک برنامه زنده تلویزیونی بخشهایی از وصیتنامه پدرش را قرائت کرد. در این وصیتنامه که به سال ۱۳۷۹ بازمیگشت، هاشمی قید کرده بود که پس از پیروزی انقلاب هیچ چیزی بر داراییهای پیش از انقلاب خود نیفزوده و بیش از ۹۰ درصد اموالش را در مسیر انقلاب هزینه کرده است.<ref>{{پک|قدس آنلاین|۱۳۹۵|ک=«وصیت نامه آیت الله هاشمی رفسنجانی در برنامه زنده قرائت شد»}}</ref> | |||
== | == بازتابهای رسانهای == | ||
مراسم تشییع اکبر هاشمی رفسنجانی بازتاب بسیار گستردهای در رسانههای منطقهای و بینالمللی داشت و رسانههای معتبری نظیر خبرگزاری فرانسه، رویترز، آسوشیتدپرس، بیبیسی، الجزیره و المیادین اخبار آن را به صورت ویژه پوشش دادند.<ref>{{پک|دیده بان ایران|۱۳۹۵|ک=«بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های خارجی»}}</ref> خبرگزاری رویترز با اشاره به حضور طیفهای مختلف مردمی، آن را نمادی از وحدت جامعه ایران در تکریم این چهره سیاسی ارزیابی کرد. شبکه فرانس ۲۴ نیز در تحلیل خود، هاشمی را یک وزنه سنگین سیاسی و پدر معنوی جریان اعتدال و اصلاحات نامید.<ref>{{پک|فرادید|۱۳۹۵|ک=«بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانههای خارجی»}}</ref> روزنامه الاخبار لبنان نیز با بازتاب این رویداد، به جمله مشهور روحالله خمینی مبنی بر اینکه «هاشمی زنده است تا نهضت زنده است» استناد کرد.<ref>{{پک|خبرگزاری تسنیم|۱۳۹۵|ک=«الاخبار: امروز ایران پیکر هاشمی رفسنجانی را تشییع کرد»}}</ref> | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۲۸: | خط ۲۲: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
* {{یادکرد وب | | * {{یادکرد وب|نویسنده=کبنانیوز|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|عنوان=حاشیهها و تصاویر و فیلم تشییع آیتالله «هاشمیرفسنجانی»|نشانی=https://www.kebnanews.ir/gallery/221979/2/|ناشر=کبنانیوز|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | ||
* {{یادکرد وب | | * {{یادکرد وب|نویسنده=خبرگزاری مهر|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|عنوان=متن نمازی که رهبر انقلاب بر پیکر آیت الله هاشمی اقامه کردند|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/3873495/|ناشر=خبرگزاری مهر|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | ||
* {{یادکرد وب | | * {{یادکرد وب|نویسنده=عصر ایران|تاریخ=۲۲ دی ۱۳۹۵|عنوان=توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی|نشانی=https://www.asriran.com/fa/news/516959/|ناشر=عصر ایران|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | ||
* {{یادکرد وب | | * {{یادکرد وب|نویسنده=جمهوری|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|عنوان=مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی|نشانی=http://jomhouri.com/jomhouri/archives/23840|ناشر=جمهوری|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | ||
* {{یادکرد وب | | * {{یادکرد وب|نویسنده=خبرگزاری آناتولی|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|عنوان=لحظه به لحظه با مراسم تشییع جنازه هاشمی رفسنجانی|نشانی=https://www.aa.com.tr/fa/ایران/لحظه-به-لحظه-با-مراسم-تشییع-جنازه-هاشمی-رفسنجانی/723777|ناشر=خبرگزاری آناتولی|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | ||
* {{یادکرد وب | | * {{یادکرد وب|نویسنده=خبرگزاری ایسکانیوز|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|عنوان=پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت|نشانی=https://www.iscanews.ir/news/720755/|ناشر=خبرگزاری ایسکانیوز|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | ||
* {{یادکرد وب | | * {{یادکرد وب|نویسنده=دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|عنوان=گزارش مراسم تشییع پیکر آیتالله هاشمی رفسنجانی|نشانی=https://kerman.iau.ir/art/fa/news/1362/|ناشر=دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | ||
* {{یادکرد وب | | * {{یادکرد وب|نویسنده=صدای آمریکا|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|عنوان=خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم|نشانی=https://ir.voanews.com/a/iran-government-hashemi-death/3670132.html|ناشر=صدای آمریکا|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | ||
* {{یادکرد وب|نویسنده=قدس آنلاین|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|عنوان=وصیت نامه آیت الله هاشمی رفسنجانی در برنامه زنده قرائت شد|نشانی=https://qudsonline.ir/x6bTY|ناشر=قدس آنلاین|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | |||
* {{یادکرد وب | | * {{یادکرد وب|نویسنده=دیده بان ایران|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|عنوان=بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های خارجی|نشانی=https://www.didbaniran.ir/fa/tiny/news-1234|ناشر=دیده بان ایران|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | ||
* {{یادکرد وب | | * {{یادکرد وب|نویسنده=فرادید|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|عنوان=بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانههای خارجی|نشانی=https://faradeed.ir/fa/tiny/news-32151|ناشر=فرادید|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | ||
* {{یادکرد وب | | * {{یادکرد وب|نویسنده=خبرگزاری تسنیم|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|عنوان=الاخبار: امروز ایران پیکر هاشمی رفسنجانی را تشییع کرد|نشانی=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1395/10/21/1293119/|ناشر=خبرگزاری تسنیم|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵}} | ||
نسخهٔ ۱۱ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۲۰
تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و چهارمین رئیسجمهور ایران، در تاریخ ۲۱ دی ۱۳۹۵ در تهران برگزار شد. این مراسم با حضور گسترده و میلیونی اقشار مختلف مردم، مقامات عالیرتبه کشوری و لشکری و شخصیتهای سیاسی از گرایشهای گوناگون انجام گرفت. مراسم وداع و اقامه نماز در دانشگاه تهران برگزار شد و پس از آن، پیکر وی در میان انبوه جمعیت در خیابانهای مرکزی تهران بدرقه و نهایتاً در آرامگاه سید روحالله خمینی به خاک سپرده شد. این آیین به عنوان یکی از بزرگترین تشییع جنازههای تاریخ جمهوری اسلامی ایران شناخته میشود و بازتابهای داخلی و بینالمللی بسیار گستردهای به همراه داشت.
اقامه نماز
مراسم تشییع از ساعت ۸:۳۰ صبح روز سهشنبه ۲۱ دی ۱۳۹۵ در دانشگاه تهران آغاز شد. در ساعت ۱۰ صبح، سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در جمع عزاداران و مقامات ارشد نظام بر پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی نماز میت اقامه کرد.[۱] در جریان قرائت این نماز، وی عبارت مستحب «اللّٰهُمَّ اِنّا لٰا نَعْلَمُ مِنْهُ الّا خَیْراً وَ انْتَ اعْلَمُ بِهِ مِنّا» را نخواند و به جای آن سه بار عبارت "اللهم عفوک عفوک عفوک" و دعای "اللهم احشره مع المجاهدین و احشره مع المُنفِقین فی سبیلک" را قرائت کرد.[۲] این مسئله در فضای مجازی و محافل سیاسی با واکنشهایی همراه شد؛ با این حال، برخی از استادان حوزه علمیه از جمله سید محمد سجادی و محسن غرویان توضیح دادند که این عبارات جزء واجبات نماز میت نبوده و از مستحبات محسوب میشوند و رهبر جمهوری اسلامی تمام بخشهای واجب نماز را قرائت کرده است.[۳]
حضور مردم و شخصیتها
تشییع پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی با حضور چشمگیر و میلیونی اقشار مختلف مردم و مقامات کشوری برگزار شد. استاندار تهران جمعیت شرکتکننده در این آیین را حدود ۲٫۵ میلیون نفر برآورد کرد که آن را به بزرگترین تشییع جنازه پس از درگذشت سید روحالله خمینی در ایران تبدیل نمود.[۴] در این مراسم، شخصیتهای برجسته و مسئولان عالیرتبهای نظیر حسن روحانی، علی لاریجانی، صادق آملی لاریجانی، قاسم سلیمانی، محمدجواد ظریف، محمدرضا عارف و همچنین سفرای کشورهای خارجی حضور یافتند.[۵] عمار حکیم، رئیس مجلس اعلای عراق نیز در میان شرکتکنندگان حاضر بود.[۶] با این وجود، گزارشها حاکی از آن است که نیروهای امنیتی مانع از حضور سید محمد خاتمی، رئیسجمهور پیشین ایران، در این مراسم شدند.[۷]
حاشیهها و شعارها
آیین تشییع با حاشیهها و سر دادن شعارهای متفاوتی از سوی طیفهای گوناگون مردمی همراه بود. گروهی از هواداران جنبش سبز با استفاده از این تجمع بزرگ، شعارهایی در حمایت از میرحسین موسوی، مهدی کروبی و سید محمد خاتمی سر دادند. از جمله این شعارها میتوان به «پیام ما روشنه، حصر باید بشکنه»، «یا حسین میرحسین» و «وصیت هاشمی، حمایت از خاتمی» اشاره کرد.[۸] صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در پوشش زنده این مراسم، عمدتاً از پخش تصاویر هوایی و نماهای باز خودداری کرده و کادرهای بسته را به نمایش میگذاشت؛ همچنین برای پوشاندن صدای شعارهای اعتراضی برخی از مردم در خیابانها، صدای موسیقی عزا و مداحی را روی پخش زنده قرار داد.[۹] حضور خودروهای بلندگودار متعلق به نهادهای خاص در میان جمعیت نیز با هدف تحتالشعاع قرار دادن شعارهای هماهنگنشده، از دیگر حواشی این مراسم بود.[۱۰] تراکم و ازدحام بیسابقه جمعیت موجب شکسته شدن داربستها و نردههای خیابان انقلاب گردید و حرکت خودروی حامل تابوت را با کندی شدید مواجه کرد.[۱۱]
خاکسپاری و وصیتنامه
پیکر هاشمی رفسنجانی پس از تشییع در مسیر خیابان انقلاب، به جنوب تهران منتقل شد و در داخل ضریح و در جوار بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران به خاک سپرده شد.[۱۲] به سبب تراکم شدید جمعیت در حرم، امکان تردد و حتی گرفتن وضو برای اقامه نماز جماعت ظهر و عصر فراهم نگردید و حاضران نماز خود را به صورت فرادی اقامه کردند؛ همچنین فشار جمعیت به حدی بود که حال برخی از روحانیون حاضر نامساعد شد و به خارج از صحن انتقال یافتند.[۱۳] در صبح روز تشییع، محسن هاشمی، فرزند ارشد وی، در یک برنامه زنده تلویزیونی بخشهایی از وصیتنامه پدرش را قرائت کرد. در این وصیتنامه که به سال ۱۳۷۹ بازمیگشت، هاشمی قید کرده بود که پس از پیروزی انقلاب هیچ چیزی بر داراییهای پیش از انقلاب خود نیفزوده و بیش از ۹۰ درصد اموالش را در مسیر انقلاب هزینه کرده است.[۱۴]
بازتابهای رسانهای
مراسم تشییع اکبر هاشمی رفسنجانی بازتاب بسیار گستردهای در رسانههای منطقهای و بینالمللی داشت و رسانههای معتبری نظیر خبرگزاری فرانسه، رویترز، آسوشیتدپرس، بیبیسی، الجزیره و المیادین اخبار آن را به صورت ویژه پوشش دادند.[۱۵] خبرگزاری رویترز با اشاره به حضور طیفهای مختلف مردمی، آن را نمادی از وحدت جامعه ایران در تکریم این چهره سیاسی ارزیابی کرد. شبکه فرانس ۲۴ نیز در تحلیل خود، هاشمی را یک وزنه سنگین سیاسی و پدر معنوی جریان اعتدال و اصلاحات نامید.[۱۶] روزنامه الاخبار لبنان نیز با بازتاب این رویداد، به جمله مشهور روحالله خمینی مبنی بر اینکه «هاشمی زنده است تا نهضت زنده است» استناد کرد.[۱۷]
پانویس
- ↑ کبنانیوز، «حاشیهها و تصاویر و فیلم تشییع آیتالله هاشمیرفسنجانی».
- ↑ خبرگزاری مهر، «متن نمازی که رهبر انقلاب بر پیکر آیت الله هاشمی اقامه کردند».
- ↑ عصر ایران، «توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی».
- ↑ جمهوری، «مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی».
- ↑ خبرگزاری ایسکانیوز، «پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت».
- ↑ دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان، «گزارش مراسم تشییع پیکر آیتالله هاشمی رفسنجانی».
- ↑ صدای آمریکا، «خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم».
- ↑ صدای آمریکا، «خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم».
- ↑ جمهوری، «مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی».
- ↑ دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان، «گزارش مراسم تشییع پیکر آیتالله هاشمی رفسنجانی».
- ↑ کبنانیوز، «حاشیهها و تصاویر و فیلم تشییع آیتالله هاشمیرفسنجانی».
- ↑ خبرگزاری آناتولی، «لحظه به لحظه با مراسم تشییع جنازه هاشمی رفسنجانی».
- ↑ کبنانیوز، «حاشیهها و تصاویر و فیلم تشییع آیتالله هاشمیرفسنجانی».
- ↑ قدس آنلاین، «وصیت نامه آیت الله هاشمی رفسنجانی در برنامه زنده قرائت شد».
- ↑ دیده بان ایران، «بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های خارجی».
- ↑ فرادید، «بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانههای خارجی».
- ↑ خبرگزاری تسنیم، «الاخبار: امروز ایران پیکر هاشمی رفسنجانی را تشییع کرد».
منابع
- کبنانیوز (۲۱ دی ۱۳۹۵). «حاشیهها و تصاویر و فیلم تشییع آیتالله «هاشمیرفسنجانی»». کبنانیوز. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- خبرگزاری مهر (۲۱ دی ۱۳۹۵). «متن نمازی که رهبر انقلاب بر پیکر آیت الله هاشمی اقامه کردند». خبرگزاری مهر. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- عصر ایران (۲۲ دی ۱۳۹۵). «توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی». عصر ایران. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- جمهوری (۲۱ دی ۱۳۹۵). «مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی». جمهوری. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- خبرگزاری آناتولی (۲۱ دی ۱۳۹۵). «لحظه به لحظه با مراسم تشییع جنازه هاشمی رفسنجانی». خبرگزاری آناتولی. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- خبرگزاری ایسکانیوز (۲۱ دی ۱۳۹۵). «پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت». خبرگزاری ایسکانیوز. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان (۲۱ دی ۱۳۹۵). «گزارش مراسم تشییع پیکر آیتالله هاشمی رفسنجانی». دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- صدای آمریکا (۲۱ دی ۱۳۹۵). «خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم». صدای آمریکا. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- قدس آنلاین (۲۱ دی ۱۳۹۵). «وصیت نامه آیت الله هاشمی رفسنجانی در برنامه زنده قرائت شد». قدس آنلاین. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- دیده بان ایران (۲۱ دی ۱۳۹۵). «بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های خارجی». دیده بان ایران. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- فرادید (۲۱ دی ۱۳۹۵). «بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانههای خارجی». فرادید. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- خبرگزاری تسنیم (۲۱ دی ۱۳۹۵). «الاخبار: امروز ایران پیکر هاشمی رفسنجانی را تشییع کرد». خبرگزاری تسنیم. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.