تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی: تفاوت میان نسخهها
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
حسین صبوری (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
== مراسم وداع و اقامه نماز == | == مراسم وداع و اقامه نماز == | ||
مراسم تشییع از ساعت ۸:۳۰ صبح روز سهشنبه ۲۱ دی ۱۳۹۵ در دانشگاه تهران آغاز شد. در ساعت ۱۰ صبح، سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در جمع عزاداران و مقامات ارشد نظام بر پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی نماز میت اقامه کرد. | مراسم تشییع از ساعت ۸:۳۰ صبح روز سهشنبه ۲۱ دی ۱۳۹۵ در دانشگاه تهران آغاز شد. در ساعت ۱۰ صبح، سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در جمع عزاداران و مقامات ارشد نظام بر پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی نماز میت اقامه کرد. در جریان قرائت این نماز، وی عبارت مستحب «اللّٰهُمَّ اِنّا لٰا نَعْلَمُ مِنْهُ الّا خَیْراً وَ انْتَ اعْلَمُ بِهِ مِنّا» را نخواند و به جای آن سه بار عبارت «اللهم عفوک عفوک عفوک» و دعای «اللهم احشره مع المجاهدین و احشره مع المُنفِقین فی سبیلک» را قرائت کرد.<ref>{{پک/بن|وب۱|ف=«کدام فراز نماز میت را رهبر انقلاب نخواندند»|ک=بلاغ نیوز}}</ref> این مسئله در محافل سیاسی با واکنشهایی همراه شد؛ با این حال، برخی از استادان حوزه علمیه توضیح دادند که این عبارات جزء واجبات نماز میت نبوده و از مستحبات محسوب میشوند و رهبر جمهوری اسلامی تمام بخشهای واجب نماز را قرائت کرده است.<ref>{{پک/بن|وب۲|ف=«توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی»|ک=عصر ایران}}</ref> | ||
== حضور مردم و مقامات == | == حضور مردم و مقامات == | ||
تشییع پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی با حضور چشمگیر و میلیونی اقشار مختلف مردم و مقامات کشوری برگزار شد. استاندار تهران جمعیت شرکتکننده در این آیین را حدود ۲٫۵ میلیون نفر برآورد کرد که آن را به یکی از بزرگترین تشییع جنازههای تاریخ ایران تبدیل نمود.<ref>{{پک| | تشییع پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی با حضور چشمگیر و میلیونی اقشار مختلف مردم و مقامات کشوری برگزار شد. استاندار تهران جمعیت شرکتکننده در این آیین را حدود ۲٫۵ میلیون نفر برآورد کرد که آن را به یکی از بزرگترین تشییع جنازههای تاریخ ایران تبدیل نمود.<ref>{{پک/بن|وب۳|ف=«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»|ک=جمهوری}}</ref> در این مراسم، شخصیتهای برجسته و مسئولان عالیرتبهای نظیر حسن روحانی، علی لاریجانی، صادق آملی لاریجانی، قاسم سلیمانی، محمدجواد ظریف، محمدرضا عارف و همچنین سفیران کشورهای خارجی حضور یافتند. عمار حکیم، رئیس مجلس اعلای عراق و مولوی عبدالحمید امام جمعه اهل سنت زاهدان نیز در میان شرکتکنندگان حاضر بودند.<ref>{{پک/بن|وب۴|ف=«گزارش مراسم تشییع پیکر آیتالله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیتالله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود»|ک=دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان}}</ref> با این وجود، گزارشها حاکی از آن است که نیروهای امنیتی مانع از حضور سید محمد خاتمی، رئیسجمهور پیشین ایران، در این مراسم شدند.<ref>{{پک/بن|وب۵|ف=«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»|ک=صدای آمریکا}}</ref> | ||
== حاشیهها و شعارها == | == حاشیهها و شعارها == | ||
آیین تشییع با حاشیهها و سر دادن شعارهای متفاوتی از سوی طیفهای گوناگون مردمی همراه بود. گروهی از هواداران جنبش سبز با استفاده از این تجمع بزرگ، شعارهایی در حمایت از میرحسین موسوی، مهدی کروبی و سید محمد خاتمی سر دادند و از جمله این شعارها میتوان به «پیام ما روشنه، حصر باید بشکنه»، «یا حسین میرحسین» و «وصیت هاشمی، حمایت از خاتمی» اشاره کرد.<ref>{{پک| | آیین تشییع با حاشیهها و سر دادن شعارهای متفاوتی از سوی طیفهای گوناگون مردمی همراه بود. گروهی از هواداران جنبش سبز با استفاده از این تجمع بزرگ، شعارهایی در حمایت از میرحسین موسوی، مهدی کروبی و سید محمد خاتمی سر دادند و از جمله این شعارها میتوان به «پیام ما روشنه، حصر باید بشکنه»، «یا حسین میرحسین» و «وصیت هاشمی، حمایت از خاتمی» اشاره کرد.<ref>{{پک/بن|وب۵|ف=«خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»|ک=صدای آمریکا}}</ref> صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در پوشش زنده این مراسم، عمدتاً از پخش تصاویر هوایی و نماهای باز خودداری کرده و کادرهای بسته را به نمایش میگذاشت و برای پوشاندن صدای شعارهای اعتراضی برخی از مردم، صدای موسیقی عزا و مداحی را روی پخش زنده قرار داد. حضور خودروهای بلندگودار متعلق به نهادهای خاص در میان جمعیت نیز با هدف تحتالشعاع قرار دادن شعارهای هماهنگنشده، از دیگر حواشی این مراسم بود و در طول مسیر تشییع اختلالاتی نیز در خطوط تلفن همراه در محدوده خیابان انقلاب ایجاد شد.<ref>{{پک/بن|وب۳|ف=«مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»|ک=جمهوری}}</ref> تراکم و ازدحام بیسابقه جمعیت موجب شکسته شدن داربستها و نردههای خیابان انقلاب گردید و حرکت خودروی حامل تابوت را با کندی شدید مواجه کرد.<ref>{{پک/بن|وب۶|ف=«حاشیهها و تصاویر و فیلم تشییع آیتالله «هاشمیرفسنجانی» - تصاوير بزرگ»|ک=کبنانیوز}}</ref> | ||
صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در پوشش زنده این مراسم، عمدتاً از پخش تصاویر هوایی و نماهای باز خودداری کرده و کادرهای بسته را به نمایش میگذاشت و برای پوشاندن صدای شعارهای اعتراضی برخی از مردم، صدای موسیقی عزا و مداحی را روی پخش زنده قرار داد. | |||
== خاکسپاری و قرائت وصیتنامه == | == خاکسپاری و قرائت وصیتنامه == | ||
پیکر هاشمی رفسنجانی پس از تشییع در مسیر خیابان انقلاب، به جنوب تهران منتقل شد و در داخل ضریح و در | پیکر هاشمی رفسنجانی پس از تشییع در مسیر خیابان انقلاب، به جنوب تهران منتقل شد و در داخل ضریح و در کنار مقبره بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران به خاک سپرده شد.<ref>{{پک/بن|وب۷|ف=«لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیتالله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت»|ک=ایسکانیوز}}</ref> به سبب تراکم شدید جمعیت در حرم، امکان تردد و حتی گرفتن وضو برای اقامه نماز جماعت ظهر و عصر فراهم نگردید و حاضران نماز خود را به صورت فرادی اقامه کردند و فشار جمعیت به حدی بود که حال برخی از روحانیون حاضر از جمله امامی کاشانی نامساعد شد و تیم پزشکی وی را به خارج از صحن انتقال دادند.<ref>{{پک/بن|وب۶|ف=«حاشیهها و تصاویر و فیلم تشییع آیتالله «هاشمیرفسنجانی» - تصاوير بزرگ»|ک=کبنانیوز}}</ref> در صبح روز تشییع، محسن هاشمی به عنوان وصی، در یک برنامه زنده تلویزیونی بخشهایی از وصیتنامه پدرش را قرائت کرد که این وصیتنامه در سال ۱۳۷۹ نوشته شده بود و در آن تأکید شده بود که وی چیزی بر داراییهای پیش از انقلاب خود نیفزوده و بیش از ۹۰ درصد اموالش در راه انقلاب هزینه شده است.<ref>{{پک/بن|وب۸|ف=«وصیت نامه آیت الله هاشمی رفسنجانی در برنامه زنده قرائت شد»|ک=قدس آنلاین}}</ref> | ||
در صبح روز تشییع، محسن | |||
== بازتابهای رسانهای == | == بازتابهای رسانهای == | ||
مراسم تشییع اکبر هاشمی رفسنجانی بازتاب بسیار گستردهای در رسانههای منطقهای و بینالمللی داشت و | مراسم تشییع اکبر هاشمی رفسنجانی بازتاب بسیار گستردهای در رسانههای منطقهای و بینالمللی داشت و شبکهها و خبرگزاریهای معتبری نظیر خبرگزاری فرانسه، رویترز، آسوشیتدپرس، بیبیسی، الجزیره و المیادین اخبار آن را به صورت ویژه و زنده پوشش دادند.<ref>{{پک/بن|وب۹|ف=«بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های خارجی/ خبرگزاری فرانسه: دهها هزار نفردر این مراسم شرکت کردند»|ک=دیدهبان ایران}}</ref> شبکه بیبیسی این مراسم را مهمترین مراسم ترحیم یکی از بزرگان انقلاب اسلامی پس از رحلت بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران توصیف نمود و خبرگزاری رویترز با اشاره به حضور طیفهای مختلف مردمی، آن را نمادی از وحدت جامعه ایران در تکریم این چهره سیاسی ارزیابی کرد.<ref>{{پک/بن|وب۱۰|ف=«بازتاب گسترده مراسم تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های جهان»|ک=جام جم آنلاین}}</ref> روزنامه الاخبار لبنان نیز با بازتاب این رویداد، به جمله مشهور روحالله خمینی مبنی بر اینکه «هاشمی زنده است تا نهضت زنده است» استناد کرد.<ref>{{پک/بن|وب۱۱|ف=«الاخبار: امروز ایران پیکر هاشمی رفسنجانی را تشییع کرد»|ک=خبرگزاری تسنیم}}</ref> | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| خط ۲۲: | خط ۲۰: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
* {{یادکرد وب| | * {{یادکرد وب|شناسه=وب۱|عنوان=کدام فراز نماز میت را رهبر انقلاب نخواندند|وبگاه=بلاغ نیوز|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.bloghnews.com/news/259049}} | ||
* {{یادکرد وب| | * {{یادکرد وب|شناسه=وب۲|عنوان=توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی|وبگاه=عصر ایران|تاریخ=۲۲ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.asriran.com/fa/news/516959}} | ||
* {{یادکرد وب| | * {{یادکرد وب|شناسه=وب۳|عنوان=مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی|وبگاه=جمهوری|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|نشانی=http://jomhouri.com/jomhouri/archives/23840}} | ||
* {{یادکرد وب| | * {{یادکرد وب|شناسه=وب۴|عنوان=گزارش مراسم تشییع پیکر آیتالله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیتالله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود|وبگاه=دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://kerman.iau.ir/art/fa/news/1362}} | ||
* {{یادکرد وب| | * {{یادکرد وب|شناسه=وب۵|عنوان=خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم|وبگاه=صدای آمریکا|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://ir.voanews.com/a/iran-government-hashemi-death/3670132.html}} | ||
* {{یادکرد وب| | * {{یادکرد وب|شناسه=وب۶|عنوان=حاشیهها و تصاویر و فیلم تشییع آیتالله «هاشمیرفسنجانی» - تصاوير بزرگ|وبگاه=کبنانیوز|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.kebnanews.ir/gallery/221979/2}} | ||
* {{یادکرد وب| | * {{یادکرد وب|شناسه=وب۷|عنوان=لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیتالله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت|وبگاه=ایسکانیوز|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.iscanews.ir/news/720755}} | ||
* {{یادکرد وب| | * {{یادکرد وب|شناسه=وب۸|عنوان=وصیت نامه آیت الله هاشمی رفسنجانی در برنامه زنده قرائت شد|وبگاه=قدس آنلاین|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://qudsonline.ir/x6bTY}} | ||
* {{یادکرد وب| | * {{یادکرد وب|شناسه=وب۹|عنوان=بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های خارجی/ خبرگزاری فرانسه: دهها هزار نفردر این مراسم شرکت کردند|وبگاه=دیدهبان ایران|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.didbaniran.ir/fa/tiny/news-1234}} | ||
* {{یادکرد وب| | * {{یادکرد وب|شناسه=وب۱۰|عنوان=بازتاب گسترده مراسم تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های جهان|وبگاه=جام جم آنلاین|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://jamejamonline.ir/fa/news/988520}} | ||
* {{یادکرد وب| | * {{یادکرد وب|شناسه=وب۱۱|عنوان=الاخبار: امروز ایران پیکر هاشمی رفسنجانی را تشییع کرد|وبگاه=خبرگزاری تسنیم|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1395/10/21/1293119}} | ||
نسخهٔ ۱۱ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۶:۵۷
تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و چهارمین رئیسجمهور ایران، در تاریخ ۲۱ دی ۱۳۹۵ در تهران برگزار شد. این مراسم با حضور گسترده و میلیونی اقشار مختلف مردم، مقامات عالیرتبه کشوری و لشکری و شخصیتهای سیاسی از گرایشهای گوناگون انجام گرفت. مراسم وداع و اقامه نماز در دانشگاه تهران برگزار شد و پس از آن، پیکر وی در میان انبوه جمعیت در خیابانهای مرکزی تهران بدرقه و نهایتاً در آرامگاه سید روحالله خمینی به خاک سپرده شد. این آیین به عنوان یکی از بزرگترین تشییع جنازههای تاریخ جمهوری اسلامی ایران شناخته میشود و بازتابهای داخلی و بینالمللی بسیار گستردهای به همراه داشت.
مراسم وداع و اقامه نماز
مراسم تشییع از ساعت ۸:۳۰ صبح روز سهشنبه ۲۱ دی ۱۳۹۵ در دانشگاه تهران آغاز شد. در ساعت ۱۰ صبح، سید علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در جمع عزاداران و مقامات ارشد نظام بر پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی نماز میت اقامه کرد. در جریان قرائت این نماز، وی عبارت مستحب «اللّٰهُمَّ اِنّا لٰا نَعْلَمُ مِنْهُ الّا خَیْراً وَ انْتَ اعْلَمُ بِهِ مِنّا» را نخواند و به جای آن سه بار عبارت «اللهم عفوک عفوک عفوک» و دعای «اللهم احشره مع المجاهدین و احشره مع المُنفِقین فی سبیلک» را قرائت کرد.[۱] این مسئله در محافل سیاسی با واکنشهایی همراه شد؛ با این حال، برخی از استادان حوزه علمیه توضیح دادند که این عبارات جزء واجبات نماز میت نبوده و از مستحبات محسوب میشوند و رهبر جمهوری اسلامی تمام بخشهای واجب نماز را قرائت کرده است.[۲]
حضور مردم و مقامات
تشییع پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی با حضور چشمگیر و میلیونی اقشار مختلف مردم و مقامات کشوری برگزار شد. استاندار تهران جمعیت شرکتکننده در این آیین را حدود ۲٫۵ میلیون نفر برآورد کرد که آن را به یکی از بزرگترین تشییع جنازههای تاریخ ایران تبدیل نمود.[۳] در این مراسم، شخصیتهای برجسته و مسئولان عالیرتبهای نظیر حسن روحانی، علی لاریجانی، صادق آملی لاریجانی، قاسم سلیمانی، محمدجواد ظریف، محمدرضا عارف و همچنین سفیران کشورهای خارجی حضور یافتند. عمار حکیم، رئیس مجلس اعلای عراق و مولوی عبدالحمید امام جمعه اهل سنت زاهدان نیز در میان شرکتکنندگان حاضر بودند.[۴] با این وجود، گزارشها حاکی از آن است که نیروهای امنیتی مانع از حضور سید محمد خاتمی، رئیسجمهور پیشین ایران، در این مراسم شدند.[۵]
حاشیهها و شعارها
آیین تشییع با حاشیهها و سر دادن شعارهای متفاوتی از سوی طیفهای گوناگون مردمی همراه بود. گروهی از هواداران جنبش سبز با استفاده از این تجمع بزرگ، شعارهایی در حمایت از میرحسین موسوی، مهدی کروبی و سید محمد خاتمی سر دادند و از جمله این شعارها میتوان به «پیام ما روشنه، حصر باید بشکنه»، «یا حسین میرحسین» و «وصیت هاشمی، حمایت از خاتمی» اشاره کرد.[۶] صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران در پوشش زنده این مراسم، عمدتاً از پخش تصاویر هوایی و نماهای باز خودداری کرده و کادرهای بسته را به نمایش میگذاشت و برای پوشاندن صدای شعارهای اعتراضی برخی از مردم، صدای موسیقی عزا و مداحی را روی پخش زنده قرار داد. حضور خودروهای بلندگودار متعلق به نهادهای خاص در میان جمعیت نیز با هدف تحتالشعاع قرار دادن شعارهای هماهنگنشده، از دیگر حواشی این مراسم بود و در طول مسیر تشییع اختلالاتی نیز در خطوط تلفن همراه در محدوده خیابان انقلاب ایجاد شد.[۷] تراکم و ازدحام بیسابقه جمعیت موجب شکسته شدن داربستها و نردههای خیابان انقلاب گردید و حرکت خودروی حامل تابوت را با کندی شدید مواجه کرد.[۸]
خاکسپاری و قرائت وصیتنامه
پیکر هاشمی رفسنجانی پس از تشییع در مسیر خیابان انقلاب، به جنوب تهران منتقل شد و در داخل ضریح و در کنار مقبره بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران به خاک سپرده شد.[۹] به سبب تراکم شدید جمعیت در حرم، امکان تردد و حتی گرفتن وضو برای اقامه نماز جماعت ظهر و عصر فراهم نگردید و حاضران نماز خود را به صورت فرادی اقامه کردند و فشار جمعیت به حدی بود که حال برخی از روحانیون حاضر از جمله امامی کاشانی نامساعد شد و تیم پزشکی وی را به خارج از صحن انتقال دادند.[۱۰] در صبح روز تشییع، محسن هاشمی به عنوان وصی، در یک برنامه زنده تلویزیونی بخشهایی از وصیتنامه پدرش را قرائت کرد که این وصیتنامه در سال ۱۳۷۹ نوشته شده بود و در آن تأکید شده بود که وی چیزی بر داراییهای پیش از انقلاب خود نیفزوده و بیش از ۹۰ درصد اموالش در راه انقلاب هزینه شده است.[۱۱]
بازتابهای رسانهای
مراسم تشییع اکبر هاشمی رفسنجانی بازتاب بسیار گستردهای در رسانههای منطقهای و بینالمللی داشت و شبکهها و خبرگزاریهای معتبری نظیر خبرگزاری فرانسه، رویترز، آسوشیتدپرس، بیبیسی، الجزیره و المیادین اخبار آن را به صورت ویژه و زنده پوشش دادند.[۱۲] شبکه بیبیسی این مراسم را مهمترین مراسم ترحیم یکی از بزرگان انقلاب اسلامی پس از رحلت بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران توصیف نمود و خبرگزاری رویترز با اشاره به حضور طیفهای مختلف مردمی، آن را نمادی از وحدت جامعه ایران در تکریم این چهره سیاسی ارزیابی کرد.[۱۳] روزنامه الاخبار لبنان نیز با بازتاب این رویداد، به جمله مشهور روحالله خمینی مبنی بر اینکه «هاشمی زنده است تا نهضت زنده است» استناد کرد.[۱۴]
پانویس
- ↑ ««کدام فراز نماز میت را رهبر انقلاب نخواندند»»، بلاغ نیوز.
- ↑ ««توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی»»، عصر ایران.
- ↑ ««مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»»، جمهوری.
- ↑ ««گزارش مراسم تشییع پیکر آیتالله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیتالله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود»»، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان.
- ↑ ««خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»»، صدای آمریکا.
- ↑ ««خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»»، صدای آمریکا.
- ↑ ««مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»»، جمهوری.
- ↑ ««حاشیهها و تصاویر و فیلم تشییع آیتالله «هاشمیرفسنجانی» - تصاوير بزرگ»»، کبنانیوز.
- ↑ ««لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیتالله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت»»، ایسکانیوز.
- ↑ ««حاشیهها و تصاویر و فیلم تشییع آیتالله «هاشمیرفسنجانی» - تصاوير بزرگ»»، کبنانیوز.
- ↑ ««وصیت نامه آیت الله هاشمی رفسنجانی در برنامه زنده قرائت شد»»، قدس آنلاین.
- ↑ ««بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های خارجی/ خبرگزاری فرانسه: دهها هزار نفردر این مراسم شرکت کردند»»، دیدهبان ایران.
- ↑ ««بازتاب گسترده مراسم تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های جهان»»، جام جم آنلاین.
- ↑ ««الاخبار: امروز ایران پیکر هاشمی رفسنجانی را تشییع کرد»»، خبرگزاری تسنیم.
منابع
- «کدام فراز نماز میت را رهبر انقلاب نخواندند». بلاغ نیوز. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی». عصر ایران. ۲۲ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی». جمهوری. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «گزارش مراسم تشییع پیکر آیتالله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیتالله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود». دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم». صدای آمریکا. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «حاشیهها و تصاویر و فیلم تشییع آیتالله «هاشمیرفسنجانی» - تصاوير بزرگ». کبنانیوز. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیتالله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت». ایسکانیوز. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «وصیت نامه آیت الله هاشمی رفسنجانی در برنامه زنده قرائت شد». قدس آنلاین. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های خارجی/ خبرگزاری فرانسه: دهها هزار نفردر این مراسم شرکت کردند». دیدهبان ایران. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «بازتاب گسترده مراسم تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های جهان». جام جم آنلاین. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.
- «الاخبار: امروز ایران پیکر هاشمی رفسنجانی را تشییع کرد». خبرگزاری تسنیم. ۲۱ دی ۱۳۹۵. دریافتشده در ۱۱ تیر ۱۴۰۵.