پرش به محتوا

تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی: تفاوت میان نسخه‌ها

از ایران پدیا
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''تشییع جنازه اکبر هاشمی رفسنجانی'''، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و چهارمین رئیس‌جمهور ایران، در تاریخ ۲۱ دی ۱۳۹۵ در تهران برگزار شد. این مراسم با حضور گسترده و میلیونی اقشار مختلف مردم، مقامات عالی‌رتبه کشوری و لشکری و شخصیت‌های سیاسی از گرایش‌های گوناگون انجام گرفت. مراسم وداع و اقامه نماز در دانشگاه تهران برگزار شد و پس از آن، پیکر وی در میان انبوه جمعیت در خیابان‌های مرکزی تهران بدرقه و نهایتاً در آرامگاه سید روح‌الله خمینی به خاک سپرده شد. این آیین به عنوان یکی از بزرگترین تشییع جنازه‌های تاریخ جمهوری اسلامی ایران شناخته می‌شود و بازتاب‌های داخلی و بین‌المللی بسیار گسترده‌ای به همراه داشت.
مراسم تشییع جنازه و خاکسپاری اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و چهارمین رئیس‌جمهور ایران، در روز سه‌شنبه ۲۱ دی ۱۳۹۵ در تهران برگزار شد. این مراسم با حضور گسترده و میلیونی اقشار مختلف مردم، مقامات عالی‌رتبه کشوری و لشکری و چهره‌های سیاسی از جریان‌های گوناگون به یکی از بزرگ‌ترین اجتماعات تاریخ جمهوری اسلامی ایران تبدیل گردید. مراسم از دانشگاه تهران آغاز شد و پس از اقامه نماز، پیکر وی در خیابان‌های مرکزی تهران تشییع و سپس به حرم سید روح‌الله خمینی منتقل شد تا در جوار بنیان‌گذار انقلاب اسلامی به خاک سپرده شود. این رویداد با بازتاب‌های گسترده داخلی و بین‌المللی همراه بود و با حاشیه‌هایی نظیر تقابل شعارها و تنوع بی‌نظیر شرکت‌کنندگان به ثبت رسید.


== مراسم وداع و اقامه نماز ==
== مراسم اقامه نماز ==
مراسم تشییع در صبح روز سه‌شنبه ۲۱ دی ۱۳۹۵ در دانشگاه تهران آغاز شد. سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در جمع عزاداران و مقامات ارشد نظام بر پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی نماز میت اقامه کرد.<ref>{{پک/بن|وب۱|ف=متن نمازی که رهبر انقلاب بر پیکر آیت الله هاشمی اقامه کردند/فیلم|ک=خبرگزاری مهر}}</ref> در جریان قرائت این نماز، وی برخی عبارات مستحب از جمله اللّٰهُمَّ اِنّا لٰا نَعْلَمُ مِنْهُ الّا خَیْراً وَ انْتَ اعْلَمُ بِهِ مِنّا را نخواند و به جای آن سه بار عبارت اللهم عفوک عفوک عفوک را قرائت کرد. این مسئله در فضای مجازی و محافل سیاسی با واکنش‌هایی همراه شد؛ با این حال، برخی از استادان حوزه علمیه توضیح دادند که این عبارات جزء واجبات نماز میت نبوده و از مستحبات محسوب می‌شوند و رهبر جمهوری اسلامی تمام بخش‌های واجب نماز را قرائت کرده است.<ref>{{پک/بن|وب۲|ف=توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی|ک=عصر ایران}}</ref>
مراسم وداع و تشییع از ساعت ۸:۳۰ صبح روز سه‌شنبه ۲۱ دی با انتقال پیکر هاشمی رفسنجانی به دانشگاه تهران آغاز شد.<ref>{{پک/بن|کبنانیوز|ف=حاشیه‌ها و تصاویر و فیلم تشییع آیت‌الله «هاشمی‌رفسنجانی» - تصاوير بزرگ|ک=کبنانیوز}}</ref> رأس ساعت ۱۰ صبح، سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، با حضور در دانشگاه تهران نماز میت را بر پیکر وی اقامه کرد.<ref>{{پک/بن|ایسکانیوز|ف=لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت|ک=ایسکانیوز}}</ref> در این مراسم رؤسای قوای سه‌گانه از جمله حسن روحانی، علی لاریجانی و صادق آملی لاریجانی، اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام، نمایندگان مجلس خبرگان و شورای اسلامی، فرماندهان نظامی و فرزندان هاشمی رفسنجانی در صفوف نخست و پشت سر رهبر انقلاب ایستادند.<ref>{{پک/بن|آزادکرمان|ف=گزارش مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیت‌الله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود|ک=دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان}}</ref>


== حضور مردم و حاشیه‌ها ==
اقامه نماز با تغییراتی در عبارات مستحبی همراه بود که مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفت. در این نماز، رهبر انقلاب عبارت مستحب «اللّٰهُمَّ اِنّا لٰا نَعْلَمُ مِنْهُ الّا خَیْراً وَ انْتَ اعْلَمُ بِهِ مِنّا» را قرائت نکردند و به‌جای آن عبارت «اللهم عفوک عفوک عفوک» را سه بار و سپس دعای «اللهم احشره مع المجاهدین و احشره مع المُنفِقین في سبیلک» را خواندند.<ref>{{پک/بن|عصرایران|ف=توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی|ک=عصر ایران}}</ref> حذف این عبارت مستحب پیش‌تر نیز سابقه داشته است؛ چنان‌که سید محمدرضا گلپایگانی در نماز بر پیکر روح‌الله خمینی بخشی از عبارات مستحب را نخوانده بود.<ref>{{پک/بن|بلاغ|ف=کدام فراز نماز میت را رهبر انقلاب نخواندند|ک=بلاغ نیوز}}</ref> برخی از استادان حوزه علمیه قم مانند محسن غرویان و رحمت‌الله عابدی در واکنش به حواشی ایجاد شده تأکید کردند که رهبر انقلاب تمام واجبات نماز را به‌جای آوردند و دعای مذکور تنها جزء مستحبات بوده است.<ref>{{پک/بن|عصرایران|ف=توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی|ک=عصر ایران}}</ref> با پایان یافتن نماز، آیت‌الله خامنه‌ای لحظاتی را در کنار تابوت زانو زدند و با دوست و همرزم دیرین خود وداع کردند.<ref>{{پک/بن|آزادکرمان|ف=گزارش مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیت‌الله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود|ک=دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان}}</ref>
تشییع پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی با حضور چشمگیر و میلیونی زنان و مردان و اقشار مختلف مردم از سراسر ایران برگزار شد و حاضران در این بدرقه تاریخی شعار ماندگار هاشمی زنده است تا نهضت زنده است را زمزمه کردند.<ref>{{پک/بن|وب۳|ف=تشکر دفتر رئیس فقید مجمع تشخیص مصلحت نظام از مردم ایران|ک=خبرآنلاین}}</ref> در این مراسم، شخصیت‌های برجسته و مسئولان عالی‌رتبه‌ای نظیر رئیس‌جمهور و همچنین چهره‌های سیاسی و سفیران کشورهای خارجی حضور یافتند.<ref>{{پک/بن|وب۴|ف=لحظه به لحظه با مراسم تشییع جنازه هاشمی رفسنجانی|ک=خبرگزاری آناتولی}}</ref>
آیین تشییع با حاشیه‌ها و سر دادن شعارهای متفاوتی از سوی طیف‌های گوناگون مردمی همراه بود. گروهی از مردم با استفاده از این تجمع بزرگ، شعارهایی در حمایت از چهره‌های سیاسی مانند میرحسین موسوی، مهدی کروبی و سید محمد خاتمی سر دادند.<ref>{{پک/بن|وب۵|ف=خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم|ک=صدای آمریکا}}</ref> تراکم و ازدحام بی‌سابقه جمعیت موجب کندی شدید حرکت خودروی حامل تابوت در خیابان‌های مسیر تشییع گردید.<ref>{{پک/بن|وب۶|ف=حاشیه‌ها و تصاویر و فیلم تشییع آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی - تصاوير بزرگ|ک=کبنانیوز}}</ref>


== خاکسپاری و قرائت وصیت‌نامه ==
== تشییع و حضور گسترده مردم ==
پیکر هاشمی رفسنجانی پس از تشییع در مسیر خیابان انقلاب، به جنوب تهران منتقل شد و در داخل ضریح و در کنار مقبره بنیان‌گذار جمهوری اسلامی ایران به خاک سپرده شد.<ref>{{پک/بن|وب۷|ف=گزارش مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیت‌الله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود|ک=دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان}}</ref> در زمان خاکسپاری به سبب تراکم شدید جمعیت، امکان تردد با مشکلات و کندی فراوانی روبه‌رو بود و همچنین در این روز، بخش‌هایی از وصیت‌نامه وی در یک برنامه زنده تلویزیونی قرائت شد که مورد توجه مردم و رسانه‌ها قرار گرفت.<ref>{{پک/بن|وب۸|ف=وصیت نامه آیت الله هاشمی رفسنجانی در برنامه زنده قرائت شد|ک=قدس آنلاین}}</ref>
پس از اقامه نماز، تمام درهای دانشگاه در خیابان‌های اطراف بازگشایی شد و پیکر هاشمی رفسنجانی بر روی سقف یک کامیون در میان انبوه جمعیت تشییع شد.<ref>{{پک/بن|ایسکانیوز|ف=لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت|ک=ایسکانیوز}}</ref> جمعیت حاضر در خیابان انقلاب تا تقاطع حافظ به حدی چشمگیر بود که حرکت خودروی حامل پیکر به کندی صورت می‌گرفت و بر اثر ازدحام، نرده‌های وسط خیابان و برخی داربست‌ها شکسته شد. حضور قشرها و گرایش‌های گوناگون مردم از روحانی و دانشگاهی تا اصول‌گرا و اصلاح‌طلب در این مراسم بسیار چشمگیر بود و رنگ و بویی ملی به این وداع تاریخی بخشید.<ref>{{پک/بن|آزادکرمان۲|ف=تشییعی از جنس هاشمی- حاشیه‌های بدرقه تاریخی آیت‌الله|ک=دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان}}</ref>


== بازتاب‌های رسانه‌ای ==
در کنار شعارهای رسمی، گروه‌های مختلف مردم شعارهای متفاوتی سر دادند که بازتاب‌دهنده دیدگاه‌های مختلف سیاسی بود. دست‌نوشته‌هایی با مضامین «هاشمی زنده است چون نهضت زنده است» و «ایران در سوگ امیرکبیر زمان» در دست بخش‌هایی از مردم دیده می‌شد.<ref>{{پک/بن|ایسکانیوز|ف=لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت|ک=ایسکانیوز}}</ref> همچنین گروهی از هواداران جنبش سبز به دادن شعارهایی در حمایت از سید محمد خاتمی، میرحسین موسوی و مهدی کروبی پرداختند و خواهان رفع حصر شدند.<ref>{{پک/بن|صدای‌آمریکا|ف=خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم|ک=صدای آمریکا}}</ref> در مقابل، خودروهای بلندگودار مستقر در مسیر سعی داشتند با پخش مداحی و شعارهای رسمی، صدای این گروه‌ها را تحت‌الشعاع قرار دهند که این موضوع به تقابل شعارها میان مردم و بلندگوها در برخی مناطق مانند خیابان قدس منجر شد. در همین حین، گزارش‌ها حاکی از آن بود که تلویزیون دولتی ایران برای پوشش ندادن صدای این شعارها، از موسیقی عزا بر روی تصاویر زنده استفاده می‌کرد و خطوط تلفن همراه نیز در محدوده خیابان انقلاب دچار اختلال شد که ارسال اخبار را با مشکل مواجه کرد.<ref>{{پک/بن|جمهوری|ف=مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی|ک=جمهوری}}</ref>
مراسم تشییع اکبر هاشمی رفسنجانی بازتاب بسیار گسترده‌ای در رسانه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی داشت و شبکه‌ها و خبرگزاری‌های معتبری اخبار آن را به صورت ویژه پوشش دادند.<ref>{{پک/بن|وب۹|ف=بازتاب گسترده مراسم تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های جهان|ک=جام جم آنلاین}}</ref> روزنامه الاخبار لبنان نیز با بازتاب این رویداد، به جمله مشهور روح‌الله خمینی مبنی بر اینکه هاشمی زنده است تا نهضت زنده است استناد کرد و حضور طیف‌های مختلف در این مراسم را مورد توجه قرار داد.<ref>{{پک/بن|وب۱۰|ف=الاخبار: امروز ایران پیکر هاشمی رفسنجانی را تشییع کرد|ک=خبرگزاری تسنیم}}</ref>
 
== خاکسپاری ==
پس از تشییع در خیابان‌های مرکزی تهران، پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی در میان بدرقه انبوه مردم به آرامگاه بنیان‌گذار جمهوری اسلامی در جنوب تهران منتقل شد. مراسم رسمی تدفین در صحن حرم مطهر با حضور مقاماتی نظیر علی لاریجانی، محمدجواد ظریف، محمدرضا عارف، سید محمود علوی، سید حسن خمینی و عمار حکیم برگزار شد.<ref>{{پک/بن|ایسکانیوز|ف=لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت|ک=ایسکانیوز}}</ref> پیکر وی در داخل ضریح و در کنار مقبره روح‌الله خمینی به خاک سپرده شد.<ref>{{پک/بن|آناتولی|ف=لحظه به لحظه با مراسم تشییع جنازه هاشمی رفسنجانی|ک=خبرگزاری آناتولی}}</ref> به دلیل ازدحام بیش از حد جمعیت در حرم، امکان تردد و گرفتن وضو برای بسیاری فراهم نبود و حاضران نماز ظهر و عصر را به‌صورت فرادی اقامه کردند.<ref>{{پک/بن|کبنانیوز|ف=حاشیه‌ها و تصاویر و فیلم تشییع آیت‌الله «هاشمی‌رفسنجانی» - تصاوير بزرگ|ک=کبنانیوز}}</ref>
 
== بازتاب‌های جهانی ==
مراسم تشییع هاشمی رفسنجانی که به عنوان بزرگ‌ترین مراسم ترحیم در ایران پس از درگذشت روح‌الله خمینی شناخته می‌شود، بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های بین‌المللی داشت.<ref>{{پک/بن|جام‌جم|ف=بازتاب گسترده مراسم تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های جهان|ک=جام جم آنلاین}}</ref> خبرگزاری‌های رویترز، آسوشیتدپرس و خبرگزاری فرانسه این رویداد را به‌طور ویژه پوشش دادند؛ خبرگزاری فرانسه با اشاره به حضور ده‌ها هزار نفری مردم، از برافراشته شدن پرچم‌های سیاه در سطح شهر تهران خبر داد و رویترز نیز این حضور را نشان‌دهنده وحدت جامعه ایران در تکریم هاشمی دانست و به پیام رهبر ایران که بر دوستی ۶۰ ساله با وجود اختلاف‌نظرها تأکید داشت، اشاره کرد.<ref>{{پک/بن|فرادید|ف=بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانه‌های خارجی|ک=فرادید}}</ref> شبکه‌های تلویزیونی از جمله بی‌بی‌سی، الجزیره، فرانس ۲۴، یورونیوز و المیادین نیز بخش‌هایی از این مراسم را به‌صورت زنده پخش کردند.<ref>{{پک/بن|دیده‌بان|ف=بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های خارجی/ خبرگزاری فرانسه: ده‌ها هزار نفردر این مراسم شرکت کردند|ک=پایگاه خبری و تحلیلی دیده بان ایران}}</ref>
 
همچنین قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه، با حضور در بیت هاشمی رفسنجانی ضایعه درگذشت وی را به خانواده‌اش تسلیت گفت و در حاشیه مراسم تشییع، او را شخصیتی استکبارستیز و صهیونیسم‌ستیز توصیف کرد.<ref>{{پک/بن|رسا|ف=حاج قاسم سلیمانی درباره آیت الله رفسنجانی چه گفت|ک=خبرگزاری رسا}}</ref> دفتر وی نیز با انتشار بیانیه‌ای، از حضور معنادار و باشکوه مردم ایران تشکر و قدردانی کرد.<ref>{{پک/بن|خبرآنلاین|ف=تشکر دفتر رئیس فقید مجمع تشخیص مصلحت نظام از مردم ایران|ک=خبرآنلاین}}</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==
خط ۱۸: خط ۲۳:


== منابع ==
== منابع ==
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱}}|عنوان=متن نمازی که رهبر انقلاب بر پیکر آیت الله هاشمی اقامه کردند/فیلم|وبگاه=خبرگزاری مهر|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/3873495}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|کبنانیوز}}|عنوان=حاشیه‌ها و تصاویر و فیلم تشییع آیت‌الله «هاشمی‌رفسنجانی» - تصاوير بزرگ|وبگاه=کبنانیوز|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|نشانی=https://www.kebnanews.ir/gallery/221979/2/%D8%AD%D8%A7%D8%B4%DB%8C%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%81%D8%B3%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۲}}|عنوان=توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی|وبگاه=عصر ایران|تاریخ=۲۲ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.asriran.com/fa/news/516959}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|ایسکانیوز}}|عنوان=لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت|وبگاه=ایسکانیوز|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|نشانی=https://www.iscanews.ir/news/720755/%D9%84%D8%AD%D8%B8%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%84%D8%AD%D8%B8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%81%D8%B3%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۳}}|عنوان=تشکر دفتر رئیس فقید مجمع تشخیص مصلحت نظام از مردم ایران|وبگاه=خبرآنلاین|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/622277}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|آزادکرمان}}|عنوان=گزارش مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیت‌الله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود|وبگاه=دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|نشانی=https://kerman.iau.ir/art/fa/news/category/7/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۴}}|عنوان=لحظه به لحظه با مراسم تشییع جنازه هاشمی رفسنجانی|وبگاه=خبرگزاری آناتولی|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://v.aa.com.tr/723777}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|عصرایران}}|عنوان=توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی|وبگاه=عصر ایران|تاریخ=۲۲ دی ۱۳۹۵|نشانی=https://www.asriran.com/fa/news/516959/%D8%AA%D9%88%D8%B6%DB%8C%D8%AD%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%AD%D9%88%D8%B2%D9%87-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%DA%A9%D8%B1-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۵}}|عنوان=خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم|وبگاه=صدای آمریکا|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://ir.voanews.com/a/iran-government-hashemi-death/3670132.html}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|بلاغ}}|عنوان=کدام فراز نماز میت را رهبر انقلاب نخواندند|وبگاه=بلاغ نیوز|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|نشانی=https://www.bloghnews.com/news/259049/%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D9%85%D8%A7%D8%B2-%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%D9%86%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%D8%AF}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۶}}|عنوان=حاشیه‌ها و تصاویر و فیلم تشییع آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی - تصاوير بزرگ|وبگاه=کبنانیوز|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.kebnanews.ir/gallery/221979/2}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|آزادکرمان۲}}|عنوان=تشییعی از جنس هاشمی- حاشیه‌های بدرقه تاریخی آیت‌الله|وبگاه=دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|نشانی=https://kerman.iau.ir/stu-art/fa/news/category/105/%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D9%88%D8%A7%D8%AD%D8%AF}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۷}}|عنوان=گزارش مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیت‌الله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود|وبگاه=دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://kerman.iau.ir/art/fa/news/1362}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|صدای‌آمریکا}}|عنوان=خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم|وبگاه=صدای آمریکا|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|نشانی=https://ir.voanews.com/a/iran-government-hashemi-death/3670132.html}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۸}}|عنوان=وصیت نامه آیت الله هاشمی رفسنجانی در برنامه زنده قرائت شد|وبگاه=قدس آنلاین|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://qudsonline.ir}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|جمهوری}}|عنوان=مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی|وبگاه=جمهوری|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|نشانی=http://jomhouri.com/jomhouri/archives/23840}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۹}}|عنوان=بازتاب گسترده مراسم تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های جهان|وبگاه=جام جم آنلاین|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://jamejamonline.ir/fa/news/1557965}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|آناتولی}}|عنوان=لحظه به لحظه با مراسم تشییع جنازه هاشمی رفسنجانی|وبگاه=خبرگزاری آناتولی|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|نشانی=https://www.aa.com.tr/fa/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86/%D9%84%D8%AD%D8%B8%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%84%D8%AD%D8%B8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DB%8C%D8%B9-%D8%AC%D9%86%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D9%81%D8%B3%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%86%DB%8C/723777}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱۰}}|عنوان=الاخبار: امروز ایران پیکر هاشمی رفسنجانی را تشییع کرد|وبگاه=خبرگزاری تسنیم|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|تاریخ بازبینی=۱۱ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1395/10/21/1293119}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|جام‌جم}}|عنوان=بازتاب گسترده مراسم تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های جهان|وبگاه=جام جم آنلاین|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|نشانی=https://jamejamonline.ir/fa/news/988520/}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|فرادید}}|عنوان=بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانه‌های خارجی|وبگاه=فرادید|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|نشانی=https://faradeed.ir/}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|دیده‌بان}}|عنوان=بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های خارجی/ خبرگزاری فرانسه: ده‌ها هزار نفردر این مراسم شرکت کردند|وبگاه=پایگاه خبری و تحلیلی دیده بان ایران|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|نشانی=https://www.didbaniran.ir/}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|رسا}}|عنوان=حاج قاسم سلیمانی درباره آیت الله رفسنجانی چه گفت|وبگاه=خبرگزاری رسا|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|نشانی=https://rasanews.ir/fa/news/473176/}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|خبرآنلاین}}|عنوان=تشکر دفتر رئیس فقید مجمع تشخیص مصلحت نظام از مردم ایران|وبگاه=خبرآنلاین|تاریخ=۲۱ دی ۱۳۹۵|نشانی=https://www.khabaronline.ir/}}

نسخهٔ ۱۱ تیر ۱۴۰۵، ساعت ۱۷:۳۸

مراسم تشییع جنازه و خاکسپاری اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و چهارمین رئیس‌جمهور ایران، در روز سه‌شنبه ۲۱ دی ۱۳۹۵ در تهران برگزار شد. این مراسم با حضور گسترده و میلیونی اقشار مختلف مردم، مقامات عالی‌رتبه کشوری و لشکری و چهره‌های سیاسی از جریان‌های گوناگون به یکی از بزرگ‌ترین اجتماعات تاریخ جمهوری اسلامی ایران تبدیل گردید. مراسم از دانشگاه تهران آغاز شد و پس از اقامه نماز، پیکر وی در خیابان‌های مرکزی تهران تشییع و سپس به حرم سید روح‌الله خمینی منتقل شد تا در جوار بنیان‌گذار انقلاب اسلامی به خاک سپرده شود. این رویداد با بازتاب‌های گسترده داخلی و بین‌المللی همراه بود و با حاشیه‌هایی نظیر تقابل شعارها و تنوع بی‌نظیر شرکت‌کنندگان به ثبت رسید.

مراسم اقامه نماز

مراسم وداع و تشییع از ساعت ۸:۳۰ صبح روز سه‌شنبه ۲۱ دی با انتقال پیکر هاشمی رفسنجانی به دانشگاه تهران آغاز شد.[۱] رأس ساعت ۱۰ صبح، سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، با حضور در دانشگاه تهران نماز میت را بر پیکر وی اقامه کرد.[۲] در این مراسم رؤسای قوای سه‌گانه از جمله حسن روحانی، علی لاریجانی و صادق آملی لاریجانی، اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام، نمایندگان مجلس خبرگان و شورای اسلامی، فرماندهان نظامی و فرزندان هاشمی رفسنجانی در صفوف نخست و پشت سر رهبر انقلاب ایستادند.[۳]

اقامه نماز با تغییراتی در عبارات مستحبی همراه بود که مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفت. در این نماز، رهبر انقلاب عبارت مستحب «اللّٰهُمَّ اِنّا لٰا نَعْلَمُ مِنْهُ الّا خَیْراً وَ انْتَ اعْلَمُ بِهِ مِنّا» را قرائت نکردند و به‌جای آن عبارت «اللهم عفوک عفوک عفوک» را سه بار و سپس دعای «اللهم احشره مع المجاهدین و احشره مع المُنفِقین في سبیلک» را خواندند.[۴] حذف این عبارت مستحب پیش‌تر نیز سابقه داشته است؛ چنان‌که سید محمدرضا گلپایگانی در نماز بر پیکر روح‌الله خمینی بخشی از عبارات مستحب را نخوانده بود.[۵] برخی از استادان حوزه علمیه قم مانند محسن غرویان و رحمت‌الله عابدی در واکنش به حواشی ایجاد شده تأکید کردند که رهبر انقلاب تمام واجبات نماز را به‌جای آوردند و دعای مذکور تنها جزء مستحبات بوده است.[۶] با پایان یافتن نماز، آیت‌الله خامنه‌ای لحظاتی را در کنار تابوت زانو زدند و با دوست و همرزم دیرین خود وداع کردند.[۷]

تشییع و حضور گسترده مردم

پس از اقامه نماز، تمام درهای دانشگاه در خیابان‌های اطراف بازگشایی شد و پیکر هاشمی رفسنجانی بر روی سقف یک کامیون در میان انبوه جمعیت تشییع شد.[۸] جمعیت حاضر در خیابان انقلاب تا تقاطع حافظ به حدی چشمگیر بود که حرکت خودروی حامل پیکر به کندی صورت می‌گرفت و بر اثر ازدحام، نرده‌های وسط خیابان و برخی داربست‌ها شکسته شد. حضور قشرها و گرایش‌های گوناگون مردم از روحانی و دانشگاهی تا اصول‌گرا و اصلاح‌طلب در این مراسم بسیار چشمگیر بود و رنگ و بویی ملی به این وداع تاریخی بخشید.[۹]

در کنار شعارهای رسمی، گروه‌های مختلف مردم شعارهای متفاوتی سر دادند که بازتاب‌دهنده دیدگاه‌های مختلف سیاسی بود. دست‌نوشته‌هایی با مضامین «هاشمی زنده است چون نهضت زنده است» و «ایران در سوگ امیرکبیر زمان» در دست بخش‌هایی از مردم دیده می‌شد.[۱۰] همچنین گروهی از هواداران جنبش سبز به دادن شعارهایی در حمایت از سید محمد خاتمی، میرحسین موسوی و مهدی کروبی پرداختند و خواهان رفع حصر شدند.[۱۱] در مقابل، خودروهای بلندگودار مستقر در مسیر سعی داشتند با پخش مداحی و شعارهای رسمی، صدای این گروه‌ها را تحت‌الشعاع قرار دهند که این موضوع به تقابل شعارها میان مردم و بلندگوها در برخی مناطق مانند خیابان قدس منجر شد. در همین حین، گزارش‌ها حاکی از آن بود که تلویزیون دولتی ایران برای پوشش ندادن صدای این شعارها، از موسیقی عزا بر روی تصاویر زنده استفاده می‌کرد و خطوط تلفن همراه نیز در محدوده خیابان انقلاب دچار اختلال شد که ارسال اخبار را با مشکل مواجه کرد.[۱۲]

خاکسپاری

پس از تشییع در خیابان‌های مرکزی تهران، پیکر اکبر هاشمی رفسنجانی در میان بدرقه انبوه مردم به آرامگاه بنیان‌گذار جمهوری اسلامی در جنوب تهران منتقل شد. مراسم رسمی تدفین در صحن حرم مطهر با حضور مقاماتی نظیر علی لاریجانی، محمدجواد ظریف، محمدرضا عارف، سید محمود علوی، سید حسن خمینی و عمار حکیم برگزار شد.[۱۳] پیکر وی در داخل ضریح و در کنار مقبره روح‌الله خمینی به خاک سپرده شد.[۱۴] به دلیل ازدحام بیش از حد جمعیت در حرم، امکان تردد و گرفتن وضو برای بسیاری فراهم نبود و حاضران نماز ظهر و عصر را به‌صورت فرادی اقامه کردند.[۱۵]

بازتاب‌های جهانی

مراسم تشییع هاشمی رفسنجانی که به عنوان بزرگ‌ترین مراسم ترحیم در ایران پس از درگذشت روح‌الله خمینی شناخته می‌شود، بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های بین‌المللی داشت.[۱۶] خبرگزاری‌های رویترز، آسوشیتدپرس و خبرگزاری فرانسه این رویداد را به‌طور ویژه پوشش دادند؛ خبرگزاری فرانسه با اشاره به حضور ده‌ها هزار نفری مردم، از برافراشته شدن پرچم‌های سیاه در سطح شهر تهران خبر داد و رویترز نیز این حضور را نشان‌دهنده وحدت جامعه ایران در تکریم هاشمی دانست و به پیام رهبر ایران که بر دوستی ۶۰ ساله با وجود اختلاف‌نظرها تأکید داشت، اشاره کرد.[۱۷] شبکه‌های تلویزیونی از جمله بی‌بی‌سی، الجزیره، فرانس ۲۴، یورونیوز و المیادین نیز بخش‌هایی از این مراسم را به‌صورت زنده پخش کردند.[۱۸]

همچنین قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه، با حضور در بیت هاشمی رفسنجانی ضایعه درگذشت وی را به خانواده‌اش تسلیت گفت و در حاشیه مراسم تشییع، او را شخصیتی استکبارستیز و صهیونیسم‌ستیز توصیف کرد.[۱۹] دفتر وی نیز با انتشار بیانیه‌ای، از حضور معنادار و باشکوه مردم ایران تشکر و قدردانی کرد.[۲۰]

پانویس

  1. «حاشیه‌ها و تصاویر و فیلم تشییع آیت‌الله «هاشمی‌رفسنجانی» - تصاوير بزرگ»، کبنانیوز.
  2. «لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت»، ایسکانیوز.
  3. «گزارش مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیت‌الله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود»، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان.
  4. «توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی»، عصر ایران.
  5. «کدام فراز نماز میت را رهبر انقلاب نخواندند»، بلاغ نیوز.
  6. «توضیحات استاد حوزه درباره نماز رهبری بر پیکر هاشمی»، عصر ایران.
  7. «گزارش مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی- چشمان اشکبار مردم در بدرقه آیت‌الله- وداع رهبر انقلاب با همرزم و همگام دیرین خود»، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان.
  8. «لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت»، ایسکانیوز.
  9. «تشییعی از جنس هاشمی- حاشیه‌های بدرقه تاریخی آیت‌الله»، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان.
  10. «لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت»، ایسکانیوز.
  11. «خاکسپاری هاشمی رفسنجانی؛ شعارهای حمایت از موسوی، کروبی و خاتمی در مراسم»، صدای آمریکا.
  12. «مراسم تشییع پیکر هاشمی رفسنجانی»، جمهوری.
  13. «لحظه به لحظه با مراسم تشییع پیکر آیت‌الله هاشمی رفسنجانی/ پیکر مطهر آیت الله هاشمی رفسنجانی در کنار امام راحل آرام گرفت»، ایسکانیوز.
  14. «لحظه به لحظه با مراسم تشییع جنازه هاشمی رفسنجانی»، خبرگزاری آناتولی.
  15. «حاشیه‌ها و تصاویر و فیلم تشییع آیت‌الله «هاشمی‌رفسنجانی» - تصاوير بزرگ»، کبنانیوز.
  16. «بازتاب گسترده مراسم تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های جهان»، جام جم آنلاین.
  17. «بازتاب تشییع آیت الله هاشمی در رسانه‌های خارجی»، فرادید.
  18. «بازتاب گسترده تشییع پیکر آیت الله هاشمی رفسنجانی در رسانه های خارجی/ خبرگزاری فرانسه: ده‌ها هزار نفردر این مراسم شرکت کردند»، پایگاه خبری و تحلیلی دیده بان ایران.
  19. «حاج قاسم سلیمانی درباره آیت الله رفسنجانی چه گفت»، خبرگزاری رسا.
  20. «تشکر دفتر رئیس فقید مجمع تشخیص مصلحت نظام از مردم ایران»، خبرآنلاین.

منابع