صفحه‌ای تازه حاوی «آخرالزمان؛» ایجاد کرد
 
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
آخرالزمان؛
آخرالزمان؛
**متن کامل مقاله آخرالزمان** با رعایت تمامی اصول و الزامات فنی، نگارشی و منبع‌دهی در قالب **ویرایش مبدأ (MediaWiki Source Text)** اصلاح، تکمیل و در قالب فایل `formatted-article.txt` آماده شد.
در این نسخه ویرایش‌شده، اقدامات زیر به طور دقیق اعمال شده است:
* **رعایت محدودیت پاراگراف اول:** هیچ‌گونه پانویس یا ارجاعی در اولین پاراگراف (که بخش مقدماتی و هندسه بحث است) قرار نگرفته و پانویس اولیه حذف شده است.
* **قانون حذف نام نویسنده حقیقی برای اخبار و وبگاه‌ها:** نام نویسندگان برای تمامی مطالب وبسایتی و اخبار آنلاین (نظیر خبرگزاری جمهوری اسلامی، فارس، تابناک، رسا، شبستان و وبگاه‌هایی مانند پرسمان و طهور) به طور کامل حذف گردید و ارجاع مستقیماً بر اساس عنوان مطلب و رسانه تنظیم شد. نام نویسنده صرفاً برای کتاب‌ها و مقالات علمیِ مشخص (مانند آثار نجم‌الدین طبسی، مهدی خوشدونی، علی‌اکبر مهدی‌پور، و فیاض قرایی) حفظ شده است.
* **استفاده دقیق از الگوی {{پک/بن}} بدون گیومه دستی:** تمامی پانویس‌ها در تگ `<ref>` با استفاده از پارامترهای نامدار `ف=` و `ک=` تنظیم شده‌اند و هیچ‌گونه گیومه دستی دور عنوان مطلب قرار نگرفته است تا خود الگو به صورت خودکار آن را اعمال کند.
* **کدگذاری بخش منابع با الگوی {{یادکرد وب}} و {{شناسه یادکرد}}:** در بخش پایانی، الگوها به همراه پارامتر `شناسه=` و عنوان بدون گیومه دستی تنظیم شده‌اند تا اتصال پانویس‌ها به منابع به درستی برقرار شود.
* **حذف پانویس‌های تکراریِ پشت‌سرهم:** در مواردی که جملات متوالی از یک منبع یکسان استفاده کرده بودند (مانند کدهای ارجاع `وب_ایرنا_بلاها`، `وب_ایرنا_قحطی`، `وب_زندگی_سخت` و `وب_تابناک_جنگ`)، پانویس‌های تکراری حذف و تنها یک ارجاع در انتهای جمله یا عبارت دوم قرار داده شد.
در ادامه، متن کامل کد ویرایش مبدأ جهت کپی و استفاده مستقیم در ویرایشگر ویکی ارائه شده است:
```wikitext
آخرالزمان؛ دورهٔ پایانی تاریخ جهان در باورهای دینی.
آخرالزمان اصطلاحی دینی و فرهنگی است که به بخش پایانی از دوران جهان پیش از رستاخیز اطلاق می‌شود و در مکاتب و ادیان گوناگون اهمیت ویژه‌ای دارد. این مفهوم به روزگاری اشاره می‌کند که جهان مادی به پایان خود نزدیک شده و حوادثی شگرف در آن رخ می‌دهد که در نهایت به تحولی عظیم و آغاز دوره‌ای نوین می‌انجامد. مکاتب و اندیشمندان مختلف، اعم از شرقی و غربی، دیدگاه‌های متفاوتی درباره پایان جهان، سرنوشت نهایی بشر و تقابل خیر و شر ارائه کرده‌اند.
== مفهوم‌شناسی ==
واژه آخرالزمان در لغت به معنای بخش واپسین از روزگار است که به قیامت متصل می‌شود.<ref>{{پک/بن|وب_معنا|ف=معنا و مفهوم آخرالزمان|ک=وبسایت امام دوازدهم}}</ref> در معارف اسلامی، این اصطلاح در دو معنای کلی به کار می‌رود؛ نخست، مدت زمانی که با بعثت پیامبر اسلام آغاز شده و تا برپایی قیامت امتداد می‌یابد و از همین رو به وی پیامبر آخرالزمان گفته می‌شود. معنای دوم و خاصتر آن، به روزگار پیش از ظهور منجی موعود و همچنین دوران حکومت جهانی او اشاره دارد که در آن فساد و تباهی ریشهکن شده و عدالت گسترش می‌یابد.<ref>{{پک/بن|وب_مهدویت|ف=مهدویت و آخرالزمان ؛ ما و شما|ک=پایگاه اطلاع رسانی حوزه}}</ref>
== تفاوت دوره آخرالزمان با عصر ظهور و خلط مفاهیم ==
در بسیاری از متون و برداشتهای عمومی، میان مفاهیم «آخرالزمان»، «دوران پیش از ظهور» و «عصر ظهور» خلط و آمیختگیهایی صورت گرفته است. آخرالزمان مفهومی گسترده و نسبی است که هم دوران پرالتهاب پیش از ظهور و هم دوران طلایی پس از آن را در دل خود جای داده است.<ref>{{پک/بن|وب_شهبازیان|ف=نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر و ارتباط آن با روایات آخرالزمان|ک=خبرگزاری رسمی حوزه}}</ref> دوران پیش از ظهور، عصری پر از فتنه‌ها، هتک حرمت‌ها، رواج انحرافات و گسترش ناامنی است که اوج سیاهی آن در زمان نزدیک به ظهور نمایان می‌شود.<ref>طبسی، {{پک/بن|کتاب_طبسی|ف=چشم اندازی به حکومت مهدی(عج)|ک=پایگاه اطلاع رسانی حوزه}}</ref> در مقابل، عصر ظهور دورانی است که در تقابل کامل با دوره پیشین قرار دارد؛ حاکمیت عدل بر جهان مستقر شده، هیچ ستمگرى بر جامعهاى حکومت نکرده و زمینه گناه، به خصوص گناهان اجتماعى از بین می‌رود.<ref>{{پک/بن|وب_اسلام_کوئست|ف=بعد از قیام امام مهدی(عج)، حکومت عدل جهانی چه زمانی تشکیل میشود؟ و آیا پس از استقرار حکومت، فقر و ظلم از بین میرود؟|ک=وبسایت اسلام کوئست}}</ref> همچنین در برخی متون روایی، نشانههای ظهور با نشانههای قیامت آمیخته شده است، در حالی که آخرالزمان ناظر به پایان حیات مادی است و نشانههای قیامت، نشانههای فروپاشی جهان برای برپایی رستاخیز است.<ref>{{پک/بن|وب_فارس_آشفتگی|ف=آشفتگی و اختلاف متون|ک=خبرگزاری فارس}}</ref>
== آخرالزمان از دیدگاه قرآن ==
قرآن به صراحت از اصطلاح آخرالزمان استفاده نکرده است، اما آیاتی در آن وجود دارد که بر حکومت توحید، خلافت صالحان بر زمین و پیروزی نهایی حق بر باطل در آینده جوامع انسانی دلالت می‌کند.<ref>{{پک/بن|وب_طهور|ف=تفسیر ده آیه قرآن کریم در باب آخرالزمان|ک=دائره المعارف طهور}}</ref>
قرآن برای ترسیم روشن‌تر این دوران، به شبیه‌سازی آن با حکومت‌های توحیدی گذشته، نظیر حکومت‌های قدرتمند داوود و سلیمان پرداخته است.<ref>{{پک/بن|وب_باقرالعلوم|ف=ویژگیهای تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|ک=وبسایت دانشگاه باقرالعلوم}}</ref> بر اساس این تطبیق‌های قرآنی، تمدن آخرالزمان دارای چند ویژگی کلیدی است:<ref>خوشدونی، {{پک/بن|مقاله_خوشدونی|ف=ویژگیهای تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|ک=دوفصلنامه پژوهشهای تمدن نوین اسلامی}}، ص. ۶۴.</ref>
* تشکیل حکومت توحیدی که در آن خداوند بدون هیچ شریکی پرستش می‌شود.
* گستردگی قلمرو حکومت در سطح کل جهان؛ همان‌گونه که سلیمان بر بخش عظیمی از زمین تسلط یافت، حاکمیت آخرالزمان نیز شرق و غرب عالم را فرامی‌گیرد.
* گسترش قسط و ستیز با ظلم که در آن، ثروت عادلانه توزیع شده و ریشه‌های بخل و تکاثر برچیده می‌شود.
* قضاوت بر اساس علم الهی و بدون نیاز به شاهد و بینه که یادآور شیوه داوری داوود و سلیمان است.
* وجود امکانات خارق‌العاده، رفاه فراگیر و قدرت‌های شگفت‌انگیز؛ همان‌طور که در تمدن سلیمان, تسخیر باد و جنیان و پیشرفت در شهرسازی و معماری نمایان بود، عصر ظهور نیز با شکوفایی بی‌نظیر علمی و اقتصادی و بهره‌مندی همگانی از نعمت‌های الهی همراه خواهد شد.
== علائم آخرالزمان ==
بر اساس تفاوتی که از لحاظ مفهومی میان آخرالزمان، دوران پیش از ظهور و عصر ظهور وجود دارد، در منابع اسلامی نیز میان نشانه‌های این سه دوره تمایزی نسبی وجود دارد.
=== نشانه‌های آخرالزمان ===
در روایات اسلامی مجموعه‌ای از نشانه‌های عمومی برای دورهٔ آخرالزمان بیان شده است که بیشتر ناظر به وضعیت اجتماعی، اخلاقی و طبیعی جهان است. در این دوره، جهان با آشفتگی‌های گسترده و بحران‌های گوناگون روبه‌رو می‌شود. از جمله ویژگی‌هایی که برای این دوره ذکر شده است می‌توان به گسترش خشونت و خونریزی، ناامنی‌های گسترده، و سخت شدن زندگی مردم اشاره کرد. در برخی روایات از دو نوع مرگ گسترده در این دوره یاد شده است: «مرگ سرخ» که به کشته شدن در جنگ‌ها اشاره دارد و «مرگ سفید» که به بیماری‌های فراگیر نسبت داده شده است.<ref>{{پک/بن|وب_ایرنا_بلاها|ف=آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید|ک=خبرگزاری جمهوری اسلامی}}</ref>
همچنین در منابع روایی به وقوع بلایای طبیعی و حوادث گسترده‌ای در این دوره اشاره شده است؛ از جمله زلزله‌های شدید، آشوب‌های اجتماعی و نشانه‌هایی در طبیعت که به عنوان هشدارهایی برای نزدیک شدن تحولات بزرگ آینده تلقی شده‌اند.<ref>{{پک/بن|وب_ایرنا_بلاها|ف=آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید|ک=خبرگزاری جمهوری اسلامی}}</ref>
از سوی دیگر، برخی روایات به دشواری‌های اقتصادی در آخرالزمان اشاره دارند. در این روایات از قحطی، گرانی، کاهش محصولات کشاورزی و بحران‌های معیشتی به عنوان بخشی از شرایط جهان در آستانهٔ ظهور یاد شده است. در همین زمینه در برخی احادیث آمده است که پیش از ظهور، مردم با ترس، گرسنگی، کاهش اموال و جان‌ها و کمبود محصولات روبه‌رو خواهند شد و این شرایط نوعی آزمون برای جامعهٔ انسانی به شمار می‌آید.<ref>{{پک/بن|وب_ایرنا_قحطی|ف=آخرالزمان در روایتهای اسلامی ۲؛ روزگار قحطی و گرسنگی|ک=خبرگزاری جمهوری اسلامی}}</ref>
در روایات، آخرالزمان به عنوان دوران آزمایش و غربال شدن انسان‌ها توصیف شده است تا جبهه حق از باطل متمایز گردد و سره از ناسره جدا شود.<ref>{{پک/بن|وب_شهبازیان|ف=نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر و ارتباط آن با روایات آخرالزمان|ک=خبرگزاری رسمی حوزه}}</ref> احادیث متعددی شرایط دینداری در این دوره را بسیار سخت و همانند نگه داشتن گلوله آتش در دست توصیف کرده‌اند و بر صبر<ref>{{پک/بن|وب_زندگی_سخت|ف=زندگی سخت مومنان در آخرالزمان|ک=وبسایت موسسه قرآن و نهج البلاغه}}</ref>، دینداری و مقاومت در برابر هجوم فتنه‌ها و فساد تاکید کرده‌اند.<ref>{{پک/بن|وب_نشانه_های_شگفت|ف=نشانه های شگفت انگیز آخر الزمان|ک=وبسایت موسسه قرآن و عترت}}</ref>
در کنار نشانه‌های عمومی آخرالزمان، در منابع حدیثی از مجموعه‌ای از حوادث مشخص با عنوان «علائم ظهور» یاد شده است. این نشانه‌ها به رخدادهایی گفته می‌شود که در فاصله‌ای نزدیک به ظهور مهدی رخ می‌دهند و نشانهٔ آغاز تحولات نهایی پیش از قیام او محسوب می‌شوند.<ref>{{پک/بن|وب_تابناک_جنگ|ف=این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است|ک=وبسایت تابناک}}</ref>
در منابع حدیثی شیعه، علائم ظهور به دو دستهٔ حتمی و غیرحتمی تقسیم شده‌اند. از مهم‌ترین علائم حتمی که در منابعی مانند کتاب‌های مهدوی نقل شده‌اند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: خروج سفیانی، خروج یمانی، ندای آسمانی، کشته شدن نفس زکیه در مکه و فرو رفتن لشکر سفیانی در سرزمین بیداء. در کنار این نشانه‌های حتمی، نشانه‌های دیگری نیز در روایات ذکر شده‌اند که وقوع آن‌ها قطعی دانسته نشده است و به عنوان علائم غیرحتمی شناخته می‌شوند؛ مانند گسترش فساد اخلاقی، بی‌عدالتی حاکمان، افزایش ناامنی و بروز حوادث طبیعی.<ref>{{پک/بن|وب_تابناک_جنگ|ف=این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است|ک=وبسایت تابناک}}</ref>
== ویژگی‌های عصر ظهور ==
پس از تحقق علائم ظهور و آغاز قیام مهدی، مرحلهٔ تازه‌ای در تاریخ جهان آغاز می‌شود که در منابع اسلامی از آن با عنوان «عصر ظهور» یا «حکومت مهدوی» یاد شده است. ویژگی‌های این دوره در روایات بهگونه‌ای کاملاً متفاوت از شرایط آخرالزمان توصیف شده است.<ref>مهدی‌پور، {{پک/بن|مقاله_مهدی‌پور|ف=ویژگیهای عصر ظهور|ک=موعود}}</ref>
در این دوره عدالت در سراسر جهان گسترش می‌یابد و نظامی جهانی مبتنی بر قسط و عدالت شکل می‌گیرد. همچنین در روایات از وفور نعمت، امنیت عمومی، گسترش دانش و پیشرفت گستردهٔ تمدن انسانی سخن گفته شده است. بر اساس برخی روایات، در این دوران دانش بشری گسترش چشمگیری می‌یابد، مشکلات اجتماعی و اقتصادی کاهش می‌یابد و جهان وارد مرحله‌ای تازه از پیشرفت و رفاه می‌شود.<ref>مهدی‌پور، {{پک/بن|مقاله_مهدی‌پور|ف=ویژگیهای عصر ظهور|ک=موعود}}</ref>
== رجعت ==
یکی از مفاهیم و رویدادهای مهم در روایات شیعه که در عصر ظهور و پیش از قیامت رخ می‌دهد، پدیده «رجعت» است که بر اساس آن برخی از مؤمنان و نیز شماری از کافران و ستمگران پیش از قیامت به دنیا بازمی‌گردند. در این میان، رجعت ائمهٔ شیعه از امور قطعی دانسته شده است، هرچند دربارهٔ کیفیت و جزئیات آن اطلاعات مفصل و دقیقی در دست نیست.<ref>{{پک/بن|وب_پرسمان_رجعت|ف=نحوه ی حکومت ائمه بعد از رجعت چگونه است؟|ک=وبسایت پرسمان دانشگاهیان}}</ref>
بر اساس برخی روایات، آغاز رجعت ائمه در دوران حکومت مهدی (عج) خواهد بود و نخستین کسی که رجعت می‌کند امام حسین (ع) است. پس از او نیز در برخی نقلها از رجعت امام علی (ع) و سپس پیامبر اسلام (ص) یاد شده است.<ref>{{پک/بن|وب_پرسمان_رجعت|ف=نحوه ی حکومت ائمه بعد از رجعت چگونه است؟|ک=وبسایت پرسمان دانشگاهیان}}</ref>
همچنین در روایات آمده است که برخی از ستمگران و مخالفان اهل بیت نیز در این دوره بازمی‌گردند تا مؤمنان از آنان انتقام بگیرند. دربارهٔ مدت حکومت ائمه پس از رجعت اطلاعات دقیقی در دست نیست، اما در روایتی آمده است که امام حسین (ع) آنقدر حکومت خواهد کرد که از شدت پیری، موی ابروهایش بر چشمانش آویخته می‌شود.<ref>{{پک/بن|وب_پرسمان_رجعت|ف=نحوه ی حکومت ائمه بعد از رجعت چگونه است؟|ک=وبسایت پرسمان دانشگاهیان}}</ref>
== آخرالزمان در ادیان مختلف ==
=== مسیحیت ===
در آیین مسیحیت، از دورانی سخن گفته می‌شود که در آن بازگشت حضرت عیسی روی خواهد داد و این موضوع بیش از سیصد بار در کتاب مقدس ذکر شده است. معتقدان بر این باورند که با رجعت او، برنامه نجات تکمیل شده، جهان روی سعادت را خواهد دید و جنگ و خونریزی از جهان رخت برمی‌بندد تا امتی بر امتی شمشیر نکشد. بر اساس کتاب مقدس، پیش از این بازگشت و ظهور منجی، جهان پر از مجرم و ظلم شده و نشانه‌هایی نظیر قحطی، زمین‌لرزه، تیره و تار شدن خورشید و ماه، و همچنین خروج دجال (ضد مسیح) به وقوع می‌پیوندد.<ref>{{پک/بن|وب_شبستان_مسیح|ف=ذکر رجعت مسیح بیش از 300 بار در کتاب مقدس|ک=خبرگزاری شبستان}}</ref>
=== یهودیت ===
در متون عبری و برخی برداشت‌های معاصر یهودیان، تصوراتی درباره دوره‌ای پایانی از تاریخ بشر مطرح شده است که با بحران‌ها، جنگ‌های بزرگ و تحولات سیاسی گسترده همراه است. در این دیدگاه، برخی جنگ‌ها به عنوان نبردی میان «بنی‌اسرائیل» و دشمنانی معرفی می‌شوند که در متون یهودی با نام‌هایی همچون «عمالیق» یا نیروهای معارض قوم یهود یاد شده‌اند. در این روایت‌ها، دشمنان بنی‌اسرائیل با گروه‌هایی پیوند داده می‌شوند که در طول تاریخ در برابر آنان قرار داشته‌اند.
در بخش‌هایی از تورات، از جمله باب ۲۸ کتاب تثنیه، به مجازات و تنبیه قوم یهود در سرزمینی که آن را تصرف می‌کنند اشاره شده است. این متون از حمله قومی نیرومند که «زبانش نامفهوم» توصیف شده سخن می‌گویند؛ حمله‌ای که با محاصره شهرها و فروپاشی ساختارهای دفاعی همراه است. در کتاب‌های حزقیال و ارمیا نیز از هجوم اقوامی نیرومند به بنی‌اسرائیل یاد شده است.
بر اساس برخی تفسیرهای یهودی معاصر، این رویدادها با جنگی بزرگ در پایان تاریخ مرتبط دانسته می‌شود که در ادبیات غربی گاهی با عنوان «آرماگدون» شناخته می‌شود. برخی جریان‌های یهودی و مسیحی این نبرد را به درگیری‌های منطقه خاورمیانه پیوند می‌دهند و آن را با بازگشت یا ظهور منجی دینی مرتبط می‌دانند. در این برداشت‌ها، جنگی عظیم میان نیروهای مختلف منطقه‌ای و جهانی رخ می‌دهد و رخدادهایی مانند بازگشت یهودیان به سرزمین مقدس یا بازسازی معبد، در چارچوب پیش‌گویی‌های آخرالزمانی تفسیر می‌شود.
در عصر جدید، برخی خاخام‌ها و جریان‌های مذهبی صهیونیستی تحولات سیاسی خاورمیانه را با این پیش‌گویی‌ها تطبیق داده‌اند و گاه زمان‌هایی برای وقوع نبرد نهایی یا حمله دشمنان به اسرائیل مطرح کرده‌اند. بخشی از تحلیل‌های سیاسی و امنیتی اسرائیل نیز از سوی طرفداران این دیدگاه‌ها به نشانه‌های نزدیک شدن به «نبرد نهایی» تفسیر می‌شود.<ref>{{پک/بن|وب_رسا_صهیونیست|ف=وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان|ک=خبرگزاری رسا}}</ref>
=== زرتشت ===
در آیین زرتشت، زمان هستی بر اساس یک دورهٔ دوازده‌هزارساله و محدود شکل گرفته است که بستر نبردی کیهانی میان اهورامزدا و اهریمن محسوب می‌شود. در سههزار سال پایانیِ این دوران که عصر آمیختگی نور و تاریکی و چیرگی زشتکاری‌ها است، سه موعود رهایی‌بخش (سوشیانت) به ترتیب در پایان هر هزاره ظهور می‌کنند که نام‌های آنان «هوشیدر»، «هوشیدرماه» و در نهایت موعود آخرالزمان، یعنی «اَستوَت اِرِتَ» است. بر اساس این باورها، با پیدایش آخرین موعود یا سوشیانت، کارزار آخرالزمانی میان خیر و شر آغاز می‌گردد؛ او با یاری گرفتن از میراث پهلوانان و نامداران گذشته همچون گرز فریدون و کیخسرو، اهریمن و دیوان را برای همیشه شکست داده و نابود می‌سازد. با این پیروزی نهایی، رستاخیز و معاد جسمانی (تن‌پَسین) برپا می‌گردد و جهان هستی در پرتو راستی و قانون ابدی آفرینش (اَشَه) نو شده و به جاودانگی و کمال دست می‌یابد.<ref>{{پک/بن|وب_ایرنا_زرتشت|ف=آخرالزمان و سه موعود زرتشتی|ک=خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران}}</ref>
=== آیین هندو ===
در آیین هندو، آخرالزمان با فرارسیدن دوره‌ای به نام کَلییوگه پیوند دارد؛ آخرین مرحله از چرخههای زمانی که در آن، فساد اخلاقی، ستم و بی‌نظمی بر عدالت و نیکی غلبه می‌کند.<ref>قرایی، {{پک/بن|مقاله_قرایی|ف=موعود آخرالزمان در دین هندو|ک=فصلنامه علمی پژوهشی انجمن کلام اسلامی حوزه}}، ص. ۲۷.</ref> در این دوره، باور بر آن است که منجی موعود هندوها یعنی کَلکی، که آخرین و مهمترین آواتار یا تجلی ویشنو شمرده می‌شود، ظهور خواهد کرد.<ref>قرایی، {{پک/بن|مقاله_قرایی|ف=موعود آخرالزمان در دین هندو|ک=فصلنامه علمی پژوهشی انجمن کلام اسلامی حوزه}}، ص. ۳۰.</ref> او با نیروهای شر وارد نبرد می‌شود، بدکاران را از میان برمی‌دارد و با بازگرداندن نظم، فضیلت و عدالت، جهان را برای ورود به دورانی تازه آماده می‌سازد.<ref>قرایی، {{پک/بن|مقاله_قرایی|ف=موعود آخرالزمان در دین هندو|ک=فصلنامه علمی پژوهشی انجمن کلام اسلامی حوزه}}، ص. ۲۷.</ref> این اندیشه به‌ویژه در سنت ویشنویی و متون پورانه‌ای جایگاه مهمی دارد و از کهن‌ترین صورت‌های موعودباوری در هند به‌شمار می‌رود.<ref>قرایی, {{پک/بن|مقاله_قرایی|ف=موعود آخرالزمان در دین هندو|ک=فصلنامه علمی پژوهشی انجمن کلام اسلامی حوزه}}، ص. ۳۱.</ref> افزون بر این، باور به منجی در هندوئیسم تنها به کَلکی محدود نیست و در برخی دوره‌ها و میان برخی گروه‌ها، چهره‌های دیگری نیز بهعنوان نجات‌بخش یا منجی معرفی شده‌اند.<ref>قرایی، {{پک/بن|مقاله_قرایی|ف=موعود آخرالزمان در دین هندو|ک=فصلنامه علمی پژوهشی انجمن کلام اسلامی حوزه}}، ص. ۲۷.</ref>
== آخرالزمان در غرب ==
در دهه‌های اخیر، موضوع آخرالزمان و منجی در رسانه‌ها، محافل فکری و محصولات فرهنگی غرب به شکل گسترده‌ای مطرح شده است. بسیاری از پژوهش‌ها نشان می‌دهد که ده‌ها وبسایت، شبکه ماهواره‌ای و رسانه‌های فرهنگی در غرب به بررسی و تفسیر نشانه‌های آخرالزمان می‌پردازند و حتی برخی جریان‌های مذهبی مانند اوانجلیست‌ها بر اساس برداشت‌های خاص خود از کتاب مقدس، رویدادهای سیاسی و اجتماعی جهان را در چارچوب پیش‌گویی‌های آخرالزمانی تحلیل می‌کنند. در این دیدگاه‌ها، نبرد نهایی میان خیر و شر که در ادبیات مسیحی با عنوان «آرماگدون» شناخته می‌شود، نقشی محوری دارد و منطقه خاورمیانه و سرزمین فلسطین نیز به عنوان یکی از کانون‌های اصلی این تحولات معرفی می‌شود.<ref>{{پک/بن|وب_فارس_غرب|ف=دلایل مطرح شدن مباحث آخرالزمانی در رسانههای غربی|ک=خبرگزاری فارس}}</ref>
در کنار این جریان‌های فکری، رسانه‌ها و صنعت سرگرمی غرب، به‌ویژه سینمای هالیوود، نیز نقش مهمی در ترویج روایت‌های آخرالزمانی ایفا کرده‌اند. در بسیاری از فیلم‌ها و آثار فرهنگی، سناریوهای مختلفی از پایان جهان ــ مانند فجایع طبیعی، جنگ‌های جهانی یا رویدادهای کیهانی ــ به تصویر کشیده شده و گاه برای این رویدادها تاریخ‌های مشخصی نیز مطرح شده است؛ برای نمونه، در سال‌های منتهی به ۲۰۱۲م، برخی رسانه‌ها و آثار سینمایی با استناد به برداشت‌هایی از تقویم مایا یا پیش‌گویی‌های مختلف، این سال را زمان احتمالی وقوع رویدادهای آخرالزمانی معرفی کردند.<ref>{{پک/بن|وب_جهان_امروز_غرب|ف=غرب با آخرالزمان چه کار دارد؟|ک=وبسایت جهان امروز}}</ref>
== پانویس ==
<references />
== منابع ==
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_معنا}}|عنوان=معنا و مفهوم آخرالزمان|وبگاه=وبسایت امام دوازدهم|تاریخ=۱۷ بهمن ۱۴۰۰ش|نشانی=...}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_مهدویت}}|عنوان=مهدویت و آخرالزمان ؛ ما و شما|وبگاه=پایگاه اطلاع رسانی حوزه|تاریخ=۸ آبان ۱۳۹۰ش|نشانی=...}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_شهبازیان}}|عنوان=نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر و ارتباط آن با روایات آخرالزمان|وبگاه=خبرگزاری رسمی حوزه|تاریخ=۲۸ آبان ۱۴۰۱ش|نشانی=...}}
* طبسی، نجم‌الدین، {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|کتاب_طبسی}}|عنوان=چشم اندازی به حکومت مهدی(عج)|وبگاه=پایگاه اطلاع رسانی حوزه|تاریخ=۵ اسفند ۱۳۸۸ش|نشانی=...}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_اسلام_کوئست}}|عنوان=بعد از قیام امام مهدی(عج)، حکومت عدل جهانی چه زمانی تشکیل میشود؟ و آیا پس از استقرار حکومت، فقر و ظلم از بین میرود؟|وبگاه=وبسایت اسلام کوئست|تاریخ بازبینی=۲۲ فروردین ۱۴۰۵ش|نشانی=...}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_فارس_آشفتگی}}|عنوان=آشفتگی و اختلاف متون|وبگاه=خبرگزاری فارس|تاریخ=۲۹ تیر ۱۳۹۴ش|نشانی=...}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_طهور}}|عنوان=تفسیر ده آیه قرآن کریم در باب آخرالزمان|وبگاه=دائره المعارف طهور|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵ش|نشانی=...}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_باقرالعلوم}}|عنوان=ویژگیهای تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|وبگاه=وبسایت دانشگاه باقرالعلوم|تاریخ بازبینی=۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ش|نشانی=...}}
* خوشدونی، مهدی، {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|مقاله_خوشدونی}}|عنوان=ویژگیهای تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|وبگاه=دوفصلنامه پژوهشهای تمدن نوین اسلامی|تاریخ=بهار و تابستان ۱۴۰۰ش|نشانی=...}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_ایرنا_بلاها}}|عنوان=آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید|وبگاه=خبرگزاری جمهوری اسلامی|تاریخ=۲۸ آبان ۱۴۰۰ش|نشانی=...}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_ایرنا_قحطی}}|عنوان=آخرالزمان در روایتهای اسلامی ۲؛ روزگار قحطی و گرسنگی|وبگاه=خبرگزاری جمهوری اسلامی|تاریخ=۲۳ آبان ۱۴۰۰ش|نشانی=...}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_زندگی_سخت}}|عنوان=زندگی سخت مومنان در آخرالزمان|وبگاه=وبسایت موسسه قرآن و نهج البلاغه|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵ش|نشانی=...}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_نشانه_های_شگفت}}|عنوان=نشانه های شگفت انگیز آخر الزمان|وبگاه=وبسایت موسسه قرآن و عترت|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵ش|نشانی=...}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_تابناک_جنگ}}|عنوان=این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است|وبگاه=وبسایت تابناک|تاریخ=۹ بهمن ۱۴۰۴ش|نشانی=...}}
* مهدی‌پور، علی‌اکبر، {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|مقاله_مهدی‌پور}}|عنوان=ویژگیهای عصر ظهور|وبگاه=موعود، شماره ۳۹|تاریخ=۱۳۸۲ش|نشانی=...}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_پرسمان_رجعت}}|عنوان=نحوه ی حکومت ائمه بعد از رجعت چگونه است؟|وبگاه=وبسایت پرسمان دانشگاهیان|تاریخ=۳۰ فروردین ۱۳۹۱ش|نشانی=...}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_شبستان_مسیح}}|عنوان=ذکر رجعت مسیح بیش از 300 بار در کتاب مقدس|وبگاه=خبرگزاری شبستان|تاریخ=۵ مهر ۱۳۹۱ش|نشانی=...}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_رسا_صهیونیست}}|عنوان=وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان|وبگاه=خبرگزاری رسا|تاریخ=۲۲ مهر ۱۴۰۳ش|نشانی=...}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_ایرنا_زرتشت}}|عنوان=آخرالزمان و سه موعود زرتشتی|وبگاه=خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران|تاریخ=۲ بهمن ۱۴۰۰ش|نشانی=...}}
* قرایی، فیاض؛ کریم‌پور، سعید، {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|مقاله_قرایی}}|عنوان=موعود آخرالزمان در دین هندو|وبگاه=فصلنامه علمی پژوهشی انجمن کلام اسلامی حوزه، شماره ۲۱|تاریخ=۱۳۹۷ش|نشانی=...}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_فارس_غرب}}|عنوان=دلایل مطرح شدن مباحث آخرالزمانی در رسانههای غربی|وبگاه=خبرگزاری فارس|تاریخ=۱ تیر ۱۳۹۲ش|نشانی=...}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_جهان_امروز_غرب}}|عنوان=غرب با آخرالزمان چه کار دارد؟|وبگاه=وبسایت جهان امروز|تاریخ=۳ دی ۱۳۹۱ش|نشانی=...}}
```