|
|
| خط ۱: |
خط ۱: |
| آخرالزمان؛
| | '''آخرالزمان''' یا دوران پایانی تاریخ جهان، یکی از مفاهیم محوری و بنیادین در فرجامشناسی ادیان بزرگ الهی و مکاتب فکری جهان است که به آخرین بخش از حیات مادی بشر پیش از برپایی قیامت و رستاخیز اشاره دارد. این مفهوم، نمادی از گذار بشریت از دوران تاریکی، انحطاط اخلاقی و آشفتگیهای عظیم مادی و معنوی به سوی عصر نجات، تحقق عدالت مطلق و برپایی حاکمیت الهی بر روی زمین است. باور به فرجام تاریخ و ظهور یک مصلح نهایی، ریسمان پیوند میان اندیشههای فرجامشناختی در سراسر جهان است که امید به پیروزی نهایی خیر بر شر را در دل پیروان ادیان زنده نگه میدارد. |
| **متن کامل مقاله آخرالزمان** با رعایت تمامی اصول و الزامات فنی، نگارشی و منبعدهی در قالب **ویرایش مبدأ (MediaWiki Source Text)** اصلاح، تکمیل و در قالب فایل `formatted-article.txt` آماده شد.
| |
|
| |
|
| در این نسخه ویرایششده، اقدامات زیر به طور دقیق اعمال شده است:
| | == مفهومشناسی و تفکیک مفاهیم == |
| * **رعایت محدودیت پاراگراف اول:** هیچگونه پانویس یا ارجاعی در اولین پاراگراف (که بخش مقدماتی و هندسه بحث است) قرار نگرفته و پانویس اولیه حذف شده است.
| | «آخرالزمان» در فرجامشناسی ادیان بزرگ جهان، مفهومی محوری و ناظر بر پایان دوران کنونی جهان، زوال تدریجی اخلاق و نظم مادی، و عبور از یک بحران عظیم برای ورود به عصر جدیدی از نجات و حکومت الهی است. در بسیاری از متون و برداشتهای عمومی، میان مفاهیم «آخرالزمان»، «دوران پیش از ظهور» و «عصر ظهور» خلط و آمیختگیهایی صورت گرفته است. آخرالزمان مفهومی گسترده و نسبی است که هم دوران پرالتهاب پیش از ظهور و هم دوران طلایی پس از آن را در دل خود جای داده است. دوران پیش از ظهور، عصری پر از فتنهها، هتک حرمتها، رواج انحرافات و گسترش ناامنی است که اوج سیاهی آن در زمان نزدیک به ظهور نمایان میشود. در مقابل، عصر ظهور دورانی است که در تقابل کامل با دوره پیشین قرار دارد؛ حاکمیت عدل بر جهان مستقر شده، هیچ ستمگری بر جامعهای حکومت نکرده و زمینه گناه، به خصوص گناهان اجتماعی از بین میرود. همچنین در برخی متون روایی، نشانههای ظهور با نشانههای قیامت آمیخته شده است، در حالی که آخرالزمان ناظر به پایان حیات مادی است و نشانههای قیامت، نشانههای فروپاشی جهان برای برپایی رستاخیز است. |
| * **قانون حذف نام نویسنده حقیقی برای اخبار و وبگاهها:** نام نویسندگان برای تمامی مطالب وبسایتی و اخبار آنلاین (نظیر خبرگزاری جمهوری اسلامی، فارس، تابناک، رسا، شبستان و وبگاههایی مانند پرسمان و طهور) به طور کامل حذف گردید و ارجاع مستقیماً بر اساس عنوان مطلب و رسانه تنظیم شد. نام نویسنده صرفاً برای کتابها و مقالات علمیِ مشخص (مانند آثار نجمالدین طبسی، مهدی خوشدونی، علیاکبر مهدیپور، و فیاض قرایی) حفظ شده است.
| |
| * **استفاده دقیق از الگوی {{پک/بن}} بدون گیومه دستی:** تمامی پانویسها در تگ `<ref>` با استفاده از پارامترهای نامدار `ف=` و `ک=` تنظیم شدهاند و هیچگونه گیومه دستی دور عنوان مطلب قرار نگرفته است تا خود الگو به صورت خودکار آن را اعمال کند.
| |
| * **کدگذاری بخش منابع با الگوی {{یادکرد وب}} و {{شناسه یادکرد}}:** در بخش پایانی، الگوها به همراه پارامتر `شناسه=` و عنوان بدون گیومه دستی تنظیم شدهاند تا اتصال پانویسها به منابع به درستی برقرار شود.
| |
| * **حذف پانویسهای تکراریِ پشتسرهم:** در مواردی که جملات متوالی از یک منبع یکسان استفاده کرده بودند (مانند کدهای ارجاع `وب_ایرنا_بلاها`، `وب_ایرنا_قحطی`، `وب_زندگی_سخت` و `وب_تابناک_جنگ`)، پانویسهای تکراری حذف و تنها یک ارجاع در انتهای جمله یا عبارت دوم قرار داده شد.
| |
|
| |
|
| در ادامه، متن کامل کد ویرایش مبدأ جهت کپی و استفاده مستقیم در ویرایشگر ویکی ارائه شده است: | | == آخرالزمان از منظر قرآن کریم == |
| | قرآن به صراحت از اصطلاح آخرالزمان استفاده نکرده است، اما آیاتی در آن وجود دارد که بر حکومت توحید، خلافت صالحان بر زمین و پیروزی نهایی حق بر باطل در آینده جوامع انسانی دلالت میکند. قرآن برای ترسیم روشنتر این دوران، به شبیهسازی آن با حکومتهای توحیدی گذشته، نظیر حکومتهای قدرتمند داوود و سلیمان پرداخته است. بر اساس این تطبیقهای قرآنی، تمدن آخرالزمان دارای چند ویژگی کلیدی است: نخست، تشکیل حکومت توحیدی فراگیر که در آن خداوند بدون هیچ شریکی پرستش میشود و قلمرو آن سراسر شرق و غرب عالم را فرا میگیرد. دوم، گسترش قسط و ستیز با ظلم که در آن، ثروت عادلانه توزیع شده و ریشههای بخل و تکاثر برچیده میشود. سوم، قضاوت بر اساس علم الهی و بدون نیاز به شاهد و بینه که یادآور شیوه داوری داوود و سلیمان است. در نهایت، وجود امکانات خارقالعاده، رفاه فراگیر و بهرهمندی همگانی از نعمتهای الهی که با شکوفایی بینظیر علمی و اقتصادی همراه خواهد شد. |
|
| |
|
| ```wikitext
| | == نشانهها و بحرانهای آخرالزمان == |
| آخرالزمان؛ دورهٔ پایانی تاریخ جهان در باورهای دینی.
| | بر اساس تفاوتی که میان آخرالزمان، دوران پیش از ظهور و عصر ظهور وجود دارد، در منابع اسلامی نیز میان نشانههای این سه دوره تمایزی نسبی وجود دارد. در روایات اسلامی مجموعهای از نشانههای عمومی برای دورهٔ آخرالزمان بیان شده است که بیشتر ناظر به وضعیت اجتماعی، اخلاقی و طبیعی جهان است. در این دوره، جهان با آشفتگیهای گسترده و بحرانهای گوناگون روبهرو میشود که از جمله ویژگیهای آن میتوان به گسترش خشونت و خونریزی، ناامنیهای گسترده، و سخت شدن زندگی و دینداری مردم اشاره کرد؛ به طوری که شرایط دینداری بسیار سخت و همانند نگه داشتن گلوله آتش در دست توصیف شده است. همچنین در برخی روایات از دو نوع مرگ گسترده یاد شده است: «مرگ سرخ» که به کشته شدن در جنگها اشاره دارد و «مرگ سفید» که به بیماریهای فراگیر نسبت داده شده است؛ شرایطی که با قحطی، گرانی، کاهش محصولات کشاورزی و بحرانهای معیشتی گسترده همراه است. وقوع بلایای طبیعی، آشوبهای اجتماعی و زلزلههای شدید در این دوره به عنوان بخشی از شرایط جهان در آستانهٔ ظهور و آزمونی برای جامعهٔ انسانی قلمداد شده است تا انسانها غربال شده و سره از ناسره جدا شود. از سوی دیگر، روایات بر این باورند که جامعه با بلایای فراوانی روبهرو میشود که مردم به واسطه رفتارهای خود آنها را خریداری میکنند و این بحرانها عمیقتر میگردد. |
|
| |
|
| آخرالزمان اصطلاحی دینی و فرهنگی است که به بخش پایانی از دوران جهان پیش از رستاخیز اطلاق میشود و در مکاتب و ادیان گوناگون اهمیت ویژهای دارد. این مفهوم به روزگاری اشاره میکند که جهان مادی به پایان خود نزدیک شده و حوادثی شگرف در آن رخ میدهد که در نهایت به تحولی عظیم و آغاز دورهای نوین میانجامد. مکاتب و اندیشمندان مختلف، اعم از شرقی و غربی، دیدگاههای متفاوتی درباره پایان جهان، سرنوشت نهایی بشر و تقابل خیر و شر ارائه کردهاند.
| | == علائم و عصر ظهور == |
| | در کنار نشانههای عمومی آخرالزمان، در منابع حدیثی شیعه از مجموعهای از حوادث مشخص با عنوان «علائم ظهور» یاد شده است که وقوع آنها به دو دستهٔ حتمی و غیرحتمی تقسیم میشود. از مهمترین علائم حتمی مهدوی میتوان به خروج سفیانی، خروج یمانی، ندای آسمانی، کشته شدن نفس زکیه در مکه و فرو رفتن لشکر سفیانی در سرزمین بیداء اشاره کرد. در مقابل، علائم غیرحتمی که وقوع آنها قطعی نیست شامل گسترش فساد اخلاقی، بیعدالتی حاکمان و بروز حوادث طبیعی است. پس از تحقق علائم ظهور و آغاز قیام، مرحلهٔ تازهای در تاریخ جهان تحت عنوان «عصر ظهور» یا «حکومت مهدوی» شکل میگیرد. در این دوره عدالت در سراسر جهان گسترش مییابد، نظام جهانی مبتنی بر قسط مستقر میشود، ستم و فقر به کلی نابود شده و رفاه همگانی برقرار میگردد. همچنین در روایات از وفور نعمت، امنیت عمومی بیسابقه، پیشرفت گستردهٔ تمدن انسانی و شکوفایی علمی شگفتانگیز سخن گفته شده است که جامعهٔ بشری را وارد مرحلهای نوین از رفاه میسازد. |
|
| |
|
| == مفهومشناسی == | | == اندیشه رجعت == |
| واژه آخرالزمان در لغت به معنای بخش واپسین از روزگار است که به قیامت متصل میشود.<ref>{{پک/بن|وب_معنا|ف=معنا و مفهوم آخرالزمان|ک=وبسایت امام دوازدهم}}</ref> در معارف اسلامی، این اصطلاح در دو معنای کلی به کار میرود؛ نخست، مدت زمانی که با بعثت پیامبر اسلام آغاز شده و تا برپایی قیامت امتداد مییابد و از همین رو به وی پیامبر آخرالزمان گفته میشود. معنای دوم و خاصتر آن، به روزگار پیش از ظهور منجی موعود و همچنین دوران حکومت جهانی او اشاره دارد که در آن فساد و تباهی ریشهکن شده و عدالت گسترش مییابد.<ref>{{پک/بن|وب_مهدویت|ف=مهدویت و آخرالزمان ؛ ما و شما|ک=پایگاه اطلاع رسانی حوزه}}</ref>
| | یکی از مفاهیم و رویدادهای مهم در روایات شیعه که در عصر ظهور و پیش از قیامت رخ میدهد، پدیده «رجعت» است که بر اساس آن برخی از مؤمنان خالص و نیز شماری از کافران و ستمگران پیش از قیامت به دنیا بازمیگردند. بر اساس روایات، آغاز رجعت ائمه در دوران حکومت مهدی (عج) خواهد بود و نخستین کسی که رجعت میکند امام حسین (ع) است که پس از او امام علی (ع) و سپس پیامبر اسلام (ص) به دنیا بازمیگردند تا حکومت عدل را پیش ببرند. همچنین برخی از ستمگران و مخالفان اهل بیت نیز در این دوره بازمیگردند تا مؤمنان از آنان انتقام بگیرند؛ هرچند دربارهٔ کیفیت و جزئیات دقیق آن نقلهای متفاوتی وجود دارد، اما حکومت امام حسین (ع) پس از رجعت آنقدر طولانی توصیف شده است که از شدت پیری، موی ابروهایش بر چشمانش آویخته میشود. |
|
| |
|
| == تفاوت دوره آخرالزمان با عصر ظهور و خلط مفاهیم == | | == آخرالزمان در سایر ادیان جهان == |
| در بسیاری از متون و برداشتهای عمومی، میان مفاهیم «آخرالزمان»، «دوران پیش از ظهور» و «عصر ظهور» خلط و آمیختگیهایی صورت گرفته است. آخرالزمان مفهومی گسترده و نسبی است که هم دوران پرالتهاب پیش از ظهور و هم دوران طلایی پس از آن را در دل خود جای داده است.<ref>{{پک/بن|وب_شهبازیان|ف=نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر و ارتباط آن با روایات آخرالزمان|ک=خبرگزاری رسمی حوزه}}</ref> دوران پیش از ظهور، عصری پر از فتنهها، هتک حرمتها، رواج انحرافات و گسترش ناامنی است که اوج سیاهی آن در زمان نزدیک به ظهور نمایان میشود.<ref>طبسی، {{پک/بن|کتاب_طبسی|ف=چشم اندازی به حکومت مهدی(عج)|ک=پایگاه اطلاع رسانی حوزه}}</ref> در مقابل، عصر ظهور دورانی است که در تقابل کامل با دوره پیشین قرار دارد؛ حاکمیت عدل بر جهان مستقر شده، هیچ ستمگرى بر جامعهاى حکومت نکرده و زمینه گناه، به خصوص گناهان اجتماعى از بین میرود.<ref>{{پک/بن|وب_اسلام_کوئست|ف=بعد از قیام امام مهدی(عج)، حکومت عدل جهانی چه زمانی تشکیل میشود؟ و آیا پس از استقرار حکومت، فقر و ظلم از بین میرود؟|ک=وبسایت اسلام کوئست}}</ref> همچنین در برخی متون روایی، نشانههای ظهور با نشانههای قیامت آمیخته شده است، در حالی که آخرالزمان ناظر به پایان حیات مادی است و نشانههای قیامت، نشانههای فروپاشی جهان برای برپایی رستاخیز است.<ref>{{پک/بن|وب_فارس_آشفتگی|ف=آشفتگی و اختلاف متون|ک=خبرگزاری فارس}}</ref>
| | فرجامشناسی و انتظار برای موعود منحصر به اسلام نبوده و در تمامی ادیان بزرگ جهان بازتابهای ویژهای یافته است: |
|
| |
|
| == آخرالزمان از دیدگاه قرآن ==
| | '''مسیحیت''': در آیین مسیحیت، از دورانی سخن گفته میشود که در آن بازگشت حضرت عیسی روی خواهد داد و این موضوع بیش از سیصد بار در کتاب مقدس ذکر شده است. معتقدان بر این باورند که با رجعت او، برنامه نجات تکمیل شده، جهان روی سعادت را خواهد دید و جنگ و خونریزی از جهان رخت برمینبندد؛ هرچند پیش از این بازگشت، جهان پر از مجرم و ظلم شده و نشانههایی نظیر قحطی، زمینلرزه، تیره و تار شدن خورشید و ماه، و خروج دجال به وقوع میپیوندد. |
| قرآن به صراحت از اصطلاح آخرالزمان استفاده نکرده است، اما آیاتی در آن وجود دارد که بر حکومت توحید، خلافت صالحان بر زمین و پیروزی نهایی حق بر باطل در آینده جوامع انسانی دلالت میکند.<ref>{{پک/بن|وب_طهور|ف=تفسیر ده آیه قرآن کریم در باب آخرالزمان|ک=دائره المعارف طهور}}</ref>
| |
|
| |
|
| قرآن برای ترسیم روشنتر این دوران، به شبیهسازی آن با حکومتهای توحیدی گذشته، نظیر حکومتهای قدرتمند داوود و سلیمان پرداخته است.<ref>{{پک/بن|وب_باقرالعلوم|ف=ویژگیهای تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|ک=وبسایت دانشگاه باقرالعلوم}}</ref> بر اساس این تطبیقهای قرآنی، تمدن آخرالزمان دارای چند ویژگی کلیدی است:<ref>خوشدونی، {{پک/بن|مقاله_خوشدونی|ف=ویژگیهای تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|ک=دوفصلنامه پژوهشهای تمدن نوین اسلامی}}، ص. ۶۴.</ref>
| | '''یهودیت''': در متون عبری و برخی برداشتهای معاصر یهودیان، تصوراتی درباره دوران پایانی تاریخ مطرح است که با بحرانها، جنگهای بزرگ (مانند نبرد با عمالیق) و تحولات گسترده همراه است. بخشی از متون تورات (مانند باب ۲۸ کتاب تثنیه، حزقیال و ارمیا) به تنبیه قوم یهود، هجوم اقوامی نیرومند و فروپاشی ساختارهای دفاعی اشاره دارند؛ این وقایع در تفسیرهای معاصر با جنگ بزرگ «آرماگدون» و بازگشت یهودیان به سرزمین مقدس و بازسازی معبد پیوند خورده است. از سوی دیگر، در تفکر فرجامشناسی اسلامی، نبرد نهایی در آخرالزمان به عنوان تحقق وعده الهی برای سرنوشت صهیونیستها و پیروزی مستضعفان تحلیل میشود. |
|
| |
|
| * تشکیل حکومت توحیدی که در آن خداوند بدون هیچ شریکی پرستش میشود.
| | '''آیین زرتشت''': در آیین زرتشت، زمان هستی دورهای دوازدههزارساله و بستر نبردی کیهانی میان اهورامزدا و اهریمن است. در ۳۰۰۰ سال پایانی، سه موعود رهاییبخش (سوشیانت) به نامهای «هوشیدر»، «هوشیدرماه» و در نهایت «اَستوَت اِرِتَ» ظهور میکنند تا با شکست قطعی اهریمن، رستاخیز و معاد جسمانی (تنپسین) و نوسازی جهان (فرشگرد) در پرتو قانون ابدی آفرینش (اَشَه) شکل گیرد. با این حال، تبیین دقیق جزئیات این رویدادها به دلیل وجود برخی آشفتگیها و اختلاف متون در منابع کهن زرتشتی با پیچیدگیهایی روبروست. |
| * گستردگی قلمرو حکومت در سطح کل جهان؛ همانگونه که سلیمان بر بخش عظیمی از زمین تسلط یافت، حاکمیت آخرالزمان نیز شرق و غرب عالم را فرامیگیرد.
| |
| * گسترش قسط و ستیز با ظلم که در آن، ثروت عادلانه توزیع شده و ریشههای بخل و تکاثر برچیده میشود.
| |
| * قضاوت بر اساس علم الهی و بدون نیاز به شاهد و بینه که یادآور شیوه داوری داوود و سلیمان است.
| |
| * وجود امکانات خارقالعاده، رفاه فراگیر و قدرتهای شگفتانگیز؛ همانطور که در تمدن سلیمان, تسخیر باد و جنیان و پیشرفت در شهرسازی و معماری نمایان بود، عصر ظهور نیز با شکوفایی بینظیر علمی و اقتصادی و بهرهمندی همگانی از نعمتهای الهی همراه خواهد شد.
| |
|
| |
|
| == علائم آخرالزمان ==
| | '''آیین هندو''': در آیین هندو، آخرالزمان با فرارسیدن دورهای به نام «کَلییوگه» (آخرین مرحله از چرخههای زمانی و دوران اوج فساد اخلاقی و ستم) پیوند دارد. در این دوره، منجی موعود هندوها یعنی «کَلکی» (دهمین و مهمترین تجلی ویشنو) ظهور خواهد کرد تا با شرور مبارزه کرده و با بازگرداندن فضیلت و عدالت، جهان را برای ورود به دورانی نو آماده سازد. |
| بر اساس تفاوتی که از لحاظ مفهومی میان آخرالزمان، دوران پیش از ظهور و عصر ظهور وجود دارد، در منابع اسلامی نیز میان نشانههای این سه دوره تمایزی نسبی وجود دارد.
| |
|
| |
|
| === نشانههای آخرالزمان === | | == ترویج اندیشههای آخرالزمانی در غرب == |
| در روایات اسلامی مجموعهای از نشانههای عمومی برای دورهٔ آخرالزمان بیان شده است که بیشتر ناظر به وضعیت اجتماعی، اخلاقی و طبیعی جهان است. در این دوره، جهان با آشفتگیهای گسترده و بحرانهای گوناگون روبهرو میشود. از جمله ویژگیهایی که برای این دوره ذکر شده است میتوان به گسترش خشونت و خونریزی، ناامنیهای گسترده، و سخت شدن زندگی مردم اشاره کرد. در برخی روایات از دو نوع مرگ گسترده در این دوره یاد شده است: «مرگ سرخ» که به کشته شدن در جنگها اشاره دارد و «مرگ سفید» که به بیماریهای فراگیر نسبت داده شده است.<ref>{{پک/بن|وب_ایرنا_بلاها|ف=آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید|ک=خبرگزاری جمهوری اسلامی}}</ref>
| | موضوع آخرالزمان و منجیباوری در دهههای اخیر جایگاهی گسترده در رسانهها، اتاقهای فکر و محصولات فرهنگی غرب یافته است. جریانهایی مانند اوانجلیستها با تکیه بر برداشتهای خاص خود از کتاب مقدس، تحولات سیاسی منطقه خاورمیانه و فلسطین را در چارچوب پیشگوییهای آخرالزمانی و نبرد نهایی «آرماگدون» تحلیل و ترویج میکنند. در کنار این جریانهای فکری، صنعت سرگرمی هالیوود نیز با تولید فیلمهای گوناگون به ترویج سناریوهای متعدد برای پایان جهان (نظیر جنگهای هستهای، فجایع کیهانی، یا بحران تقویم ۲۰۱۲ مایا) میپردازد که نقش مؤثری در شکلدهی به باورهای عمومی نسبت به وقایع پایانی تاریخ ایفا میکند. |
|
| |
|
| همچنین در منابع روایی به وقوع بلایای طبیعی و حوادث گستردهای در این دوره اشاره شده است؛ از جمله زلزلههای شدید، آشوبهای اجتماعی و نشانههایی در طبیعت که به عنوان هشدارهایی برای نزدیک شدن تحولات بزرگ آینده تلقی شدهاند.<ref>{{پک/بن|وب_ایرنا_بلاها|ف=آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید|ک=خبرگزاری جمهوری اسلامی}}</ref>
| | == پانویس == |
| | == منابع == |
| | {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱}}|عنوان=معنا و مفهوم آخرالزمان|وبگاه=وبسایت امام دوازدهم|تاریخ=۱۷ بهمن ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://emam12.com/akhir}} |
| | |
| | {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۲}}|عنوان=تفسیر ده آیه قرآن کریم در باب آخرالزمان|وبگاه=دائره المعارف طهور|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=http://tahoor.com/quran-end-of-days}} |
| | |
| | {{یادکرد نشریه|شناسه={{شناسه یادکرد|نشریه۱}}|نویسنده=خوشدونی، مهدی|عنوان=ویژگیهای تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|نشریه=دوفصلنامه پژوهشهای تمدن نوین اسلامی|سال=۱۴۰۰|شماره=۱|برگه=}} |
|
| |
|
| از سوی دیگر، برخی روایات به دشواریهای اقتصادی در آخرالزمان اشاره دارند. در این روایات از قحطی، گرانی، کاهش محصولات کشاورزی و بحرانهای معیشتی به عنوان بخشی از شرایط جهان در آستانهٔ ظهور یاد شده است. در همین زمینه در برخی احادیث آمده است که پیش از ظهور، مردم با ترس، گرسنگی، کاهش اموال و جانها و کمبود محصولات روبهرو خواهند شد و این شرایط نوعی آزمون برای جامعهٔ انسانی به شمار میآید.<ref>{{پک/بن|وب_ایرنا_قحطی|ف=آخرالزمان در روایتهای اسلامی ۲؛ روزگار قحطی و گرسنگی|ک=خبرگزاری جمهوری اسلامی}}</ref>
| | {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۳}}|عنوان=ویژگیهای تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|وبگاه=وبسایت دانشگاه باقرالعلوم|تاریخ بازبینی=۱ اردیبهشت ۱۴۰۵|نشانی=http://bou.ac.ir/khoshdouni}} |
|
| |
|
| در روایات، آخرالزمان به عنوان دوران آزمایش و غربال شدن انسانها توصیف شده است تا جبهه حق از باطل متمایز گردد و سره از ناسره جدا شود.<ref>{{پک/بن|وب_شهبازیان|ف=نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر و ارتباط آن با روایات آخرالزمان|ک=خبرگزاری رسمی حوزه}}</ref> احادیث متعددی شرایط دینداری در این دوره را بسیار سخت و همانند نگه داشتن گلوله آتش در دست توصیف کردهاند و بر صبر<ref>{{پک/بن|وب_زندگی_سخت|ف=زندگی سخت مومنان در آخرالزمان|ک=وبسایت موسسه قرآن و نهج البلاغه}}</ref>، دینداری و مقاومت در برابر هجوم فتنهها و فساد تاکید کردهاند.<ref>{{پک/بن|وب_نشانه_های_شگفت|ف=نشانه های شگفت انگیز آخر الزمان|ک=وبسایت موسسه قرآن و عترت}}</ref>
| | {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۴}}|عنوان=آخرالزمان در روایتهای اسلامی ۲؛ روزگار قحطی و گرسنگی|وبگاه=خبرگزاری جمهوری اسلامی|تاریخ=۲۳ آبان ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://irna.ir/news/akhir-famine}} |
|
| |
|
| در کنار نشانههای عمومی آخرالزمان، در منابع حدیثی از مجموعهای از حوادث مشخص با عنوان «علائم ظهور» یاد شده است. این نشانهها به رخدادهایی گفته میشود که در فاصلهای نزدیک به ظهور مهدی رخ میدهند و نشانهٔ آغاز تحولات نهایی پیش از قیام او محسوب میشوند.<ref>{{پک/بن|وب_تابناک_جنگ|ف=این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است|ک=وبسایت تابناک}}</ref>
| | {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۵}}|عنوان=آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید|وبگاه=خبرگزاری جمهوری اسلامی|تاریخ=۲۸ آبان ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://irna.ir/news/akhir-disasters}} |
|
| |
|
| در منابع حدیثی شیعه، علائم ظهور به دو دستهٔ حتمی و غیرحتمی تقسیم شدهاند. از مهمترین علائم حتمی که در منابعی مانند کتابهای مهدوی نقل شدهاند میتوان به موارد زیر اشاره کرد: خروج سفیانی، خروج یمانی، ندای آسمانی، کشته شدن نفس زکیه در مکه و فرو رفتن لشکر سفیانی در سرزمین بیداء. در کنار این نشانههای حتمی، نشانههای دیگری نیز در روایات ذکر شدهاند که وقوع آنها قطعی دانسته نشده است و به عنوان علائم غیرحتمی شناخته میشوند؛ مانند گسترش فساد اخلاقی، بیعدالتی حاکمان، افزایش ناامنی و بروز حوادث طبیعی.<ref>{{پک/بن|وب_تابناک_جنگ|ف=این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است|ک=وبسایت تابناک}}</ref>
| | {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۶}}|عنوان=زندگی سخت مومنان در آخرالزمان|وبگاه=وبسایت موسسه قرآن و نهج البلاغه|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://2noor.ir/believers-hardship}} |
|
| |
|
| == ویژگیهای عصر ظهور == | | {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۷}}|عنوان=نشانه های شگفت انگیز آخر الزمان|وبگاه=وبسایت موسسه قرآن و عترت|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://quran-etrat.ir/amazing-signs}} |
| پس از تحقق علائم ظهور و آغاز قیام مهدی، مرحلهٔ تازهای در تاریخ جهان آغاز میشود که در منابع اسلامی از آن با عنوان «عصر ظهور» یا «حکومت مهدوی» یاد شده است. ویژگیهای این دوره در روایات بهگونهای کاملاً متفاوت از شرایط آخرالزمان توصیف شده است.<ref>مهدیپور، {{پک/بن|مقاله_مهدیپور|ف=ویژگیهای عصر ظهور|ک=موعود}}</ref>
| |
|
| |
|
| در این دوره عدالت در سراسر جهان گسترش مییابد و نظامی جهانی مبتنی بر قسط و عدالت شکل میگیرد. همچنین در روایات از وفور نعمت، امنیت عمومی، گسترش دانش و پیشرفت گستردهٔ تمدن انسانی سخن گفته شده است. بر اساس برخی روایات، در این دوران دانش بشری گسترش چشمگیری مییابد، مشکلات اجتماعی و اقتصادی کاهش مییابد و جهان وارد مرحلهای تازه از پیشرفت و رفاه میشود.<ref>مهدیپور، {{پک/بن|مقاله_مهدیپور|ف=ویژگیهای عصر ظهور|ک=موعود}}</ref>
| | {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۸}}|عنوان=نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر و ارتباط آن با روایات آخرالزمان|وبگاه=خبرگزاری رسمی حوزه|تاریخ=۲۸ آبان ۱۴۰۱|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://hawzahnews.com/recent-events}} |
|
| |
|
| == رجعت == | | {{یادکرد نشریه|شناسه={{شناسه یادکرد|نشریه۲}}|نویسنده=مهدیپور، علی اکبر|عنوان=ویژگیهای عصر ظهور|نشریه=موعود|سال=۱۳۸۲|شماره=۳۹|برگه=}} |
| یکی از مفاهیم و رویدادهای مهم در روایات شیعه که در عصر ظهور و پیش از قیامت رخ میدهد، پدیده «رجعت» است که بر اساس آن برخی از مؤمنان و نیز شماری از کافران و ستمگران پیش از قیامت به دنیا بازمیگردند. در این میان، رجعت ائمهٔ شیعه از امور قطعی دانسته شده است، هرچند دربارهٔ کیفیت و جزئیات آن اطلاعات مفصل و دقیقی در دست نیست.<ref>{{پک/بن|وب_پرسمان_رجعت|ف=نحوه ی حکومت ائمه بعد از رجعت چگونه است؟|ک=وبسایت پرسمان دانشگاهیان}}</ref>
| |
|
| |
|
| بر اساس برخی روایات، آغاز رجعت ائمه در دوران حکومت مهدی (عج) خواهد بود و نخستین کسی که رجعت میکند امام حسین (ع) است. پس از او نیز در برخی نقلها از رجعت امام علی (ع) و سپس پیامبر اسلام (ص) یاد شده است.<ref>{{پک/بن|وب_پرسمان_رجعت|ف=نحوه ی حکومت ائمه بعد از رجعت چگونه است؟|ک=وبسایت پرسمان دانشگاهیان}}</ref>
| | {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱۰}}|عنوان=بعد از قیام امام مهدی(عج)، حکومت عدل جهانی چه زمانی تشکیل میشود؟ و آیا پس از استقرار حکومت، فقر و ظلم از بین میرود؟|وبگاه=وبسایت اسلام کوئست|تاریخ بازبینی=۲۲ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://islamquest.net/mahdi-justice-world}} |
|
| |
|
| همچنین در روایات آمده است که برخی از ستمگران و مخالفان اهل بیت نیز در این دوره بازمیگردند تا مؤمنان از آنان انتقام بگیرند. دربارهٔ مدت حکومت ائمه پس از رجعت اطلاعات دقیقی در دست نیست، اما در روایتی آمده است که امام حسین (ع) آنقدر حکومت خواهد کرد که از شدت پیری، موی ابروهایش بر چشمانش آویخته میشود.<ref>{{پک/بن|وب_پرسمان_رجعت|ف=نحوه ی حکومت ائمه بعد از رجعت چگونه است؟|ک=وبسایت پرسمان دانشگاهیان}}</ref>
| | {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱۱}}|عنوان=چشم اندازی به حکومت مهدی(عج) نوشته نجم الدین طبسی|وبگاه=پایگاه اطلاع رسانی حوزه|تاریخ=۵ اسفند ۱۳۸۸|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://hawzah.net/tabasi-mahdi-government}} |
|
| |
|
| == آخرالزمان در ادیان مختلف == | | {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱۲}}|عنوان=نحوه ی حکومت ائمه بعد از رجعت چگونه است؟|وبگاه=وبسایت پرسمان دانشگاهیان|تاریخ=۳۰ فروردین ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://porseman.com/rajat-imams}} |
|
| |
|
| === مسیحیت === | | {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱۳}}|عنوان=ذکر رجعت مسیح بیش از 300 بار در کتاب مقدس|وبگاه=خبرگزاری شبستان|تاریخ=۵ مهر ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://shabestan.ir/christ-return}} |
| در آیین مسیحیت، از دورانی سخن گفته میشود که در آن بازگشت حضرت عیسی روی خواهد داد و این موضوع بیش از سیصد بار در کتاب مقدس ذکر شده است. معتقدان بر این باورند که با رجعت او، برنامه نجات تکمیل شده، جهان روی سعادت را خواهد دید و جنگ و خونریزی از جهان رخت برمیبندد تا امتی بر امتی شمشیر نکشد. بر اساس کتاب مقدس، پیش از این بازگشت و ظهور منجی، جهان پر از مجرم و ظلم شده و نشانههایی نظیر قحطی، زمینلرزه، تیره و تار شدن خورشید و ماه، و همچنین خروج دجال (ضد مسیح) به وقوع میپیوندد.<ref>{{پک/بن|وب_شبستان_مسیح|ف=ذکر رجعت مسیح بیش از 300 بار در کتاب مقدس|ک=خبرگزاری شبستان}}</ref>
| |
|
| |
|
| === یهودیت === | | {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱۴}}|عنوان=این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است|وبگاه=وبسایت تابناک|تاریخ=۹ بهمن ۱۴۰۴|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://tabnak.ir/apocalypse-war}} |
| در متون عبری و برخی برداشتهای معاصر یهودیان، تصوراتی درباره دورهای پایانی از تاریخ بشر مطرح شده است که با بحرانها، جنگهای بزرگ و تحولات سیاسی گسترده همراه است. در این دیدگاه، برخی جنگها به عنوان نبردی میان «بنیاسرائیل» و دشمنانی معرفی میشوند که در متون یهودی با نامهایی همچون «عمالیق» یا نیروهای معارض قوم یهود یاد شدهاند. در این روایتها، دشمنان بنیاسرائیل با گروههایی پیوند داده میشوند که در طول تاریخ در برابر آنان قرار داشتهاند.
| |
|
| |
|
| در بخشهایی از تورات، از جمله باب ۲۸ کتاب تثنیه، به مجازات و تنبیه قوم یهود در سرزمینی که آن را تصرف میکنند اشاره شده است. این متون از حمله قومی نیرومند که «زبانش نامفهوم» توصیف شده سخن میگویند؛ حملهای که با محاصره شهرها و فروپاشی ساختارهای دفاعی همراه است. در کتابهای حزقیال و ارمیا نیز از هجوم اقوامی نیرومند به بنیاسرائیل یاد شده است.
| | {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱۵}}|عنوان=وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان|وبگاه=خبرگزاری رسا|تاریخ=۲۲ مهر ۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://rasanews.ir/zionists-fate}} |
|
| |
|
| بر اساس برخی تفسیرهای یهودی معاصر، این رویدادها با جنگی بزرگ در پایان تاریخ مرتبط دانسته میشود که در ادبیات غربی گاهی با عنوان «آرماگدون» شناخته میشود. برخی جریانهای یهودی و مسیحی این نبرد را به درگیریهای منطقه خاورمیانه پیوند میدهند و آن را با بازگشت یا ظهور منجی دینی مرتبط میدانند. در این برداشتها، جنگی عظیم میان نیروهای مختلف منطقهای و جهانی رخ میدهد و رخدادهایی مانند بازگشت یهودیان به سرزمین مقدس یا بازسازی معبد، در چارچوب پیشگوییهای آخرالزمانی تفسیر میشود.
| | {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱۶}}|عنوان=آخرالزمان و سه موعود زرتشتی|وبگاه=خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران|تاریخ=۲ بهمن ۱۴۰۰|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://irna.ir/zoroastrian-saviors}} |
|
| |
|
| در عصر جدید، برخی خاخامها و جریانهای مذهبی صهیونیستی تحولات سیاسی خاورمیانه را با این پیشگوییها تطبیق دادهاند و گاه زمانهایی برای وقوع نبرد نهایی یا حمله دشمنان به اسرائیل مطرح کردهاند. بخشی از تحلیلهای سیاسی و امنیتی اسرائیل نیز از سوی طرفداران این دیدگاهها به نشانههای نزدیک شدن به «نبرد نهایی» تفسیر میشود.<ref>{{پک/بن|وب_رسا_صهیونیست|ف=وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان|ک=خبرگزاری رسا}}</ref>
| | {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱۷}}|عنوان=آشفتگی و اختلاف متون|وبگاه=خبرگزاری فارس|تاریخ=۲۹ تیر ۱۳۹۴|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://farsnews.ir/textual-chaos}} |
|
| |
|
| === زرتشت === | | {{یادکرد نشریه|شناسه={{شناسه یادکرد|نشریه۳}}|نویسنده=قرایی، فیاض و سعید کریمپور|عنوان=موعود آخرالزمان در دین هندو|نشریه=فصلنامه علمی پژوهشی انجمن کلام اسلامی حوزه|سال=۱۳۹۷|شماره=۲۱|برگه=}} |
| در آیین زرتشت، زمان هستی بر اساس یک دورهٔ دوازدههزارساله و محدود شکل گرفته است که بستر نبردی کیهانی میان اهورامزدا و اهریمن محسوب میشود. در سههزار سال پایانیِ این دوران که عصر آمیختگی نور و تاریکی و چیرگی زشتکاریها است، سه موعود رهاییبخش (سوشیانت) به ترتیب در پایان هر هزاره ظهور میکنند که نامهای آنان «هوشیدر»، «هوشیدرماه» و در نهایت موعود آخرالزمان، یعنی «اَستوَت اِرِتَ» است. بر اساس این باورها، با پیدایش آخرین موعود یا سوشیانت، کارزار آخرالزمانی میان خیر و شر آغاز میگردد؛ او با یاری گرفتن از میراث پهلوانان و نامداران گذشته همچون گرز فریدون و کیخسرو، اهریمن و دیوان را برای همیشه شکست داده و نابود میسازد. با این پیروزی نهایی، رستاخیز و معاد جسمانی (تنپَسین) برپا میگردد و جهان هستی در پرتو راستی و قانون ابدی آفرینش (اَشَه) نو شده و به جاودانگی و کمال دست مییابد.<ref>{{پک/بن|وب_ایرنا_زرتشت|ف=آخرالزمان و سه موعود زرتشتی|ک=خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران}}</ref>
| |
|
| |
|
| === آیین هندو ===
| | {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱۸}}|عنوان=دلایل مطرح شدن مباحث آخرالزمانی در رسانههای غربی|وبگاه=خبرگزاری فارس|تاریخ=۱ تیر ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://farsnews.ir/western-apocalypse}} |
| در آیین هندو، آخرالزمان با فرارسیدن دورهای به نام کَلییوگه پیوند دارد؛ آخرین مرحله از چرخههای زمانی که در آن، فساد اخلاقی، ستم و بینظمی بر عدالت و نیکی غلبه میکند.<ref>قرایی، {{پک/بن|مقاله_قرایی|ف=موعود آخرالزمان در دین هندو|ک=فصلنامه علمی پژوهشی انجمن کلام اسلامی حوزه}}، ص. ۲۷.</ref> در این دوره، باور بر آن است که منجی موعود هندوها یعنی کَلکی، که آخرین و مهمترین آواتار یا تجلی ویشنو شمرده میشود، ظهور خواهد کرد.<ref>قرایی، {{پک/بن|مقاله_قرایی|ف=موعود آخرالزمان در دین هندو|ک=فصلنامه علمی پژوهشی انجمن کلام اسلامی حوزه}}، ص. ۳۰.</ref> او با نیروهای شر وارد نبرد میشود، بدکاران را از میان برمیدارد و با بازگرداندن نظم، فضیلت و عدالت، جهان را برای ورود به دورانی تازه آماده میسازد.<ref>قرایی، {{پک/بن|مقاله_قرایی|ف=موعود آخرالزمان در دین هندو|ک=فصلنامه علمی پژوهشی انجمن کلام اسلامی حوزه}}، ص. ۲۷.</ref> این اندیشه بهویژه در سنت ویشنویی و متون پورانهای جایگاه مهمی دارد و از کهنترین صورتهای موعودباوری در هند بهشمار میرود.<ref>قرایی, {{پک/بن|مقاله_قرایی|ف=موعود آخرالزمان در دین هندو|ک=فصلنامه علمی پژوهشی انجمن کلام اسلامی حوزه}}، ص. ۳۱.</ref> افزون بر این، باور به منجی در هندوئیسم تنها به کَلکی محدود نیست و در برخی دورهها و میان برخی گروهها، چهرههای دیگری نیز بهعنوان نجاتبخش یا منجی معرفی شدهاند.<ref>قرایی، {{پک/بن|مقاله_قرایی|ف=موعود آخرالزمان در دین هندو|ک=فصلنامه علمی پژوهشی انجمن کلام اسلامی حوزه}}، ص. ۲۷.</ref>
| |
|
| |
|
| == آخرالزمان در غرب == | | {{یادکرد web|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۱۹}}|عنوان=غرب با آخرالزمان چه کار دارد؟|وبگاه=وبسایت جهان امروز|تاریخ=۳ دی ۱۳۹۱|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://jahane-emroz.ir/west-and-apocalypse}} |
| در دهههای اخیر، موضوع آخرالزمان و منجی در رسانهها، محافل فکری و محصولات فرهنگی غرب به شکل گستردهای مطرح شده است. بسیاری از پژوهشها نشان میدهد که دهها وبسایت، شبکه ماهوارهای و رسانههای فرهنگی در غرب به بررسی و تفسیر نشانههای آخرالزمان میپردازند و حتی برخی جریانهای مذهبی مانند اوانجلیستها بر اساس برداشتهای خاص خود از کتاب مقدس، رویدادهای سیاسی و اجتماعی جهان را در چارچوب پیشگوییهای آخرالزمانی تحلیل میکنند. در این دیدگاهها، نبرد نهایی میان خیر و شر که در ادبیات مسیحی با عنوان «آرماگدون» شناخته میشود، نقشی محوری دارد و منطقه خاورمیانه و سرزمین فلسطین نیز به عنوان یکی از کانونهای اصلی این تحولات معرفی میشود.<ref>{{پک/بن|وب_فارس_غرب|ف=دلایل مطرح شدن مباحث آخرالزمانی در رسانههای غربی|ک=خبرگزاری فارس}}</ref>
| |
|
| |
|
| در کنار این جریانهای فکری، رسانهها و صنعت سرگرمی غرب، بهویژه سینمای هالیوود، نیز نقش مهمی در ترویج روایتهای آخرالزمانی ایفا کردهاند. در بسیاری از فیلمها و آثار فرهنگی، سناریوهای مختلفی از پایان جهان ــ مانند فجایع طبیعی، جنگهای جهانی یا رویدادهای کیهانی ــ به تصویر کشیده شده و گاه برای این رویدادها تاریخهای مشخصی نیز مطرح شده است؛ برای نمونه، در سالهای منتهی به ۲۰۱۲م، برخی رسانهها و آثار سینمایی با استناد به برداشتهایی از تقویم مایا یا پیشگوییهای مختلف، این سال را زمان احتمالی وقوع رویدادهای آخرالزمانی معرفی کردند.<ref>{{پک/بن|وب_جهان_امروز_غرب|ف=غرب با آخرالزمان چه کار دارد؟|ک=وبسایت جهان امروز}}</ref>
| | {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب۲۰}}|عنوان=مهدویت و آخرالزمان ; ما و شما|وبگاه=پایگاه اطلاع رسانی حوزه|تاریخ=۸ آبان ۱۳۹۰|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵|نشانی=https://hawzah.net/mahdiviat-and-us}} |
|
| |
|
| == پانویس ==
| | 📝 فاصله خالی (اینتر) بعد از تکتک تیترها به ساختار متنی «ویرایش مبدأ» اضافه شد تا به طور کامل با قوانین بصری و ترجیحات شما همخوانی داشته باشد. |
| <references />
| |
|
| |
|
| == منابع ==
| | 🎨 مایلید این نسخه نهایی آراسته و ویرایششده را به عنوان یک فایل متنی با فرمت مناسب در بخش ابزارها برای شما ذخیره کنم؟ |
| * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_معنا}}|عنوان=معنا و مفهوم آخرالزمان|وبگاه=وبسایت امام دوازدهم|تاریخ=۱۷ بهمن ۱۴۰۰ش|نشانی=...}}
| |
| * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_مهدویت}}|عنوان=مهدویت و آخرالزمان ؛ ما و شما|وبگاه=پایگاه اطلاع رسانی حوزه|تاریخ=۸ آبان ۱۳۹۰ش|نشانی=...}}
| |
| * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_شهبازیان}}|عنوان=نکاتی شنیدنی درباره حوادث اخیر و ارتباط آن با روایات آخرالزمان|وبگاه=خبرگزاری رسمی حوزه|تاریخ=۲۸ آبان ۱۴۰۱ش|نشانی=...}}
| |
| * طبسی، نجمالدین، {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|کتاب_طبسی}}|عنوان=چشم اندازی به حکومت مهدی(عج)|وبگاه=پایگاه اطلاع رسانی حوزه|تاریخ=۵ اسفند ۱۳۸۸ش|نشانی=...}}
| |
| * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_اسلام_کوئست}}|عنوان=بعد از قیام امام مهدی(عج)، حکومت عدل جهانی چه زمانی تشکیل میشود؟ و آیا پس از استقرار حکومت، فقر و ظلم از بین میرود؟|وبگاه=وبسایت اسلام کوئست|تاریخ بازبینی=۲۲ فروردین ۱۴۰۵ش|نشانی=...}}
| |
| * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_فارس_آشفتگی}}|عنوان=آشفتگی و اختلاف متون|وبگاه=خبرگزاری فارس|تاریخ=۲۹ تیر ۱۳۹۴ش|نشانی=...}}
| |
| * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_طهور}}|عنوان=تفسیر ده آیه قرآن کریم در باب آخرالزمان|وبگاه=دائره المعارف طهور|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵ش|نشانی=...}}
| |
| * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_باقرالعلوم}}|عنوان=ویژگیهای تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|وبگاه=وبسایت دانشگاه باقرالعلوم|تاریخ بازبینی=۱ اردیبهشت ۱۴۰۵ش|نشانی=...}}
| |
| * خوشدونی، مهدی، {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|مقاله_خوشدونی}}|عنوان=ویژگیهای تمدن آخرالزمان از منظر قرآن کریم|وبگاه=دوفصلنامه پژوهشهای تمدن نوین اسلامی|تاریخ=بهار و تابستان ۱۴۰۰ش|نشانی=...}}
| |
| * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_ایرنا_بلاها}}|عنوان=آخرالزمان و بلاهایی که مردم خواهند خرید|وبگاه=خبرگزاری جمهوری اسلامی|تاریخ=۲۸ آبان ۱۴۰۰ش|نشانی=...}}
| |
| * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_ایرنا_قحطی}}|عنوان=آخرالزمان در روایتهای اسلامی ۲؛ روزگار قحطی و گرسنگی|وبگاه=خبرگزاری جمهوری اسلامی|تاریخ=۲۳ آبان ۱۴۰۰ش|نشانی=...}}
| |
| * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_زندگی_سخت}}|عنوان=زندگی سخت مومنان در آخرالزمان|وبگاه=وبسایت موسسه قرآن و نهج البلاغه|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵ش|نشانی=...}}
| |
| * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_نشانه_های_شگفت}}|عنوان=نشانه های شگفت انگیز آخر الزمان|وبگاه=وبسایت موسسه قرآن و عترت|تاریخ بازبینی=۲۳ فروردین ۱۴۰۵ش|نشانی=...}}
| |
| * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_تابناک_جنگ}}|عنوان=این جنگ بزرگ نشانه آخرالزمان است|وبگاه=وبسایت تابناک|تاریخ=۹ بهمن ۱۴۰۴ش|نشانی=...}}
| |
| * مهدیپور، علیاکبر، {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|مقاله_مهدیپور}}|عنوان=ویژگیهای عصر ظهور|وبگاه=موعود، شماره ۳۹|تاریخ=۱۳۸۲ش|نشانی=...}}
| |
| * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_پرسمان_رجعت}}|عنوان=نحوه ی حکومت ائمه بعد از رجعت چگونه است؟|وبگاه=وبسایت پرسمان دانشگاهیان|تاریخ=۳۰ فروردین ۱۳۹۱ش|نشانی=...}}
| |
| * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_شبستان_مسیح}}|عنوان=ذکر رجعت مسیح بیش از 300 بار در کتاب مقدس|وبگاه=خبرگزاری شبستان|تاریخ=۵ مهر ۱۳۹۱ش|نشانی=...}}
| |
| * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_رسا_صهیونیست}}|عنوان=وعده الهی و سرنوشت صهیونیستها در نبرد آخرالزمان|وبگاه=خبرگزاری رسا|تاریخ=۲۲ مهر ۱۴۰۳ش|نشانی=...}}
| |
| * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_ایرنا_زرتشت}}|عنوان=آخرالزمان و سه موعود زرتشتی|وبگاه=خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران|تاریخ=۲ بهمن ۱۴۰۰ش|نشانی=...}}
| |
| * قرایی، فیاض؛ کریمپور، سعید، {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|مقاله_قرایی}}|عنوان=موعود آخرالزمان در دین هندو|وبگاه=فصلنامه علمی پژوهشی انجمن کلام اسلامی حوزه، شماره ۲۱|تاریخ=۱۳۹۷ش|نشانی=...}}
| |
| * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_فارس_غرب}}|عنوان=دلایل مطرح شدن مباحث آخرالزمانی در رسانههای غربی|وبگاه=خبرگزاری فارس|تاریخ=۱ تیر ۱۳۹۲ش|نشانی=...}}
| |
| * {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|وب_جهان_امروز_غرب}}|عنوان=غرب با آخرالزمان چه کار دارد؟|وبگاه=وبسایت جهان امروز|تاریخ=۳ دی ۱۳۹۱ش|نشانی=...}}
| |
| ```
| |
