بدون خلاصۀ ویرایش |
جز ویکی سازی |
||
| خط ۲۴: | خط ۲۴: | ||
کارشناسان، خانههای سنتی ساختهشده در ایران را به سه گروه، شامل خانههای شهری، روستایی و عشایری تقسیم کردهاند. | کارشناسان، خانههای سنتی ساختهشده در ایران را به سه گروه، شامل خانههای شهری، روستایی و عشایری تقسیم کردهاند. | ||
# خانههای شهری: برخی از خانههای شهری که مختص دولتمردان و قدرتمندان بود، از معماری عالی و فضاهای متعددی برخوردار بوده است. این خانهها، بهدلیل داشتن سردرهای مجلل و آجری، به «سردر آجری» معروف بودند. در نقطۀ مقابل، خانههای شهری دیگری بودند که خاص اقشار کمدرآمد بوده و از معماری ساده و مصالح خشت و گلی برخوردار بودند که به «سردر خشتی» معروف شدند.<ref>شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، ۱۳۷۸ش، ج1، ص241.</ref> | # خانههای شهری: برخی از خانههای شهری که مختص دولتمردان و قدرتمندان بود، از معماری عالی و فضاهای متعددی برخوردار بوده است. این خانهها، بهدلیل داشتن سردرهای مجلل و آجری، به «سردر آجری» معروف بودند. در نقطۀ مقابل، خانههای شهری دیگری بودند که خاص اقشار کمدرآمد بوده و از معماری ساده و مصالح خشت و گلی برخوردار بودند که به «سردر خشتی» معروف شدند.<ref>شهری، تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم، ۱۳۷۸ش، ج1، ص241.</ref> | ||
# خانههای روستایی: خانه در روستا، ارتباطی تنگاتنگ با نوع معیشت مردم دارد. خانههای روستایی، فضاهای متعددی را برای مشاغلِ رایج در روستا مانند کشاورزی، دامداری، باغداری، صنایعدستی و تولیدات دیگر دارند. در بسیاری از این خانهها، فضایی مثل ایوان، کارکردهایی متفاوت و چندمنظوره دارد.<ref>حاجیابراهیم زرگر، درآمدی بر شناخت معماری روستایی ایران، ۱۳۷۸ش، ص۱۰۴-۱۰۶.</ref> در برخی از روستاهای ایران، مانند کندوان در آذربایجان، خانهها از جنس صخره و خاک هستند. بسیاری از خانهها نیز در دل کوهها کنده شدهاند.<ref>همایون، «روستای کندوان»، ۱۳۵۶ش، ص۱۵۷-۲۱۶.</ref> گاهی، خانههای روستاییان، بهمنظور ایمن ماندن از حملۀ مهاجمان، در درون یک قلعه ساخته میشدند.<ref>صفینژاد، مونوگرافی ده طالبآباد، ۱۳۵۵ش، ص۴۶-۷۲.</ref> | # خانههای روستایی: خانه در روستا، ارتباطی تنگاتنگ با نوع معیشت مردم دارد. خانههای روستایی، فضاهای متعددی را برای مشاغلِ رایج در روستا مانند کشاورزی، دامداری، باغداری، صنایعدستی و تولیدات دیگر دارند. در بسیاری از این خانهها، فضایی مثل ایوان، کارکردهایی متفاوت و چندمنظوره دارد.<ref>حاجیابراهیم زرگر، درآمدی بر شناخت معماری روستایی ایران، ۱۳۷۸ش، ص۱۰۴-۱۰۶.</ref> در برخی از روستاهای ایران، مانند [[روستای کندوان|کندوان]] در آذربایجان، خانهها از جنس صخره و خاک هستند. بسیاری از خانهها نیز در دل کوهها کنده شدهاند.<ref>همایون، «روستای کندوان»، ۱۳۵۶ش، ص۱۵۷-۲۱۶.</ref> گاهی، خانههای روستاییان، بهمنظور ایمن ماندن از حملۀ مهاجمان، در درون یک قلعه ساخته میشدند.<ref>صفینژاد، مونوگرافی ده طالبآباد، ۱۳۵۵ش، ص۴۶-۷۲.</ref> | ||
# خانههای عشایری: در جوامع عشایری، بهدلیل سبک زندگی آنها که کوچندگی است، خانهها از جنس سیاهچادر بوده تا به آسانی و همراه با خانواده منتقل شوند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240698/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87 کریمی، «خانه»، سایت دایرهالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | # خانههای عشایری: در جوامع عشایری، بهدلیل سبک زندگی آنها که کوچندگی است، خانهها از جنس سیاهچادر بوده تا به آسانی و همراه با خانواده منتقل شوند.<ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240698/%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87 کریمی، «خانه»، سایت دایرهالمعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | ||
===مصالح ساختمانی=== | ===مصالح ساختمانی=== | ||
تعامل پیچیدۀ خانه و محیطزیست در نقاط مختلف ایران، منجر به شکلگیری تمدنهای مختلفی شده است. برای مثال، تمدنِ مناطق جنگلی ایران را میتوان «تمدن چوب» نامید؛ زیرا بنیادِ ساخت خانهها و سایر فناوریهای سنتی از چوب است. «تمدن سنگ» در مناطق کوهستانی و «تمدن خاک» نیز در مناطق مرکزی ایران به وجود آمد.<ref>کریمی، «بررسی اجمالی نظریههای گوناگون در مورد شکل کلی مسکنهای سنتی و بومی»، ۱۳۶۵ش، ص۱60-161.</ref> در برخی از مناطق دیگر مانند بلوچستان، اقلیم، نقش پررنگی در شکلگیری خانهها نداشته و خانهها از جنسهای مختلفی مانند سیاهچادر، خشت و گِل، آجر و خانههایی از نی و گل ساخته میشوند.<ref>کریمی، «بررسی اجمالی نظریههای گوناگون در مورد شکل کلی مسکنهای سنتی و بومی»، ۱۳۶۵ش، ص۱59.</ref> | تعامل پیچیدۀ خانه و محیطزیست در نقاط مختلف ایران، منجر به شکلگیری تمدنهای مختلفی شده است. برای مثال، تمدنِ مناطق جنگلی ایران را میتوان «تمدن چوب» نامید؛ زیرا بنیادِ ساخت خانهها و سایر فناوریهای سنتی از چوب است. «تمدن سنگ» در مناطق کوهستانی و «تمدن خاک» نیز در مناطق مرکزی ایران به وجود آمد.<ref>کریمی، «بررسی اجمالی نظریههای گوناگون در مورد شکل کلی مسکنهای سنتی و بومی»، ۱۳۶۵ش، ص۱60-161.</ref> در برخی از مناطق دیگر مانند بلوچستان، اقلیم، نقش پررنگی در شکلگیری خانهها نداشته و خانهها از جنسهای مختلفی مانند سیاهچادر، خشت و گِل، آجر و خانههایی از نی و گل ساخته میشوند.<ref>کریمی، «بررسی اجمالی نظریههای گوناگون در مورد شکل کلی مسکنهای سنتی و بومی»، ۱۳۶۵ش، ص۱59.</ref> | ||
