بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
==تعریف و چارچوب مفهومی== | ==تعریف و چارچوب مفهومی== | ||
روزی | روزی واژهای فارسی است که به معنای خوراک روزانه، آنچه روز به روز به کسی داده شود و قسمت او گردد، به کار رفته است.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-2 دهخدا، وبسایت واژهیاب، ذیل واژۀ «روزی».]</ref> در برخی پژوهشهای دینی گفته شده این واژه ابتدا فقط در خوراکیها استعمال شده است و سپس در معنای آن توسعه داده شده و به تمام چیزهایی که مورد بهرهبرداری انسان قرار می گیرد؛ مانند مال، موقعیت و علم بهکار میرود.<ref>طباطبایی، المیزان، ج 3، ص 141-142</ref> پژوهشگران دینی معتقدند که روزی فرزندان از سوی خداوند تضمین شده است؛ با این حال، این تضمین به این معنا نیست که انسان بدون تلاش و اقدام منتظر تأمین معاش بماند، بلکه دستیابی به این روزی مستلزم کوشش و فراهم کردن زمینههای لازم است.<ref>[https://www.hawzahnews.com/news/1093463/%D8%B1%D8%B2%D9%82-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D8%A7%D9%86%D8%A8-%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%88%D9%86%D8%AF-%D8%AA%D8%B6%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B4%D8%AF%D9 «رزق و روزی فرزندان از جانب خداوند تضمین شده است»، خبرگزاری رسمی حوزه.]</ref> | ||
==روزی فرزند در منابع دینی== | ==روزی فرزند در منابع دینی== | ||
بر پایه <span style="color:red">[[آموزههای قرآنی]]</span>، صفت <span style="color:red">[[رزاقیت]]</span> الهی شامل تمامی جنبندگان میشود. در متن <span style="color:red">[[قرآن کریم]]</span>، آیاتی وجود دارد که هراس از تنگدستی (املاق) در پی <span style="color:red">[[فرزندآوری]]</span> را نفی کرده است. <span style="color:red">[[مفسران]]</span> این دست آیات را در چارچوب باورهای اعتقادی پیرامون <span style="color:red">[[تدبیر الهی]]</span> و نظام <span style="color:red">رزق</span> تبیین کردهاند.<ref>[https://dastgheibqoba.info/%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%B9%D8%A7%D9%85-%D8%A2%DB%8C%D9%87-%DB%B1%DB%B5%DB%B1/ «سورۀ انعام آیۀ 151/ جلسۀ 94»، وبسایت مرکز نشر آثار و اندیشههای آیتالله | بر پایه <span style="color:red">[[آموزههای قرآنی]]</span>، صفت <span style="color:red">[[رزاقیت]]</span> الهی شامل تمامی جنبندگان میشود. در متن <span style="color:red">[[قرآن کریم]]</span>، آیاتی وجود دارد که هراس از تنگدستی (املاق) در پی <span style="color:red">[[فرزندآوری]]</span> را نفی کرده است. <span style="color:red">[[مفسران]]</span> این دست آیات را در چارچوب باورهای اعتقادی پیرامون <span style="color:red">[[تدبیر الهی]]</span> و نظام <span style="color:red">رزق</span> تبیین کردهاند.<ref>[https://dastgheibqoba.info/%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%B9%D8%A7%D9%85-%D8%A2%DB%8C%D9%87-%DB%B1%DB%B5%DB%B1/ «سورۀ انعام آیۀ 151/ جلسۀ 94»، وبسایت مرکز نشر آثار و اندیشههای آیتالله دستغیب.]</ref> برخی پژوهشگران دینی با استناد به آموزههای قرآنی، روزی فرزند را در چارچوب باور به خالقیت و رزاقیت خداوند تفسیر میکنند. بر پایهٔ این دیدگاه، آفرینش و فرزندآوری به ارادهٔ الهی نسبت داده میشود و تأمین روزی نیز بخشی از تدبیر الهی به شمار میآید؛ با این حال، تحقق آن مستلزم بهرهگیری انسان از عقل، دانش، تجربه و تلاش فردی است. در این چارچوب، افزایش باور دینی به رزاقیت خداوند میتواند در نگرش به فرزندآوری و کاهش نگرانیهای مرتبط با تأمین معیشت نقش داشته باشد<ref>«از نقش باورهای دینی تا استدلالهای اخلاقی برای فرزندآوری»، وبسایت خبرگزاری ایسنا.</ref> | ||
این گزارهها در پژوهشهای <span style="color:red">[[حدیثشناسی]]</span> و <span style="color:red">[[اخلاق اسلامی]]</span>، عمدتاً بهمثابه بازتابی از نگرشهای ارزشی-مذهبی به [[نهاد خانواده]] تحلیل میشوند و لزوماً بهعنوان مدلهای <span style="color:red">[[اقتصاد کلان]]</span> یا دستورالعملهای <span style="color:red">[[سیاستگذاری عمومی]]</span> در نظر گرفته نمیشوند.<ref>عمارلو، «نقش روزی حلال در تحکیم خانواده با محوریت فرزندآوری»، 1402ش، ص17-19.</ref> | |||
==بازتاب فرهنگی و اجتماعی روزی فرزند== | ==بازتاب فرهنگی و اجتماعی روزی فرزند== | ||
در <span style="color:red">[[فرهنگ عامه]]</span> و <span style="color:red">[[ادبیات شفاهی]]</span> ایران، مفهوم روزی فرزند با <span style="color:red">[[ضربالمثل]]</span>ها، باورهای عامیانه و روایتهای روزمره پیوندی دیرینه دارد.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C دهخدا، وبسایت واژهیاب، ذیل واژۀ «روزی»].</ref> در این انگارهها، فرزند از یکسو بهمثابه عامل فزایندۀ <span style="color:red">برکت</span> و از سوی دیگر بهعنوان یک تعهّد معیشتی پرهزینه بازنمایی میشود. <span style="color:red">[[مطالعات فرهنگی]]</span> حاکی از آن است که این ادراکات در گذار از دورههای مختلف تاریخی و تحت تأثیر متغیرهای <span style="color:red">اقتصادی و اجتماعی</span> دچار تطور و تغییر شدهاند.<ref>[https://www.irna.ir/news/85456727/ «تأثیر فرهنگ بر فرزندآوری بیش از مسائل اقتصادی است»، خبرگزاری ایرنا].</ref> | در <span style="color:red">[[فرهنگ عامه]]</span> و <span style="color:red">[[ادبیات شفاهی]]</span> ایران، مفهوم روزی فرزند با <span style="color:red">[[ضربالمثل]]</span>ها، باورهای عامیانه و روایتهای روزمره پیوندی دیرینه دارد.<ref>[https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C دهخدا، وبسایت واژهیاب، ذیل واژۀ «روزی»].</ref> در این انگارهها، فرزند از یکسو بهمثابه عامل فزایندۀ <span style="color:red">برکت</span> و از سوی دیگر بهعنوان یک تعهّد معیشتی پرهزینه بازنمایی میشود. <span style="color:red">[[مطالعات فرهنگی]]</span> حاکی از آن است که این ادراکات در گذار از دورههای مختلف تاریخی و تحت تأثیر متغیرهای <span style="color:red">اقتصادی و اجتماعی</span> دچار تطور و تغییر شدهاند.<ref>[https://www.irna.ir/news/85456727/ «تأثیر فرهنگ بر فرزندآوری بیش از مسائل اقتصادی است»، خبرگزاری ایرنا].</ref> | ||
