زهرا غلامی (بحث | مشارکت‌ها)
ابرابزار
زهرا غلامی (بحث | مشارکت‌ها)
 
خط ۴۰: خط ۴۰:
بلوغ زودرس به دو نوع اصلی مرکزی و محیطی تقسیم می‌شود:
بلوغ زودرس به دو نوع اصلی مرکزی و محیطی تقسیم می‌شود:
* بلوغ زودرس مرکزی، ریشهٔ مغزی دارد. از مهم‌ترین علل آن می‌توان به تومورهای مغزی، آسیب‌های تروماتیک مغز و پرتودرمانی ناحیهٔ سر اشاره کرد. این نوع بلوغ موجب افزایش ترشح هورمون‌های تخمدان، بیضه‌ها و غدد آدرنال می‌شود.<ref>[https://drdr.ir/mag/early-puberty-in-girls/ «بلوغ زودرس دختران چیست و چرا رخ می‌دهد؟»، وب‌سایت دکتر دکتر.]</ref>
* بلوغ زودرس مرکزی، ریشهٔ مغزی دارد. از مهم‌ترین علل آن می‌توان به تومورهای مغزی، آسیب‌های تروماتیک مغز و پرتودرمانی ناحیهٔ سر اشاره کرد. این نوع بلوغ موجب افزایش ترشح هورمون‌های تخمدان، بیضه‌ها و غدد آدرنال می‌شود.<ref>[https://drdr.ir/mag/early-puberty-in-girls/ «بلوغ زودرس دختران چیست و چرا رخ می‌دهد؟»، وب‌سایت دکتر دکتر.]</ref>
* بلوغ زودرس محیطی ریشهٔ مغزی ندارد و ناشی از اختلال در غدد محیطی بدن مانند غدد فوق‌کلیوی، غدهٔ هیپوفیز، تخمدان‌ها یا بیضه‌ها است.<ref>[https://urologykarami.com/بلوغ-زودرس-چیست؟-علایم،-دلایل،-تشخیص-و/ کرمی، «بلوغ زودرس چیست؟ علائم، دلایل، تشخیص و درمان»، وب‌سایت ارولوژی کرمی.]</ref> این اختلالات موجب ترشح زودهنگام و بیش‌ازحد استروژن و تستوسترون شده و در نتیجه، نشانه‌های بلوغ را بدون فعال‌شدن محور مرکزی مغزی به وجود می‌آورند.<ref>[https://iranlab.net/بلوغ-زودرس/ «پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وب‌سایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران.]</ref>
* بلوغ زودرس محیطی، ریشهٔ مغزی ندارد و ناشی از اختلال در غدد محیطی بدن مانند غدد فوق‌کلیوی، غدهٔ هیپوفیز، تخمدان‌ها یا بیضه‌ها است.<ref>[https://urologykarami.com/بلوغ-زودرس-چیست؟-علایم،-دلایل،-تشخیص-و/ کرمی، «بلوغ زودرس چیست؟ علائم، دلایل، تشخیص و درمان»، وب‌سایت ارولوژی کرمی.]</ref> این اختلالات موجب ترشح زودهنگام و بیش‌ از حد استروژن و تستوسترون شده و در نتیجه، نشانه‌های بلوغ را بدون فعال‌شدن محور مرکزی مغزی به وجود می‌آورند.<ref>[https://iranlab.net/بلوغ-زودرس/ «پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وب‌سایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران.]</ref>


== عوامل بلوغ زودرس ==
== عوامل بلوغ زودرس ==
عوامل متعددی همچون محیط جغرافیایی، ژنتیک، ترکیب چربی بدن، رژیم غذایی، وراثت و جنسیت در تعیین سن شروع بلوغ نقش دارند.<ref>[https://sid.ir/paper/957484/fa آزادی و دیگران، «تجربۀ زیستۀ دختران از بلوغ زودرس: مطالعۀ کیفی»، 1399ش، ص67.]</ref> همچنین برخی اختلالات مانند عفونت‌ها، مشکلات هورمونی، تومورها، ناهنجاری‌های مغزی یا صدمات جسمی نیز می‌توانند موجب بلوغ زودرس شوند.<ref>[https://www.roshdmag.ir/fa/article/25943/بچه-ا-ی-با-حرف-های-گنده-گنده عطایی، «بچه‌ای با حرف‌های گنده گنده»، وب‌سایت دفتر انتشارات و فناوری آموزشی.]</ref> عواملی نیز مانند حضور طولانی‌مدت والدین خارج از خانه، مشکلات خانوادگی، دسترسی بدون نظارت کودکان به اینترنت و فضای مجازی، ورود شبکه‌های ماهواره‌ای، ریختن قبح مسائل جنسی در جامعه،<ref>[http://imencms.ir/Article/25040/کاهش-نظارت-خانواده-وبلوغ-زودرس-فرزندان#homePage «کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، وب‌سایت پورتال ایمن.]</ref> شوخی جنسی والدین در حضور کودکان، همنشینی با دوستان بزرگ‌تر و حضور بیش‌ازحد کودکان در جمع بزرگ‌سالان، ازجمله عواملی هستند که به رشد هورمونی و بروز بلوغ زودرس در کودکان دامن می‌زنند. وراثت، [[چاقی]] و [[جنسیت]] از دیگر عوامل وقوع بلوغ زودرس هستند.<ref>رامجردزاده و حکیم‌زاده، «بلوغ زودرس»، ماهنامهٔ الکترونیکی سیب.</ref>
عوامل متعددی همچون محیط جغرافیایی، ژنتیک، ترکیب چربی بدن، رژیم غذایی، وراثت و جنسیت در تعیین سن شروع بلوغ نقش دارند.<ref>[https://sid.ir/paper/957484/fa آزادی و دیگران، «تجربۀ زیستۀ دختران از بلوغ زودرس: مطالعۀ کیفی»، 1399ش، ص67.]</ref> همچنین برخی اختلالات مانند عفونت‌ها، مشکلات هورمونی، تومورها، ناهنجاری‌های مغزی یا صدمات جسمی نیز می‌توانند موجب بلوغ زودرس شوند.<ref>[https://www.roshdmag.ir/fa/article/25943/بچه-ا-ی-با-حرف-های-گنده-گنده عطایی، «بچه‌ای با حرف‌های گنده گنده»، وب‌سایت دفتر انتشارات و فناوری آموزشی.]</ref> عواملی نیز مانند حضور طولانی‌مدت والدین خارج از خانه، مشکلات خانوادگی، دسترسی بدون نظارت کودکان به اینترنت و فضای مجازی، ورود شبکه‌های ماهواره‌ای، ریختن قبح مسائل جنسی در جامعه،<ref>[http://imencms.ir/Article/25040/کاهش-نظارت-خانواده-وبلوغ-زودرس-فرزندان#homePage «کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، وب‌سایت پورتال ایمن.]</ref> شوخی جنسی والدین در حضور کودکان، همنشینی با دوستان بزرگ‌تر و حضور بیش‌ از حد کودکان در جمع بزرگ‌سالان، ازجمله عواملی هستند که به رشد هورمونی و بروز بلوغ زودرس در کودکان دامن می‌زنند. وراثت، [[چاقی]] و [[جنسیت]] نیز از دیگر عوامل وقوع بلوغ زودرس هستند.<ref>رامجردزاده و حکیم‌زاده، «بلوغ زودرس»، ماهنامهٔ الکترونیکی سیب.</ref>


براساس پژوهش‌ها، شیوع بلوغ زودرس در دختران حدود پنج‌برابر پسران است<ref>[https://www.niloulab.com/ArticleDetail/133/بلوغ-زودرس «بلوغ زودرس»، وب‌سایت آزمایشگاه نیلو.]</ref> و استرس و اضطراب نقش قابل‌توجهی در ایجاد این اختلال در دختران دارد.<ref>[http://imencms.ir/Article/25040/کاهش-نظارت-خانواده-وبلوغ-زودرس-فرزندان#homePage «کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، وب‌سایت پورتال ایمن.]</ref>
براساس پژوهش‌ها، شیوع بلوغ زودرس در دختران حدود پنج‌برابر پسران است<ref>[https://www.niloulab.com/ArticleDetail/133/بلوغ-زودرس «بلوغ زودرس»، وب‌سایت آزمایشگاه نیلو.]</ref> و استرس و اضطراب نقش قابل‌توجهی در ایجاد این اختلال در دختران دارد.<ref>[http://imencms.ir/Article/25040/کاهش-نظارت-خانواده-وبلوغ-زودرس-فرزندان#homePage «کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، وب‌سایت پورتال ایمن.]</ref>


== علائم و تشخیص بلوغ زودرس ==
== علائم و تشخیص بلوغ زودرس ==
علائم بلوغ زودرس در پسران رشد سریع قد، رشد آلت تناسلی، رشد مو در زیر بغل و ناحیه آلت تناسلی<ref>[https://iranlab.net/بلوغ-زودرس/ «پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وب‌سایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران.]</ref> و در دختران [[قاعدگی]]، آکنه، رشد سینه‌ها و رشد مو در ناحیهٔ آلت تناسلی است.<ref>[https://drdr.ir/mag/early-puberty-in-girls/ «بلوغ زودرس دختران چیست و چرا رخ می‌دهد؟»، وب‌سایت مجلۀ اینترنتی دکتردکتر.]</ref> از طریق آزمایش خون، رادیوگرافی استخوان‌های دست‌وپا، معاینه، تحلیل تاریخچهٔ خانوادگی، ام.آر. آی مغزی و آزمایش تیروئید می‌توان بلوغ زودرس را تشخیص داد.<ref>[https://mom.ir/blog/Women-and-men-health/Early-Maturity بابکان‌راد، «بلوغ زودرس»، وب‌سایت مجلۀ اینترنتی مرکز مام.]</ref>
علائم بلوغ زودرس در پسران رشد سریع قد، رشد آلت تناسلی، رشد مو در زیر بغل و ناحیه آلت تناسلی<ref>[https://iranlab.net/بلوغ-زودرس/ «پیشگیری، تشخیص و درمان بلوغ زودرس دختر و پسر»، وب‌سایت آزمایشگاه پاتوبیولوژی ایران.]</ref> و در دختران [[قاعدگی]]، آکنه، رشد سینه‌ها و رشد مو در ناحیهٔ آلت تناسلی است.<ref>[https://drdr.ir/mag/early-puberty-in-girls/ «بلوغ زودرس دختران چیست و چرا رخ می‌دهد؟»، وب‌سایت مجلۀ اینترنتی دکتردکتر.]</ref> از طریق آزمایش خون، رادیوگرافی استخوان‌های دست‌وپا، معاینه، تحلیل تاریخچهٔ خانوادگی، ام.آر.آی مغزی و آزمایش تیروئید می‌توان بلوغ زودرس را تشخیص داد.<ref>[https://mom.ir/blog/Women-and-men-health/Early-Maturity بابکان‌راد، «بلوغ زودرس»، وب‌سایت مجلۀ اینترنتی مرکز مام.]</ref>


== عوارض بلوغ زودرس ==
== عوارض بلوغ زودرس ==
خط ۵۴: خط ۵۴:


== پیشگیری از بلوغ زودرس ==
== پیشگیری از بلوغ زودرس ==
پیشگیری نقش محوری در مقابله با بلوغ زودرس ایفا می‌کند؛ به‌گونه‌ای که حدود ۹۰درصد راهکارهای مقابله با این پدیده بر تدابیر پیشگیرانه و تنها ۱۰درصد بر روش‌های درمانی استوار است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/336721/بررسی-پدیده-بلوغ-زودرس علوی لنگرودی، «بررسی پدیدۀ بلوغ زودرس»، 1381ش، ص192.]</ref> ایجاد روابط خانوادگی محبت‌آمیز و عاطفی،<ref>[http://imencms.ir/Article/25040/کاهش-نظارت-خانواده-وبلوغ-زودرس-فرزندان#homePage «کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، وب‌سایت پورتال ایمن.]</ref> رعایت حریم شخصی میان والدین و فرزندان، انتخاب مدرسه و دوستان مناسب و هم‌سن برای کودکان، محدود کردن دسترسی به فضای مجازی و تلویزیون، رعایت اصول اخلاق جنسی در خانواده، پرهیز از شوخی‌های رکیک و بوسیدن بیش از حد فرزندان، توجه به پوشش مناسب و خودداری از آرایش کودکان باعث پیشگیری از بلوغ زودرس در کودکان هستند.<ref>[https://farsnews.ir/Life_Fars/1701882000000641380/چه-کنیم-فرزندمان-دچار-بلوغ-جنسی-زودرس-نشود «چه کنیم فرزندمان دچار بلوغ جنسی زودرس نشود؟»، خبرگزاری فارس.]</ref> تغذیهٔ مناسب، جلوگیری از چاقی مفرط کودکان و کاهش مصرف مواد غذایی کنسروی حاوی مواد نگهدارنده نیز ازجمله اقدامات پیشگیرانه از ابتلای کودکان به بلوغ زودرس هستند.<ref>[https://www.beytoote.com/baby/hygienebaby/precocious4-puberty5.html «بلوغ زودرس چیست؟+دلایل بلوغ زودرس»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
پیشگیری، نقش محوری در مقابله با بلوغ زودرس ایفا می‌کند؛ به‌گونه‌ای که حدود ۹۰درصد راهکارهای مقابله با این پدیده بر تدابیر پیشگیرانه و تنها ۱۰درصد بر روش‌های درمانی استوار است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/336721/بررسی-پدیده-بلوغ-زودرس علوی لنگرودی، «بررسی پدیدۀ بلوغ زودرس»، 1381ش، ص192.]</ref> ایجاد روابط خانوادگی محبت‌آمیز و عاطفی،<ref>[http://imencms.ir/Article/25040/کاهش-نظارت-خانواده-وبلوغ-زودرس-فرزندان#homePage «کاهش نظارت خانواده و بلوغ زودرس فرزندان»، وب‌سایت پورتال ایمن.]</ref> رعایت حریم شخصی میان والدین و فرزندان، انتخاب مدرسه و دوستان مناسب و هم‌سن برای کودکان، محدود کردن دسترسی به فضای مجازی و تلویزیون، رعایت اصول اخلاق جنسی در خانواده، پرهیز از شوخی‌های رکیک و بوسیدن بیش از حد فرزندان، توجه به پوشش مناسب و خودداری از آرایش کودکان باعث پیشگیری از بلوغ زودرس در کودکان هستند.<ref>[https://farsnews.ir/Life_Fars/1701882000000641380/چه-کنیم-فرزندمان-دچار-بلوغ-جنسی-زودرس-نشود «چه کنیم فرزندمان دچار بلوغ جنسی زودرس نشود؟»، خبرگزاری فارس.]</ref> تغذیهٔ مناسب، جلوگیری از چاقی مفرط کودکان و کاهش مصرف مواد غذایی کنسروی حاوی مواد نگهدارنده نیز ازجمله اقدامات پیشگیرانه از ابتلای کودکان به بلوغ زودرس معرفی شده‌اند.<ref>[https://www.beytoote.com/baby/hygienebaby/precocious4-puberty5.html «بلوغ زودرس چیست؟+دلایل بلوغ زودرس»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>


== درمان بلوغ زودرس ==
== درمان بلوغ زودرس ==