جز حمید فاضل صفحهٔ پیشنویس:زرتشتیدوزی را بدون برجایگذاشتن تغییرمسیر به زرتشتیدوزی منتقل کرد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''زرتشتیدوزی'''؛ گونهای از سوزندوزی ظریف روی پارچهٔ ابریشمی. | '''زرتشتیدوزی'''؛ گونهای از سوزندوزی ظریف روی پارچهٔ ابریشمی. | ||
زرتشتیدوزی یکی از هنرهای اصیل و [[سوزندوزی|سوزندوزیهای]] سنتی ایران با نقوش نمادین است که ریشه در فرهنگ [[زرتشتیان]] داشته و پیوند ساختاری عمیقی با [[پتهدوزی]] کرمان و دیگر سوزندوزیهای اصیل ایرانی دارد. زرتشتیدوزی اغلب روی لباسهای محلی، [[لباس عروس]]، [[عرقچین]] و بخشهایی از لباس داماد کاربرد دارد. این هنر در [[اسفند]] ۱۳۹۹ش به ثبت ملی رسیده است. | زرتشتیدوزی یکی از هنرهای اصیل و [[سوزندوزی|سوزندوزیهای]] سنتی ایران با نقوش نمادین است که ریشه در [[فرهنگ]] [[زرتشتیان]] داشته و پیوند ساختاری عمیقی با [[پتهدوزی]] [[کرمان]] و دیگر سوزندوزیهای اصیل ایرانی دارد. زرتشتیدوزی اغلب روی لباسهای محلی، [[لباس عروس]]، [[عرقچین]] و بخشهایی از لباس داماد کاربرد دارد. این هنر در [[اسفند]] ۱۳۹۹ش به ثبت ملی رسیده است. | ||
== تعریف == | == تعریف == | ||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
== رنگهای مورد استفاده در زرتشتیدوزی == | == رنگهای مورد استفاده در زرتشتیدوزی == | ||
در پوشش زنان زرتشتی رنگ پارچه اهمیت بالایی داشته است و اغلب از رنگهای | در پوشش زنان زرتشتی رنگ پارچه اهمیت بالایی داشته است و اغلب از رنگهای [[سبز]]، قرمز، سفید و نارنجی استفاده میکنند. زرتشتیان به رنگ سبز توجه خاصی دارند و اغلب لباسهای سنتی زرتشتیان یزد بهویژه در [[مراسم عروسی]]، به رنگ [[سبز]] است.<ref>{{پک|رمضانخانی|دهنوی|1387|ک=فرهنگ زرتشتیان یزد گنجینهای از تاریخ و فرهنگ ایرانی|ص=275}}</ref> | ||
== انواع نقوش و مفاهیم در زرتشتیدوزی == | == انواع نقوش و مفاهیم در زرتشتیدوزی == | ||
| خط ۴۴: | خط ۴۴: | ||
|گل | |گل | ||
|شیلونه، گل چندپر، نقشی شبیه گل انار یا گلناری، گل و گلدان، آفتابگردان یا میخک، بوتهٔ گل همراه برگ.<ref name=":02">{{پک|عزیزی|طباطبایی جبلی|۱۳۹۹|ک=نشریهٔ علمی باغنظر|ف=مطالعهٔ نقوش زرتشتیدوزی با رویکرد انسانشناسی هنر|ص=19}}</ref> | |شیلونه، گل چندپر، نقشی شبیه گل انار یا گلناری، گل و گلدان، آفتابگردان یا میخک، بوتهٔ گل همراه برگ.<ref name=":02">{{پک|عزیزی|طباطبایی جبلی|۱۳۹۹|ک=نشریهٔ علمی باغنظر|ف=مطالعهٔ نقوش زرتشتیدوزی با رویکرد انسانشناسی هنر|ص=19}}</ref> | ||
|گل شیلونه نماد چرخ | |گل شیلونه نماد چرخ [[زندگی]]، گل آفتابگردان نماد [[برکت]] و خوشیمنی<ref>{{پک|کوپر|1386|ک=فرهنگ مصور نمادهای سنتی|ص=8}}</ref> و گلهای هشتپر و چهارپر نماد مهر و ناهید هستند.<ref>{{پک|یاحقی|1386|ک=فرهنگ اساطیر و داستانوارهها در ادبیات فارسی|ص=840}}</ref> | ||
|} | |} | ||
* '''نقوش هندسی معروف به هفتوهشت''': | * '''نقوش هندسی معروف به هفتوهشت''': | ||
| خط ۸۱: | خط ۸۱: | ||
== کاربرد زرتشتیدوزی == | == کاربرد زرتشتیدوزی == | ||
زرتشتیدوزی بیشتر روی لباس بانوان محلی با پارچهای از جنس [[ابریشم]] اجرا میشود. این نوع لباسها در مناسبتها توسط زنان پوشیده میشود.<ref name=":027">{{پک|عزیزی|طباطبایی جبلی|۱۳۹۹|ک=نشریهٔ علمی باغنظر|ف=مطالعهٔ نقوش زرتشتیدوزی با رویکرد انسانشناسی هنر|ص=21}}</ref> زرتشتیدوزی روی لباسهای | زرتشتیدوزی بیشتر روی لباس بانوان محلی با پارچهای از جنس [[ابریشم]] اجرا میشود. این نوع لباسها در مناسبتها توسط زنان پوشیده میشود.<ref name=":027">{{پک|عزیزی|طباطبایی جبلی|۱۳۹۹|ک=نشریهٔ علمی باغنظر|ف=مطالعهٔ نقوش زرتشتیدوزی با رویکرد انسانشناسی هنر|ص=21}}</ref> زرتشتیدوزی روی [[لباس عروس|لباسهای عروس]]، قسمتهایی از لباسهای داماد، عرقچین، مکنا (شال بزرگ و پهن)، تیروسیخ (پیراهن بلند از جنس ابریشم)، دولوگ (کیسهٔ کوچک ابریشمی جهت نگهداری اقلام مختلف)،<ref>{{پک/بن|هفتدست|ک=وبسایت خانهٔ هفت دست|ف=تاریخ زرتشتیدوزی در ایران}}</ref> تزیین مانتوهای رسمی و کلاسیک، کیفهای دستی، پارچهٔ مبل و رومیزی بهکار میرود.<ref>{{پک/بن|بیتوته|ک=وبسایت بیتوته|ف=آشنایی با هنر زرتشتیدوزی}}</ref> | ||
برای لباس نوزادان نیز مجموعهای از یک یا دو تکه لباس، کلاهک کودک و پارچهٔ مربعشکل برای قنداق کردن بچه، زرتشیدوزی میشود. همچنین هدایای عروس یا نوزاد درون دستمال دایرهایشکلی که مزین به زرتشتیدوزی است، قرار میگیرد.<ref>{{پک|سرافراز اردکانی|1402|ک=مطالعهٔ تطبیقی نقوش زرتشتیدوزی یزد و پتهٔ کرمان با رویکرد مردمشناختی|ص=23-24}}</ref> | برای لباس نوزادان نیز مجموعهای از یک یا دو تکه لباس، کلاهک کودک و پارچهٔ مربعشکل برای قنداق کردن بچه، زرتشیدوزی میشود. همچنین هدایای عروس یا نوزاد درون دستمال دایرهایشکلی که مزین به زرتشتیدوزی است، قرار میگیرد.<ref>{{پک|سرافراز اردکانی|1402|ک=مطالعهٔ تطبیقی نقوش زرتشتیدوزی یزد و پتهٔ کرمان با رویکرد مردمشناختی|ص=23-24}}</ref> | ||
