| خط ۳۱: | خط ۳۱: | ||
{{درشت|'''مادری؛'''}} ایفای نقشهای مادرانه در مراقبت و پرورش فرزند. | {{درشت|'''مادری؛'''}} ایفای نقشهای مادرانه در مراقبت و پرورش فرزند. | ||
مادری در کنار [[نقش همسری زن|نقش همسری]] از بنیادیترین نقشهای زنان در [[خانواده]] بوده و از منابع اصلی هویت [[زنان|زنانگی]] بهشمار میرود. این نقش بر پایهٔ ویژگیهای طبیعیای | مادری در کنار [[نقش همسری زن|نقش همسری]] از بنیادیترین نقشهای زنان در [[خانواده]] بوده و از منابع اصلی هویت [[زنان|زنانگی]] بهشمار میرود. این نقش بر پایهٔ ویژگیهای طبیعیای مانند؛ فرزندخواهی، مهرورزی، دلبستگی و گرایش به مراقبت از فرزند استوار است، ویژگیهای که در سرشت زنان نهاده شدهاند و آنان را برای پذیرش مسئولیتهای که در جامعهشناسی «نقش مادری» خوانده میشوند آماده میسازند. این نقشها بسته به تفاوتهای فرهنگی و اجتماعی جوامع، صورتبندیهای نسبتا متفاوتی مییابند. نقشهای مادری با وظایف سایر اعضای خانواده رابطهای متقابل دارد و در شکلگیری نقشهای متناظر برای آنان نیز مؤثر است. مفهوم مادری یکی از موضوعات مهم مطالعات جنسیت و جامعهشناسی خانواده بوده و بازتاب گسترده در ادبیات و هنر نیز یافته است. تقویت جایگاه مادری، نقش محوری، در تحکیم خانواده و مناسبات اجتماعی ایفا میکند. | ||
== مفهومشناسی == | == مفهومشناسی == | ||
| خط ۱۲۰: | خط ۱۲۰: | ||
===ابزارهای مهم بازنمایی=== | ===ابزارهای مهم بازنمایی=== | ||
* '''بازنمایی مفهوم مادری درهنر نقاشی''': | * '''بازنمایی مفهوم مادری درهنر نقاشی''': مفهوم مادر یکی از موضوعات پرتکرار در تاریخ نقاشی است و در سبکهای هنری گوناگون در ایران و جهان به آن پرداخته است؛ یکی از آثار شناخته شده با موضوع مهر مادری، اثری از شهراد ملک فاضلی نقاش معاصر ایرانی است. این اثر با سبک رئالیستی و رنگهایی ملایم ترسیم شده و مادری با ظاهری شرقی را که پسر بچهاش را در آغوش گرفته است، در هنگام تماشای منظرهای از بالای پل نشان میدهد. این اثر مهر مادرانهی زنان شرق را به خوبی منعکس میکند. در جهان؛ یکی از این آثار تابلوی «مادر و فرزند» اثر لئون ژان باسیل پرو (۱۹۰۸ ـ ۱۸۳۲)، نقاش فرانسوی است که باشیوه رئالیستی خلق شده و مادری را درحال بوسیدن فرزندش، در کنار لوازم بافتنی، به تصویر کشیده است.<ref>[https://jamejamonline.ir/fa/news/1486696/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%B1 قنبری، «بازنمایی مادر در دنیای هنر»، وبسایت جامجم سرا، 1403ش.]</ref> | ||
* '''بازنمایی مفهوم مادری در هنر سینما:''' برخی محققان در بازنمایی مفهوم مادری دهههای 60 و 90 در سینماهای ایران به این نتیجه رسیدند که جایگاه مادری در دهه 60 در خانواندههای سنتی به شکل اصیل، پرنگ و با نقشهای، اتحاد، ایثار، نماد وطن، تلاشگر و عاشق و در طبقات بالا مستبد و حسود نشانداده شده اما در دهه 90 جایگاه مادری کمرنگ، مادرانگی و نقشهای آن در خانوادههای سنتی و مذهبی؛ مقاوم، صبور و نگران تربیت فرزندان دیده شده است؛ ولی در طبقات دیگر، بیتوجه، بیمسئولیت، ناگزیر و ترک کننده فرزند بازنمایی شده است. مفهوم مادری در دهه 60 حامل مادرانگی اصیل و اسطورهای است که نقش محوری در اتحاد فرزندان و جامعه ایفا میکند؛ اما مفهوم مادری در دهه 90 متأثر از سبک زندگی مدرن معنا یافته و مادران بهعنوان افرادی با صبوری کمتر نشان داده میشوند؛ لذا به راحتی تن به جدایی داده و فرزندان خود را ترک میکنند.<ref>[https://fpq.bou.ac.ir/article_72197_56285020f9a95dadbb7d572a3dbc7088.pdf موسویان اصل، «مقایسه تطبیقی مفهوم مادر در سینمای دهه 06 و دهه 06»، 1400ش، ص60-59.]</ref> | * '''بازنمایی مفهوم مادری در هنر سینما:''' برخی محققان در بازنمایی مفهوم مادری دهههای 60 و 90 در سینماهای ایران به این نتیجه رسیدند که جایگاه مادری در دهه 60 در خانواندههای سنتی به شکل اصیل، پرنگ و با نقشهای، اتحاد، ایثار، نماد وطن، تلاشگر و عاشق و در طبقات بالا مستبد و حسود نشانداده شده اما در دهه 90 جایگاه مادری کمرنگ، مادرانگی و نقشهای آن در خانوادههای سنتی و مذهبی؛ مقاوم، صبور و نگران تربیت فرزندان دیده شده است؛ ولی در طبقات دیگر، بیتوجه، بیمسئولیت، ناگزیر و ترک کننده فرزند بازنمایی شده است. مفهوم مادری در دهه 60 حامل مادرانگی اصیل و اسطورهای است که نقش محوری در اتحاد فرزندان و جامعه ایفا میکند؛ اما مفهوم مادری در دهه 90 متأثر از سبک زندگی مدرن معنا یافته و مادران بهعنوان افرادی با صبوری کمتر نشان داده میشوند؛ لذا به راحتی تن به جدایی داده و فرزندان خود را ترک میکنند.<ref>[https://fpq.bou.ac.ir/article_72197_56285020f9a95dadbb7d572a3dbc7088.pdf موسویان اصل، «مقایسه تطبیقی مفهوم مادر در سینمای دهه 06 و دهه 06»، 1400ش، ص60-59.]</ref> | ||
* '''بازنمایی مفهوم مادری در ادبیات شعری:''' بزرگان ادب و شعر فارسى در ستایش مادری سخنان بلندى گفتهاند. در شعر معاصر شعرایی چون ایرج میرزا با «قلب مادر» و شهریار با «ای وای مادرم» آثار ماندگاری در ستایش جایگاه مادر سرودهاند.<ref>[https://jamejamonline.ir/fa/news/1486696/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%B1 قنبری، «بازنمایی مادر در دنیای هنر»، وبسایت جامجم سرا، 1403ش.] </ref> پروین اعتصامی در وصف مادر میسراید: فرزند، ز مادر است خرسند - بیگانه کجا و مهر مادر.<ref>[https://namnak.com/mothers-day-poem.p80057 «شعر زیبای روز مادر از مولانا، فریدون، شهریار و سعدی»، وبسایت نمناک، 1405ش.]</ref> | * '''بازنمایی مفهوم مادری در ادبیات شعری:''' بزرگان ادب و شعر فارسى در ستایش مادری سخنان بلندى گفتهاند. در شعر معاصر شعرایی چون ایرج میرزا با «قلب مادر» و شهریار با «ای وای مادرم» آثار ماندگاری در ستایش جایگاه مادر سرودهاند.<ref>[https://jamejamonline.ir/fa/news/1486696/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%86%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D9%86%D8%B1 قنبری، «بازنمایی مادر در دنیای هنر»، وبسایت جامجم سرا، 1403ش.] </ref> پروین اعتصامی در وصف مادر میسراید: فرزند، ز مادر است خرسند - بیگانه کجا و مهر مادر.<ref>[https://namnak.com/mothers-day-poem.p80057 «شعر زیبای روز مادر از مولانا، فریدون، شهریار و سعدی»، وبسایت نمناک، 1405ش.]</ref> | ||
