ویکی سازی |
جز ویکی سازی و تمیزکاری |
||
| خط ۲۸: | خط ۲۸: | ||
هما ناطق (زاده ۵ خرداد ۱۳۱۳– درگذشته ۱۲ دی ۱۳۹۴) نویسنده، پژوهشگر و استاد دانشگاه در رشتهٔ تاریخ. | هما ناطق (زاده ۵ خرداد ۱۳۱۳– درگذشته ۱۲ دی ۱۳۹۴) نویسنده، پژوهشگر و استاد دانشگاه در رشتهٔ تاریخ. | ||
وی با سابقه تدریس در دانشگاه تهران و دانشگاه سوربن، تحقیقات فراوانی در زمینه تاریخ مشروطیت و دوران قاجار انجام داده بود. خانم ناطق به جریان روشنفکری و چپ ایران تعلق داشت و قبل از انقلاب با سازمان چریکهای فدایی خلق همکاری سیاسی داشت. | وی با سابقه تدریس در دانشگاه تهران و دانشگاه سوربن، تحقیقات فراوانی در زمینه تاریخ [[نهضت مشروطه|مشروطیت]] و دوران [[قاجاریه|قاجار]] انجام داده بود. خانم ناطق به جریان روشنفکری و چپ ایران تعلق داشت و قبل از انقلاب با سازمان چریکهای فدایی خلق همکاری سیاسی داشت. | ||
==زندگینامه و تحصیلات== | ==زندگینامه و تحصیلات== | ||
هما ناطق در ۵ خرداد | هما ناطق در [[۵ خرداد]] ۱۳۱۳ش در [[ارومیه]] زاده شد. پدربزرگش یک روحانی به نام میرزا جواد ناطق بود که در مبارزات [[نهضت مشروطه|مشروطه]] حضور داشت. پدرش ناصح ناطق در اروپا تحصیل کرده بود و اهل ادبیات و شعر بود. اما مادرش نصرت رفیعی، از خانوادهای فئودال و در واقع فرزند پنجم [[امیرکبیر]] بود و در یک خانوادهای [[قاجاریه|قجری]] و مذهبی بزرگ شده بود.<ref>ویکی پدیا صفحه هما ناطق</ref> | ||
او در کودکی به همراه [[خانواده]] به تهران نقل مکان کرد و دوران تحصیل ابتدایی را در مدرسه مهر و فیروزکوهی و متوسطه را در دبیرستان انوشیروان دادگر و سپس در نوربخش (تهران) گذراند و بعد از اتمام کلاس دهم او را به انگلستان فرستادند و بعد از نزدیک به دو سال و زمانی که با داریوش شایگان آشنا شده بود، به ایران بازگشت. | او در کودکی به همراه [[خانواده]] به [[تهران]] نقل مکان کرد و دوران تحصیل ابتدایی را در مدرسه مهر و فیروزکوهی و متوسطه را در دبیرستان انوشیروان دادگر و سپس در نوربخش (تهران) گذراند و بعد از اتمام کلاس دهم او را به انگلستان فرستادند و بعد از نزدیک به دو سال و زمانی که با داریوش شایگان آشنا شده بود، به ایران بازگشت. | ||
در سال ۱۳۳۴ بود که برای تحصیلات دانشگاهی و با بورس دولت فرانسه به پاریس رفت. در همان ایام آغازین ورود به فرانسه و در سال ۱۳۳۵ بود که با «ناصر پاکدامن» پیوند زناشویی میبندد. ازدواجی که برآیند آن دو فرزند بود: میشا و روشنک. | در سال ۱۳۳۴ بود که برای تحصیلات دانشگاهی و با بورس دولت فرانسه به پاریس رفت. در همان ایام آغازین ورود به فرانسه و در سال ۱۳۳۵ بود که با «ناصر پاکدامن» [[پیوند زناشویی]] میبندد. ازدواجی که برآیند آن دو فرزند بود: میشا و روشنک. | ||
هما ناطق همه دورههای دانشگاهی تا دکترا را در پاریس و در دانشگاه سوربن طی کرد. | هما ناطق همه دورههای دانشگاهی تا دکترا را در پاریس و در دانشگاه سوربن طی کرد. | ||
رساله دکتری خود را نیز درباره افکار | رساله دکتری خود را نیز درباره افکار [[سید جمالالدین اسدآبادی]] نگاشت که با مقدمه «ماکسیم رودنسون» در سال ۱۳۴۶ منتشر شد. در سال ۱۳۴۷ به تهران بازگشت. در موسسه مطالعات اقتصادی مشغول به کار شد. دورهای که به گفته خودش نتوانست کار خاصی از پیش ببرد. اما «سید حسین نصر»- رئیس وقت دانشکده ادبیات دانشگاه تهران- پژوهش دکتری او درباره سیدجمال الدین اسدآبادی را دید و از او خواست که به استخدام دانشگاه تهران در بیاید. هما ناطق از سال ۱۳۴۸ تا سال ۱۳۵۹ در دانشگاه تهران به تدریس تاریخ پرداخت. <ref> سایت توانا، هما ناطق؛ ایزدبانوی تاریخنگاری مدرن در ایران</ref> | ||
==فعالیتها== | ==فعالیتها== | ||
همچون سنتی خانوادگی، هما ناطق نیز درگیر سیاست بود؛ نه به معنای تشکیلاتی و فعالیت سیاسی. بلکه سیاست دل مشغولی او بود. در پاریس که تحصیل میکرد عضو کنفدراسیون دانشجویان بود و علیه حکومت شاهنشاهی فعالیت میکرد. «دکتر ماشالله آجودانی» بر این باور است که تمایلات سیاسی هما ناطق بر تحقیقات تاریخی او نیز سایه افکنده بود. آجودانی از جمله به این نکته اشاره میکند که هما ناطق در کتابی که درباره میرزا رضای کرمانی نگاشته است، او را طوری تصویر کرده است که چونان یک چریک فدایی! | همچون سنتی خانوادگی، هما ناطق نیز درگیر سیاست بود؛ نه به معنای تشکیلاتی و فعالیت سیاسی. بلکه سیاست دل مشغولی او بود. در پاریس که تحصیل میکرد عضو کنفدراسیون دانشجویان بود و علیه حکومت شاهنشاهی فعالیت میکرد. «دکتر ماشالله آجودانی» بر این باور است که تمایلات سیاسی هما ناطق بر تحقیقات تاریخی او نیز سایه افکنده بود. آجودانی از جمله به این نکته اشاره میکند که هما ناطق در کتابی که درباره میرزا رضای کرمانی نگاشته است، او را طوری تصویر کرده است که چونان یک چریک فدایی! | ||
| خط ۴۴: | خط ۴۴: | ||
هما ناطق همچنین در احیا و پاگیری مجدد کانون نویسندگان درسال ۵۶ نیز نقش برجستهای داشت. | هما ناطق همچنین در احیا و پاگیری مجدد کانون نویسندگان درسال ۵۶ نیز نقش برجستهای داشت. | ||
او از پایه گزارانِ “اتحاد ملی | او از پایه گزارانِ “اتحاد ملی زنان” در ماههای اولیه پس از انقلاب بود، و درتعیین استراتژی و سیاستهای آن نقش تعیین کنندهای داشت. در جلساتی که در بهار و تابستان ۱۳۵۸ گاهی در خانه او برگزار می شد در مورد چگونگیِ برخوردِ “اتحاد ملی” با سیاستهای رژیم گهگاه اختلاف نظرهایی پدید میآمد. موقعیت اجتماعی و سنی، و دانش تاریخی و ارتباطات سیاسی ناطق به او امتیاز خاصی در جدلهای سیاسی می داد. با این همه پس از چند ماه به تدریج فعالیت و حضورش را در اتحاد ملی زنان کاهش و سپس پایان داد. <ref>سایت شهروند،هایده مغیثی، با یاد هما ناطق، پژوهشگر تاریخ نوین ایران، یار گذشته در “اتحاد ملی زنان”ژانویه 14, 2016 </ref> | ||
با پیروزی انقلاب اسلامی در سال | با پیروزی [[انقلاب اسلامی ایران|انقلاب اسلامی]] در سال ۵۷ کامیاب شد اما نتوانست انتظارات هما ناطق را برآورده کند و بلکه برعکس هر آنچه بود که ناطق نمیخواست. او در مقالهای مشهور به نام «خودم کردم که لعنت بر خودم باد» که در فوریه ۲۰۰۳ در کیهان لندن منتشر شد، به شدت به انتقاد از کسانی پرداخت که برای مبارزه با [[نظام جمهوری اسلامی ایران|جمهوری اسلامی]] به دنبال پیوند و اتحاد با کسانی هستند که از لحاظ فکری با بنمایه فکری این نظام اشتراک نظر دارند و ضمنا با استفاده از واژگانی سخت و سنگین خود و نقش خود در انقلاب ۵۷ را به باد شماتت گرفت و گفت: «پرونده بنده چه بسا نابخشودنیتر از دیگران باشد. چرا که در انقلاب، هم مدرس بودم و هم محقق! بدا که شور چنان ورم داشت که اندوختهها و دانستهها را به زبالهدانی ریختم و در همرنگی با جهل جماعت به خیابانها سرازیر شدم. ...» <ref> سایت توانا، هما ناطق؛ ایزدبانوی تاریخنگاری مدرن در ایران</ref> | ||
هما ناطق در کار پژوهشی خود در زمان اقامت در ایران شاگرد و همکار «فریدون آدمیت» بود که او نیز یکی از مورخان ایرانی سده اخیر است. ناطق، آدمیت را آموزگار خود میدانست. | هما ناطق در کار پژوهشی خود در زمان اقامت در ایران شاگرد و همکار «فریدون آدمیت» بود که او نیز یکی از مورخان ایرانی سده اخیر است. ناطق، آدمیت را آموزگار خود میدانست. | ||
==دیدگاه== | ==دیدگاه== | ||
اهمیت شخصیت خانم ناطق در حوزه زن و [[خانواده]] به دلیل مبنا قرار گرفتن تاریخ نگاری ایشان در دیدگاههای کنشگران این حوزه در داخل و خارج ایران میباشد. به عنوان مثال خانم ناطق در تحلیل شکست دوران روشنگری ایران مینویسد که «ما نمیتوانیم همه تقصیر و گناه را متوجه استعمار و امپریالیسم بدانیم» در عقبماندگی فرهنگی و سیاسی جوامع اکثریت مسلمان مذهب نقش اساسی را ایفا میکند لذا “نمیتوان با ابزارهای مذهبی به پیشرفتهای فرهنگی، سیاسی و اجتماعی دست یافت”، و گناه ناتوانی، بیفکری و تقصیرات خود را به پای دیگران گذاشت. | اهمیت شخصیت خانم ناطق در حوزه [[زن]] و [[خانواده]] به دلیل مبنا قرار گرفتن تاریخ نگاری ایشان در دیدگاههای کنشگران این حوزه در داخل و خارج ایران میباشد. به عنوان مثال خانم ناطق در تحلیل شکست دوران روشنگری ایران مینویسد که «ما نمیتوانیم همه تقصیر و گناه را متوجه استعمار و امپریالیسم بدانیم» در عقبماندگی فرهنگی و سیاسی جوامع اکثریت مسلمان مذهب نقش اساسی را ایفا میکند لذا “نمیتوان با ابزارهای مذهبی به پیشرفتهای فرهنگی، سیاسی و اجتماعی دست یافت”، و گناه ناتوانی، بیفکری و تقصیرات خود را به پای دیگران گذاشت. | ||
ناطق در توصیف حادثه بدشت و کشف حجاب؛ [[طاهره قرةالعین]] را همچون قهرمانی که تارپودهای تحجر را میدرد و تجدد و روشنی را برای زنان به ارمغان میآورد توصیف میکند و چنین می نویسد: «داستان حجاب از سر برگرفتن قرهالعین در دشتِ بَدشت، و همچنین جنبش باب به عنوان یک جنبش اصلاح طلبانه علیه اسلام سنتی و خواستار عدالت اجتماعی و برابری [[حقوق زنان]] است.». ناطق معتقد است که نیروهای مرتجع تقریبا همیشه زنان را به آسانی به نفع خود بسیج میکنند، و از بیتجربهگی و فقدانِ خودآگاهی اجتماعی و اقتصادی زنان استفاده میبرند .<ref>سایت شهروند،هایده مغیثی، با یاد هما ناطق، پژوهشگر تاریخ نوین ایران، یار گذشته در “اتحاد ملی زنان”ژانویه 14, 2016 </ref> | ناطق در توصیف حادثه بدشت و کشف حجاب؛ [[طاهره قرةالعین]] را همچون قهرمانی که تارپودهای تحجر را میدرد و تجدد و روشنی را برای زنان به ارمغان میآورد توصیف میکند و چنین می نویسد: «داستان حجاب از سر برگرفتن قرهالعین در دشتِ بَدشت، و همچنین جنبش باب به عنوان یک جنبش اصلاح طلبانه علیه اسلام سنتی و خواستار عدالت اجتماعی و برابری [[حقوق زنان]] است.». ناطق معتقد است که نیروهای مرتجع تقریبا همیشه زنان را به آسانی به نفع خود بسیج میکنند، و از بیتجربهگی و فقدانِ خودآگاهی اجتماعی و اقتصادی زنان استفاده میبرند .<ref>سایت شهروند،هایده مغیثی، با یاد هما ناطق، پژوهشگر تاریخ نوین ایران، یار گذشته در “اتحاد ملی زنان”ژانویه 14, 2016 </ref> | ||
