بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''سید علی مصطفوی خمینی''' (زاده ۲۱ فروردین ۱۳۶۵) روحانی و مدرس حوزه علمیه و کوچک‌ترین فرزند سید احمد خمینی است. او که نوه روح‌الله خمینی است، از سال ۱۳۹۷ برای ادامه فعالیت‌های علمی و تدریس در حوزه علمیه نجف اقامت دارد. عمده آثار او بر متون فقهی و اصولی متمرکز است و آثاری همچون شرح بر کتاب کفایةالاصول دارد. مواضع او در سال‌های اخیر در موضوعاتی نظیر مقاومت و روابط با ایالات متحده آمریکا مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفته است.
```mediawiki
'''حق اعتراض''' یک حق سیاسی و اجتماعی برای ابراز نارضایتی مسالمت‌آمیز از تصمیم‌ها و عملکرد نهادهای قدرت است. این حق مجموعه‌ای از کنش‌های فردی یا جمعی را شامل می‌شود که با هدف مخالفت، انتقاد یا مطالبه تغییر در سیاست‌ها و رفتارهای حاکمیت یا نهادهای قدرتمند انجام می‌گیرد. حق اعتراض از حقوق آزادی بیان و آزادی اجتماعات نشئت گرفته است و در اسناد بین‌المللی به عنوان ابزاری برای نظارت همگانی و جلوگیری از استبداد شناخته می‌شود. این مفهوم در نظام‌های حقوقی نوین از مفاهیمی مانند شورش و اغتشاش تفکیک می‌شود؛ چرا که اعتراض مسالمت‌آمیز فاقد خشونت بوده و هدف اصلاحی را دنبال می‌کند.


== زندگینامه ==
== مبانی فلسفی و جامعه‌شناختی ==
سید علی خمینی در تهران متولد شد.<ref>{{پک/بن|namnak118893|ف=سیدعلی خمینی داماد کیست؟ بیوگرافی، پدر، عکس معروف و همسرش|ک=نمناک}}</ref> پدر او احمد خمینی، فرزند دوم بنیان‌گذار جمهوری اسلامی و مسئول دفتر او بود. مادر او فاطمه طباطبایی، فرزند محمدباقر سلطانی طباطبایی و از نوادگان خاندان علمی صدر و طباطبایی است. حسن و یاسر خمینی برادران بزرگ‌تر او هستند.<ref>{{پک/بن|rooziato784197|ف=سید علی خمینی کیست؟ از خانواده و برادران تا سخنان جنجالی درباره مذاکره با آمریکا|ک=روزیاتو}}</ref> روح‌الله خمینی در سال ۱۳۶۷ با اهدای نسخه‌ای از صحیفه سجادیه به او، در اهدانامه از لفظ «نورٌ علی نور» استفاده کرد.<ref>{{پک/بن|namnak118893|ف=سیدعلی خمینی داماد کیست؟ بیوگرافی، پدر، عکس معروف و همسرش|ک=نمناک}}</ref>
در فلسفه سیاسی، حق اعتراض با نظریه «تقدم حق بر خیر» پیوند دارد. بر اساس این دیدگاه، حقوق بنیادین افراد مانند آزادی بیان نباید قربانی تصورات حاکمیت از خیر عمومی یا رفاه جمعی شود. عدالت ایجاب می‌کند که آزادی‌های اساسی برابر بر هرگونه مصلحت‌سنجی سیاسی یا اقتصادی مقدم باشد. تضییع این حقوق به بهانه نظم عمومی یا ارزش‌های ملی، در زمره نقض حقوق بنیادین قرار می‌گیرد.<ref>{{پک/بن|iranpedia9527|ف=پیش‌نویس حق اعتراض|ک=ایران‌پدیا}}</ref>


خمینی در سال ۱۳۸۷ در سن ۲۲ سالگی با سیده شیما شهرستانی ازدواج کرد. همسر او فرزند جواد شهرستانی و نوه علی سیستانی، مرجع تقلید شیعیان، است. صیغه عقد این زوج در نجف و توسط علی سیستانی جاری شد.<ref>{{پک/بن|rooziato784197|ف=سید علی خمینی کیست؟ از خانواده و برادران تا سخنان جنجالی درباره مذاکره با آمریکا|ک=روزیاتو}}</ref> حاصل این ازدواج دو پسر به نام‌های محمدعلی (زاده ۱۳۹۱) و محمدحسین (زاده ۱۳۹۶) است.<ref>{{پک/بن|namnak118893|ف=سیدعلی خمینی داماد کیست؟ بیوگرافی، پدر، عکس معروف و همسرش|ک=نمناک}}</ref>
از منظر جامعه‌شناسی سیاسی، پدیده اعتراض در قالب «نظریه محرومیت نسبی» تحلیل می‌شود. بر این اساس، ریشه اعتراضات در شکاف میان انتظارات ارزشی نادنورهش و توانایی‌های ارزشی آنان قرار دارد. هرگاه افراد جامعه احساس کنند از دسترسی به اهدافی که خود را مستحق آن می‌دانند محروم شده‌اند و راه‌های قانونی برای دستیابی به این اهداف مسدود است، پتانسیل اعتراض جمعی افزایش می‌یابد.<ref>{{پک/بن|iranpedia9527|ف=پیش‌نویس حق اعتراض|ک=ایران‌پدیا}}</ref>


== تحصیلات و فعالیت‌های علمی ==
== مبانی فقهی و قرآنی ==
او تحصیلات ابتدایی و راهنمایی را در مدرسه نیکان تهران سپری کرد و در سال ۱۳۸۰ به حوزه علمیه قم وارد شد. مقدمات علوم دینی را در مدرسه عترت آل محمد گذراند و در سطوح عالی حوزه، کتاب‌هایی نظیر منطق مظفر، مکاسب و کفایه را تدریس کرد. خمینی در کنار دروس حوزوی، مدرک کارشناسی ارشد فلسفه غرب با گرایش فلسفه دین را از دانشگاه تهران دریافت کرد. از جمله استادان او می‌توان به وحید خراسانی، سید حسن خمینی، سید سعید حکیم و محمداسحاق فیاض اشاره کرد.<ref>{{پک|خدیر|۱۴۰۰|ف=«علی کوچولو»ی امام، شارح «کفایه» در نجف|ک=عصر ایران}}</ref><ref>{{پک/بن|namnak118893|ف=سیدعلی خمینی داماد کیست؟ بیوگرافی، پدر، عکس معروف و همسرش|ک=نمناک}}</ref>
در متون اسلامی، حق اعتراض تحت عناوینی چون امر به معروف و نهی از منکر، نصیحت ائمه مسلمین و وجوب مشورت زمامداران مورد شناسایی قرار گرفته است. قرآن کریم الگوهایی از کنش‌های اعتراضی را در برابر انحرافات سیاسی تأیید می‌کند. از جمله این الگوها، اعتراض مستقیم و مستدل موسی به طغیان و ظلم فرعون است که بدون توسل به خشونت فیزیکی صورت گرفت. نمونه دیگر، اعتراض بزرگان بنی‌اسرائیل به انتخاب طالوت برای فرماندهی است که در آن، پیامبرِ وقت به جای سرکوب معترضان، با گفتگو به اقناع آنان پرداخت.<ref>{{پک|ربیع‌زاده|افتخاری|منصوریان|۱۴۰۴|ف=چارچوب و مؤلفه‌های حق اعتراض سیاسی در مضامین قرآن کریم|ک=پژوهش‌نامه حقوق اسلامی|ص=۷۹۶}}</ref>


== هجرت به نجف ==
برخی فقها بر این باورند که آزادی انسان در بیان نظر و عقیده یک حق ذاتی است و جز در موارد تضییع حقوق دیگران، نباید محدود شود. قاعده «اذن در شیء اذن در لوازم آن است» به عنوان مبنایی برای مشروعیت راهکارهای اعتراض از جمله اجتماعات و راهپیمایی‌ها مطرح می‌شود.<ref>{{پک|بهروزی‌زاد|زکی|۱۴۰۴|ف=اعتراضات مدنی در حکومت اسلامی؛ بایدها و دغدغه‌ها|ک=مطالعات حقوق عمومی|ص=۳۳۱}}</ref> با این حال، در فقه بر رعایت نظم عمومی و پرهیز از آسیب به اموال عمومی تأکید شده و مراتب اعتراض باید از نصیحت آغاز شود.<ref>{{پک/بن|iranpedia9527|ف=پیش‌نویس حق اعتراض|ک=ایران‌پدیا}}</ref>
سید علی خمینی در مهر ۱۳۹۷ به شهر نجف در عراق هجرت کرد. این اقدام با هدف ادامه فعالیت‌های علمی، تدریس و پژوهش در حوزه علمیه نجف صورت گرفت.<ref>{{پک/بن|didarnews10804|ف=سیدعلی خمینی و قصه یک مهاجرت علمی|ک=دیدار نیوز}}</ref> او در دوران حضور در نجف، به تدریس سطوح عالی حوزه و دروس خارج فقه و اصول به زبان عربی اشتغال داشت.<ref>{{پک|خدیر|۱۴۰۰|ف=«علی کوچولو»ی امام، شارح «کفایه» در نجف|ک=عصر ایران}}</ref> علی سیستانی در دیداری، او را به درس خواندن و تبعیت از رهبری سفارش کرد.<ref>{{پک/بن|tabnak64797|ف=دو توصیه آیت الله سیستانی به نوه امام (ره)|ک=تابناک}}</ref>


== مواضع سیاسی ==
== جایگاه در حقوق بین‌الملل ==
سید علی خمینی در جریان اعتراضات سال ۱۳۹۶، ضمن پذیرش وجود مطالبات مردم، بر لزوم هوشیاری در برابر دشمنان خارجی تأکید کرد.<ref>{{پک/بن|rooziato784197|ف=سید علی خمینی کیست؟ از خانواده و برادران تا سخنان جنجالی درباره مذاکره با آمریکا|ک=روزیاتو}}</ref> او در تیر ۱۴۰۵ طی سخنرانی در مراسم بزرگداشت رهبر پیشین جمهوری اسلامی در قم، علیه مذاکره با آمریکا موضع گرفت. او در این مراسم اعلام کرد: «هرکس بخواهد مذاکره کند برای اینکه با آمریکا به صلح برسد، خائن است. هرکس پیام دوستی به آمریکا بفرستد، دهانش خبیث و نجس است.»<ref>{{پک/بن|toseeirani91573|ف=سیدعلی خمینی چگونه به نوه مطلوب اصولگرایان تبدیل شد؟|ک=توسعه ایرانی}}</ref><ref>{{پک|حسینی یگانه|۱۴۰۵|ف=نگاهی به مواجهه با سخنان اخیر حجت الاسلام سیدعلی خمینی|ک=خبرآنلاین}}</ref> او همچنین بر تداوم حضور مردم در صحنه تا زمانی که رهبر جدید، سید مجتبی خامنه‌ای، دستور دهد تأکید کرد.<ref>{{پک|شمسی کوشکی|۱۴۰۵|ف=چرا سخنرانی سید علی خمینی در مجلس ترحیم رهبر شهید انقلاب مهم است؟|ک=خبرگزاری مهر}}</ref>
حق اعتراض در اسناد بین‌المللی متعددی از جمله ماده ۱۹ و ۲۰ اعلامیه جهانی حقوق بشر و ماده ۲۱ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی به رسمیت شناخته شده است. بر اساس این اسناد، دولت‌ها ملزم به حمایت از حق تجمع مسالمت‌آمیز هستند و تنها در موارد استثنایی مانند حفظ امنیت ملی، نظم عمومی یا سلامت عمومی مجاز به اعمال محدودیت‌های قانونی هستند.<ref>{{پک|آقابابایی|۱۴۰۱|ف=حق اجتماع مسالمت‌آمیز در عرصه عمومی در سنجه شرع و حقوق ایران|ک=حقوق بشر|ص=۸۸}}</ref>


او در مصاحبه‌ای با شبکه المیادین، اسرائیل را پایگاه نظامی آمریکا در منطقه دانست و هدف آن را تجزیه ایران اعلام کرد. در این گفتگو بر لزوم مقاومت به عنوان تنها راه مواجهه با سیاست‌های تضعیف‌کننده منطقه تأکید شد.<ref>{{پک/بن|tabnak1355732|ف=سیدعلی خمینی: اسرائیل فقط به‌دنبال تجزیه ایران است|ک=تابناک}}</ref>
مدیریت اعتراضات در سطح جهانی معمولاً بر اساس سه نظام حقوقی انجام می‌شود:
* '''نظام مجوزدهی:''' برگزاری تجمع را منوط به کسب اجازه قبلی از دولت می‌داند.
* '''نظام اطلاع‌رسانی:''' برگزارکنندگان صرفاً زمان و مکان تجمع را به اطلاع پلیس می‌رسانند تا امنیت تأمین شود.
* '''نظام تعقیب پسینی:''' بر آزادی تجمع تأکید دارد و تنها در صورت وقوع تخلف، با متخلف برخورد می‌کند.<ref>{{پک/بن|iranpedia9527|ف=پیش‌نویس حق اعتراض|ک=ایران‌پدیا}}</ref>


== آثار ==
== نظام حقوقی ایران ==
آثار منتشرشده از او عبارتند از:
در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اصول مختلفی به حق اعتراض اشاره دارند. اصل ۲۷ قانون اساسی تشکیل اجتماعات و راهپیمایی‌ها را بدون حمل سلاح و به شرط آنکه مخل به مبانی اسلام نباشد، آزاد اعلام کرده است. همچنین اصل ۸ قانون اساسی به فریضه امر به معروف و نهی از منکر به عنوان یک وظیفه متقابل میان دولت و ملت اشاره دارد.<ref>{{پک/بن|iranpedia9527|ف=پیش‌نویس حق اعتراض|ک=ایران‌پدیا}}</ref> بندهای ۶، ۷ و ۸ اصل سوم نیز دولت را موظف به محو استبداد و تأمین آزادی‌های سیاسی کرده است.<ref>{{پک|اسماعیلی|میرلوحی|۱۴۰۴|ف=ضرورت‌های قوانین حاکم بر تأمین حق اعتراض شهروندان|ک=حکمرانی متعالی|ص=۵}}</ref>
* الافادات و الاستفادات (تقریرات درس اصول سید حسن خمینی)
 
* مشکات الهدایه فی الشرح والتعلیق علی الکفایه (دوره چند جلدی شرح عربی بر کتاب کفایةالاصول)
با وجود صراحت قانون اساسی، قوانین عادی مانند «قانون فعالیت احزاب و گروه‌های سیاسی»، برگزاری تجمعات را منوط به کسب مجوز از وزارت کشور کرده است که برخی حقوقدانان این رویکرد را مغایر با اطلاق اصل ۲۷ قانون اساسی می‌دانند.<ref>{{پک|پاد|ابراهیمیان|حسینی|۱۴۰۳|ف=آسیب‌شناسی و الزامات اجرایی‌سازی اصل ۲۷ قانون اساسی|ک=سیویلیکا}}</ref> همچنین دیوان عدالت اداری مرجع رسیدگی به شکایات مردم نسبت به تصمیمات نهادهای دولتی در خصوص درخواست‌های برگزاری تجمع است.<ref>{{پک|واحدی گشنیانی|۱۴۰۲|ف=تحلیل جایگاه حق اعتراض در قانون و رویه ی قضایی جمهوری اسلامی ایران|ک=SID}}</ref>
* البضاعه المزجاه فی فقه المعاملات
 
* زکاه النقدین
== چالش‌های نوین و فناوری ==
* رساله فی العفو عن الدم الاقل من الدرهم
یکی از چالش‌های جدید در موضوع حق اعتراض، مربوط به فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی است. در برخی نظام‌های حقوقی، «حق اعتراض به تصمیم‌گیری‌های خودکار» به رسمیت شناخته شده است تا افراد بتوانند در برابر خروجی الگوریتم‌هایی که بر حقوق آنان تأثیر می‌گذارد، مطالبه توضیح یا تجدیدنظر کنند.<ref>{{پک|عامری|مقدسی|حبیب‌نژاد|۱۴۰۴|ف=حق اعتراض به تصمیم‌گیری‌های خودکار مبتنی بر هوش مصنوعی|ک=پژوهش‌های نوین حقوق اداری|ص=۳۸}}</ref> این حق شامل دریافت مداخله انسانی در فرآیند تصمیم‌گیری و امکان به چالش کشیدن منطق حاکم بر سیستم‌های هوشمند است.<ref>{{پک|عامری|مقدسی|حبیب‌نژاد|۱۴۰۴|ف=حق اعتراض به تصمیم‌گیری‌های خودکار مبتنی بر هوش مصنوعی|ک=پژوهش‌های نوین حقوق اداری|ص=۴۵}}</ref>
* الاموال
* مفتاح افتتاح (شرح دعای افتتاح)
* مصطلحات المسکوکات فی لسان الروایات و جملة من المسائل المرتبطة بها<ref>{{پک/بن|namnak118893|ف=سیدعلی خمینی داماد کیست؟ بیوگرافی، پدر، عکس معروف و همسرش|ک=نمناک}}</ref>


== پانویس ==
== پانویس ==
خط ۳۲: خط ۳۲:


== منابع ==
== منابع ==
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|toseeirani91573}}|عنوان=تندروی و تناقض در تریبون قم ۱۴۰۵؛ سیدعلی خمینی چگونه به نوه مطلوب اصولگرایان تبدیل شد؟|وبگاه=توسعه ایرانی|تاریخ=۲۱ تیر ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.toseeirani.ir/fa/tiny/news-91573}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=آقابابایی|نام۱=حسین|عنوان=حق اجتماع مسالمت‌آمیز در عرصه عمومی در سنجه شرع و حقوق ایران|ژورنال=حقوق بشر|سال=۱۴۰۱|دوره=۱۸|شماره=۱|صفحه=۸۷-۱۱۰|پیوند=https://hr.mofidu.ac.ir/article_253018.html|ref=harv}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=حسینی یگانه|نام۱=حمیرا|عنوان=نگاهی به مواجهه با سخنان اخیر حجت الاسلام سیدعلی خمینی|ژورنال=خبرآنلاین|سال=۱۴۰۵|پیوند=https://www.khabaronline.ir/news/2246299}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=اسماعیلی|نام۱=محسن|نام خانوادگی۲=میرلوحی|نام۲=سید محمد|عنوان=ضرورت‌های قوانین حاکم بر تأمین حق اعتراض شهروندان؛ با نگاهی به نظام حقوقی ایران|ژورنال=حکمرانی متعالی|سال=۱۴۰۴|دوره=۶|شماره=۲۴|صفحه=۱-۲۸|پیوند=https://m-governance.ir/article_189654.html|ref=harv}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=خدیر|نام۱=مهرداد|عنوان=«علی کوچولو»ی امام، شارح «کفایه» در نجف|ژورنال=عصر ایران|سال=۱۴۰۰|پیوند=https://www.asriran.com/fa/news/816635}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=بهروزی‌زاد|نام۱=حمیدرضا|نام خانوادگی۲=زکی|نام۲=محمدامین|عنوان=اعتراضات مدنی در حکومت اسلامی؛ بایدها و دغدغه‌ها|ژورنال=مطالعات حقوق عمومی|سال=۱۴۰۴|دوره=۵۵|شماره=۱|صفحه=۳۲۹-۳۵۳|پیوند=https://jplsq.ut.ac.ir/article_92345.html|ref=harv}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|tabnak64797}}|عنوان=دو توصیه آیت الله سیستانی به نوه امام (ره)|وبگاه=تابناک|تاریخ=۲۸ شهریور ۱۳۸۸|تاریخ بازبینی=۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/64797}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|pad1403}}|عنوان=آسیب‌شناسی و الزامات اجرایی‌سازی اصل ۲۷ قانون اساسی به عنوان یکی از ابزارهای مشارکت سیاسی مردم در جمهوری اسلامی ایران|نام خانوادگی۱=پاد|نام۱=سکینه السادات|نام خانوادگی۲=ابراهیمیان|نام۲=حجت اله|نام خانوادگی۳=حسینی|نام۳=سیدمحمد|وبگاه=سیویلیکا|تاریخ=۱۴۰۳|تاریخ بازبینی=۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://civilica.com/doc/2525392}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|rooziato784197}}|عنوان=سید علی خمینی کیست؟ از خانواده و برادران تا سخنان جنجالی درباره مذاکره با آمریکا|وبگاه=روزیاتو|تاریخ=۲۱ تیر ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://rooziato.com/1405784197/seyed-ali-khomeini-biography-family/}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|iranpedia9527}}|عنوان=پیش‌نویس حق اعتراض|وبگاه=ایران‌پدیا|تاریخ=۱۴۰۴|تاریخ بازبینی=۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://iranpedia.net/w/index.php?title=ضارتعا_قح:سيونشيپ&oldid=9527}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|tabnak1355732}}|عنوان=سیدعلی خمینی: اسرائیل فقط به‌دنبال تجزیه ایران است|وبگاه=تابناک|تاریخ=۱۶ بهمن ۱۴۰۴|تاریخ بازبینی=۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.tabnak.ir/fa/news/1355732}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=ربیع‌زاده|نام۱=علی|نام خانوادگی۲=افتخاری|نام۲=اصغر|نام خانوادگی۳=منصوریان|نام۳=سعید|عنوان=چارچوب و مؤلفه‌های حق اعتراض سیاسی در مضامین قرآن کریم|ژورنال=پژوهش‌نامه حقوق اسلامی|سال=۱۴۰۴|دوره=۲۶|شماره=۳|صفحه=۷۸۳-۸۱۴|پیوند=https://law.isu.ac.ir/article_76836.html|ref=harv}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|didarnews10804}}|عنوان=سیدعلی خمینی و قصه یک مهاجرت علمی|وبگاه=دیدار نیوز|تاریخ=۵ مهر ۱۳۹۷|تاریخ بازبینی=۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://www.didarnews.ir/fa/news/10804}}
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=عامری|نام۱=زهرا|نام خانوادگی۲=مقدسی|نام۲=محمدباقر|نام خانوادگی۳=حبیب‌نژاد|نام۳=سید احمد|عنوان=حق اعتراض به تصمیم‌گیری‌های خودکار مبتنی بر هوش مصنوعی: جلوه‌ای از الزامات حقوق بشری عصر فناوری|ژورنال=پژوهش‌های نوین حقوق اداری|سال=۱۴۰۴|دوره=۷|شماره=۲۵|صفحه=۳۸-۵۷|پیوند=https://mral.journals.pnu.ac.ir/article_10654.html|ref=harv}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|namnak118893}}|عنوان=سیدعلی خمینی داماد کیست؟ بیوگرافی، پدر، عکس معروف و همسرش|وبگاه=نمناک|تاریخ=۲۱ تیر ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://namnak.com/seyed-ali-khomeini-biography.p118893}}
* {{یادکرد وب|شناسه={{شناسه یادکرد|sid1145687}}|عنوان=تحلیل جایگاه حق اعتراض در قانون و رویه ی قضایی جمهوری اسلامی ایران|نام خانوادگی۱=واحدی گشنیانی|نام۱=حسین|وبگاه=SID|تاریخ=۱۴۰۲|تاریخ بازبینی=۱۴ تیر ۱۴۰۵|نشانی=https://sid.ir/paper/1145687/fa}}```
* {{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=شمسی کوشکی|نام۱=روح‌الله|عنوان=چرا سخنرانی سید علی خمینی در مجلس ترحیم رهبر شهید انقلاب مهم است؟|ژورنال=خبرگزاری مهر|سال=۱۴۰۵|پیوند=https://www.mehrnews.com/news/6885827}}