زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۸: | خط ۸: | ||
* '''حسن عاقبت در قرآن:''' [[قرآن]] به پیوند مستقیم ایمان، [[عمل صالح]] و عاقبت نیک اشاره دارد<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_83_سوره_قصص سوره قصص، آیه ۸۳.]</ref> و خداوند نعمت جاودانه را به وی عطا میکند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_29_سوره_رعد سوره رعد، آیه ۲۹.]</ref> خداوند به مؤمنان سفارش نموده است که مراقب لحظهٔ مرگشان باشند تا [[عاقبتبهخیر]] از دنیا بروند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_102_سوره_آل_عمران سوره آلعمران، آیه ۱۰۲.]</ref> [[حضرت یوسف]]، از خدا میخواهد که وی را مسلمان بمیراند و به صالحان ملحق کند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_101_سوره_یوسف سوره یوسف، آیه ۱۰۱.]</ref> در آیهٔ دیگری قرآن به [[انسان]] یاد میدهد که از خدا بخواهد بعد از ایمان آوردن و یافتن راه حق، منحرف نشود و بر همان هدایت و ایمان از دنیا برود.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_8_سوره_آل_عمران سوره آلعمران، آیه 8.]</ref> | * '''حسن عاقبت در قرآن:''' [[قرآن]] به پیوند مستقیم ایمان، [[عمل صالح]] و عاقبت نیک اشاره دارد<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_83_سوره_قصص سوره قصص، آیه ۸۳.]</ref> و خداوند نعمت جاودانه را به وی عطا میکند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_29_سوره_رعد سوره رعد، آیه ۲۹.]</ref> خداوند به مؤمنان سفارش نموده است که مراقب لحظهٔ مرگشان باشند تا [[عاقبتبهخیر]] از دنیا بروند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_102_سوره_آل_عمران سوره آلعمران، آیه ۱۰۲.]</ref> [[حضرت یوسف]]، از خدا میخواهد که وی را مسلمان بمیراند و به صالحان ملحق کند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_101_سوره_یوسف سوره یوسف، آیه ۱۰۱.]</ref> در آیهٔ دیگری قرآن به [[انسان]] یاد میدهد که از خدا بخواهد بعد از ایمان آوردن و یافتن راه حق، منحرف نشود و بر همان هدایت و ایمان از دنیا برود.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_8_سوره_آل_عمران سوره آلعمران، آیه 8.]</ref> | ||
* '''حسن عاقبت در روایات:''' طبق فرموده پیامبر اسلام ارزش اعمال به نحوه پایان آنها مربوط است:<ref>مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۶۸، ص۳۶۲</ref> یعنی ممکن است فردی سالها عبادت کند، اما در لحظات آخر عمر دچار لغزش شود و همه چیز را ببازد و برعکس، ممکن است کسی گناهکار باشد اما در پایان عمر توبه کند و رستگار شود مانند ماجرای حربنیزید ریاحی در [[کربلا]].<ref>[https://khorasan.iqna.ir/fa/news/4133833/شاهکلید-عاقبت-بخیری-چیست عالی، «شاهکلید عاقبت بخیری چیست؟»، خبرگزاری بینالمللی قرآن: ایکنا.]</ref> | * '''حسن عاقبت در روایات:''' طبق فرموده پیامبر اسلام ارزش اعمال به نحوه پایان آنها مربوط است:<ref>مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۶۸، ص۳۶۲</ref> یعنی ممکن است فردی سالها عبادت کند، اما در لحظات آخر عمر دچار لغزش شود و همه چیز را ببازد و برعکس، ممکن است کسی گناهکار باشد اما در پایان عمر توبه کند و رستگار شود مانند ماجرای حربنیزید ریاحی در [[کربلا]].<ref>[https://khorasan.iqna.ir/fa/news/4133833/شاهکلید-عاقبت-بخیری-چیست عالی، «شاهکلید عاقبت بخیری چیست؟»، خبرگزاری بینالمللی قرآن: ایکنا.]</ref> | ||
* '''حسن عاقبت در ادعیه''': در [[دعا]]ها و [[مناجات اسلامی]] نیز حسن عاقبت همواره مورد توجه و استغاثه بزرگان دین، عالمان و مردم عادی قرار گرفته است. این مفهوم در دعای مشهور اللهم اجعل عواقب امورنا خیراً بهمعنی خدایا، سرانجام همه کارهای ما را نیکفرجام گردان،<ref>[https://thaqalain.ir/معنا-و-سند-دعای-اللهم-افتح-لنا-بالخیر-و/ «معنا و سند دعای اللهم افتح لنا بالخیر و اجعل عواقب امورنا الی الخیر برحمتک یا ارحم الراحمین»، پایگاه علوم اسلامی ثقلین.]</ref> برجسته است. در دعای یازدهم [[صحیفه سجادیه]] [[علی ابن الحسین| | * '''حسن عاقبت در ادعیه''': در [[دعا]]ها و [[مناجات اسلامی]] نیز حسن عاقبت همواره مورد توجه و استغاثه بزرگان دین، عالمان و مردم عادی قرار گرفته است. این مفهوم در دعای مشهور اللهم اجعل عواقب امورنا خیراً بهمعنی خدایا، سرانجام همه کارهای ما را نیکفرجام گردان،<ref>[https://thaqalain.ir/معنا-و-سند-دعای-اللهم-افتح-لنا-بالخیر-و/ «معنا و سند دعای اللهم افتح لنا بالخیر و اجعل عواقب امورنا الی الخیر برحمتک یا ارحم الراحمین»، پایگاه علوم اسلامی ثقلین.]</ref> برجسته است. در دعای یازدهم [[صحیفه سجادیه]] [[علی ابن الحسین|علی بن الحسین،]]<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1865663/اهمیت-و-جایگاه-عاقبت-بخیری-در-ایات-و-روایات-و-ادعیه دانیاری، «اهمیت و جایگاه عاقبتبهخیری در آیات و روایات و ادعیه»، 1401ش، ص59.]</ref> حسن عاقبت چنین طلب میشود<ref>انصاریان، دیارعاشقان، ۱۳۷۲ش، ج۵، ص۱۰۱–۱۲۲؛ ممدوحی، شهود و شناخت، ۱۳۸۸ش، ج۱، ص۴۸۵–۵۰۰.</ref> که دل به [[ذکر]] خدا، زبان به [[شکر]]، اعضا به طاعت و اعمال به [[توبه|توبهٔ]] پذیرفتهشده ختم شود.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/دعای_یازدهم_صحیفه_سجادیه/_شرحها_و_ترجمهها دعای یازدهم صحیفه سجادیه.]</ref> | ||
=== بُعد روانشناختی-تربیتی حسن عاقبت === | === بُعد روانشناختی-تربیتی حسن عاقبت === | ||
حسن عاقبت در تعالیم اسلام، تعادلی پویا میان [[خوف و رجا]] در روان انسان ایجاد میکند که انسان را از نومید شدن از رحمت الهی و غرور از اعمال صالح دور میکند.<ref>[https:// | حسن عاقبت در تعالیم اسلام، تعادلی پویا میان [[خوف و رجا]] در روان انسان ایجاد میکند که انسان را از نومید شدن از رحمت الهی و غرور از اعمال صالح دور میکند.<ref>[https://lib.eshia.ir/27287/1/50/%C2%AB%D8%AE%DB%8C%D8%B1%D9%8F_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D9%84_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D8%A1_%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AE%D9%88%D9%81%C2%BB تمیمی آمدی، غررالحکم و دررالکلم، بیتا، ج1، ص50.]</ref> به عقیده کارشناسان دینی، خوف و رجا همواره مایهٔ امید و انگیزه برای اصلاح و مراقبت اخلاقی دانسته شدهاند و بر همین اساس در آموزههای دینی تأکید شده که بخش پایانی عمل و نحوهٔ عبور از خط پایان زندگی بسیار مهمتر از آغاز آن است.<ref>[https://www.balagh.ir/content/17575 «اهمیت و جایگاه عاقبتبهخیری در آیات و روایات و ادعیه»، وبسایت بلاغ.]</ref> | ||
== عوامل اصلی عاقبتبهخیری == | == عوامل اصلی عاقبتبهخیری == | ||
بر اساس برخی منابع، عاقبت بهخیری برخواسته از عوامل متعددی است؛ از جمله: | بر اساس برخی منابع، عاقبت بهخیری برخواسته از عوامل متعددی است؛ از جمله: | ||
# '''اصلاح نیت و ایمان:''' برخی کارشناسان دینی، با توجه به آیه ۸۴ سوره اسراء، ریشه اعمال انسان را [[نیت]] و ساختار وجودی او تفسیر کرده است؛ به این معنی که کسی که باطنش آلوده به نفاق یا کینه باشد، حتی اگر ظاهرش خوب باشد، ممکن است در پایان رسوا شود.<ref>[https://gharaati.ir/خوش-عاقبتی-و-بد-عاقبتی/ قرائتی، «خوش عاقبتی و بد عاقبتی»، وبسایت مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن.]</ref> | # '''اصلاح نیت و ایمان:''' برخی کارشناسان دینی، با توجه به آیه ۸۴ سوره اسراء، ریشه اعمال انسان را [[نیت]] و ساختار وجودی او تفسیر کرده است؛ به این معنی که کسی که باطنش آلوده به نفاق یا کینه باشد، حتی اگر ظاهرش خوب باشد، ممکن است در پایان رسوا شود.<ref>[https://gharaati.ir/خوش-عاقبتی-و-بد-عاقبتی/ قرائتی، «خوش عاقبتی و بد عاقبتی»، وبسایت مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن.]</ref> | ||
# ''' | # '''دعای پدر و مادر و نیکی به آنها:''' در برخی روایات معصومین یکی از راههای تضمین عاقبتبهخیری، دعای پدر و مادر عنوان شده است.<ref>[https://lib.eshia.ir/11005/2/509/%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AF_%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD_%D9%84%D9%88%D9%84%D8%AF%D9%87_%D9%88_%D8%AF%D8%B9%D9%88%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A4%D9%85%D9%86_%D9%84%D8%A3%D8%AE%DB%8C%D9%87-_%D8%A8%D8%B8%D9%87%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%BA%DB%8C%D8%A8 کلینی، کافی، 1407ق، ج2، ص509.]</ref> همچنین نیکی به والدین، سختیهای مرگ را آسان میکند.<ref>شیخ طوسی، الامالی، ۱۴۱۴ق، ج۱، ص۴۳۲.</ref> | ||
# '''نقش خانواده''': از منظر کارشناسان امور تربیتی والدین با الگوسازی عملی، انتقال ارزشها، ایجاد محیط امن عاطفی و تربیت صحیح، فرزندان را بهسوی عاقبتبهخیری هدایت میکنند و خود نیز از دعای خیر آنها بهرهمند میشوند.<ref>[https://www.balagh.ir/content/14028 «نقش والدین در تربیت فرزندان»، وبسایت بلاغ.]</ref> از جمله راهکارهای والدین برای عاقبتبهخیری فرزندان که از آیات و روایات استخراج شده عبارتند از: ارائه الگو، لقمه حلال، تحکیم و تثبیت عقاید، امید دادن، دعا کردن، آموزش نماز و قرآن.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2177028/نقش-والدین-در-عاقبت-به-خیری-فرزند فلاحی، «نقش والدین در عاقبتبهخیری فرزند»، 1402ش، ص947.]</ref> | # '''نقش خانواده''': از منظر کارشناسان امور تربیتی والدین با الگوسازی عملی، انتقال ارزشها، ایجاد محیط امن عاطفی و تربیت صحیح، فرزندان را بهسوی عاقبتبهخیری هدایت میکنند و خود نیز از دعای خیر آنها بهرهمند میشوند.<ref>[https://www.balagh.ir/content/14028 «نقش والدین در تربیت فرزندان»، وبسایت بلاغ.]</ref> از جمله راهکارهای والدین برای عاقبتبهخیری فرزندان که از آیات و روایات استخراج شده عبارتند از: ارائه الگو، لقمه حلال، تحکیم و تثبیت عقاید، امید دادن، دعا کردن، آموزش نماز و قرآن.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2177028/نقش-والدین-در-عاقبت-به-خیری-فرزند فلاحی، «نقش والدین در عاقبتبهخیری فرزند»، 1402ش، ص947.]</ref> | ||
# '''مداومت بر دعا:''' در برخی آیات قرآن<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_8_سوره_آل_عمران سوره آلعمران، آیه ۸.]</ref> و نیز در توصیههای ائمه اطهار تأکید شده است که انسان نباید به ایمان فعلی خود مغرور شود و باید دائماً از خدا بخواهد که او را ثابتقدم نگه دارد.<ref>[https://www.tebyan.net/news/519434/عواملی-که-انسان-را-عاقبت-بخیر-می-کند «عواملی که انسان را عاقبتبهخیر میکند»، وبسایت تبیان.]</ref> | # '''مداومت بر دعا:''' در برخی آیات قرآن<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_8_سوره_آل_عمران سوره آلعمران، آیه ۸.]</ref> و نیز در توصیههای ائمه اطهار تأکید شده است که انسان نباید به ایمان فعلی خود مغرور شود و باید دائماً از خدا بخواهد که او را ثابتقدم نگه دارد.<ref>[https://www.tebyan.net/news/519434/عواملی-که-انسان-را-عاقبت-بخیر-می-کند «عواملی که انسان را عاقبتبهخیر میکند»، وبسایت تبیان.]</ref> | ||
| خط ۴۸: | خط ۴۶: | ||
* انصاریان، حسین، دیار عاشقان: تفسیر جامع صحیفه سجادیه، تهران، پیام آزادی، ۱۳۷۲ش. | * انصاریان، حسین، دیار عاشقان: تفسیر جامع صحیفه سجادیه، تهران، پیام آزادی، ۱۳۷۲ش. | ||
* «اهمیت و جایگاه عاقبتبهخیری در آیات و روایات و ادعیه»، وبسایت بلاغ، تاریخ درج مطلب: ۱۲ فروردین ۱۴۰۱ش. | * «اهمیت و جایگاه عاقبتبهخیری در آیات و روایات و ادعیه»، وبسایت بلاغ، تاریخ درج مطلب: ۱۲ فروردین ۱۴۰۱ش. | ||
* تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، غررالحکم و دررالکلم، بینا، بیتا. | |||
* «حُر انقلاب ره صد ساله را یک شبه پیمود»، وبسایت فاشنیوز، تاریخ بازدید: ۲۴ آذر ۱۴۰۴ش. | * «حُر انقلاب ره صد ساله را یک شبه پیمود»، وبسایت فاشنیوز، تاریخ بازدید: ۲۴ آذر ۱۴۰۴ش. | ||
* حسینی، سیدحسین، عاقبتبهخیری، قم، مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما، ۱۳۸۴ش. | * حسینی، سیدحسین، عاقبتبهخیری، قم، مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما، ۱۳۸۴ش. | ||
| خط ۶۲: | خط ۶۱: | ||
* کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق. | * کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۴۰۷ق. | ||
* مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، تهران، بیجا، ۱۴۰۳ق. | * مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، تهران، بیجا، ۱۴۰۳ق. | ||
* «معنا و سند دعای اللهم افتح لنا بالخیر و اجعل عواقب امورنا الی الخیر برحمتک یا ارحم الراحمین»، پایگاه علوم اسلامی ثقلین، تاریخ بازدید: ۲۲ آذر ۱۴۰۴ش. | * «معنا و سند دعای اللهم افتح لنا بالخیر و اجعل عواقب امورنا الی الخیر برحمتک یا ارحم الراحمین»، پایگاه علوم اسلامی ثقلین، تاریخ بازدید: ۲۲ آذر ۱۴۰۴ش. | ||
* مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ش. | * مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ش. | ||
