حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۶: | خط ۶: | ||
== مفهومشناسی == | == مفهومشناسی == | ||
هجرت در مفهوم کلی خود به انتقال از یک سرزمین به سرزمینی دیگر اشاره دارد<ref>جلالی و هاشمی، «تحلیل و بررسی موانع و راهکارهای هجرت در آموزههای دینی»، 1402ش، ص۸۳۳.</ref> و در حوزۀ دینی، این مفهوم فراتر از حرکت جغرافیایی بوده و بهعنوان اقدامی آگاهانه برای حفظ جان و باورهای اعتقادی و انتقال به محیطی با شرایط مناسبتر برای زیست دیندارانه تعریف میشود.<ref>مطهری، مجموعه آثار، ۱۳۸۹ش، ج۲۳، ص ۵۷۸ و ۵۷۹.</ref> از جامعهشناختی، هجرت میتواند مسیری بهسوی تشکیل یا پیوستن به جامعهای با ارزشهای متعالیتر تلقی شود. این انتخاب، پیامدهای گستردهای در شیوۀ زندگی فرد، الگوهای فرهنگی، تعاملات اجتماعی و جهتگیریهای ارزشی به همراه دارد.<ref>جلالی و هاشمی، «تحلیل و بررسی موانع و راهکارهای هجرت در آموزههای دینی»، 1402ش، ص829.</ref> | هجرت در مفهوم کلی خود به انتقال از یک سرزمین به سرزمینی دیگر اشاره دارد<ref>جلالی و هاشمی، «تحلیل و بررسی موانع و راهکارهای هجرت در آموزههای دینی»، 1402ش، ص۸۳۳.</ref> و در حوزۀ دینی، این مفهوم فراتر از حرکت جغرافیایی بوده و بهعنوان اقدامی آگاهانه برای حفظ جان و باورهای اعتقادی و انتقال به محیطی با شرایط مناسبتر برای زیست دیندارانه تعریف میشود.<ref>مطهری، مجموعه آثار، ۱۳۸۹ش، ج۲۳، ص ۵۷۸ و ۵۷۹.</ref> از دیدگاه جامعهشناختی، هجرت میتواند مسیری بهسوی تشکیل یا پیوستن به جامعهای با ارزشهای متعالیتر تلقی شود. این انتخاب، پیامدهای گستردهای در شیوۀ زندگی فرد، الگوهای فرهنگی، تعاملات اجتماعی و جهتگیریهای ارزشی به همراه دارد.<ref>جلالی و هاشمی، «تحلیل و بررسی موانع و راهکارهای هجرت در آموزههای دینی»، 1402ش، ص829.</ref> | ||
== اهمیت و جایگاه | == اهمیت و جایگاه هجرت == | ||
مطالعات تاريخ تمدنها نشان میدهد که هجرت، نقش مهمی در شکلگیری سرنوشت و سبک زندگی جوامع مختلف، از جمله ایران، ایفا کرده است. هجرتهای پیامبران مانند آدم، موسی، عیسی و پیامبر اسلام، تأثیرات عمیقی بر تاریخ و فرهنگ جوامع مربوطه داشتهاند. در تاریخ شیعه، هجرت امام علی از مدینه به کوفه و هجرت امام حسین از مدینه به مکه و سپس به کربلا، از وقایع مهمی به شمار میروند که تأثیرات گستردهای بر تاریخ و فرهنگ ایران و جهان اسلام داشتهاند. سنت هجرت در زندگی ائمه شیعه نیز ادامه یافته و بر زندگی مردم ایران تأثیرگذار بوده است.<ref>غضنفری، ره رستگاری، 1382ش، ج1، ص357-365.</ref> | |||
در مفاهیم دینی، مهاجران از ویژگیهایی برخوردارند که آنان را متمایز میسازد. این ویژگیها شامل پایبندی به اصول دین در محیط جدید، حفظ هویت ایمانی، تلاش برای گسترش معارف الهی و حفظ پیوند با جامعه اسلامی است. از این منظر، مهاجران با رعایت این اصول، نقش واسطههای فرهنگی و معنوی را ایفا کرده و به غنای تمدن اسلامی کمک میکنند.<ref>غضنفری، ره رستگاری، 1382ش، ج1، ص357-365.</ref> | |||
== انواع هجرت در فرهنگ اسلامی-ایرانی == | == انواع هجرت در فرهنگ اسلامی-ایرانی == | ||
در فرهنگ اسلامی-ایرانی، | در فرهنگ اسلامی-ایرانی، بر اساس متون دینی و سیره عملی، میتوان گونههای اصلی هجرت را به شرح ذیل دستهبندی نمود: | ||
# '''هجرت مکانی (ظاهری):''' این هجرت، همان جابهجایی فیزیکی از سرزمینی به سرزمین دیگر است که با اهدافی متعالی صورت میپذیرد. نمونه اعلای آن، هجرت پیامبر اسلام از مکه به مدینه دانسته شده است که بهعنوان مبدأ تاریخ اسلامی انتخاب شد و نشاندهندۀ محوریت این مفهوم در شکلدهی به تمدن اسلامی است. این هجرت، آغازی برای تشکیل جامعهای نوین و تحکیم پایههای حکومت دینی بود. | # '''هجرت مکانی (ظاهری):''' این هجرت، همان جابهجایی فیزیکی از سرزمینی به سرزمین دیگر است که با اهدافی متعالی صورت میپذیرد. نمونه اعلای آن، هجرت پیامبر اسلام از مکه به مدینه دانسته شده است که بهعنوان مبدأ تاریخ اسلامی انتخاب شد و نشاندهندۀ محوریت این مفهوم در شکلدهی به تمدن اسلامی است. این هجرت، آغازی برای تشکیل جامعهای نوین و تحکیم پایههای حکومت دینی بود. | ||
# '''هجرت معنوی (باطنی):''' این والاترین نوع هجرت، حرکتی درونی است که مؤمن را از «ظلمت» به «نور»، از کفر به ایمان و از گناه به طاعت رهنمون میسازد. در این نگاه، مهاجر واقعی کسی است که از گناهان و تمایلات نفسانی دوری گزیند. این هجرت، پیشنیاز و همراه ضروری هجرت مکانی موفق است.<ref>غضنفری، ره رستگاری، 1382ش، ج1، ص357-365.</ref> | # '''هجرت معنوی (باطنی):''' این والاترین نوع هجرت، حرکتی درونی است که مؤمن را از «ظلمت» به «نور»، از کفر به ایمان و از گناه به طاعت رهنمون میسازد. در این نگاه، مهاجر واقعی کسی است که از گناهان و تمایلات نفسانی دوری گزیند. این هجرت، پیشنیاز و همراه ضروری هجرت مکانی موفق است.<ref>غضنفری، ره رستگاری، 1382ش، ج1، ص357-365.</ref> | ||
