زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۴۶: | خط ۴۶: | ||
=== تحولات معاصر === | === تحولات معاصر === | ||
امروزه فضاهای تفریحی در ایران به سه دستهٔ مردانه-زنانه، منحصراً مردانه و منحصراً زنانه تقسیم میشوند. تحولات عصر حاضر در عرصهٔ فراغت زنان شامل پدیدههایی چون لژ خانوادگی در رستورانها، پارکها و فضای سبز مخصوص بانوان، رستورانها و کافیشاپها، ورزشگاهها و سالنهای [[ورزش زنان|ورزشی]]، فضاهای بازی در آموزشگاهها، دانشگاهها و مدارس، و فضاهای فرهنگی مانند سالنهای کنسرت، تئاتر، سینما، کتابخانه، فرهنگسرا، بازارها و مراکز خرید است. این تحولات از یکسو حاکی از [[تفکیک جنسیتی]] فضاهای اوقات فراغت و از سوی دیگر نشاندهندهٔ گسترش امکانات و بهبود وضعیت زنان در این عرصه است.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_29482.html پوراحمد و سالاروندیان، «روند تحولات تاریخی فضاهای گذران اوقات فراغت زنان از قاجار تاکنون در شهر تهران»، 1391ش، ص57-67.]</ref>[[پرونده:اوقات-فراغت-زنان1.jpg|بندانگشتی|تاسیس پارکهای مخصوص بانوان حاکی از تحولات در اوقات فراغت است]] | امروزه فضاهای تفریحی در ایران به سه دستهٔ مردانه-زنانه، منحصراً مردانه و منحصراً زنانه تقسیم میشوند. تحولات عصر حاضر در عرصهٔ فراغت زنان شامل پدیدههایی چون لژ خانوادگی در رستورانها، پارکها و فضای سبز مخصوص بانوان، رستورانها و کافیشاپها، ورزشگاهها و سالنهای [[ورزش زنان|ورزشی]]، فضاهای بازی در آموزشگاهها، دانشگاهها و مدارس، و فضاهای فرهنگی مانند سالنهای کنسرت، تئاتر، سینما، کتابخانه، فرهنگسرا، بازارها و مراکز خرید است. این تحولات از یکسو حاکی از [[تفکیک جنسیتی]] فضاهای اوقات فراغت و از سوی دیگر نشاندهندهٔ گسترش امکانات و بهبود وضعیت زنان در این عرصه است.<ref>[https://jwdp.ut.ac.ir/article_29482.html پوراحمد و سالاروندیان، «روند تحولات تاریخی فضاهای گذران اوقات فراغت زنان از قاجار تاکنون در شهر تهران»، 1391ش، ص57-67.]</ref>[[پرونده:اوقات-فراغت-زنان1.jpg|بندانگشتی|تاسیس پارکهای مخصوص بانوان حاکی از تحولات در اوقات فراغت است]] | ||
== | ==رویکردها== | ||
در برخی رویکردهای نظری، اوقات فراغت بهعنوان دنبالهای بر کار تعریف میشود؛ بااینحال، بهدلیل نقش فزایندهٔ آن در جوامع مدرن، امروزه فراغت بهعنوان پدیدهای مستقل و شایستهٔ مطالعهٔ جدی مورد توجه قرار گرفته است. اهمیت این پدیده به حدی است که بهعنوان یکی از ارکان اصلی سبک زندگی مدرن، در طبقهبندی اقشار جامعه نیز کاربرد یافته است.<ref>اباذری و کاظمی، «رویکردهای نظری خرید: از جامعهشناسی تا مطالعات فرهنگی»، 1384ش، ص12-16.</ref> جامعهشناسان با بهرهگیری از شاخصهای تفریحی و عادتوارههای مصرفی مانند نوع موسیقی، انتخاب رستورانها یا سبکهای ورزشی مورد علاقه، به تحلیل و طبقهبندی افراد و فرهنگ آنها میپردازند. مفاهیمی نظیر فرهنگ تودهای عامهپسند در برابر فرهنگ والای نخبگانی نیز برآمده از همین رهیافت طبقهبندی است.<ref>چنی، سبک زندگی، 1382ش، ص111-113.</ref> | |||
گئورگ زیمل، جامعهشناس آلمانی، نخستین نظریهپردازی بود که به ارتباط میان فراغت و مصرف توجه کرد. در ادامه، اندیشمندان فمینیست با تمرکز بر تفاوت معنای فراغت برای زنان و مردان، بر این نکته تأکید ورزیدند که در بسیاری از تعاریف رایج، جایگاه زنان نادیده گرفته میشود.<ref>عنایت و نرهای، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان و نحو گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متاهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»، 1393ش، ص39.</ref> در میان جریانهای فمینیستی، برخی رویکردها فراغت را ابزاری برای بازتولید نظام پدرسالاری و تشدید سلطهٔ مردان بر زنان میدانند. در نقطهٔ مقابل، فمینیستهای لیبرال بر این باورند که سیاستگذاری فرهنگی و ورزشی باید زمینهساز ایجاد فرصتهای برابر برای هر دو جنس باشد.<ref>جعفری و رضائیان، «فراغت زنان در کلان شهرها، تبین مسائل اوقات فراغت زنان متاثل شهر تهران»، 1399ش، ص7.</ref> | |||
=== رویکرد اسلامی === | |||
برخی از دینپژوهان با استناد به ادلهٔ عقلی و نقلی، معتقدند که آموزههای اسلامی نهتنها با بهرهمندی زنان از اوقات فراغت مخالفتی ندارند، بلکه همگان (زنان و مردان) را به اختصاص بخشی از عمر به تفریح و فراغت از کار تشویق میکنند. در این دیدگاه، فراغت بهعنوان پاسخی به نیاز فطری و غریزی انسان یا ضرورتی برآمده از زیستِ اجتماعی، امری مقبول و مطلوب شمرده میشود. به ادعای این پژوهشگران، شواهد متعددی در متون دینی، سیرهٔ پیشوایان دین، عرفِ رایج نزد فقیهان و نیز آرای بیشتر فقهای اسلامی بر تأییدِ مشروط و مقیدِ اوقات فراغت وجود دارد.<ref>شرفالدین، سبک اهل بیت در تفریحات و اوقات فراغت، 1394ش، ص51.</ref> | |||
=== رویکرد حقوقی === | |||
سیاستهای بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران، در شورای عالی انقلاب فرهنگی، با هدف ایجاد هماهنگی میان دستگاهها، آگاهیبخشی و ارتقای سطح مهارت افراد، توسعه و تجهیز و گسترش امکانات فرهنگی ورزشی و جهتدهی به فعالیتهای زنان در راستای تامین [[حق سلامتی زنان|سلامت]] جسمی و بهداشت روانی، کاهش [[جنسیتپذیری اضطراب|اضطراب]] و خستگی، کسب نشاط و شادی، شناسایی و رشد استعدادها، تقویت تمایلات دینی و اخلاقی و هویت دینی و ملی زنان در سال 1381ش، به تصویب رسید.<ref> [https://rc.majlis.ir/fa/law/show/101089 «سیاستهای بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران»، وبسایت مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی.]</ref> | |||
[[تحصیل دختران|تحصیلات]] فرد، درآمد، شغل همسر، سن، سابقه کاری و تعداد فرزند، از جمله عوامل اصلی و تحصیلات همسر، شغل زنان، نوع مالکیت مسکن، ساعت کاری و امکانات رفاهی و کار خانگی از جمله عوامل فرعی موثر بر اوقات فراغت زنان است.<ref>عنایت و نرهای، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان و نحو گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متاهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»، 1393ش، ص51.</ref> | [[تحصیل دختران|تحصیلات]] فرد، درآمد، شغل همسر، سن، سابقه کاری و تعداد فرزند، از جمله عوامل اصلی و تحصیلات همسر، شغل زنان، نوع مالکیت مسکن، ساعت کاری و امکانات رفاهی و کار خانگی از جمله عوامل فرعی موثر بر اوقات فراغت زنان است.<ref>عنایت و نرهای، «بررسی عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با میزان و نحو گذران اوقات فراغت زنان، مطالعه موردی زنان متاهل شاغل شهر نورآباد ممسنی»، 1393ش، ص51.</ref> | ||
| خط ۵۸: | خط ۷۲: | ||
#احداث مجموعههای چندمنظوره مانند پارکها و فضاهای فراغتی، راهاندازی مراکز تفریحی ورزشی چندمنظوره که امکان خدماترسانی به زنان خانهدار و زنان شاغل دارای فرزندان خردسال را فراهم کند. | #احداث مجموعههای چندمنظوره مانند پارکها و فضاهای فراغتی، راهاندازی مراکز تفریحی ورزشی چندمنظوره که امکان خدماترسانی به زنان خانهدار و زنان شاغل دارای فرزندان خردسال را فراهم کند. | ||
#حملونقل آسان، ایمن و ارزان متناسب با شرایط مادران و زنان.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/01/30/1383668/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%BA%D9%81%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 «پیامدهای غفلت از اوقات فراغت زنان»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | #حملونقل آسان، ایمن و ارزان متناسب با شرایط مادران و زنان.<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/01/30/1383668/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%BA%D9%81%D9%84%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%88%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%BA%D8%AA-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86 «پیامدهای غفلت از اوقات فراغت زنان»، خبرگزاری تسنیم.]</ref> | ||
==کارکردها== | ==کارکردها== | ||
