بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
=== تاریخچه === | === تاریخچه === | ||
سابقه نبرد بر سر تنگه هرمز به قرن شانزدهم میلادی بازمیگردد؛ زمانی که پرتغالیها با اشغال جزیره هرمز و ساخت قلعهای مستحکم در سال ۱۵۰۷م، برای نخستین بار کنترل این آبراه را در دست گرفتند و با دریافت باج از کشتیهای عبوری، سلطه خود را بر راههای دریایی اعمال کردند.<ref>{{پک/بن|ن۱|ک=همشهری آنلاین|ف=درباره تنگه هرمز}}</ref> پس از ۱۱۷ سال، شاهعباس صفوی در سال ۱۶۲۱م با همکاری امامقلیخان و اتحاد با انگلیسیها، پرتغالیها را از هرمز بیرون راند و حاکمیت ایران بر این آبراه را احیا کرد. با سقوط صفویه، انگلیس به بهانه سرکوب دزدی دریایی و مبارزه با تجارت برده، نزدیک به دو قرن بر خلیج فارس مسلط شد و با کشف نفت در ۱۹۰۸م، حضور خود را در منطقه تشدید کرد تا اینکه در ۱۹۷۱م با خروج از منطقه، آمریکا جایگزین آن گردید. پس از انقلاب اسلامی، اداره تنگه بر اساس یک موافقتنامه بینالمللی به طور مشترک به ایران و عمان سپرده شد و زمینه برای نبرد هرمز در سالهای ۱۴۰۴-۱۴۰۵ش، با حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران و بسته شدن تنگه توسط ایران، شکل گرفت. | |||
تنگه هرمز از هزاره سوم پیش از میلاد، با سنگنگارههای سومری در سواحل عمان، به عنوان یکی از مسیرهای حیاتی دریانوردی و تجاری میان تمدن سند و بینالنهرین شناخته شده است. ایلامیان اولین بار در این دوره مدیریت دریانوردی و امنیت منطقه را بر عهده گرفتند و بنادری چون سیراف، کیش و قشم را تأسیس کردند. در دوران هخامنشیان، پایگاههای دریایی در دهانه تنگه مستقر شد و سواحل جنوبی آن نیز به تصرف درآمد. پس از اسلام، حاکمیت بر این آبراه به خلافتهای اموی، عباسی، آلبویه، سلجوقیان و اتابکان فارس منتقل شد. در قرن شانزدهم میلادی، پرتغالیها با اشغال جزیره هرمز و ساخت قلعهای مستحکم، به مدت ۱۱۷ سال بر تردد کشتیها مسلط شدند تا اینکه شاهعباس صفوی با کمک انگلیسیها در ۱۶۲۱م آنان را بیرون راند. پس از سقوط صفویه و در دوره قاجار، انگلیس به بهانه سرکوب دزدی دریایی و مبارزه با تجارت برده، حدود دو قرن در خلیج فارس حضور یافت و با کشف نفت در ۱۹۰۸م، توجه قدرتهای خارجی به این منطقه دوچندان شد. سرانجام در ۱۹۷۱م با خروج انگلیس، آمریکا جایگزین آن گردید و پس از انقلاب اسلامی، اداره تنگه بر اساس موافقتنامهای بینالمللی به طور مشترک به ایران و عمان سپرده شد. | تنگه هرمز از هزاره سوم پیش از میلاد، با سنگنگارههای سومری در سواحل عمان، به عنوان یکی از مسیرهای حیاتی دریانوردی و تجاری میان تمدن سند و بینالنهرین شناخته شده است. ایلامیان اولین بار در این دوره مدیریت دریانوردی و امنیت منطقه را بر عهده گرفتند و بنادری چون سیراف، کیش و قشم را تأسیس کردند. در دوران هخامنشیان، پایگاههای دریایی در دهانه تنگه مستقر شد و سواحل جنوبی آن نیز به تصرف درآمد. پس از اسلام، حاکمیت بر این آبراه به خلافتهای اموی، عباسی، آلبویه، سلجوقیان و اتابکان فارس منتقل شد. در قرن شانزدهم میلادی، پرتغالیها با اشغال جزیره هرمز و ساخت قلعهای مستحکم، به مدت ۱۱۷ سال بر تردد کشتیها مسلط شدند تا اینکه شاهعباس صفوی با کمک انگلیسیها در ۱۶۲۱م آنان را بیرون راند. پس از سقوط صفویه و در دوره قاجار، انگلیس به بهانه سرکوب دزدی دریایی و مبارزه با تجارت برده، حدود دو قرن در خلیج فارس حضور یافت و با کشف نفت در ۱۹۰۸م، توجه قدرتهای خارجی به این منطقه دوچندان شد. سرانجام در ۱۹۷۱م با خروج انگلیس، آمریکا جایگزین آن گردید و پس از انقلاب اسلامی، اداره تنگه بر اساس موافقتنامهای بینالمللی به طور مشترک به ایران و عمان سپرده شد. | ||
| خط ۲۴: | خط ۲۶: | ||
=== مدیریت تنگه توسط ایران === | === مدیریت تنگه توسط ایران === | ||
در اردیبهشت ۱۴۰۵ش، ایران با تأسیس «نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس» و راهاندازی سایت بیمه «هرمز سیف»، تلاش کرد کنترل خود بر تنگه را نهادینه کند. این نهاد با صدور مجوزهای رسمی و تعیین محدوده تحت نظارت (از کوه مبارک در ایران تا فجیره در امارات)، به شناورها اطلاع میدهد که عبور از تنگه تنها با رعایت مقررات جدید ایران امکانپذیر است. کشتیها موظف به اخذ مجوز، عبور از مسیر تعیینشده و دریافت بیمه از شرکتهای ایرانی هستند. با وجود محاصره دریایی آمریکا، روزانه تعداد محدودی از کشتیهای تجاری با هماهنگی نیروی دریایی سپاه از این آبراه عبور میکنند. | در اردیبهشت ۱۴۰۵ش، ایران با تأسیس «نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس» و راهاندازی سایت بیمه «هرمز سیف»، تلاش کرد کنترل خود بر تنگه را نهادینه کند. این نهاد با صدور مجوزهای رسمی و تعیین محدوده تحت نظارت (از کوه مبارک در ایران تا فجیره در امارات)، به شناورها اطلاع میدهد که عبور از تنگه تنها با رعایت مقررات جدید ایران امکانپذیر است. کشتیها موظف به اخذ مجوز، عبور از مسیر تعیینشده و دریافت بیمه از شرکتهای ایرانی هستند. با وجود محاصره دریایی آمریکا، روزانه تعداد محدودی از کشتیهای تجاری با هماهنگی نیروی دریایی سپاه از این آبراه عبور میکنند. | ||
== منابع == | |||
{{یادکرد وب|عنوان=درباره تنگه هرمز|نشانی=https://www.hamshahrionline.ir/news/61560/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2|تاریخ=۶ شهریور ۱۳۸۷|تاریخ بازبینی=۲۴ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|ن۱}}|وبگاه=همشهری آنلاین}} | |||
