بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۲: | خط ۲: | ||
=== تاریخچه === | === تاریخچه === | ||
سابقه نبرد بر سر تنگه هرمز به قرن شانزدهم میلادی بازمیگردد؛ زمانی که پرتغالیها با اشغال جزیره هرمز و ساخت قلعهای مستحکم در سال ۱۵۰۷م، برای نخستین بار کنترل این آبراه را در دست گرفتند و با دریافت باج از کشتیهای عبوری، سلطه خود را بر راههای دریایی اعمال کردند.<ref>{{پک/بن|ن۱|ک=همشهری آنلاین|ف=درباره تنگه هرمز}}</ref> پس از ۱۱۷ سال، شاهعباس صفوی در سال ۱۶۲۱م با همکاری امامقلیخان و اتحاد با انگلیسیها، پرتغالیها را از هرمز بیرون راند و حاکمیت ایران بر این آبراه را احیا کرد. با سقوط صفویه، انگلیس به بهانه سرکوب دزدی دریایی و مبارزه با تجارت برده، نزدیک به دو قرن بر خلیج فارس مسلط شد و با کشف نفت در ۱۹۰۸م، حضور خود را در منطقه تشدید کرد تا اینکه در ۱۹۷۱م با خروج از منطقه، آمریکا جایگزین آن گردید. پس از انقلاب اسلامی، اداره تنگه بر اساس یک موافقتنامه بینالمللی به طور مشترک به ایران و عمان سپرده شد | سابقه نبرد بر سر تنگه هرمز به قرن شانزدهم میلادی بازمیگردد؛ زمانی که پرتغالیها با اشغال جزیره هرمز و ساخت قلعهای مستحکم در سال ۱۵۰۷م، برای نخستین بار کنترل این آبراه را در دست گرفتند و با دریافت باج از کشتیهای عبوری، سلطه خود را بر راههای دریایی اعمال کردند.<ref>{{پک/بن|ن۱|ک=همشهری آنلاین|ف=درباره تنگه هرمز}}</ref> پس از ۱۱۷ سال، شاهعباس صفوی در سال ۱۶۲۱م با همکاری امامقلیخان و اتحاد با انگلیسیها، پرتغالیها را از هرمز بیرون راند و حاکمیت ایران بر این آبراه را احیا کرد.<ref>{{پک/بن|ن۲|ک=خبرگزاری مهر|ف=تنگه هرمز، روایت هزاران سال ایستادگی در گلوگاه طلای سیاه}}</ref> با سقوط صفویه، انگلیس به بهانه سرکوب دزدی دریایی و مبارزه با تجارت برده، نزدیک به دو قرن بر خلیج فارس مسلط شد و با کشف نفت در ۱۹۰۸م، حضور خود را در منطقه تشدید کرد تا اینکه در ۱۹۷۱م با خروج از منطقه، آمریکا جایگزین آن گردید.<ref>{{پک|معصومیزاده|۱۳۸۵|ک=خلیج فارس|ف=تاریخچه سیاسی تنگه هرمز|ص=161-163}}</ref> پس از انقلاب اسلامی، اداره تنگه بر اساس یک موافقتنامه بینالمللی به طور مشترک به ایران و عمان سپرده شد.<ref>{{پک|معصومیزاده|۱۳۸۵|ک=خلیج فارس|ف=تاریخچه سیاسی تنگه هرمز|ص=۱۶۴}}</ref> در سالهای ۱۴۰۴-۱۴۰۵ش، با حمله مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران و بستهشدن تنگه توسط ایران، نبرد جدیدی شکل گرفت. | ||
=== زمینههای اصلی === | |||
=== زمینههای | |||
در صبح روز ۹ اسفند ۱۴۰۴ش، ایالات متحده و اسرائیل با عملیات مشترک «خشم حماسی»، حملات هوایی گستردهای را علیه ایران آغاز کردند که به ترور سیدعلی خامنهای، رهبر وقت جمهوری اسلامی، و چندین مقام ارشد نظامی و امنیتی انجامید. این حملات که اهداف نظامی، هستهای و زیرساختی را شامل میشد، در واکنش به ناآرامیهای داخلی دیماه ۱۴۰۴ش و ناکامی مذاکرات هستهای صورت گرفت. در پی آن، ایران با شلیک موشکهایی به سوی اسرائیل و پایگاههای آمریکا در منطقه پاسخ داد و در ۱۳ اسفند، با صدور هشدارهای دریایی، عملاً تنگه هرمز را به روی کشتیهای مرتبط با آمریکا و متحدانش بست. این اقدام، اختلاف دیرینه بر سر رژیم حقوقی و امنیتی آبراه را به کانون درگیری تبدیل کرد و زمینه را برای نبرد هرمز فراهم ساخت. | در صبح روز ۹ اسفند ۱۴۰۴ش، ایالات متحده و اسرائیل با عملیات مشترک «خشم حماسی»، حملات هوایی گستردهای را علیه ایران آغاز کردند که به ترور سیدعلی خامنهای، رهبر وقت جمهوری اسلامی، و چندین مقام ارشد نظامی و امنیتی انجامید. این حملات که اهداف نظامی، هستهای و زیرساختی را شامل میشد، در واکنش به ناآرامیهای داخلی دیماه ۱۴۰۴ش و ناکامی مذاکرات هستهای صورت گرفت. در پی آن، ایران با شلیک موشکهایی به سوی اسرائیل و پایگاههای آمریکا در منطقه پاسخ داد و در ۱۳ اسفند، با صدور هشدارهای دریایی، عملاً تنگه هرمز را به روی کشتیهای مرتبط با آمریکا و متحدانش بست. این اقدام، اختلاف دیرینه بر سر رژیم حقوقی و امنیتی آبراه را به کانون درگیری تبدیل کرد و زمینه را برای نبرد هرمز فراهم ساخت. | ||
| خط ۳۰: | خط ۲۸: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
{{یادکرد وب|عنوان=آشنایی با روزشمار بحران و مسدود شدن تنگه هرمز|نشانی=https://www.hamshahrionline.ir/news/1052057/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%85%D8%B3%D8%AF%D9%88%D8%AF-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2|تاریخ=۲۲ تیر ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۲۴ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|ن۳}}|وبگاه=همشهری آنلاین}} | |||
{{یادکرد وب|عنوان=تنگه هرمز، روایت هزاران سال ایستادگی در گلوگاه طلای سیاه|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/6783832/%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D9%84%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B7%D9%84%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%87|تاریخ=۷ فروردین ۱۴۰۵|تاریخ بازبینی=۲۴ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|ن۲}}|وبگاه=تنگه هرمز، روایت هزاران سال ایستادگی در گلوگاه طلای سیاه}} | |||
{{یادکرد وب|عنوان=درباره تنگه هرمز|نشانی=https://www.hamshahrionline.ir/news/61560/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2|تاریخ=۶ شهریور ۱۳۸۷|تاریخ بازبینی=۲۴ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|ن۱}}|وبگاه=همشهری آنلاین}} | {{یادکرد وب|عنوان=درباره تنگه هرمز|نشانی=https://www.hamshahrionline.ir/news/61560/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2|تاریخ=۶ شهریور ۱۳۸۷|تاریخ بازبینی=۲۴ تیر ۱۴۰۵|شناسه={{شناسه یادکرد|ن۱}}|وبگاه=همشهری آنلاین}} | ||
{{یادکرد ژورنال|نام خانوادگی۱=معصومیزاده|نام۱=زینب السادات|تاریخ=۱۳۹۷|عنوان=تاریخچه سیاسی تنگه هرمز|پیوند=https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/349724/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%DB%8C-%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%B2|ژورنال=خلیج فارس|دوره=۱۳۸۵|شماره=۸۰|صفحات=۱۴۵-۱۷۰}} | |||
