برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
|||
| خط ۲۳: | خط ۲۳: | ||
== پیامدهای چشمچرانی == | == پیامدهای چشمچرانی == | ||
=== پیامدهای اخلاقی === | === پیامدهای اخلاقی === | ||
در منابع اخلاق اسلامی، چشمچرانی از عوامل برهمخوردن آرامش درونی و زمینهساز آشفتگی ذهن و دل دانسته شده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشمچرانی و هرزهچشمی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> در این منابع، نگاه آلوده منشأ تخیلات شهوانی،<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگیآبادی، «بررسی روانشناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص45.]</ref> تحریک شهوت و زمینهساز غفلت و سایر ناهنجاریهای اخلاقی شمرده شده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشمچرانی و هرزهچشمی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> در برخی روایات، چشمچرانی با تعبیر تیری از تیرهای شیطان، توصیف شده است.<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/101/40/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%91%D9%8E%D8%B8%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8F_%D8%B3%D9%8E%D9%87%D9%92%D9%85%D9%8C_%D9%85%D9%90%D9%86%D9%92_%D8%B3%D9%90%D9%87%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%90_%D8%A5%D9%90%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%90%DB%8C%D8% مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج101، ص40.]</ref> این روایات، آن را از عوامل غفلت،<ref>[https://lib.eshia.ir/27359/1/222/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ محمدی ریشهری، حکمتنامه جوان، ۱۳۸۹ش، ص۲۲۲.]</ref> ایجاد زمینه بیعفتی و روابط نامشروع،<ref>[https://lib.eshia.ir/11679/1/153/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ فقیهی، تربیت جنسی: مبانی، اصول و روشها از منظر قرآن و حدیث، 1387ش، ص۱۵۳.]</ref> شهوترانی<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/14/306/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج14، ص306.]</ref> و اندوه دانستهاند.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/20367?volumeNumber=1§ionNumber=1&pageNumber=213&viewType=html&query=چشم%20چراني فضلالله، دریچهای به دنیای جوانان، ۱۳۷۸ش، ص۲۱۳.]</ref> در برخی منابع دینی، رها کردن نگاه از عوامل ایجاد حسرت پایدار دانسته شده است.<ref>[https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/29020299 ابنشعبه، تحف العقول؛ 1363ش، ص97.]</ref> این منابع، اشتغال ذهن به امور دستنیافتنی را از علل این حسرت برمیشمارند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشمچرانی و هرزهچشمی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> همچنین، در منابع اخلاقی، چشمچرانی زمینهساز هواپرستی و اتلاف عمر معرفی شده<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشمچرانی و هرزهچشمی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> و بر ارتباط میان [[غض بصر|کنترل نگاه]]، [[پاکدامنی|پاکدامنی]]، [[تقویت اراده]] و مهار میلها تأکید شده است.<ref>قطب، فی ظلال القرآن، تفسیر سوره نور، 1408ق، ج4، ص2512.</ref> | |||
=== پیامدهای جسمی و روانی === | |||
برخی منابع طب سنتی نیز بر این باورند که چشمچرانی با تحریک غریزه جنسی و برهمزدن تعادل بدن، زمینه برخی بیماریها را فراهم میکند.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/37089?volumeNumber=1§ionNumber=1&pageNumber=15&viewType=html&query=چشم%20چراني موسوی، درمان تومورهای مغزی با مقایسهای بین طب غربی و ایرانی از دیدگاه طب ایرانی (سنتی)، 1392ش، ص15.]</ref> همچنین، در برخی منابع، تحریک مداوم [[میل جنسی|تمایلات جنسی]] همراه با محدودیت در ارضای آنها، از عوامل فشار روانی، احساس محرومیت و افسردگی معرفی شده است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/649618/پیامدهای-منفی-چشم-چرانی خوی، «پیامدهای منفی چشمچرانی»، وبسایت راسخون.]</ref> | |||
=== پیامدهای اجتماعی === | === پیامدهای اجتماعی === | ||
چشمچرانی | برخی نویسندگان، چشمچرانی را زمینهساز تضعیف بنیان خانواده<ref>دستغیب، ازدواج اسلامی، بیتا، ص۱۶.</ref> و گسترش [[رابطه نامشروع|روابط نامشروع]] دانستهاند.<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگیآبادی، «بررسی روانشناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص45.]</ref> در برخی منابع، این رفتار موجب کاهش اعتبار اجتماعی فرد،<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/649618/پیامدهای-منفی-چشم-چرانی اخوی، «پیامدهای منفی چشمچرانی»، وبسایت راسخون.]</ref> تضعیف [[امنیت اجتماعی]]<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2009055/بررسی-پیامدهای-نگاه-حرام-بر-ارامش-اجتماعی-از-دیدگاه-ایات-و-روایات پوربیرانوند، «بررسی پیامدهای نگاه حرام بر آرامش اجتماعی از دیدگاه آیات و روایات»، 1401ش، ص547.]</ref> و ایجاد احساس ناامنی، بهویژه برای زنان، معرفی شده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/901627/fa میری، «آثار و عوامل روانشناسی نگاه حلال و حرام بر سلامت فرد و خانواده در اسلام»، 1400ش، ص22.]</ref> برخی پژوهشگران معتقدند گسترش چشمچرانی در جامعه میتواند به تقویت نگاه ابزاری به انسان و کاهش توجه به ارزشهای اخلاقی بینجامد.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13910115000063/ÙگاÙ-ØراÙ
-Ù-اثرات-Ù
خرب-Ø¢Ù-در-زÙدگÛ-ÙردÛ-Ù-Ø§Ø «نگاه حرام و اثرات مخرب آن در زندگی فردی و اجتماعی»، خبرگزاری فارس.]</ref> همچنین، در برخی منابع، از کاهش گرایش به [[ازدواج]] و [[افزایش طلاق]] بهعنوان پیامدهای احتمالی این رفتار یاد شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2009055/بررسی-پیامدهای-نگاه-حرام-بر-ارامش-اجتماعی-از-دیدگاه-ایات-و-روایات پوربیرانوند، «بررسی پیامدهای نگاه حرام بر آرامش اجتماعی از دیدگاه آیات و روایات»، 1401ش، ص547.]</ref><ref>[https://www.isna.ir/news/gilan-78928/حجاب-چشم-مظلوم-ترین-واجبات-و-تکالیف-الهی-است «حجاب چشم مظلومترین واجبات و تکالیف الهی است»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | ||
== عوامل مؤثر بر چشمچرانی == | == عوامل مؤثر بر چشمچرانی == | ||
عوامل | در منابع اسلامی و برخی پژوهشهای مرتبط، عوامل مؤثر در بروز چشمچرانی به دو دسته فردی و فرهنگی ـ اجتماعی تقسیم شدهاند. از جمله عوامل فردی، به وسوسههای نفسانی، برداشتهای نادرست درباره پاک بودن برخی نگاهها،<ref>اکبری، چشم و نگاه، ۱۳۹۵ش، ص58-۶1.</ref> تنوعطلبی و نارضایتی از روابط زناشویی اشاره شده است.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشمچرانی»، وبسایت ایمانور.]</ref> در عوامل فرهنگی و اجتماعی نیز مواردی مانند نمایش جلوههای جنسی در سینما، تلویزیون و سایر رسانهها،<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/573216/اجتماعی-چشم-چرانی-بیماری-یا-حرمت-بر-باد-رفته-انسان هنرپور، «چشمچرانی بیماری یا حرمت بر باد رفته انسان»، 1388ش، ص6.]</ref> نوع پوشش و آرایش در فضای عمومی، اختلاط زن و مرد در برخی محیطهای آموزشی، کاری و تفریحی،<ref>اکبری، چشم و نگاه، ۱۳۹۵ش، ص62-۶۳.</ref> کاهش حریم خصوصی در معماری معاصر،<ref>[https://www.sid.ir/fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=595272 ملکمیرزایی و کاظمی، «تأثیر معماری ایرانی اسلامی بر جرائم منافی عفت»، ۱۳۹۹ش، ص۹۶-۹۷.]</ref> افزایش سن ازدواج و استفاده از زنان بهعنوان [[مانکن (انسان)|مانکن]] در تبلیغات و رسانهها از عوامل زمینهساز این پدیده معرفی شدهاند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/296234/%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%DA%86%D8%B4%D9%85-%DA%86%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DB%8C%D8%A7-%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%AA-%D8%A8%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D9%81%D8%AA% هنرپور، «چشمچرانی بیماری یا حرمت بر باد رفته انسان»، 1388ش، ص5-6.]</ref> | ||
== کنترل نگاه و درمان چشمچرانی == | |||
=== اهمیت و فواید کنترل نگاه === | === اهمیت و فواید کنترل نگاه === | ||
ترک چشمچرانی و کنترل نگاه از عوامل رشد معنوی، تقویت خودسازی و دستیابی به فضایل اخلاقی معرفی شده است.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، راه درمان چشمچرانی»، وبسایت ایمانور.]</ref> در روایتی از [[امام علی]]، چشمپوشی از نگاه حرام از عوامل آرامش قلب دانسته شده است.<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ۱۳۶۶ش، ص۲۶.</ref> سید قطب، مفسر قرآن، کنترل نگاه را عاملی برای حفظ نظم روانی و مهار تمایلات جنسی میداند. بهاعتقاد او، چشمپوشی از نگاههای شهوانی، نخستین گام در جلوگیری از شکلگیری وسوسه و کنترل انگیزههای نفسانی است.<ref>قطب، فی ظلال القرآن، تفسیر سوره نور، 1408ق، ج4، ص2512.</ref> | |||
در آموزههای دینی، کنترل نگاه از حرام و پرهیز از چشمچرانی، مهمترین عامل برای دستیابی به [[عفت]]، پاکدامنی و کنترل غریزهٔ جنسی شناخته شده است. کنترل غریزه از طریق چشمپوشی، آسانتر از کنترل آن پساز تحریک شهوت است.<ref>مصباح یزدی، رستگاران، 1402ش، ص87-88.</ref> این امر افزونبر راحتی قلب<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ۱۳۶۶ش، ص۲۶.</ref> و نورانیشدن آن، زمینهساز کمال انسان میشود. براساس روایات، خداوند به کسانی که نگاه خود را از حرام میپوشانند، عنایتهای ویژهای دارد. برای نمونه، علم تعبیر خواب به حضرت یوسف و ابنسیرین در پی چشمپوشی از حرام عطا شد. در دوران معاصر نیز شیخ رجبعلی خیاط با بستن چشم در برابر حرام به تحول روحی و مقامات معنوی دست یافت.<ref>مصباح یزدی، رستگاران، 1402ش، ص88.</ref> آموزههای دینی ضمن توجه به لذتهای حلال، بر این نکته تأکید دارند که در دنیا امکان دستیابی به همهٔ لذتها وجود ندارد و انسان برای رسیدن به لذات بالاتر، ناگزیر از چشمپوشی از برخی لذتها بهویژه گناهان است.<ref>[http://panahian.ir/post/1857 پناهیان، «درسنامۀ تنها مسیر/ مدیریت لذت»، وبسایت پناهیان.]</ref> همچنین مؤمنان را بهگونهای تربیت میکنند که چشم را نعمتی الهی بدانند و در برابر آن مسئول باشند.<ref>سوره اسراء، آیه36.</ref> به نگاهها جهت میدهند تا از نگاه به چهرهٔ عالم، پدر و مادر، قرآن کریم و کعبه برای کسب فضیلت، گسترش محبت، رشد معنوی،<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/1/204/النظر_الی_وجه_العالم_عباده مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج1، ص204.]</ref> کمال و پاداش الهی بهره گیرند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/901627/fa میری، «آثار و عوامل روانشناسی نگاه حلال و حرام بر سلامت فرد و خانواده در اسلام»، 1400ش، ص9.]</ref> | در آموزههای دینی، کنترل نگاه از حرام و پرهیز از چشمچرانی، مهمترین عامل برای دستیابی به [[عفت]]، پاکدامنی و کنترل غریزهٔ جنسی شناخته شده است. کنترل غریزه از طریق چشمپوشی، آسانتر از کنترل آن پساز تحریک شهوت است.<ref>مصباح یزدی، رستگاران، 1402ش، ص87-88.</ref> این امر افزونبر راحتی قلب<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ۱۳۶۶ش، ص۲۶.</ref> و نورانیشدن آن، زمینهساز کمال انسان میشود. براساس روایات، خداوند به کسانی که نگاه خود را از حرام میپوشانند، عنایتهای ویژهای دارد. برای نمونه، علم تعبیر خواب به حضرت یوسف و ابنسیرین در پی چشمپوشی از حرام عطا شد. در دوران معاصر نیز شیخ رجبعلی خیاط با بستن چشم در برابر حرام به تحول روحی و مقامات معنوی دست یافت.<ref>مصباح یزدی، رستگاران، 1402ش، ص88.</ref> آموزههای دینی ضمن توجه به لذتهای حلال، بر این نکته تأکید دارند که در دنیا امکان دستیابی به همهٔ لذتها وجود ندارد و انسان برای رسیدن به لذات بالاتر، ناگزیر از چشمپوشی از برخی لذتها بهویژه گناهان است.<ref>[http://panahian.ir/post/1857 پناهیان، «درسنامۀ تنها مسیر/ مدیریت لذت»، وبسایت پناهیان.]</ref> همچنین مؤمنان را بهگونهای تربیت میکنند که چشم را نعمتی الهی بدانند و در برابر آن مسئول باشند.<ref>سوره اسراء، آیه36.</ref> به نگاهها جهت میدهند تا از نگاه به چهرهٔ عالم، پدر و مادر، قرآن کریم و کعبه برای کسب فضیلت، گسترش محبت، رشد معنوی،<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/1/204/النظر_الی_وجه_العالم_عباده مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج1، ص204.]</ref> کمال و پاداش الهی بهره گیرند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/901627/fa میری، «آثار و عوامل روانشناسی نگاه حلال و حرام بر سلامت فرد و خانواده در اسلام»، 1400ش، ص9.]</ref> | ||
| خط ۷۱: | خط ۶۲: | ||
== زشتانگاری چشمچرانی در فرهنگ ایرانیان == | == زشتانگاری چشمچرانی در فرهنگ ایرانیان == | ||
آموزههای فرهنگی ایرانیان نیز سرشار از توصیههایی است که با بیان حکمتها، جوانان را نسبت به خطرات چشمچرانی آگاهی میدادند.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/173570/چشمچرانی-خیانت-چشم میرزامحمد، «چشمچرانی؛ خیانت چشم»، وبسایت روزنامه کیهان.]</ref> همچنین از راه بهجوشآوردن غیرت افراد با آموزههایی مانند «هر که باشد نظرش در پی ناموس کَسی، پی ناموس وی افتد نظر بوالهوسی»، دیگران را از چشمچرانی پرهیز میدهند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/8123/106814/چشم-چرانی-هم-شد-کار! عرفانیان، «چشمچرانی هم شد کار!»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> حافظ نیز در اشعار خود دربارهٔ چشمچرانی چنین سروده است:<ref>[https://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh393 حافظ، غزلیات، غزل شماره 393، وبسایت گنجور.]</ref> | |||
{{شعر جدید|متن=منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن \\منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن}} | |||
نگاه اخلاقی به چشمچرانی، در برخی آثار ادبی، از جمله اشعار باباطاهر، نیز بازتاب یافته است:<ref>[https://ganjoor.net/babataher/2beytiha/sh23 باباطاهر، دیوان اشعار، وبسایت گنجور.]</ref> | |||
{{شعر جدید | متن = ز دست دیده و دل هر دو فریاد \\ که هر چه دیده بیند دل کند یاد | |||
بسازم خنجری نیشش ز پولاد \\ زنم بر دیده تا دل گردد آزاد}} | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
