زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) ابرابزار |
زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
== مفهومشناسی == | == مفهومشناسی == | ||
روسپیگری به معنای ارائهٔ خدمات جنسی در ازای دریافت پول است. این پدیده در فارسی با اصطلاحاتی همچون زنان خیابانی، [[انحراف جنسی]]، [[ازدواج سفید]]، [[زنا]]، تنفروشی، [[صنعت سکس|صنعت سکس،]] [[قاچاق زنان]] و [[خیانت زناشویی]] و در زبان عربی با واژگانی مانند قحبه، عاهرة و فاحشه ارتباط معنایی دارد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/91043/روسپیگری-و-سکوت-سنگین-قانون فلاحتی شهابالدینی، «روسپیگری و سکوت سنگین قانون»، 1382ش.]</ref> واژهٔ روسپی در اصل مخفف روسپید، به معنی روسیاه است و بهصورت کنایهآمیز و تحقیرآمیز به زنان بدکاره گفته میشود.<ref>دهخدا، لغتنامه، | روسپیگری به معنای ارائهٔ خدمات جنسی در ازای دریافت پول است. این پدیده در فارسی با اصطلاحاتی همچون زنان خیابانی، [[انحراف جنسی]]، [[ازدواج سفید]]، [[زنا]]، تنفروشی، [[صنعت سکس|صنعت سکس،]] [[قاچاق زنان]] و [[خیانت زناشویی]] و در زبان عربی با واژگانی مانند قحبه، عاهرة و فاحشه ارتباط معنایی دارد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/91043/روسپیگری-و-سکوت-سنگین-قانون فلاحتی شهابالدینی، «روسپیگری و سکوت سنگین قانون»، 1382ش.]</ref> واژهٔ روسپی در اصل مخفف روسپید، به معنی روسیاه است و بهصورت کنایهآمیز و تحقیرآمیز به زنان بدکاره گفته میشود.<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/%D8%B1%D9%88%D8%B3%D9%BE%DB%8C?q=%D8%B1%D9%88%D8%B3%D9%BE%DB%8C%20%D8%AF%D8%B1%20%D8%AF%D9%87%D8%AE%D8%AF%D8%A7 دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه روسپی.]</ref><ref>[https://sid.ir/paper/1017766/fa موسویفرد و دیگران، «مروری جامعهشناختی و جرمشناختی نسبت به پدیدۀ روسپیگری در نظام بینالملل و ایران با تأکید بر آموزههای جرمشناسی اسلامی»، 1401ش، ص267 و 268.]</ref> دربارهٔ پیشینهٔ تاریخی این واژه، اختلافنظر وجود دارد: برخی منابع رایجشدن آن را به اواخر سدهٔ هجدهم میلادی نسبت میدهند،<ref>[https://www.heyvafamily.com/web/articles/view/410/روسپیگری-چیست.html «روسپیگری چیست»، وبسایت فیلیا.]</ref> درحالیکه برخی دیگر معتقدند این واژه قرنها پیشاز میلاد مسیح نیز برای اشاره به این عمل به کار میرفته است.<ref>ه[https://jafarhashemlou.blogfa.com/post/2541 اشملو، «نگاهی به پدیده روسپیگری و تنفروشی»، وبسایت روانشناسی هاشملو.]</ref> | ||
دو واژۀ روسپیگری و تنفروشی، اغلب به جای یکدیگر به کار میروند، اما تفاوتهایی با هم دارند: تنفروشی مفهومی عامتر دارد و شامل هر نوع رابطهٔ جنسی فردی و مقطعی در ازای دریافت پول میشود،<ref>[https://www.rouydad24.ir/fa/news/187516/مردان-تن-فروش-و-حسابهای-پر-پول «مردان تنفروش و حسابهای پر پول!»، وبسایت رویداد24.]</ref><ref>مدنی قهفرخی، جامعهشناسی روسپیگری و آسیبهای اجتماعی، 1395ش، ص65 و 79-81.</ref><ref>[https://dr-sanaie.com/%d8%b1%d9%88%d8%b3%d9%be%db%8c%da%af%d8%b1%db%8c-%da%86%db%8c%d8%b3%d8%aa/ سنایی، «روسپیگری چیست»، وبسایت دکتر کامیار سنایی.]</ref> اما روسپیگری به فعالیتی سازمانیافته گفته میشود که بهعنوان یک شغل در نظر گرفته میشود.<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article_4196.html موحد مجد و دیگران، «کاوش معنایی تنفروشی در تجربه زیسته زنان تنفروش: یک مطالعه کیفی (مطالعه موردی زنان مراجعه کننده D.I.C. خانه خورشید تهران)»، 1399ش، ص283-284.]</ref> | |||
در جامعهشناسی، روسپیگری به معاملهٔ جنسی در ازای کسب درآمد تعریف شده است.<ref>[https://jafarhashemlou.blogfa.com/post/2541 هاشملو، «نگاهی به پدیده روسپیگری و تنفروشی»، وبسایت روانشناسی هاشملو.]</ref> در جرمشناسی نیز، این اصطلاح بیشتر به زنانی اطلاق میشود که تنها از این راه امرار معاش میکنند و پیشهٔ دیگری ندارند.<ref>[https://www.rouydad24.ir/fa/news/187516/مردان-تن-فروش-و-حسابهای-پر-پول «مردان تنفروش و حسابهای پر پول!»، وبسایت رویداد24.]</ref> | در جامعهشناسی، روسپیگری به معاملهٔ جنسی در ازای کسب درآمد تعریف شده است.<ref>[https://jafarhashemlou.blogfa.com/post/2541 هاشملو، «نگاهی به پدیده روسپیگری و تنفروشی»، وبسایت روانشناسی هاشملو.]</ref> در جرمشناسی نیز، این اصطلاح بیشتر به زنانی اطلاق میشود که تنها از این راه امرار معاش میکنند و پیشهٔ دیگری ندارند.<ref>[https://www.rouydad24.ir/fa/news/187516/مردان-تن-فروش-و-حسابهای-پر-پول «مردان تنفروش و حسابهای پر پول!»، وبسایت رویداد24.]</ref> | ||
| خط ۹۲: | خط ۹۲: | ||
مواجهۀ قانونی با تنفروشی در کشورهای گوناگون تفاوتهای چشمگیری دارد. در برخی کشورها، این عمل جرم محسوب شده و مشمول پیگرد قانونی است؛ در برخی دیگر، بهعنوان شغلی قانونی شناخته میشود و در مواردی نیز، رفتارهای خشونتآمیز علیه تنفروشان در چارچوب [[خشونت علیه زنان]] بررسی میشود.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article_24242.html لاریجانی و میرحسینی، «نیمۀ پنهان زندگی زنان تنفروش»، 1398ش، ص46.]</ref> نظامهای حقوقی سه رویکرد اصلی در قبال روسپیگری اتخاذ کردهاند: | مواجهۀ قانونی با تنفروشی در کشورهای گوناگون تفاوتهای چشمگیری دارد. در برخی کشورها، این عمل جرم محسوب شده و مشمول پیگرد قانونی است؛ در برخی دیگر، بهعنوان شغلی قانونی شناخته میشود و در مواردی نیز، رفتارهای خشونتآمیز علیه تنفروشان در چارچوب [[خشونت علیه زنان]] بررسی میشود.<ref>[https://ssoss.ui.ac.ir/article_24242.html لاریجانی و میرحسینی، «نیمۀ پنهان زندگی زنان تنفروش»، 1398ش، ص46.]</ref> نظامهای حقوقی سه رویکرد اصلی در قبال روسپیگری اتخاذ کردهاند: | ||
# '''رویکر ممنوعیت کامل''': در این رویکرد روسپیگری جرم و تمامی مرتبطین با آن مجرم دانسته میشوند. در نروژ، بریتانیا و ایسلند روسپیگری جرم محسوب میشود.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/460548/%D8%B1%D9%88%D8%B3%D9%BE%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%D8%AC%D8%B1%D9%85-%D8%B4%D8%AF «روسپیگری در فرانسه جرم شد»، وبسایت عصر ایران.]</ref> ایران نیز ازجمله کشورهای دارای چنین نظام حقوقی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/524909/fa هاشمیفرد و حسنی، «روسپیگری در سیاست کیفری ایران»، 1399ش، ص596-597.]</ref> | # '''رویکر ممنوعیت کامل''': در این رویکرد روسپیگری جرم و تمامی مرتبطین با آن مجرم دانسته میشوند. در نروژ، بریتانیا و ایسلند روسپیگری جرم محسوب میشود.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/460548/%D8%B1%D9%88%D8%B3%D9%BE%DB%8C-%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%87-%D8%AC%D8%B1%D9%85-%D8%B4%D8%AF «روسپیگری در فرانسه جرم شد»، وبسایت عصر ایران.]</ref> ایران نیز ازجمله کشورهای دارای چنین نظام حقوقی است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/524909/fa هاشمیفرد و حسنی، «روسپیگری در سیاست کیفری ایران»، 1399ش، ص596-597.]</ref> | ||
# '''رویکرد آزادی کامل''': در این الگو روسپیگری مانند سایر مشاغل به رسمیت شناخته میشود، آلمان،<ref>[https://ensani.ir/fa/article/91043/روسپیگری-و-سکوت-سنگین-قانون فلاحتی شهابالدینی، «روسپیگری و سکوت سنگین قانون»، 1382ش.]</ref> استرالیا و نیوزیلند ازجمله کشورهای پیرو این نظام حقوقی بوده و بر این امر تأکید دارند که روسپیگری نوعی [[سبک زندگی]] و شغل است و زنان حق | # '''رویکرد آزادی کامل''': در این الگو روسپیگری مانند سایر مشاغل به رسمیت شناخته میشود، آلمان،<ref>[https://ensani.ir/fa/article/91043/روسپیگری-و-سکوت-سنگین-قانون فلاحتی شهابالدینی، «روسپیگری و سکوت سنگین قانون»، 1382ش.]</ref> استرالیا و نیوزیلند ازجمله کشورهای پیرو این نظام حقوقی بوده و بر این امر تأکید دارند که روسپیگری نوعی [[سبک زندگی]] و شغل است و زنان حق دارند [[زندگی]] و [[حرفۀ]] خود را انتخاب کنند.<ref>[https://www.ricac.ac.ir/pages/1100 «روسپیگری»، وبسایت پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.]</ref> | ||
# '''رویکرد بینابینی''': این رویکرد عمدتاً از کنوانسیون | # '''رویکرد بینابینی''': این رویکرد عمدتاً از کنوانسیون ۱۹۴۹م، سازمان ملل متحد راجع به مبارزه با قاچاق انسان و بهرهکشی از روسپیگری الهام گرفته است. در این نظام، روسپیگری جرم نیست، اما تبلیغ، عرضه کردن خود و قوادی (واسطهگری)، جرم محسوب میشود. فرانسه از کشورهایی است که از این نظام پیروی میکرد اما براساس مصوبات جدید مجلس فرانسه، روسپیگری در این کشور جرم معرفی شده و مجرمان ملزم به پرداخت جریمهٔ نقدی و حضور در کلاس آموزشی هستند.<ref>[https://www.asriran.com/fa/news/460548/روسپی-گری-در-فرانسه-جرم-شد «روسپیگری در فرانسه جرم شد»، وبسایت عصر ایران.]</ref> در سوئد نیز روسپیگری قانونی است ولی پااندازی، تأسیس فاحشهخانه و برپایی نمایش زندۀ سکس غیرقانونی است و مشتری نیز علاوهبر عاملان، مجازات میشوند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/107549/فمینیسم-و-روسپی-گری مکنون و عطایی آشتیانی، «فمینیسم و روسپیگری»، 1384ش.]</ref> سوئد تنها کشوری است که خرید سکس در آن جرم بوده ولی فروش آن جرم تلقی نمیشود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/91043/روسپیگری-و-سکوت-سنگین-قانون فلاحتی شهابالدینی، «روسپیگری و سکوت سنگین قانون»، 1382ش.]</ref> | ||
==== ناکارآمدی رویکردهای غربی ==== | ==== ناکارآمدی رویکردهای غربی ==== | ||
برخی پژوهشگران معتقدند که جوامع غربی، دو راهکار کلان حقوقی را برای کاهش بهرهکشی جنسی از تنفروشی تجربه کردهاند: اول؛ جرمزدایی و قانونیسازی با این شرط که ساماندهی آن بر عهدهٔ دولت باشد و فعالیتهای سازمانیافتهٔ غیردولتی جرم تلقی شود و دوم؛ غیرقانونیسازی کامل که در آن هم خریدار و هم فروشندهٔ خدمات جنسی مجرم شناخته میشوند. به باور این محققان، هیچیک از این دو رویکرد تأثیر جدی در کاهش بهرهکشی جنسی در غرب نداشته و حتی به تشدید [[قاچاق زنان]] و شکلگیری بازارهای پنهان تنفروشی انجامیده است. امروزه کشورهای غربی تلاش دارند تا از رویکردی که صرفاً بر مقابله با بهرهکشی جنسی متمرکز است، | برخی پژوهشگران معتقدند که جوامع غربی، دو راهکار کلان حقوقی را برای کاهش بهرهکشی جنسی از تنفروشی تجربه کردهاند: اول؛ جرمزدایی و قانونیسازی با این شرط که ساماندهی آن بر عهدهٔ دولت باشد و فعالیتهای سازمانیافتهٔ غیردولتی جرم تلقی شود و دوم؛ غیرقانونیسازی کامل که در آن هم خریدار و هم فروشندهٔ خدمات جنسی مجرم شناخته میشوند. به باور این محققان، هیچیک از این دو رویکرد تأثیر جدی در کاهش بهرهکشی جنسی در غرب نداشته و حتی به تشدید [[قاچاق زنان]] و شکلگیری بازارهای پنهان تنفروشی انجامیده است. امروزه کشورهای غربی تلاش دارند تا از رویکردی که صرفاً بر مقابله با بهرهکشی جنسی متمرکز است، بهسمت ساماندهی این پدیده حرکت کنند.<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/799057/نقش-قانون-گذاری-در-مقابله-با-تن-فروشی دانشمندی، «نقش قانونگذاری در مقابله با تنفروشی»، خبرآنلاین.]</ref> | ||
=== رویکرد دینی === | === رویکرد دینی === | ||
| خط ۱۱۸: | خط ۱۱۸: | ||
[[پرونده:روسپیگری3.jpg|بندانگشتی|۵۰ هزار کودک بدون پدر، ثمره گردشگران جنسی غربی در فلیپین تا سال ۱۳۹۲م]]'''داشتن حق کنترل و تملک بر بدن خویش:''' از دیدگاه اومانیستی و لیبرالیستی، هر فرد [[مالکیت بدن]] خود را داشته و حق دارد هرگونه استفادهای از آن داشته باشد، حتی اگر آن فعالیت مضر یا غیرعقلانی باشد و به جسم یا روان او آسیب برساند. براساس این نگرش، رفتارهایی مانند [[لزبین|لزبینیسم]] یا [[روسپیگری اینترنتی|روسپیگری]] مجاز شمرده میشوند. در مقابل، آموزههای اخلاقی بر این باورند که انسان در برابر جسم خویش مسئول است و هرگونه آسیب فردی، در نهایت به جامعه نیز سرایت کرده و پیامدهای اجتماعی به دنبال دارد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/107549/فمینیسم-و-روسپی-گری مکنون و عطایی آشتیانی، «فمینیسم و روسپیگری»، 1384ش.]</ref> | [[پرونده:روسپیگری3.jpg|بندانگشتی|۵۰ هزار کودک بدون پدر، ثمره گردشگران جنسی غربی در فلیپین تا سال ۱۳۹۲م]]'''داشتن حق کنترل و تملک بر بدن خویش:''' از دیدگاه اومانیستی و لیبرالیستی، هر فرد [[مالکیت بدن]] خود را داشته و حق دارد هرگونه استفادهای از آن داشته باشد، حتی اگر آن فعالیت مضر یا غیرعقلانی باشد و به جسم یا روان او آسیب برساند. براساس این نگرش، رفتارهایی مانند [[لزبین|لزبینیسم]] یا [[روسپیگری اینترنتی|روسپیگری]] مجاز شمرده میشوند. در مقابل، آموزههای اخلاقی بر این باورند که انسان در برابر جسم خویش مسئول است و هرگونه آسیب فردی، در نهایت به جامعه نیز سرایت کرده و پیامدهای اجتماعی به دنبال دارد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/107549/فمینیسم-و-روسپی-گری مکنون و عطایی آشتیانی، «فمینیسم و روسپیگری»، 1384ش.]</ref> | ||
'''شغلانگاری:''' تنفروشان اغلب با این ادعا که کارشان ارائه خدمتی اجتماعی به مشتریان است، کجروی خود را توجیه کرده و تنفروشی را یک حرفه جلوه میدهند.<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article_4196.html موحد مجد و دیگران، «کاوش معنایی تنفروشی در تجربه زیسته زنان تنفروش: یک مطالعه کیفی (مطالعه موردی زنان مراجعه کننده D.I.C. خانه خورشید تهران)»، 1399ش، ص280.]</ref> بر مبنای نظریه کنش متقابل، بازار تنفروشی تابع عرضه و تقاضا است و هرجا تقاضا وجود داشته باشد، عرضه نیز پدید میآید. نظریه مبادله نیز به این امر اشاره دارد که طرفین رابطه چیزی را برای مبادله عرضه میکنند و در صورت رضایت دو طرف، مبادله انجام میشود. این دیدگاه با نقد نظریه هنجارهای اجتماعی بر این امر تأکید دارد که افراد تا زمانی خود را با هنجارهای اجتماعی تطبیق میدهند که آنها را به نفع خود تصور کنند. بر این | '''شغلانگاری:''' تنفروشان اغلب با این ادعا که کارشان ارائه خدمتی اجتماعی به مشتریان است، کجروی خود را توجیه کرده و تنفروشی را یک حرفه جلوه میدهند.<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article_4196.html موحد مجد و دیگران، «کاوش معنایی تنفروشی در تجربه زیسته زنان تنفروش: یک مطالعه کیفی (مطالعه موردی زنان مراجعه کننده D.I.C. خانه خورشید تهران)»، 1399ش، ص280.]</ref> بر مبنای نظریه کنش متقابل، بازار تنفروشی تابع عرضه و تقاضا است و هرجا تقاضا وجود داشته باشد، عرضه نیز پدید میآید. نظریه مبادله نیز به این امر اشاره دارد که طرفین رابطه چیزی را برای مبادله عرضه میکنند و در صورت رضایت دو طرف، مبادله انجام میشود. این دیدگاه با نقد نظریه هنجارهای اجتماعی بر این امر تأکید دارد که افراد تا زمانی خود را با هنجارهای اجتماعی تطبیق میدهند که آنها را به نفع خود تصور کنند. بر این مبنا در شکلگیری پدیده تنفروشی، فروشنده و خریدار به یک اندازه نقش دارند؛ منتها در افکار عمومی عمدتاً زن مقصر تلقی شده و فحشای مرد نادیده گرفته میشود.<ref>[https://sid.ir/paper/56481/fa مدنی قهفرخی و روشنفکر، «ویژگیهای مشتریان تنفروشی از دیدگاه زنان تنفروش خیابانی شهر تهران»، 1388ش، ص36-35.]</ref> | ||
== آمار و گستره جهانی == | == آمار و گستره جهانی == | ||
