چشم‌چرانی: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
-'''{{درشت|چشم‌چرانی}}'''؛ نگاه شهوت‌آلود به دیگران.
+'''{{درشت|چشم‌چرانی}}'''؛ نگاه مکرر یا خیره‌شدن به دیگران با انگیزه لذت جنسی.
-چشم‌چرانی یا نظربازی، از آن دسته اختلال‌های روانشناختی است که پیام‌ها و آسیب‌های فردی و اجتماعی گوناگونی دارد. این پدیده به نگاه خیره و شهوت‌آلود به نامحرم با انگیزهٔ لذت‌طلبی جنسی اطلاق می‌شود که در قرآن کریم به هر دو جنس مؤمن سفارش به پرهیز از آن شده است. چشم‌چرانی ریشه در عوامل فردی و فرهنگی-اجتماعی داشته و پیامدهایی چون تضعیف خانواده، افزایش طلاق، اضطراب و افسردگی را به دنبال دارد. در آموزه‌های دینی، کنترل نگاه از حرام، مهم‌ترین عامل برای عفت و پاکدامنی معرفی شده و برای درمان آن، راهکارهایی ارائه شده است. در فرهنگ ایرانی نیز این رفتار، مذموم شمرده شده است.
+چشم‌چرانی یا نظربازی، به نگاه مکرر یا خیره‌شدن به دیگران با انگیزه لذت جنسی گفته می‌شود. این رفتار از موضوعات مورد بحث در روان‌شناسی، اخلاق، فقه و مطالعات اجتماعی است و درباره عوامل، پیامدها و راهکارهای پیشگیری از آن دیدگاه‌های گوناگونی مطرح شده است. در آموزه‌های اسلامی، چشم‌چرانی از مصادیق نگاه حرام دانسته شده و بر کنترل نگاه و حفظ عفت تأکید شده است.
 == مفهوم‌شناسی ==
 چشم‌چرانی که از آن با واژگان خیره‌چشمی، هرزه‌نگاهی و نظربازی نیز یاد می‌شود،<ref>[https://vajehyab.com/dehkhoda/چشم-چرانی?q=چشم%20چرانی دهخدا، لغت‌نامه، ذیل واژه چشم‌چرانی.]</ref> به گونه‌ای از نگاه‌کردن یا چشم‌دوختن گفته می‌شود که با لذت جنسی همراه است و هوای نفس را تحریک می‌کند. آنچه معمولاً از واژهٔ چشم‌چرانی به ذهن متبادر می‌شود، نگاه آلوده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> نگاه‌هایی که به‌واسطهٔ ارتباط حضوری و کلامی در جامعه و بدون تحریک شهوت و قصد لذت صورت می‌گیرد در دستهٔ چشم‌چرانی قرار نمی‌گیرد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/4227/8000/104875/عواقب_و_آسیب_شناسی_چشم_چرانی علم‌خواه، «عواقب و آسیب‌شناسی چشم‌چرانی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> سازمان بهداشت جهانی، شاخص‌های این اختلال را بدین شرح تعریف کرده است؛
-# فرد، گرایش دائمی و مکرر برای تماشای بدن یا رابطه جنسی دیگران دارد که معمولاً با تحریک جنسی همراه است.
+# فرد، گرایش دائمی و مکرر برای تماشای بدن یا [[رابطه جنسی]] دیگران دارد که معمولاً با تحریک جنسی همراه است.
 # فرد، مدام دچار امیال یا تخیلات جنسی عمیق می‌شود که اعمال غیرعادی و رنجش فراوان به دنبال دارد.<ref>[https://www.beytoote.com/wedlock/learn/symptoms8-dysfunction-treatment.html «اختلال تماشاگری جنسی یا چشم چرانی چه علائم دارد و راه درمانی آن چیست؟»، وب‌سایت بیتوته.]</ref>
@@ خط ۲۲: / خط ۲۲: @@
 == پیامدهای چشم‌چرانی ==
+'''اخلاقی:''' در منابع اخلاق اسلامی، چشم‌چرانی از عوامل برهم‌خوردن آرامش درونی و زمینه‌ساز آشفتگی ذهن و دل دانسته شده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> در این منابع، نگاه آلوده منشأ تخیلات شهوانی،<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص45.]</ref> تحریک شهوت و زمینه‌ساز غفلت و سایر ناهنجاری‌های اخلاقی شمرده شده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> در برخی روایات، چشم‌چرانی با تعبیر تیری از تیرهای شیطان، توصیف شده است.<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/101/40/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%91%D9%8E%D8%B8%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8F_%D8%B3%D9%8E%D9%87%D9%92%D9%85%D9%8C_%D9%85%D9%90%D9%86%D9%92_%D8%B3%D9%90%D9%87%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%90_%D8%A5%D9%90%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%90%DB%8C%D8% مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج101، ص40.]</ref> این روایات، آن را از عوامل غفلت،<ref>[https://lib.eshia.ir/27359/1/222/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ محمدی ری‌شهری، حکمت‌نامه جوان، ۱۳۸۹ش، ص۲۲۲.]</ref> ایجاد زمینه بی‌عفتی و روابط نامشروع،<ref>[https://lib.eshia.ir/11679/1/153/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ فقیهی، تربیت جنسی: مبانی، اصول و روشها از منظر قرآن و حدیث، 1387ش، ص۱۵۳.]</ref> شهوت‌رانی<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/14/306/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج14، ص306.]</ref> و اندوه دانسته‌اند.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/20367?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=213&viewType=html&query=چشم%20چراني فضل‌الله، دریچه‌ای به دنیای جوانان، ۱۳۷۸ش،  ص۲۱۳.]</ref>  در برخی منابع دینی، رها کردن نگاه از عوامل ایجاد حسرت پایدار دانسته شده است.<ref>[https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/29020299 ابن‌شعبه، تحف العقول؛ 1363ش، ص97.]</ref> این منابع، اشتغال ذهن به امور دست‌نیافتنی را از علل این حسرت برمی‌شمارند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> همچنین، در منابع اخلاقی، چشم‌چرانی زمینه‌ساز هواپرستی و اتلاف عمر معرفی شده<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> و بر ارتباط میان [[غض بصر|کنترل نگاه]]، [[پاک‌دامنی|پاکدامنی]]، [[تقویت اراده]] و مهار میل‌ها تأکید شده است.<ref>قطب، فی ظلال القرآن، تفسیر سوره نور، 1408ق، ج4، ص2512.</ref>
-=== پیامدهای اخلاقی ===
+'''جسمی و روانی:''' برخی منابع طب سنتی نیز بر این باورند که چشم‌چرانی با تحریک غریزه جنسی و برهم‌زدن تعادل بدن، زمینه برخی بیماری‌ها را فراهم می‌کند.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/37089?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=15&viewType=html&query=چشم%20چراني موسوی، درمان تومورهای مغزی با مقایسه‌ای بین طب غربی و ایرانی از دیدگاه طب ایرانی (سنتی)، 1392ش، ص15.]</ref> همچنین، در برخی منابع، تحریک مداوم [[میل جنسی|تمایلات جنسی]] همراه با محدودیت در ارضای آنها، از عوامل فشار روانی، احساس محرومیت و افسردگی معرفی شده است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/649618/پیامدهای-منفی-چشم-چرانی خوی، «پیامدهای منفی چشم‌چرانی»، وب‌سایت راسخون.]</ref>
-در منابع اخلاق اسلامی، چشم‌چرانی از عوامل برهم‌خوردن آرامش درونی و زمینه‌ساز آشفتگی ذهن و دل دانسته شده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> در این منابع، نگاه آلوده منشأ تخیلات شهوانی،<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص45.]</ref> تحریک شهوت و زمینه‌ساز غفلت و سایر ناهنجاری‌های اخلاقی شمرده شده است.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> در برخی روایات، چشم‌چرانی با تعبیر تیری از تیرهای شیطان، توصیف شده است.<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/101/40/%D8%A7%D9%84%D9%86%D9%91%D9%8E%D8%B8%D9%92%D8%B1%D9%8E%D8%A9%D9%8F_%D8%B3%D9%8E%D9%87%D9%92%D9%85%D9%8C_%D9%85%D9%90%D9%86%D9%92_%D8%B3%D9%90%D9%87%D9%8E%D8%A7%D9%85%D9%90_%D8%A5%D9%90%D8%A8%D9%92%D9%84%D9%90%DB%8C%D8% مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج101، ص40.]</ref> این روایات، آن را از عوامل غفلت،<ref>[https://lib.eshia.ir/27359/1/222/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ محمدی ری‌شهری، حکمت‌نامه جوان، ۱۳۸۹ش، ص۲۲۲.]</ref> ایجاد زمینه بی‌عفتی و روابط نامشروع،<ref>[https://lib.eshia.ir/11679/1/153/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ فقیهی، تربیت جنسی: مبانی، اصول و روشها از منظر قرآن و حدیث، 1387ش، ص۱۵۳.]</ref> شهوت‌رانی<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/14/306/إِیَّاکُمْ_وَ_فُضُولَ_النَّظَرِ مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج14، ص306.]</ref> و اندوه دانسته‌اند.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/20367?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=213&viewType=html&query=چشم%20چراني فضل‌الله، دریچه‌ای به دنیای جوانان، ۱۳۷۸ش،  ص۲۱۳.]</ref>  در برخی منابع دینی، رها کردن نگاه از عوامل ایجاد حسرت پایدار دانسته شده است.<ref>[https://www.hadithlib.com/hadithtxts/view/29020299 ابن‌شعبه، تحف العقول؛ 1363ش، ص97.]</ref> این منابع، اشتغال ذهن به امور دست‌نیافتنی را از علل این حسرت برمی‌شمارند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> همچنین، در منابع اخلاقی، چشم‌چرانی زمینه‌ساز هواپرستی و اتلاف عمر معرفی شده<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/89/6547/75939/هشدارهای_اجتماعی__9_چشم_چرانی_و_هرزه_چشمی یعقوبی، «چشم‌چرانی و هرزه‌چشمی»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> و بر ارتباط میان [[غض بصر|کنترل نگاه]]، [[پاک‌دامنی|پاکدامنی]]، [[تقویت اراده]] و مهار میل‌ها تأکید شده است.<ref>قطب، فی ظلال القرآن، تفسیر سوره نور، 1408ق، ج4، ص2512.</ref>
-=== پیامدهای جسمی و روانی ===
+'''اجتماعی:''' برخی نویسندگان، چشم‌چرانی را زمینه‌ساز تضعیف بنیان خانواده<ref>دستغیب، ازدواج اسلامی، بی‌تا، ص۱۶.</ref> و گسترش [[رابطه نامشروع|روابط نامشروع]] دانسته‌اند.<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص45.]</ref> در برخی منابع، این رفتار موجب کاهش اعتبار اجتماعی فرد،<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/649618/پیامدهای-منفی-چشم-چرانی اخوی، «پیامدهای منفی چشم‌چرانی»، وب‌سایت راسخون.]</ref> تضعیف [[امنیت اجتماعی]]<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2009055/بررسی-پیامدهای-نگاه-حرام-بر-ارامش-اجتماعی-از-دیدگاه-ایات-و-روایات پوربیرانوند، «بررسی پیامدهای نگاه حرام بر آرامش اجتماعی از دیدگاه آیات و روایات»، 1401ش، ص547.]</ref> و ایجاد احساس ناامنی، به‌ویژه برای زنان، معرفی شده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/901627/fa میری، «آثار و عوامل روان‌شناسی نگاه حلال و حرام بر سلامت فرد و خانواده در اسلام»، 1400ش، ص22.]</ref> برخی پژوهشگران معتقدند گسترش چشم‌چرانی در جامعه می‌تواند به تقویت نگاه ابزاری به انسان و کاهش توجه به ارزش‌های اخلاقی بینجامد.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13910115000063/ÙÚ¯Ø§Ù-ØØ±Ø§Ù-Ù-Ø§Ø«Ø±Ø§Øª-ÙØ®Ø±Ø¨-Ø¢Ù-Ø¯Ø±-Ø²ÙØ¯Ú¯Û-ÙØ±Ø¯Û-Ù-Ø§Ø «نگاه حرام و اثرات مخرب آن در زندگی فردی و اجتماعی»، خبرگزاری فارس.]</ref> همچنین، در برخی منابع، از کاهش گرایش به [[ازدواج]] و [[افزایش طلاق]] به‌عنوان پیامدهای احتمالی این رفتار یاد شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2009055/بررسی-پیامدهای-نگاه-حرام-بر-ارامش-اجتماعی-از-دیدگاه-ایات-و-روایات پوربیرانوند، «بررسی پیامدهای نگاه حرام بر آرامش اجتماعی از دیدگاه آیات و روایات»، 1401ش، ص547.]</ref><ref>[https://www.isna.ir/news/gilan-78928/حجاب-چشم-مظلوم-ترین-واجبات-و-تکالیف-الهی-است «حجاب چشم مظلوم‌ترین واجبات و تکالیف الهی است»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
-برخی منابع طب سنتی نیز بر این باورند که چشم‌چرانی با تحریک غریزه جنسی و برهم‌زدن تعادل بدن، زمینه برخی بیماری‌ها را فراهم می‌کند.<ref>[https://noorlib.ir/book/view/37089?volumeNumber=1&sectionNumber=1&pageNumber=15&viewType=html&query=چشم%20چراني موسوی، درمان تومورهای مغزی با مقایسه‌ای بین طب غربی و ایرانی از دیدگاه طب ایرانی (سنتی)، 1392ش، ص15.]</ref> همچنین، در برخی منابع، تحریک مداوم [[میل جنسی|تمایلات جنسی]] همراه با محدودیت در ارضای آنها، از عوامل فشار روانی، احساس محرومیت و افسردگی معرفی شده است.<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/649618/پیامدهای-منفی-چشم-چرانی خوی، «پیامدهای منفی چشم‌چرانی»، وب‌سایت راسخون.]</ref>
-=== پیامدهای اجتماعی ===
-برخی نویسندگان، چشم‌چرانی را زمینه‌ساز تضعیف بنیان خانواده<ref>دستغیب، ازدواج اسلامی، بی‌تا، ص۱۶.</ref> و گسترش [[رابطه نامشروع|روابط نامشروع]] دانسته‌اند.<ref>[https://iqiri.dte.ir/article_75057.html زنگی‌آبادی، «بررسی روان‌شناختی نگاه به نامحرم با محوریت قرآن و حدیث (نقش کنترل نگاه به نامحرم در سلامت روان)»، 1402ش، ص45.]</ref> در برخی منابع، این رفتار موجب کاهش اعتبار اجتماعی فرد،<ref>[https://rasekhoon.net/article/show/649618/پیامدهای-منفی-چشم-چرانی اخوی، «پیامدهای منفی چشم‌چرانی»، وب‌سایت راسخون.]</ref> تضعیف [[امنیت اجتماعی]]<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2009055/بررسی-پیامدهای-نگاه-حرام-بر-ارامش-اجتماعی-از-دیدگاه-ایات-و-روایات پوربیرانوند، «بررسی پیامدهای نگاه حرام بر آرامش اجتماعی از دیدگاه آیات و روایات»، 1401ش، ص547.]</ref> و ایجاد احساس ناامنی، به‌ویژه برای زنان، معرفی شده است.<ref>[https://www.sid.ir/paper/901627/fa میری، «آثار و عوامل روان‌شناسی نگاه حلال و حرام بر سلامت فرد و خانواده در اسلام»، 1400ش، ص22.]</ref> برخی پژوهشگران معتقدند گسترش چشم‌چرانی در جامعه می‌تواند به تقویت نگاه ابزاری به انسان و کاهش توجه به ارزش‌های اخلاقی بینجامد.<ref>[https://www.farsnews.ir/news/13910115000063/ÙÚ¯Ø§Ù-ØØ±Ø§Ù-Ù-Ø§Ø«Ø±Ø§Øª-ÙØ®Ø±Ø¨-Ø¢Ù-Ø¯Ø±-Ø²ÙØ¯Ú¯Û-ÙØ±Ø¯Û-Ù-Ø§Ø «نگاه حرام و اثرات مخرب آن در زندگی فردی و اجتماعی»، خبرگزاری فارس.]</ref> همچنین، در برخی منابع، از کاهش گرایش به [[ازدواج]] و [[افزایش طلاق]] به‌عنوان پیامدهای احتمالی این رفتار یاد شده است.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/2009055/بررسی-پیامدهای-نگاه-حرام-بر-ارامش-اجتماعی-از-دیدگاه-ایات-و-روایات پوربیرانوند، «بررسی پیامدهای نگاه حرام بر آرامش اجتماعی از دیدگاه آیات و روایات»، 1401ش، ص547.]</ref><ref>[https://www.isna.ir/news/gilan-78928/حجاب-چشم-مظلوم-ترین-واجبات-و-تکالیف-الهی-است «حجاب چشم مظلوم‌ترین واجبات و تکالیف الهی است»، خبرگزاری ایسنا.]</ref>
 == عوامل مؤثر بر چشم‌چرانی ==
@@ خط ۳۶: / خط ۳۲: @@
 == کنترل نگاه و درمان چشم‌چرانی ==
+{{اصلی|غض بصر}}
+کنترل نگاه و پرهیز از چشم‌چرانی در منابع دینی و اخلاقی از عوامل تقویت [[خودسازی]]، رشد معنوی<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref> و حفظ آرامش درونی دانسته شده است.<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ۱۳۶۶ش، ص۲۶.</ref> در آموزه‌های اسلامی، چشم‌پوشی از نگاه حرام زمینه‌ساز تعادل روانی،<ref>قطب، فی ظلال القرآن، تفسیر سوره نور، 1408ق، ج4، ص2512.</ref> [[عفت]]، [[پاک‌دامنی|پاکدامنی]]، کنترل بهتر غرایز<ref>مصباح یزدی، رستگاران، 1402ش، ص87-88.</ref> و درک لذت‌های بالاتر شمرده می‌شود.<ref>مصباح یزدی، رستگاران، 1402ش، ص88.</ref><ref>[http://panahian.ir/post/1857 پناهیان، «درسنامۀ تنها مسیر/ مدیریت لذت»، وب‌سایت پناهیان.]</ref> در کنار این تأکیدها، متون دینی نگاه را نعمتی الهی معرفی می‌کنند و انسان را در برابر نحوه استفاده از آن مسئول می‌دانند.<ref>سوره اسراء، آیه36.</ref> این متون علاوه بر نهی از نگاه حرام، به نگاه‌های مطلوب مانند نگاه به قرآن، کعبه، پدر و مادر و اهل دانش نیز اشاره کرده و آن‌ها را دارای آثار معنوی و اخلاقی مثبت دانسته‌اند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/901627/fa میری، «آثار و عوامل روان‌شناسی نگاه حلال و حرام بر سلامت فرد و خانواده در اسلام»، 1400ش، ص9.]</ref>
-=== اهمیت و فواید کنترل نگاه ===
+برای پیشگیری از چشم‌چرانی نیز در منابع اخلاق اسلامی راهکارهایی مانند تقویت اراده و امید به اصلاح رفتار،<ref>[https://drdtavana.ir/درمان-چشم-چرانی/ «درمان چشم‌چرانی»، وب‌سایت دکتر نجفی توانا.]</ref><ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref> به همراه تلاش مستمر،<ref>حیدری، سلسله مباحث راهکارهای دوری از گناه: اعتیادهای مدرن و خطرناک، 1387ش، ص9.</ref> زشت دانستن گناه و عادی نشدن آن،<ref>[https://www.bing.com/ck/a?!&&p=3c43af3276bd6a61JmltdHM9MTcyMDMxMDQwMCZpZ3VpZD0xZGZhZjNlOC04MDZmLTY2ZTEtM2MxNS1lNzgzODE2NjY3MjMmaW5zaWQ9NTQwNw&ptn=3&ver=2&hsh=3&fclid=1dfaf3e8-806f-66e1-3c15-e78381666723&psq=%d8%b1%d8%a7%d9%87+%d8%af%d8%b1%d9%85%d8%a7%d9%8 میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»، وب‌سایت ایمانور.]</ref> اندیشیدن به پیامدهای منفی این رفتار،<ref>[https://hawzah.net/fa/Question/View/62229/راه-کنترل-چشم-و-نگاه-نکردن-به-نامحرم «راه کنترل چشم و نگاه نکردن به نامحرم»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> پایبندی به عبادت و نماز،<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/269471/برخورد-غیر-منتظرۀ-رسول-خداص-با-جوان-چشم‌چران «برخورد غیر منتظرۀ رسول خدا با جوان چشم‌چران»، خبرگزاری میزان.]</ref> مراقبت از ذهن<ref>نراقی، تذکره الاحباب، 1383ش، ص59.</ref> و دوری از عوامل غفلت،<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref> توجه به [[کرامت انسان|کرامت انسانی]]،<ref>حیدری، سلسله مباحث راهکارهای دوری از گناه: اعتیادهای مدرن و خطرناک، 1387ش ص7.</ref> [[ازدواج به‌هنگام|ازدواج به‌موقع]]<ref>حیدری، سلسله مباحث راهکارهای دوری از گناه: اعتیادهای مدرن و خطرناک، 1387ش، ص8.</ref><ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_32_سوره_نور سوره نور، آیه 32.]</ref> و بهره‌گیری از راهنمایی عالمان اخلاق توصیه شده است.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور]</ref>[[پرونده:چشم‌چرانی (3).jpg|جایگزین=مانکن زنده|بندانگشتی|استفاده از زنان به‌عنوان [[مانکن (انسان)]]، یک فروشگاه در خیابان شریعتی تهران]]
-ترک چشم‌چرانی و کنترل نگاه از عوامل رشد معنوی، تقویت خودسازی و دستیابی به فضایل اخلاقی معرفی شده است.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref> در روایتی از [[امام علی]]، چشم‌پوشی از نگاه حرام از عوامل آرامش قلب دانسته شده است.<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ۱۳۶۶ش، ص۲۶.</ref> سید قطب، مفسر قرآن، کنترل نگاه را عاملی برای حفظ نظم روانی و مهار تمایلات جنسی می‌داند. به‌اعتقاد او، چشم‌پوشی از نگاه‌های شهوانی، نخستین گام در جلوگیری از شکل‌گیری وسوسه و کنترل انگیزه‌های نفسانی است.<ref>قطب، فی ظلال القرآن، تفسیر سوره نور، 1408ق، ج4، ص2512.</ref>
-در آموزه‌های دینی، کنترل نگاه از حرام و پرهیز از چشم‌چرانی، مهم‌ترین عامل برای دستیابی به [[عفت]]، پاکدامنی و کنترل غریزهٔ جنسی شناخته شده است. کنترل غریزه از طریق چشم‌پوشی، آسان‌تر از کنترل آن پس‌از تحریک شهوت است.<ref>مصباح یزدی، رستگاران، 1402ش، ص87-88.</ref> این امر افزون‌بر راحتی قلب<ref>تمیمی آمدی، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم، ۱۳۶۶ش، ص۲۶.</ref> و نورانی‌شدن آن، زمینه‌ساز کمال انسان می‌شود. براساس روایات، خداوند به کسانی که نگاه خود را از حرام می‌پوشانند، عنایت‌های ویژه‌ای دارد. برای نمونه، علم تعبیر خواب به حضرت یوسف و ابن‌سیرین در پی چشم‌پوشی از حرام عطا شد. در دوران معاصر نیز شیخ رجبعلی خیاط با بستن چشم در برابر حرام به تحول روحی و مقامات معنوی دست یافت.<ref>مصباح یزدی، رستگاران، 1402ش، ص88.</ref> آموزه‌های دینی ضمن توجه به لذت‌های حلال، بر این نکته تأکید دارند که در دنیا امکان دستیابی به همهٔ لذت‌ها وجود ندارد و انسان برای رسیدن به لذات بالاتر، ناگزیر از چشم‌پوشی از برخی لذت‌ها به‌ویژه گناهان است.<ref>[http://panahian.ir/post/1857 پناهیان، «درسنامۀ تنها مسیر/ مدیریت لذت»، وب‌سایت پناهیان.]</ref> همچنین مؤمنان را به‌گونه‌ای تربیت می‌کنند که چشم را نعمتی الهی بدانند و در برابر آن مسئول باشند.<ref>سوره اسراء، آیه36.</ref> به نگاه‌ها جهت می‌دهند تا از نگاه به چهرهٔ عالم، پدر و مادر، قرآن کریم و کعبه برای کسب فضیلت، گسترش محبت، رشد معنوی،<ref>[https://ar.lib.eshia.ir/71860/1/204/النظر_الی_وجه_العالم_عباده مجلسی، بحارالانوار، 1403ق، ج1، ص204.]</ref> کمال و پاداش الهی بهره گیرند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/901627/fa میری، «آثار و عوامل روان‌شناسی نگاه حلال و حرام بر سلامت فرد و خانواده در اسلام»، 1400ش، ص9.]</ref>
-=== روش‌های درمان و پیشگیری از چشم‌چرانی ===
-کارشناسان و علمای اخلاق برای درمان چشم‌چرانی، روش‌های گوناگونی ارائه داده‌اند:
-* '''تقویت امید و اراده''': تلقین مثبت، مقاومت و تلاش مستمر در ترک این رفتار.<ref>[https://drdtavana.ir/درمان-چشم-چرانی/ «درمان چشم‌چرانی»، وب‌سایت دکتر نجفی توانا.]</ref>
-* '''عادی‌نشدن گناه''': ناراحت شدن از چشم‌چرانی نشانهٔ آن است که این رفتار هنوز عادی نشده و نخستین گام درمان، زشت شمردن آن است.
-* '''فریب نفس''': هنگامی که شرایط چشم‌چرانی پیش می‌آید، به نفس گفته شود که فقط «این یک بار» ترک کن؛ زیرا ترک یک‌بار آسان‌تر است و احتمال موفقیت را افزایش می‌دهد.<ref>[https://www.bing.com/ck/a?!&&p=3c43af3276bd6a61JmltdHM9MTcyMDMxMDQwMCZpZ3VpZD0xZGZhZjNlOC04MDZmLTY2ZTEtM2MxNS1lNzgzODE2NjY3MjMmaW5zaWQ9NTQwNw&ptn=3&ver=2&hsh=3&fclid=1dfaf3e8-806f-66e1-3c15-e78381666723&psq=%d8%b1%d8%a7%d9%87+%d8%af%d8%b1%d9%85%d8%a7%d9%8 میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»، وب‌سایت ایمانور.]</ref>
-* '''تفکر در عواقب''': اندیشیدن به نتایج دنیوی و اخروی چشم‌چرانی و نیز فواید ترک آن، انگیزهٔ درمان را تقویت می‌کند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Question/View/62229/راه-کنترل-چشم-و-نگاه-نکردن-به-نامحرم «راه کنترل چشم و نگاه نکردن به نامحرم»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref>
-* '''پایبندی به نماز''': قرآن کریم نماز را بازدارنده از فحشا و گناه معرفی کرده<ref>سوره عنکبوت، آیه 45.</ref> و پایبندی به آن در ترک چشم‌چرانی مؤثر است.<ref>[https://www.mizanonline.ir/fa/news/269471/برخورد-غیر-منتظرۀ-رسول-خداص-با-جوان-چشم‌چران «برخورد غیر منتظرۀ رسول خدا با جوان چشم‌چران»، خبرگزاری میزان.]</ref>
-* '''جلب عنایت الهی''': خود را در محضر خدا دانستن و ترک گناه به خاطر او، زمینه‌ساز عنایت ویژهٔ الهی است.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref>
-* '''مداومت و تمرین''': فرد باید تمرین مستمر داشته باشد<ref>حیدری، سلسله مباحث راهکارهای دوری از گناه: اعتیادهای مدرن و خطرناک، 1387ش، ص9.</ref> و در صورت شکست، ناامید نشده و دوباره شروع کند.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور.]</ref>
-* '''مدیریت ذهن''': در شرایط احتمال گناه، ذهن را مدیریت کرده و به نفس اجازهٔ صدور فعل اشتباه ندهد. علمای اخلاق توصیه می‌کنند از هرچه انسان را از یاد خدا غافل می‌کند، چشم پوشیده و آن را صرف تفکر و عبادت کند.<ref>نراقی، تذکره الاحباب، 1383ش، ص59.</ref>
-* '''توجه به ارزش انسانی''': عظمت وجودی انسان چنان است که حاضر نمی‌شود این ارزش را با چند نگاه حرام معامله کند. چشم‌ها ابزاری برای مشاهدهٔ عظمت عالم هستند و استفاده از آنها در راه معصیت ناپسند است.<ref>حیدری، سلسله مباحث راهکارهای دوری از گناه: اعتیادهای مدرن و خطرناک، 1387ش ص7.</ref>
-* '''ازدواج بهنگام''': بسیاری از چشم‌چرانی‌ها ناشی از نیازهای جنسی است. ازدواج سالم و پایبندی به تعهدات، بسیاری از این اختلالات را حل می‌کند.<ref>حیدری، سلسله مباحث راهکارهای دوری از گناه: اعتیادهای مدرن و خطرناک، 1387ش، ص8.</ref> در قرآن، پس‌از نهی از چشم‌چرانی، مؤمنان به ازدواج دعوت شده‌اند.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_32_سوره_نور سوره نور، آیه 32.]</ref>
-* '''مراجعه به علمای اخلاق''': کمک گرفتن از مشاوران مذهبی از بهترین روش‌های درمان است. از توصیه‌های علمای اخلاق، خواندن یازده بار سورهٔ توحید پس‌از نماز صبح گزارش شده است.<ref>[https://imanoor.com/blog/چشم-چرانی/ میرباقری، «راه درمان چشم‌چرانی»،  وب‌سایت ایمانور]</ref>
-[[پرونده:چشم‌چرانی (3).jpg|جایگزین=مانکن زنده|بندانگشتی|استفاده از زنان به‌عنوان [[مانکن (انسان)]]، یک فروشگاه در خیابان شریعتی تهران]]
 [[پرونده:چشم‌چرانی (1).jpg|بندانگشتی|آیه ۴۵ سوره عنکبوت؛ نماز عامل بازدارنده از فحشا و گناه]]
 [[پرونده:چشم‌چرانی (2).jpg|جایگزین=رجبعلی خیاط|بندانگشتی|شیخ رجبعلی خیاط]]
@@ خط ۶۲: / خط ۴۱: @@
 == زشت‌انگاری چشم‌چرانی در فرهنگ ایرانیان ==
 آموزه‌های فرهنگی ایرانیان با بیان حکمت‌ها، جوانان را نسبت به خطرات چشم‌چرانی آگاهی داده است.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/173570/چشم‌چرانی-خیانت-چشم میرزامحمد، «چشم‌چرانی؛ خیانت چشم»، وب‌سایت روزنامه کیهان.]</ref> همچنین از راه توجه دادن به غیرت افراد، با آموزه‌هایی مانند «هر که باشد نظرش در پی ناموس کَسی، پی ناموس وی افتد نظر بوالهوسی»، دیگران را از چشم‌چرانی پرهیز می‌دهند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/8123/106814/چشم-چرانی-هم-شد-کار! عرفانیان، «چشم‌چرانی هم شد کار!»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> حافظ در اشعار خود دربارهٔ چشم‌چرانی چنین سروده است:<ref>[https://ganjoor.net/hafez/ghazal/sh393 حافظ، غزلیات، غزل شماره 393، وب‌سایت گنجور.]</ref>
-{{شعر جدید|متن=منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن \\منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن}}
+{{شعر جدید|متن=منم که شهره شهرم به عشق ورزیدن \\منم که دیده نیالوده‌ام به بد دیدن}}
 در برخی آثار ادبی، از جمله اشعار باباطاهر، نگاه اخلاقی به چشم‌چرانی، بازتاب یافته است:<ref>[https://ganjoor.net/babataher/2beytiha/sh23 باباطاهر، دیوان اشعار، وب‌سایت گنجور.]</ref>