جز ویکی سازی برچسب: واگردانی دستی |
جز ویکی سازی و تمیزکاری |
||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
==معرفی== | ==معرفی== | ||
خمسۀ نظامی یا پنج گنج، شاهکار ادبی در [[زبان فارسی]]، سرودۀ | خمسۀ نظامی یا پنج گنج، شاهکار ادبی در [[زبان فارسی]]، سرودۀ [[نظامی گنجوی]]، شاعر ایرانی است. این اثر شامل پنج مثنوی بهنامهای «[[مخزن الاسرار]]»، «خسرو و شیرین»، «[[لیلی و مجنون]]»، «[[هفتپیکر]]» و «اسکندرنامه»، برگرفته از داستانهای عامیانه و مشهور فارسی است. [[مخزن الاسرار]] در سال ۵۷۲ق سروده شده و شامل ۲۲۶۳ بیت است. خسرو و شیرین در سالهای ۵۷۳ق تا ۵۷۶ق به نظم درآمده است و ۶۵۱۲ بیت دارد. سرودن [[لیلی و مجنون]] در ۵۸۴ق به پایان رسیده و دارای ۴۷۱۸ بیت است. [[هفتپیکر]] در ۵۱۳۶ بیت و در۵۹۳ق سروده شده است. اسکندرنامه نیز در ۱۰۵۰۰ بیت بهنظم در آمده است و سفرهای جنگی اسکندر مقدونی را شرح میدهد. پنج نسخه از این اثر کمنظیر در موزه ملیایران، کاخ موزۀ گلستان، کتابخانه و موزۀ ملی ملک، مدرسۀ عالی شهید مطهری و کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران موجود است.<ref>[https://www.nlai.ir/detail-page/-/asset_publisher/1XAU1TD4jK8G/content/-5 «خمسه نظامی 5»، وبسایت سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی جمهوری اسلام ایران.]</ref> | ||
==تاریخچه== | ==تاریخچه== | ||
سنت «خمسنویسی» در ادبیات فارسی بهدوران پیش از [[اسلام]] و تمدن «هندوایرانی» بر میگردد؛ زمانی که «برزویۀ طبیب» در زمان «انوشیروان» ساسانی کتاب «کلیله و دمنه» یا «پَنجهتَنتَره» (پنجفصل) را از زبان سانسکریت به زبان «فارسی میانه» ترجمه کرد و سپس ابنمقفع متن پهلوی را در ۱۰ باب معرفی و یادآوری کرد که ایرانیها، ۵ باب دیگر بر اصل کتاب افزودهاند. بهباور برخی محققان، نام اصلی کتاب که پنجگانه بوده و نیز اضافهشدن 5 باب بر آن در هر بار بازنویسی و ترجمه، اهمیت «پنجگانهنویسی» در میان هندوان و ایرانیان را نشان میدهد. <ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240862/%D8%AE%D9%85%D8%B3%D9%87-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C شایگانفر، «خمسه نظامی»، وبسایت مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | سنت «خمسنویسی» در ادبیات فارسی بهدوران پیش از [[اسلام]] و تمدن «هندوایرانی» بر میگردد؛ زمانی که «برزویۀ طبیب» در زمان «انوشیروان» ساسانی کتاب «کلیله و دمنه» یا «پَنجهتَنتَره» (پنجفصل) را از زبان سانسکریت به زبان «فارسی میانه» ترجمه کرد و سپس ابنمقفع متن پهلوی را در ۱۰ باب معرفی و یادآوری کرد که ایرانیها، ۵ باب دیگر بر اصل کتاب افزودهاند. بهباور برخی محققان، نام اصلی کتاب که پنجگانه بوده و نیز اضافهشدن 5 باب بر آن در هر بار بازنویسی و ترجمه، اهمیت «پنجگانهنویسی» در میان هندوان و ایرانیان را نشان میدهد. <ref>[https://www.cgie.org.ir/fa/article/240862/%D8%AE%D9%85%D8%B3%D9%87-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C شایگانفر، «خمسه نظامی»، وبسایت مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی.]</ref> | ||
