بدون خلاصۀ ویرایش برچسبها: ویرایش همراه ویرایش از وبگاه همراه |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''{{درشت|زن در دوره قاجار؛}}''' موقعیت و جایگاه زنان در جامعه ایرانی دوران قاجار. | '''{{درشت|زن در دوره قاجار؛}}''' موقعیت و جایگاه زنان در جامعه ایرانی دوران قاجار. | ||
| خط ۱۲: | خط ۱۱: | ||
=== رسوم ازدواج و تفاوتهای طبقاتی === | === رسوم ازدواج و تفاوتهای طبقاتی === | ||
در آن روزگار، زنان صیغهای را از طبقات پایینتر جامعه انتخاب میکردند ولی زن دائم را از خانوادههای برتر برمیگزیدند. بر اساس اقتضائات فرهنگی، دختران در سن ده یا یازدهسال [[ازدواج]] میکردند<ref>پولاک، سفرنامهٔ پولاک "ایران و ایرانیان"،1361ش، ص141.</ref> و در این موضوع به انتخاب و تصمیم بزرگترها، گردن مینهادند.<ref>مونسالدوله، خاطرات مونسالدوله، ندیمهٔ حرمسرای ناصرالدینشاه، 1380ش، ص305.</ref> رسومات عروسی بسته به طبقهٔ اجتماعی خانوادهها تفاوت داشت و در طبقات مرفّه، [[مراسم عروسی]] گاهی تا هفتروز ادامه داشت.<ref>پولاک، سفرنامهٔ پولاک "ایران و ایرانیان"،1361ش، ص148.</ref> | در آن روزگار، زنان صیغهای را از طبقات پایینتر جامعه انتخاب میکردند ولی زن دائم را از خانوادههای برتر برمیگزیدند. بر اساس اقتضائات فرهنگی، دختران در سن ده یا یازدهسال [[ازدواج]] میکردند<ref>پولاک، سفرنامهٔ پولاک "ایران و ایرانیان"،1361ش، ص141.</ref> و در این موضوع به انتخاب و تصمیم بزرگترها، گردن مینهادند.<ref>مونسالدوله، خاطرات مونسالدوله، ندیمهٔ حرمسرای ناصرالدینشاه، 1380ش، ص305.</ref> رسومات عروسی بسته به طبقهٔ اجتماعی خانوادهها تفاوت داشت و در طبقات مرفّه، [[مراسم عروسی]] گاهی تا هفتروز ادامه داشت.<ref>پولاک، سفرنامهٔ پولاک "ایران و ایرانیان"،1361ش، ص148.</ref> | ||
| خط ۳۲: | خط ۳۰: | ||
فعالیت سیاسی زنان در عصر قاجار، پیش از انقلاب مشروطه، کاملاً رنگوبوی دینی داشت و با رعایت ارزشهای دینی صورت میگرفت؛ اما با آغاز جنبش مشروطه، برخی حرکتهای سیاسی و اجتماعی زنان متأتر از افکار لیبرالیستی غرب و سوسیالیستی شرق رخ داد.<ref>شیرودی، نقش سیاسی- اجتماعی زنان در تاریخ معاصر ایران، 1391ش، ص 21.</ref> | فعالیت سیاسی زنان در عصر قاجار، پیش از انقلاب مشروطه، کاملاً رنگوبوی دینی داشت و با رعایت ارزشهای دینی صورت میگرفت؛ اما با آغاز جنبش مشروطه، برخی حرکتهای سیاسی و اجتماعی زنان متأتر از افکار لیبرالیستی غرب و سوسیالیستی شرق رخ داد.<ref>شیرودی، نقش سیاسی- اجتماعی زنان در تاریخ معاصر ایران، 1391ش، ص 21.</ref> | ||
در سال ۱۲۰۷ش، گریبایدوف از سوی دولت روس مأموریت یافت زنان روس را که در ایران به عقد مردان ایرانی درآمدهاند به وطن بازگرداند و آنها را به بهانههایی به سفارت کشاند و در آنجا حبس کرد. در این واقعه، بخشی از جمعیت معترض که بهسمت سفارت روان شدند زنان بودند. زنان در این حادثه خواستههای جنسیتی نداشتند بلکه هدف آنان اجرای احکام مذهبی بود تا زنان روس که در [[ازدواج]] مردان ایرانی بودند و به اسارت درآمده بودند، آزاد شوند.<ref>شیرودی، نقش سیاسی- اجتماعی زنان در تاریخ معاصر ایران، 1391ش، ص23.</ref> | |||
در سال ۱۲۷۷ق که سال قحطی فراگیر در ایران بود،<ref>توانا، زن در تاریخ معاصر ایران، ج1، 1380ش، ص127.</ref> تعداد زیادی از زنان بر سر راه کاروان شاه هنگام برگشت از شکار ایستادند و از او [[نان]] خواستند. شاه فرمان داد دروازههای شهر را بستند تا شورش زنان را بخوابانند اما هزاران زن با چماق و سنگ حمله کردند و مأموران را کشتند.<ref>شیرودی، نقش سیاسی- اجتماعی زنان در تاریخ معاصر ایران، 1391ش، ص27-29.</ref> | |||
در سال ۱۲۰۷ش، گریبایدوف از سوی دولت روس مأموریت یافت زنان روس را که در ایران به عقد مردان ایرانی درآمدهاند به وطن بازگرداند و آنها را به بهانههایی به سفارت کشاند و در آنجا حبس کرد. در این واقعه، بخشی از جمعیت معترض که بهسمت سفارت روان شدند زنان بودند. زنان در این حادثه خواستههای جنسیتی نداشتند بلکه هدف آنان اجرای احکام مذهبی بود تا زنان روس که در [[ازدواج]] مردان ایرانی بودند و به اسارت درآمده بودند، آزاد شوند.<ref>شیرودی، نقش سیاسی- اجتماعی زنان در تاریخ معاصر ایران، 1391ش، ص23.</ref> | |||
در سال ۱۲۷۷ق که سال قحطی فراگیر در ایران بود،<ref>توانا، زن در تاریخ معاصر ایران، ج1، 1380ش، ص127.</ref> تعداد زیادی از زنان بر سر راه کاروان شاه هنگام برگشت از شکار ایستادند و از او [[نان]] خواستند. شاه فرمان داد دروازههای شهر را بستند تا شورش زنان را بخوابانند اما هزاران زن با چماق و سنگ حمله کردند و مأموران را کشتند.<ref>شیرودی، نقش سیاسی- اجتماعی زنان در تاریخ معاصر ایران، 1391ش، ص27-29.</ref> | |||
پس از عقد قرارداد واگذاری امتیاز فروش [[زن در جنبش تنباکو|تنباکو]] به خارجیها توسط دولت قاجار در سال ۱۳۰۹ق، زنان مانند مردان و بلکه بیشتر از آنان در پی حرکتهای سیاسی و اعتراضی خود علیه این قرارداد به میدان آمدند و نقشی برجسته در پیروی از فتوای [[مرجع دینی|مرجع تقلید]] [[شیعه|شیعیان]] و پیروزی جنبش تنباکو ایفا کردند.<ref>علم و رضوی، «بررسی نقش زنان در جنبش تنباکو»، 1392ش، ص71-78.</ref> | پس از عقد قرارداد واگذاری امتیاز فروش [[زن در جنبش تنباکو|تنباکو]] به خارجیها توسط دولت قاجار در سال ۱۳۰۹ق، زنان مانند مردان و بلکه بیشتر از آنان در پی حرکتهای سیاسی و اعتراضی خود علیه این قرارداد به میدان آمدند و نقشی برجسته در پیروی از فتوای [[مرجع دینی|مرجع تقلید]] [[شیعه|شیعیان]] و پیروزی جنبش تنباکو ایفا کردند.<ref>علم و رضوی، «بررسی نقش زنان در جنبش تنباکو»، 1392ش، ص71-78.</ref> | ||
| خط ۴۲: | خط ۴۵: | ||
== حرمسرا در دورهٔ قاجار == | == حرمسرا در دورهٔ قاجار == | ||
زنان در [[حرمسرا]]های شاهان [[قاجاریه]] در وضعیتی متفاوت از سایر زنان جامعه زندگی میکردند. زندگی در حرمسرای شاهی، محدودیتهای زیادی داشت و آنان فقط برخی اوقات کارهایی مانند دستدوزی برای گذران وقت انجام میدادند و بیشتر بر ضد یکدیگر دسیسهچینی میکردند.<ref>پولاک، سفرنامهٔ پولاک "ایران و ایرانیان"،1361ش، ص157.</ref> زنان [[حرمسرا]] با وجود برخورداری از تجمّلات و لباس و جواهرات و نیز غلامان و کنیزان، از ارتباط با بیرون دربار و مراوده با زنان دیگر محروم بودند.<ref>پولاک، سفرنامهٔ پولاک "ایران و ایرانیان"،1361ش، ص164.</ref> | زنان در [[حرمسرا]]های شاهان [[قاجاریه]] در وضعیتی متفاوت از سایر زنان جامعه زندگی میکردند. زندگی در حرمسرای شاهی، محدودیتهای زیادی داشت و آنان فقط برخی اوقات کارهایی مانند دستدوزی برای گذران وقت انجام میدادند و بیشتر بر ضد یکدیگر دسیسهچینی میکردند.<ref>پولاک، سفرنامهٔ پولاک "ایران و ایرانیان"،1361ش، ص157.</ref> زنان [[حرمسرا]] با وجود برخورداری از تجمّلات و لباس و جواهرات و نیز غلامان و کنیزان، از ارتباط با بیرون دربار و مراوده با زنان دیگر محروم بودند.<ref>پولاک، سفرنامهٔ پولاک "ایران و ایرانیان"،1361ش، ص164.</ref> | ||
| خط ۵۳: | خط ۵۵: | ||
=== حجاب زنان === | === حجاب زنان === | ||
در اوائل دورهٔ [[قاجاریه]] فرهنگ [[حجاب]] و [[عفاف]] متأثر از سبک زندگی ایرانی و اسلامی بهعنوان یک ارزش به شدت رعایت میشد. همچنین حریم اجتماعی مردانه و زنانه بهعنوان میراث فرهنگی و دینی، در فضاهای شهری، مکانهای مذهبی و سبک معماری نمود عینی داشت. برای مثال زنان در فضای عمومی [[چادر|چادرهای]] بلند [[لباس مشکی در فرهنگ شیعیان|مشکی]] میپوشیدند. | در اوائل دورهٔ [[قاجاریه]] فرهنگ [[حجاب]] و [[عفاف]] متأثر از سبک زندگی ایرانی و اسلامی بهعنوان یک ارزش به شدت رعایت میشد. همچنین حریم اجتماعی مردانه و زنانه بهعنوان میراث فرهنگی و دینی، در فضاهای شهری، مکانهای مذهبی و سبک معماری نمود عینی داشت. برای مثال زنان در فضای عمومی [[چادر|چادرهای]] بلند [[لباس مشکی در فرهنگ شیعیان|مشکی]] میپوشیدند. | ||
