مهمان‌نوازی: تفاوت میان نسخه‌ها

'''<big>مهمان ‌نوازی</big>'''؛ از سنت‌های رایج در کشورهای مسلمان، به‌ویژه ایران و افغانستان.  

مهمان ‌نوازی از ویژگی‌های شاخص فرهنگی در ایران، افغانستان و بسیاری از جوامع [[مسلمان]] بوده و در هر منطقه، آداب و رسوم ویژه‌ای دارد.  

==مفهوم‌شناسی مهمان نوازی==

مهمان کسی است که بر دیگری وارد شود و از او با طعام و دیگر وسایل پذیرایی کنند. مهمان یا خود وارد می‌شود و یا او را دعوت می‌کنند. برخی معتقدند مهمان از دو کلمۀ «مه» به‌معنای بزرگ و «مان» به‌معنای بمان به مفهوم «بزرگ بمان» تشکیل شده و تداعی‌گر مهمان‌نوازی است. <ref>دهخدا، لغت‌نامه، تهران، 1377ش، ج14، ص21914؛ معین، فرهنگ فارسی، 1388، ج4، ص4473؛ نجفی، فرهنگ فارسی عامیانه، 1387، ص1376. </ref>

==پذیرش مهمان==

===حبیب خدا===

در فرهنگ مسلمانان، مهمان حبیب و عزیز خدا است و مردم نیز به مهمان بسیار احترام می‌گذارند و او را عزیز می‌دارند.<ref>رهیاب (بلخی)، بلخاب (تاریخ، فرهنگ و جتماع)، 1401ش، ج2، ص344. </ref>  اهمیت مهمان در فرهنگ مردم افغانستان چنان است که زنان در غیاب شوهر نیز از مهمان‌نوازی دریغ نمی‌ورزند.<ref>رهیاب (بلخی)، بلخاب (تاریخ، فرهنگ و جتماع)، 1401ش، ج2، ص343. </ref>

===دعای مهمان===

یکی از آداب مهم مهمانی در افغانستان دعای مهمان بعد از نشستن در خانۀ میزبان و هنگام خروج از خانه میزبان است. در بیشتر موارد این [[دعا]] به [[زبان فارسی|فارسی]] و شامل طلب خیر و عاقبت ‌به‌خیری برای میزبان و طلب [[شادی]] برای روح اموات او است.<ref>رهیاب (بلخی)، بلخاب (تاریخ، فرهنگ و جتماع)، 1401ش، ج2، ص342. </ref>

==='''محافل شادی'''===

مجالس شادی به سه دسته تقسیم می‌شد:

*یک‌دسته مربوط به تولد [[کودک]]: از قبیل گهواره نهادن نوزاد پس از حدود ۱۰ روز، [[جشن]] تولد نوزاد پس از ۴۰ روز، [[عقیقه|عقیقه‌کردن]] (ذبح گوسفند)، گرفتن موی نوزاد در حدود ۸ ماهگی، سنت‌کردن ([[ختنه‌سوران|ختنه]]) نوزاد پسر، دندان‌ریزه [[کودک]] (دندان درآوردن). این نوع مهمانی در حد توان میزبان برگزار می‌شد. مجلس ختنه و عقیقه ویژه مردان و زنان بود و سایر مجالس صرفاً با حضور زنان برگزار می‌شد. در برخی از این مراسم‌ها، هدیه نقدی یا غیر نقدی داده می‌شد.<ref>رهیاب (بلخی)، بلخاب (تاریخ، فرهنگ و جتماع)، 1401ش، ج2، ص343. </ref>

==='''مصیبت'''===

پس از وفات یک انسان، ابتدا، [[تشییع جنازه]] با حضور مردم انجام می‌شد. سپس از شب وفات به مدت هفت شب قرآن‌خوانی با صرف شام برگزار بود. غالباً قرآن‌خوانی در شب‌های جمعه تا [[اربعین]] ادامه می‌یافت. روز سوم یا هفتم مجلس بزرگ ختم در [[مسجد]] به صرف ناهار برگزار می‌گردید. دعوت از خانواده متوفی نیز مرسوم بود. مجالس عزای شهادت [[امام حسین]] در ماه [[محرم]] برگزار می‌شد. مراسم دلده‌پزی روز [[عاشورا]]، [[اربعین]] و سوری‌صفر یا دیگ بی‌بی نیز از جمله مراسم‌های دینی و قدیمی [[شیعیان]] افغانستان است. مراسم ماه صفرغالباً با حضور زنان در ماه صفر برگزار می‌شد. زنان غالباً با دلده یا [[حلوای سرخ]] پذیرایی می‌شدند. مراسم [[افطاری]] در ماه مبارک [[رمضان]] نیز مرسوم بود.<ref>رهیاب (بلخی)، بلخاب (تاریخ، فرهنگ و جتماع)، 1401ش، ج2، ص343. </ref>