بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''اختلال خودزشتانگاری؛''' وسواس فکری دربارهٔ نقص ظاهری. | '''اختلال خودزشتانگاری؛''' وسواس فکری دربارهٔ نقص ظاهری. | ||
اختلال خودزشتانگاری نوعی اختلال روانی است که با اشتغال ذهنی شدید و رفتارهای تکراری نسبت به نقصهای خیالی در ظاهر مشخص میشود. این اختلال معمولاً در نوجوانی آغاز میگردد و عوامل ژنتیکی، زیستی، روانشناختی و اجتماعی در بروز آن نقش دارند. فشارهای فرهنگی و رسانهای، استانداردهای زیبایی غیرواقعی و تجربیات منفی دوران کودکی در شکلگیری این اختلال مؤثرند. پیامدهای آن شامل نشخوار فکری، اضطراب اجتماعی، اجتناب از ارتباطات، خودکمبینی، رفتارهای جبرانی، گرایش به جراحیهای زیبایی و افزایش خطر افسردگی و خودکشی است. | اختلال خودزشتانگاری نوعی اختلال روانی است که با اشتغال ذهنی شدید و رفتارهای تکراری نسبت به نقصهای خیالی در ظاهر مشخص میشود. این اختلال معمولاً در نوجوانی آغاز میگردد و عوامل ژنتیکی، زیستی، روانشناختی و اجتماعی در بروز آن نقش دارند. فشارهای فرهنگی و رسانهای، استانداردهای زیبایی غیرواقعی و تجربیات منفی دوران کودکی در شکلگیری این اختلال مؤثرند. پیامدهای آن شامل نشخوار فکری، اضطراب اجتماعی، اجتناب از ارتباطات، خودکمبینی، رفتارهای جبرانی، گرایش به جراحیهای زیبایی و افزایش خطر افسردگی و خودکشی است. تشخیص، مبتنی بر مصاحبه بالینی و معیارهای DSM-5 بوده و درمان شامل طرحوارهدرمانی، درمان شناختیرفتاری و دارودرمانی است. | ||
== تعریف اختلال خودزشتانگاری == | == تعریف اختلال خودزشتانگاری == | ||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
== تشخیص اختلال خودزشتانگاری == | == تشخیص اختلال خودزشتانگاری == | ||
تشخیص اختلال خودزشتانگاری بر پایه مصاحبه بالینی، مشاهده رفتارهای تکراری و اشتغال ذهنی به نقصهای خیالی است و نیازمند ارزیابی تخصصی توسط روانشناس یا روانپزشک است.<ref>[https://salamateaval.com/body-dysmorphic-disorder/ «اختلال خود زشت پنداری چیست؟ علائم و عوارض ناشی از آن»، سلامت اول.]</ref> روانپزشک یا روانشناس با مصاحبه بالینی و بررسی الگوهای تفکر، احساسات و رفتارهای فرد دربارهٔ ظاهر و بدن، اختلال را تشخیص میدهد. استفاده از پرسشنامهها و ابزارهای غربالگری تخصصی میتواند به تعیین شدت و وجود اختلال کمک کند.<ref>[https://jams.arakmu.ac.ir/article-1-7359-fa.html اعظم رجبیان و دیگران، «بررسی علل اختلال بدریختانگاری بدن در زنان: تحلیل محتوا»، 1401ش، ص487.]</ref> اختلال خودزشتانگاری باوجود | تشخیص اختلال خودزشتانگاری بر پایه مصاحبه بالینی، مشاهده رفتارهای تکراری و اشتغال ذهنی به نقصهای خیالی است و نیازمند ارزیابی تخصصی توسط روانشناس یا روانپزشک است.<ref>[https://salamateaval.com/body-dysmorphic-disorder/ «اختلال خود زشت پنداری چیست؟ علائم و عوارض ناشی از آن»، سلامت اول.]</ref> روانپزشک یا روانشناس با مصاحبه بالینی و بررسی الگوهای تفکر، احساسات و رفتارهای فرد دربارهٔ ظاهر و بدن، اختلال را تشخیص میدهد. استفاده از پرسشنامهها و ابزارهای غربالگری تخصصی میتواند به تعیین شدت و وجود اختلال کمک کند.<ref>[https://jams.arakmu.ac.ir/article-1-7359-fa.html اعظم رجبیان و دیگران، «بررسی علل اختلال بدریختانگاری بدن در زنان: تحلیل محتوا»، 1401ش، ص487.]</ref> اختلال خودزشتانگاری باوجود رایجبودن، کمتر شناخته شده است که این مسئله دلایل مختلفی دارد، ازجمله شرم از افشای نگرانیهای مربوط به ظاهر خود، ناچیز شمردهشدن مشکل از جانب دیگران، عدم آشنایی با این اختلال، تشخیص اشتباه و درمانهای زیبایی.<ref>[https://scsj.ricac.ac.ir/article_168376.html شفیعی و عطریان، «پدیدارشناسی تجربه زیسته نوجوانان کاربر از خودزشتانگاری متأثر از اینستاگرام»، 1401ش، ص163.]</ref> | ||
معیارهای تشخیصی اصلی بر اساس DSM-5 عبارتند از: | معیارهای تشخیصی اصلی بر اساس DSM-5 عبارتند از: | ||
* فرد بهطور مداوم نگران یک یا چند نقص یا عیب در ظاهر فیزیکی خود است که دیگران آن را نمیبینند یا بسیار جزئی میدانند. | |||
* در مرحلهای از این اختلال، فرد در واکنش به نگرانیهای خود دربارهٔ ظاهرش، رفتارهای تکراری داشته یا اعمال ذهنی تکراری انجام داده است. | |||
* این اشتغال ذهنی باعث ناراحتی روانی یا اختلال قابلتوجه در عملکرد اجتماعی، شغلی یا سایر جنبههای زندگی شده است. | |||
* اشتغال ذهنی دربارهٔ ظاهر خود، علت دیگری ندارد.<ref>گنجی، «آسیبشناسی روانی براساس dsm-5-tr»، 1402، ج1، ص626-627.</ref> | |||
== نشانهها و واکنشهای روانی در اختلال خودزشتانگاری == | == نشانهها و واکنشهای روانی در اختلال خودزشتانگاری == | ||
| خط ۲۳: | خط ۲۰: | ||
== پیشینه اختلال خودزشتانگاری == | == پیشینه اختلال خودزشتانگاری == | ||
اختلال خودزشتانگاری سابقهای طولانی در روانپزشکی دارد و طی دهههای اخیر شناخت و طبقهبندی آن بهطور قابلتوجهی پیشرفت کرده است.<ref>[https://frooyesh.ir/article-1-2489-fa.html احمدوند و بشارت، «اختلال بدشکلی بدنی: مطالعه موردی»، 1400ش، ص181.]</ref> این اختلال برای نخستینبار در سال | اختلال خودزشتانگاری سابقهای طولانی در روانپزشکی دارد و طی دهههای اخیر شناخت و طبقهبندی آن بهطور قابلتوجهی پیشرفت کرده است.<ref>[https://frooyesh.ir/article-1-2489-fa.html احمدوند و بشارت، «اختلال بدشکلی بدنی: مطالعه موردی»، 1400ش، ص181.]</ref> این اختلال برای نخستینبار در سال ۱۸۹۱م توسط انریکو مورسلی با عنوان «خودزشتانگاری» مطرح شد.<ref>[https://www.britannica.com/science/body-dysmorphic-disorder Suzan Colón. body dysmorphic disorde]</ref> در سال ۱۹۸۰م، در سومین نسخه راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-III) این اختلال بهعنوان نمونهای از اختلالات شبهجسمانی با نام «هراس بدشکلی بدنی» معرفی گردید. در نسخه چهارم این راهنما (۲۰۰۰م)، نام آن بهطور رسمی به «اختلال بدشکلی بدنی» تغییر یافت.<ref>[https://www.qudsonline.ir/news/248509/چرا-بعضی-ها-خود-را-زشت-می-بینند احمدوند و بشارت، «اختلال بدشکلی بدنی: مطالعه موردی»، 1400ش، ص181.]</ref> | ||
== شیوع اختلال خودزشتانگاری == | == شیوع اختلال خودزشتانگاری == | ||
| خط ۴۳: | خط ۴۰: | ||
در الگوهای شناختی رفتاری مرتبط با نگرانی دربارهٔ ظاهر و بدن، افکار و باورهای غیرواقعبینانهای وجود دارد که منجر به تمرکز بیش از حد بر بهبود ظاهر و بهتر دیده شدن میشود. این الگوها تحت تأثیر عوامل فرهنگی، اجتماعی و رسانهای شکل میگیرند و باعث میشوند فرد بر اهمیت زیاد جذابیت ظاهری تأکید کند و برای جلب توجه و تأیید دیگران، تلاش فراوانی در جهت بهبود ظاهر خود داشته باشد. چنین نگرشی میتواند اضطراب و نارضایتی از خود را افزایش دهد و به کاهش اعتماد به نفس منجر شود.<ref>[https://scsj.ricac.ac.ir/article_168376.html شفیعی و عطریان، «پدیدارشناسی تجربه زیسته نوجوانان کاربر از خودزشت انگاری متأثر از اینستاگرام»، 1401ش، ص162.]</ref> | در الگوهای شناختی رفتاری مرتبط با نگرانی دربارهٔ ظاهر و بدن، افکار و باورهای غیرواقعبینانهای وجود دارد که منجر به تمرکز بیش از حد بر بهبود ظاهر و بهتر دیده شدن میشود. این الگوها تحت تأثیر عوامل فرهنگی، اجتماعی و رسانهای شکل میگیرند و باعث میشوند فرد بر اهمیت زیاد جذابیت ظاهری تأکید کند و برای جلب توجه و تأیید دیگران، تلاش فراوانی در جهت بهبود ظاهر خود داشته باشد. چنین نگرشی میتواند اضطراب و نارضایتی از خود را افزایش دهد و به کاهش اعتماد به نفس منجر شود.<ref>[https://scsj.ricac.ac.ir/article_168376.html شفیعی و عطریان، «پدیدارشناسی تجربه زیسته نوجوانان کاربر از خودزشت انگاری متأثر از اینستاگرام»، 1401ش، ص162.]</ref> | ||
'''کمالگرایی:''' مسئله کمالگرایی همراه با باورهای ناسازگار دربارهٔ جذابیت ظاهری میتواند منجر به شکلگیری تصویری تحریفشده از خود شود، که در نهایت به نارضایتی و نگرانی از بدشکلی بدن میانجامد. افرادی که به اختلال خودزشتانگاری مبتلا هستند، معمولاً افکار کمالگرایانه بیشتری دربارهٔ ظاهر خود دارند و جذابیت چهره و بدنشان را کمتر از واقعیت ارزیابی میکنند.<ref>[https://scsj.ricac.ac.ir/article_168376.html شفیعی و عطریان، «پدیدارشناسی تجربه زیسته نوجوانان کاربر از خودزشت انگاری متأثر از اینستاگرام»، 1401ش، ص162]</ref> | * '''کمالگرایی:''' مسئله کمالگرایی همراه با باورهای ناسازگار دربارهٔ جذابیت ظاهری میتواند منجر به شکلگیری تصویری تحریفشده از خود شود، که در نهایت به نارضایتی و نگرانی از بدشکلی بدن میانجامد. افرادی که به اختلال خودزشتانگاری مبتلا هستند، معمولاً افکار کمالگرایانه بیشتری دربارهٔ ظاهر خود دارند و جذابیت چهره و بدنشان را کمتر از واقعیت ارزیابی میکنند.<ref>[https://scsj.ricac.ac.ir/article_168376.html شفیعی و عطریان، «پدیدارشناسی تجربه زیسته نوجوانان کاربر از خودزشت انگاری متأثر از اینستاگرام»، 1401ش، ص162]</ref> | ||
* '''اعتمادبهنفس پایین:''' کمبود عاطفی و کاهش عزتنفس نیز میتواند به صورت تلاش برای افزایش جذابیت ظاهری در فرد بروز کند. افراد مبتلا به اختلال خودزشتانگاری از نظر تشخیص و تجربه هیجانات با افراد عادی تفاوتی ندارند؛ مشکل اصلی آنها در کنترل و مهار هیجانات است. این افراد به دلیل ناتوانی در بیان هیجانات، دچار هیجانهای درونی شده و برای کاهش نگرانیهای بیمارگونه، رفتارهای اجباری انجام میدهند.<ref>[https://cpap.shahed.ac.ir/article_3451.html خوشینی، اکبری و محمدخانی، «رابطه ساختاری اختالل بدریختانگاری بدن با طرحوارههای ناسازگار اولیه و بیاعتبارسازی هیجانی ادراک شده: نقش میانجی فراشناخت، تصویر بدن و تحمل پریشانی»، 1400ش، ص102-103.]</ref> شرایط خانوادگی تأثیر بسزایی در شکلگیری اختلال خودزشتانگاری در دختران دارد و اظهارنظرهای اعضای خانواده نظیر مادر دربارهٔ زیبایی یا اندام دختر میتواند باعث کاهش اعتماد به نفس او شود و او را وادار سازد برای جبران این فقدان اعتماد به نفس، به دنبال کسب تأیید و پذیرش دیگران در شبکههایی مانند اینستاگرام باشد.<ref>[https://scsj.ricac.ac.ir/article_168376.html شفیعی و عطریان، «پدیدارشناسی تجربه زیسته نوجوانان کاربر از خودزشت انگاری متأثر از اینستاگرام»، 1401ش، ص187.]</ref> | |||
'''اعتمادبهنفس پایین:''' کمبود عاطفی و کاهش عزتنفس نیز میتواند به صورت تلاش برای افزایش جذابیت ظاهری در فرد بروز کند. افراد مبتلا به اختلال خودزشتانگاری از نظر تشخیص و تجربه هیجانات با افراد عادی تفاوتی ندارند؛ مشکل اصلی آنها در کنترل و مهار هیجانات است. این افراد به دلیل ناتوانی در بیان هیجانات، دچار هیجانهای درونی شده و برای کاهش نگرانیهای بیمارگونه، رفتارهای اجباری انجام میدهند.<ref>[https://cpap.shahed.ac.ir/article_3451.html خوشینی، اکبری و محمدخانی، «رابطه ساختاری اختالل بدریختانگاری بدن با طرحوارههای ناسازگار اولیه و بیاعتبارسازی هیجانی ادراک شده: نقش میانجی فراشناخت، تصویر بدن و تحمل پریشانی»، 1400ش، ص102-103.]</ref> شرایط خانوادگی تأثیر بسزایی در شکلگیری اختلال خودزشتانگاری در دختران دارد و اظهارنظرهای اعضای خانواده نظیر مادر دربارهٔ زیبایی یا اندام دختر میتواند باعث کاهش اعتماد به نفس او شود و او را وادار سازد برای جبران این فقدان اعتماد به نفس، به دنبال کسب تأیید و پذیرش دیگران در شبکههایی مانند اینستاگرام باشد.<ref>[https://scsj.ricac.ac.ir/article_168376.html شفیعی و عطریان، «پدیدارشناسی تجربه زیسته نوجوانان کاربر از خودزشت انگاری متأثر از اینستاگرام»، 1401ش، ص187.]</ref> | |||
==== اضطراب اجتماعی ==== | ==== اضطراب اجتماعی ==== | ||
