| خط ۹: | خط ۹: | ||
در چارچوب مطالعات جابجایی انسانی و با توجه به ابعاد فرهنگی-اجتماعی این پدیده، میتوان گونههای مختلف حرکت جمعیت را بر اساس مقیاس جغرافیایی و ماهیت کنش افراد بازشناسی نمود. این تقسیمبندی بر درک چرایی حرکت و همچنین پیامدهای آن در بافت مقصد تأکید دارد. | در چارچوب مطالعات جابجایی انسانی و با توجه به ابعاد فرهنگی-اجتماعی این پدیده، میتوان گونههای مختلف حرکت جمعیت را بر اساس مقیاس جغرافیایی و ماهیت کنش افراد بازشناسی نمود. این تقسیمبندی بر درک چرایی حرکت و همچنین پیامدهای آن در بافت مقصد تأکید دارد. | ||
=== '''مهاجرت''' بینالمللی === | ==== '''مهاجرت''' بینالمللی ==== | ||
این نوع جابجایی شامل عبور افراد از مرزهای سیاسی یک کشور و استقرار در سرزمینی با حاکمیت متفاوت است. این روند عموماً تحت تأثیر شکافهای ساختاری گستردهتر بین مناطق جهان قرار دارد. نمونهی عینی آن را میتوان در حرکت جمعیتهایی از کشورهایی مانند سوریه و عراق به سوی کشورهایی مانند یونان مشاهده کرد، که در بستری از نابرابریهای اقتصادی، بیثباتیهای سیاسی یا درگیریهای اجتماعی رخ میدهد. | این نوع جابجایی شامل عبور افراد از مرزهای سیاسی یک کشور و استقرار در سرزمینی با حاکمیت متفاوت است. این روند عموماً تحت تأثیر شکافهای ساختاری گستردهتر بین مناطق جهان قرار دارد. نمونهی عینی آن را میتوان در حرکت جمعیتهایی از کشورهایی مانند سوریه و عراق به سوی کشورهایی مانند یونان مشاهده کرد، که در بستری از نابرابریهای اقتصادی، بیثباتیهای سیاسی یا درگیریهای اجتماعی رخ میدهد. | ||
=== '''مهاجرت''' داوطلبانه === | ==== '''مهاجرت''' داوطلبانه ==== | ||
این شکل از حرکت، عمدتاً برآمده از محاسبه و انتخاب فرد یا خانوار برای دستیابی به موقعیتهای بهتر اقتصادی، اجتماعی یا آموزشی در مقصد است. در این حالت، اگرچه کشور مبدأ ممکن است با محدودیتهایی روبهرو باشد، اما عامل اصلی، جاذبههای است که در مقصد وجود دارد. حرکت اروپاییان به قارههای جدید در سدههای گذشته یا جابهجایی نیروی کار از ترکیه به آلمان در دورهای خاص، نمونههایی از این دست هستند که در آن مهاجران، عاملیت و برنامهریزی نسبتاً مستقلی برای بهبود شرایط زندگی خود اعمال میکنند. | این شکل از حرکت، عمدتاً برآمده از محاسبه و انتخاب فرد یا خانوار برای دستیابی به موقعیتهای بهتر اقتصادی، اجتماعی یا آموزشی در مقصد است. در این حالت، اگرچه کشور مبدأ ممکن است با محدودیتهایی روبهرو باشد، اما عامل اصلی، جاذبههای است که در مقصد وجود دارد. حرکت اروپاییان به قارههای جدید در سدههای گذشته یا جابهجایی نیروی کار از ترکیه به آلمان در دورهای خاص، نمونههایی از این دست هستند که در آن مهاجران، عاملیت و برنامهریزی نسبتاً مستقلی برای بهبود شرایط زندگی خود اعمال میکنند. | ||
=== '''مهاجرت''' ناگزیر (پناهندگی) === | ==== '''مهاجرت''' ناگزیر (پناهندگی) ==== | ||
این گونه، نه محصول انتخاب آزاد، بلکه نتیجهی فشارهای شدید و تهدیدات بنیادین در مبدأ است. در اینجا، دافعههای قویای چون جنگ، تعقیب و آزار سیاسی-قومی، یا بلایای گسترده، افراد را مجبور به ترک خانه و کاشانه میکند. وضعیت فلسطینیان پس از تشکیل دولت اسرائیل، یا افغانستانیها در دورههای مختلف درگیری، مصادیقی از این نوع جابجایی است. در این شرایط، حفظ امنیت جانی بر هرچیزی دیگری اولویت دارد و افراد در پی یافتن پناهگاهی امن هستند، هرچند این به معنای قطع پیوند با سرزمین مادری و مواجهه با آیندهای نامطمئن در فضایی کاملاً بیگانه باشد. | این گونه، نه محصول انتخاب آزاد، بلکه نتیجهی فشارهای شدید و تهدیدات بنیادین در مبدأ است. در اینجا، دافعههای قویای چون جنگ، تعقیب و آزار سیاسی-قومی، یا بلایای گسترده، افراد را مجبور به ترک خانه و کاشانه میکند. وضعیت فلسطینیان پس از تشکیل دولت اسرائیل، یا افغانستانیها در دورههای مختلف درگیری، مصادیقی از این نوع جابجایی است. در این شرایط، حفظ امنیت جانی بر هرچیزی دیگری اولویت دارد و افراد در پی یافتن پناهگاهی امن هستند، هرچند این به معنای قطع پیوند با سرزمین مادری و مواجهه با آیندهای نامطمئن در فضایی کاملاً بیگانه باشد. | ||
=== '''مهاجرت د'''رونمرزی === | ==== '''مهاجرت د'''رونمرزی ==== | ||
این نوع حرکت، در محدودهی قلمرو سیاسی یک کشور رخ میدهد و اغلب بازتابی از نابرابریهای منطقای و تغییرات ساختاری در درون همان جامعه است. این جابجاییها نیز بر بافت جمعیتی، فرهنگی و اقتصادی هر دو منطقه مبدأ و مقصد تأثیر میگذارند. | این نوع حرکت، در محدودهی قلمرو سیاسی یک کشور رخ میدهد و اغلب بازتابی از نابرابریهای منطقای و تغییرات ساختاری در درون همان جامعه است. این جابجاییها نیز بر بافت جمعیتی، فرهنگی و اقتصادی هر دو منطقه مبدأ و مقصد تأثیر میگذارند. | ||
