خط ۴۱: خط ۴۱:


هجرت از مسائل اجتماعی است که در تشکیل حکومت اسلامی در صدر اسلام نقش اساسی داشته است. هجرت با انگیزه دینی، در اسلام به‌عنوان یک تکلیف دانسته شده و طبق آیه ۹۷ سورهٔ نساء هیچ عذری در آن پذیرفته نیست. افراد برای حفظ ایمان و مقابله با ظلم از خانه و زندگی کوچ می‌کنند؛ زیرا در آموزه‌های اسلامی توجه زیادی به رشد انسان شده و هجرت یکی از راه‌های پرورش انسان و پرورش نفس است. مفسران قرآن با تکیه بر آیه ۱۰۰ سوره نساء، هجرت دینی را یک حکم نسخ ناشدنی معرفی کرده‌اند.
هجرت از مسائل اجتماعی است که در تشکیل حکومت اسلامی در صدر اسلام نقش اساسی داشته است. هجرت با انگیزه دینی، در اسلام به‌عنوان یک تکلیف دانسته شده و طبق آیه ۹۷ سورهٔ نساء هیچ عذری در آن پذیرفته نیست. افراد برای حفظ ایمان و مقابله با ظلم از خانه و زندگی کوچ می‌کنند؛ زیرا در آموزه‌های اسلامی توجه زیادی به رشد انسان شده و هجرت یکی از راه‌های پرورش انسان و پرورش نفس است. مفسران قرآن با تکیه بر آیه ۱۰۰ سوره نساء، هجرت دینی را یک حکم نسخ ناشدنی معرفی کرده‌اند.
== '''تأثیر مهاجرت در خانواده‌های ایرانی''' ==
امروزه ایرانیان با انگیزه‌های متعددی، مهاجرت می‌کنند؛ از جمله کسب درآمد بالا، رفاه بیشتر و بهره‌مندی از محیطی کم‌تنش. تبلیغات گستردهٔ رسانه‌های خارجی نیز در ترغیب ایرانیان به مهاجرت، مؤثر بوده است. معمولاً ترکییی از چند عامل در تصمیم‌گیری افراد و خانواده‌های ایرانی برای مهاجرت، دخالت داشته است؛ طبق تحقیقات انجام شده در پی مهاجرت‌ها، خانواده‌های ایرانی به شدت در معرض فروپاشی قرار می‌گیرند و حتی میزان طلاق در بین ایرانیان ساکن آمریکا و اروپا، چندین برابر ایران است.
تغییر ساختار سنتی خانواده، تضعیف جایگاه پدری و مادری، بحران هویتی فزرندان، عدم تعامل با خانواده، فراموشی زبان فارسی در فرزندان، روی‌آوری به فساد و اعتیاد و تضاد فرهنگی بین والدین و فرزندان، از آثار مهاجرت خانواده‌های ایرانی به خارج از کشور دانسته شده است.


== مهاجرت بین‌المللی ایرانیان در دوران معاصر ==
== مهاجرت بین‌المللی ایرانیان در دوران معاصر ==
خط ۷۹: خط ۷۴:


==== نقش رسانه‌ها و پدیدۀ ادراک ====
==== نقش رسانه‌ها و پدیدۀ ادراک ====
در این میان، رسانه‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای در ساخت ادراک و تصورات دارند. آنها نه تنها تصویری از زندگی در غرب می‌سازند، بلکه روایتی از شرایط داخل نیز ارائه می‌دهند. تأکید رسانه‌های خارجی بر جنبه‌های خاصی از زندگی در غرب همراه با برجسته‌سازی مشکلات داخلی کشورهای مبدأ، می‌تواند به تقویت حس محرومیت نسبی و بزرگ‌نمایی جذابیت مهاجرت بینجامد. از سوی دیگر، گفتمان‌های رسانه‌ای داخلی نیز در صورتی که نتوانند تصویری مقبول و امیدبخش از آینده کشور ارائه دهند، ممکن است به این احساس دامن بزنند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Discussion/View/49712/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%BA%D8%B1%D8%A8 «بررسی مهاجرت خانواده‌های ایرانی به غرب»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> همچنین نفوذ اینترنت و شبکه‌های مختلف اجتماعی،  فراوانی مؤسسات مهاجرتی و افزایش ایرانیان مهاجر که اطرافیان خود را تشویق به مهاجرت می‌کنند، از عوامل مهم مهاجرت بین‌المللی ایرانیان محسوب می‌شود.<ref>[https://www.irna.ir/news/85707865/%DB%B5-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%A7-%D8%B7%D9%88%D9%81%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1 «۵ میلیون ایرانی مهاجرت کرده‌اند/ با طوفان مهاجرت از کشور مواجهیم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>
در این میان، رسانه‌ها نقش تعیین‌کننده‌ای در ساخت ادراک و تصورات دارند. آنها نه تنها تصویری از زندگی در غرب می‌سازند، بلکه روایتی از شرایط داخل نیز ارائه می‌دهند. تأکید رسانه‌های خارجی بر جنبه‌های خاصی از زندگی در غرب همراه با برجسته‌سازی مشکلات داخلی کشورهای مبدأ، می‌تواند به تقویت حس محرومیت نسبی و بزرگ‌نمایی جذابیت مهاجرت بینجامد. از سوی دیگر، گفتمان‌های رسانه‌ای داخلی نیز در صورتی که نتوانند تصویری مقبول و امیدبخش از آینده کشور ارائه دهند، ممکن است به این احساس دامن بزنند.<ref>[https://hawzah.net/fa/Discussion/View/49712/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%BA%D8%B1%D8%A8 «بررسی مهاجرت خانواده‌های ایرانی به غرب»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.]</ref> همچنین نفوذ اینترنت و شبکه‌های مختلف اجتماعی،  فراوانی مؤسسات مهاجرتی و افزایش ایرانیان مهاجر که اطرافیان خود را تشویق به مهاجرت می‌کنند، از عوامل مهم مهاجرت بین‌المللی ایرانیان محسوب می‌شود.<ref>[https://www.irna.ir/news/85707865/%DB%B5-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%A7-%D8%B7%D9%88%D9%81%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1 «۵ میلیون ایرانی مهاجرت کرده‌اند/ با طوفان مهاجرت از کشور مواجهیم»، خبرگزاری ایرنا.]</ref>


==== '''تأثیر مهاجرت در خانواده‌های ایرانی''' ====
تغییر ساختار سنتی خانواده، تضعیف جایگاه پدری و مادری، بحران هویتی فزرندان، عدم تعامل با خانواده، فراموشی زبان فارسی در فرزندان، روی‌آوری به فساد و اعتیاد و تضاد فرهنگی بین والدین و فرزندان، از آثار مهاجرت خانواده‌های ایرانی به خارج از کشور دانسته شده است.<ref>[https://vista.ir/article/352839/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D9%88-%D8%AA%D8%A3%D8%AB%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A2%D9%86-%D8%A8%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%D9%87%E2%80%8F%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%E2%80%8F «نگاهی به مهاجرت و تأثیرات آن در بین خانواده‌ها و زنان ایرانی»، وب‌سایت ویستا،  .]</ref>
== مهاجرت درون‌مرزی ایرانیان ==
== مهاجرت درون‌مرزی ایرانیان ==
مهاجرت داخلی در ایران به جابجایی جمعیت، عمدتاً از مناطق کمترتوسعه‌یافته به سوی کانون‌های شهری و استان‌های توسعه‌یافته اطلاق می‌شود. این پدیده که شکل غالب آن امروزه «شهر به شهر» است، با محوریت جوانان و به انگیزه‌های اقتصادی، تحصیلی و بهبود کیفیت زندگی صورت می‌پذیرد. چنین حرکتی ضمن ایجاد چالش‌هایی چون افزایش بار جمعیتی کلان‌شهرها و تخلیه نیروی جوان از مناطق مبدأ، بازتاب نابرابری‌های منطقه‌ای و نیاز به مدیریت جمعیتی یکپارچه در سطح ملی است.<ref>محبی میمندی، «روندپژوهی مهاجرت داخلی در ایران طی سی سال اخیر (1395-1365)»،  1402ش، ص33-34.</ref>
مهاجرت داخلی در ایران به جابجایی جمعیت، عمدتاً از مناطق کمترتوسعه‌یافته به سوی کانون‌های شهری و استان‌های توسعه‌یافته اطلاق می‌شود. این پدیده که شکل غالب آن امروزه «شهر به شهر» است، با محوریت جوانان و به انگیزه‌های اقتصادی، تحصیلی و بهبود کیفیت زندگی صورت می‌پذیرد. چنین حرکتی ضمن ایجاد چالش‌هایی چون افزایش بار جمعیتی کلان‌شهرها و تخلیه نیروی جوان از مناطق مبدأ، بازتاب نابرابری‌های منطقه‌ای و نیاز به مدیریت جمعیتی یکپارچه در سطح ملی است.<ref>محبی میمندی، «روندپژوهی مهاجرت داخلی در ایران طی سی سال اخیر (1395-1365)»،  1402ش، ص33-34.</ref>