| خط ۴: | خط ۴: | ||
== معرفی == | == معرفی == | ||
اتحادیه اروپا بهعنوان یک نهاد فراملی، دارای ساختار جمعیتی، اقتصادی، جغرافیایی و نهادی مشخصی است که شاخصهای کلیدی آن در حوزههای مختلف، تصویری جامع از جایگاه و کارکرد این اتحادیه ارائه میدهد و هماکنون ۲۷ کشور عضو دارد.<ref>{{پک/بن|ف۳۱|ک=European Union|ف=Facts and figures on the European Union|زبان=en}}</ref> | <ref group="دیدگاه">اسم رسمی و خارجی اون هم در مقاله بیاد.</ref>اتحادیه اروپا بهعنوان یک نهاد فراملی، دارای ساختار جمعیتی، اقتصادی، جغرافیایی و نهادی مشخصی است که شاخصهای کلیدی آن در حوزههای مختلف، تصویری جامع از جایگاه و کارکرد این اتحادیه ارائه میدهد و هماکنون ۲۷ کشور عضو دارد.<ref>{{پک/بن|ف۳۱|ک=European Union|ف=Facts and figures on the European Union|زبان=en}}</ref><ref group="دیدگاه">این تعریف روشن و ساده نیست. طوری تعریفش کنید که من بی سواد بفهمم</ref><ref group="دیدگاه">فکر میکنم محدوده جغرافیایی هم در همین معرفی بیاد خوب باشه</ref> | ||
'''کشورهای عضو:''' آلمان (پرجمعیتترین عضو) اتریش، اسپانیا، استونی، اسلواکی، اسلوونی، ایتالیا، ایرلند، بلژیک، بلغارستان، پرتغال، دانمارک، رومانی، جمهوری چک، سوئد، فرانسه (بزرگترین عضو از نظر مساحت)، فنلاند، قبرس، لتونی، لوکزامبورگ، لهستان، لیتوانی، مالت، مجارستان، هلند، یونان و کرواسی.'''<ref>{{پک/بن|ق۲|ک=همشهری آنلاین|ف=مجله اتحادیه اروپا (EU)}}</ref>'''<ref>{{پک/بن|ق۱۱|ک=وبسایت دوچهولی فارسی|ف=اتحادیه اروپا}}</ref> | '''کشورهای عضو:''' آلمان (پرجمعیتترین عضو) اتریش، اسپانیا، استونی، اسلواکی، اسلوونی، ایتالیا، ایرلند، بلژیک، بلغارستان، پرتغال، دانمارک، رومانی، جمهوری چک، سوئد، فرانسه (بزرگترین عضو از نظر مساحت)، فنلاند، قبرس، لتونی، لوکزامبورگ، لهستان، لیتوانی، مالت، مجارستان، هلند، یونان و کرواسی.'''<ref>{{پک/بن|ق۲|ک=همشهری آنلاین|ف=مجله اتحادیه اروپا (EU)}}</ref>'''<ref>{{پک/بن|ق۱۱|ک=وبسایت دوچهولی فارسی|ف=اتحادیه اروپا}}</ref> | ||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
'''کشورهای نامزد عضویت:''' آلبانی، مونتهنگرو، ترکیه، جمهوری مقدونیه و صربستان در لیست انتظار پیوستن به اتحادیه قرار دارند. ایسلند نیز در این لیست بود اما از سال ۲۰۱۳ مذاکرات را متوقف کرده است. بوسنی و هرزگوین و کوزوو از جمله نامزدهای بالقوه هستند.'''<ref>{{پک/بن|ق۲|ک=همشهری آنلاین|ف=مجله اتحادیه اروپا (EU)}}</ref>''' | '''کشورهای نامزد عضویت:''' آلبانی، مونتهنگرو، ترکیه، جمهوری مقدونیه و صربستان در لیست انتظار پیوستن به اتحادیه قرار دارند. ایسلند نیز در این لیست بود اما از سال ۲۰۱۳ مذاکرات را متوقف کرده است. بوسنی و هرزگوین و کوزوو از جمله نامزدهای بالقوه هستند.'''<ref>{{پک/بن|ق۲|ک=همشهری آنلاین|ف=مجله اتحادیه اروپا (EU)}}</ref>''' | ||
'''کشورهای خارجشده:''' بریتانیا در ۲۰۲۰م به دنبال همهپرسی سال ۲۰۱۶م از اتحادیه اروپا خارج شد.'''<ref>{{پک/بن|ق۲|ک=همشهری آنلاین|ف=مجله اتحادیه اروپا (EU)}}</ref>''' | '''کشورهای خارجشده:''' بریتانیا در ۲۰۲۰م به دنبال همهپرسی سال ۲۰۱۶م از اتحادیه اروپا خارج شد.'''<ref>{{پک/بن|ق۲|ک=همشهری آنلاین|ف=مجله اتحادیه اروپا (EU)}}</ref>'''<ref group="دیدگاه">به نظرم بحث اعضا و عضویت را بخش مستقلی قرار دهید و ضوابط عضویت یا روند ورود و خروج به اتحادیه را توضیح دهید</ref> | ||
== تاریخچه == | == تاریخچه<ref group="دیدگاه">متن مقداری خوشخوان نیست و باید با دقت خواند تا فهمید چه خبر است | ||
علاوه بر این، 2 مشکل در این متن وجود دارد: | |||
1- تاریخچه نیستند و بیشتر به تحولات و وقایع مربوط است | |||
2- تاریخچه باید ناظر به تشکیل این اتحادیه باشد. | |||
مثلا این مورد را ببینید: https://www.tabnak.ir/fa/tags/1080/1/%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%BE%D8%A7 | |||
حالا میتونید این تحولات رو هم بخشی از تاریخ ببینید و گزارش کاملی بدهید. البته پیشنهاد میکنم برای اینکه راحت تر دیده شود چند زیرتیتر بزنید براش | |||
ظاهرا وقایع مهمی رو هم سپری کرده که بد نیست گزارش بشه: | |||
مثلا نوع مواجه با جریان اوکراین، جریان کرونا، ورشکستگی اتحادیه (در آستانه رفتن)،</ref> == | |||
فرآیند همگرایی اروپا با امضای معاهدۀ پاریس در ۱۹۵۱م و ایجاد جامعۀ ذغال سنگ و فولاد اروپا میان شش کشور فرانسه، آلمان، ایتالیا و کشورهای بنلوکس آغاز شد و از سال ۱۹۵۲م به اجرا درآمد. معاهدۀ رم در ۱۹۵۷م جامعه اقتصادی اروپا و جامعه انرژی اتمی اروپا را تأسیس کرد و با ایجاد بازار مشترک و سیاستهای مشترک کشاورزی و تجاری، گام مهمی در جهت همگرایی اقتصادی برداشت.<ref>{{پک|زنگنه|۱۳۸۹|ک=اتحادیه اروپا: از معاهده پاریس تا معاهده لیسبون|ص=۲۳|ج=}}</ref> معاهدۀ ادغام در ۱۹۶۵م ساختارهای سازمانی سه جامعه اروپایی را در قالب کمیسیون اروپا و شورای جوامع اروپا ادغام نمود و از سال ۱۹۶۷ اجرایی شد. سند واحد اروپایی در سال ۱۹۸۶ با هدف ایجاد بازار واحد تا سال ۱۹۹۲، همگرایی را از حوزه اقتصادی به حوزه سیاسی تعمیم داد و از سال ۱۹۸۷م به اجرا درآمد. معاهده ماستریخت در ۱۹۹۲م اتحادیه اروپا را بر پایه ساختار سهرکنی شامل اتحاد اقتصادی و پولی، سیاست خارجی و امنیتی مشترک، و همکاریهای قضایی و داخلی بنا نهاد و از سال ۱۹۹۳م لازمالاجرا شد. معاهده آمستردام در ۱۹۹۷م با اصلاح معاهده ماستریخت، بر حوزههای آزادی، امنیت و عدالت و همکاریهای پلیسی و قضایی تأکید کرد و از ۱۹۹۹م اجرایی شد. معاهدۀ نیس در ۲۰۰۱م با اصلاحات ساختاری و سامانه رأیگیری اکثریت کیفی، اتحادیه را برای پذیرش اعضای جدید آماده ساخت و الحاق کشورهای جدید از ۲۰۰۴م آغاز شد. پیشنویس قانون اساسی اروپا در ۲۰۰۴م امضا شد، اما با رأی منفی فرانسه و هلند در ۲۰۰۵م در همهپرسی، روند تصویب با بحران مواجه شد. در ژوئن ۲۰۰۷، با پیشنهاد آلمان، طرح قانون اساسی جای خود را به معاهده لیسبون داد که در دسامبر ۲۰۰۷ به تأیید نهایی رسید و با اصلاح نظام رأیگیری مبتنی بر اکثریت دوگانه از ۲۰۱۷ و ایجاد پست رییس شورای اروپا و نماینده عالی سیاست خارجی، بحران ناشی از رد قانون اساسی را پایان داد.<ref>{{پک|زنگنه|۱۳۸۹|ک=اتحادیه اروپا: از معاهده پاریس تا معاهده لیسبون|ص=۲۴-۲۸|ج=}}</ref> | فرآیند همگرایی اروپا با امضای معاهدۀ پاریس در ۱۹۵۱م و ایجاد جامعۀ ذغال سنگ و فولاد اروپا میان شش کشور فرانسه، آلمان، ایتالیا و کشورهای بنلوکس آغاز شد و از سال ۱۹۵۲م به اجرا درآمد. معاهدۀ رم در ۱۹۵۷م جامعه اقتصادی اروپا و جامعه انرژی اتمی اروپا را تأسیس کرد و با ایجاد بازار مشترک و سیاستهای مشترک کشاورزی و تجاری، گام مهمی در جهت همگرایی اقتصادی برداشت.<ref>{{پک|زنگنه|۱۳۸۹|ک=اتحادیه اروپا: از معاهده پاریس تا معاهده لیسبون|ص=۲۳|ج=}}</ref> معاهدۀ ادغام در ۱۹۶۵م ساختارهای سازمانی سه جامعه اروپایی را در قالب کمیسیون اروپا و شورای جوامع اروپا ادغام نمود و از سال ۱۹۶۷ اجرایی شد. سند واحد اروپایی در سال ۱۹۸۶ با هدف ایجاد بازار واحد تا سال ۱۹۹۲، همگرایی را از حوزه اقتصادی به حوزه سیاسی تعمیم داد و از سال ۱۹۸۷م به اجرا درآمد. معاهده ماستریخت در ۱۹۹۲م اتحادیه اروپا را بر پایه ساختار سهرکنی شامل اتحاد اقتصادی و پولی، سیاست خارجی و امنیتی مشترک، و همکاریهای قضایی و داخلی بنا نهاد و از سال ۱۹۹۳م لازمالاجرا شد. معاهده آمستردام در ۱۹۹۷م با اصلاح معاهده ماستریخت، بر حوزههای آزادی، امنیت و عدالت و همکاریهای پلیسی و قضایی تأکید کرد و از ۱۹۹۹م اجرایی شد. معاهدۀ نیس در ۲۰۰۱م با اصلاحات ساختاری و سامانه رأیگیری اکثریت کیفی، اتحادیه را برای پذیرش اعضای جدید آماده ساخت و الحاق کشورهای جدید از ۲۰۰۴م آغاز شد. پیشنویس قانون اساسی اروپا در ۲۰۰۴م امضا شد، اما با رأی منفی فرانسه و هلند در ۲۰۰۵م در همهپرسی، روند تصویب با بحران مواجه شد. در ژوئن ۲۰۰۷، با پیشنهاد آلمان، طرح قانون اساسی جای خود را به معاهده لیسبون داد که در دسامبر ۲۰۰۷ به تأیید نهایی رسید و با اصلاح نظام رأیگیری مبتنی بر اکثریت دوگانه از ۲۰۱۷ و ایجاد پست رییس شورای اروپا و نماینده عالی سیاست خارجی، بحران ناشی از رد قانون اساسی را پایان داد.<ref>{{پک|زنگنه|۱۳۸۹|ک=اتحادیه اروپا: از معاهده پاریس تا معاهده لیسبون|ص=۲۴-۲۸|ج=}}</ref> | ||
== زمینههای شکلگیری == | == زمینههای شکلگیری == | ||
زمینههای همگرایی اروپا مبتنی بر اشتراکات نسبی در حوزههای فرهنگی، اقتصادی و سیاسی است. در بعد فرهنگی، اشتراک در دین، زبانهای ریشهدار در خانواده هندواروپایی، نژاد، هنر، ادبیات و نوع نگرش نسبت به مسائل انسانی از جمله حقوق بشر، از عوامل مؤثر در شکلگیری هویت مشترک اروپایی محسوب میشود. در حوزه اقتصاد، تجربه سیستم فئودالیته در طی ۱۴ قرن، سرمایهداری صنعتی در قرون اخیر و تأکید بر اقتصاد آزاد یا اقتصاد بازار در حالحاضر، از زمینههای اشتراک اقتصادی کشورهای اروپایی به شمار میرود. همچنین در نظامهای سیاسی، اشتراک در تجربۀ اشکال مختلف حکومتی از جمله امپراتوری، سلطنتی، پارلمانی و لیبرال دموکراسی، بسترهای مشترکی را برای همگرایی سیاسی فراهم آورده است.<ref>{{پک|ذاکریان امیری|۱۳۷۸|ک=مجله دین و ارتباطات|ف=فرآیند اتحاد اروپا|ص=۸۸-۸۹}}</ref><ref name=":02">{{پک|رنجکش|آقایی مزرجی|۱۳۹۶|ک=سیاست جهانی|ف=کاربست نظریه ریتبرگردر فرآیند شکل گیری سازمان های بین المللی | زمینههای همگرایی<ref group="دیدگاه">تعبیر همگرایی در این مقاله خیلی استفاده شده. به نظرتون اتحاد بهتر نیست؟ همگرایی با اتحاد فرق نداره؟ من فکر میکنم اتحاد بین این کشورها رخ داده نه همگرایی. یعنی صرفا نظر مشترک ندارند بلکه اقدامات مشترک و جمعی انجام میدهند به همین دلیل نامش اتحادیه است</ref> اروپا<ref group="دیدگاه">اروپا یا اتحادیه اروپا؟</ref> مبتنی بر اشتراکات نسبی در حوزههای فرهنگی، اقتصادی و سیاسی است. در بعد فرهنگی، اشتراک در دین، زبانهای ریشهدار در خانواده هندواروپایی، نژاد، هنر، ادبیات و نوع نگرش نسبت به مسائل انسانی از جمله حقوق بشر، از عوامل مؤثر در شکلگیری هویت مشترک اروپایی محسوب میشود. در حوزه اقتصاد، تجربه سیستم فئودالیته در طی ۱۴ قرن، سرمایهداری صنعتی در قرون اخیر و تأکید بر اقتصاد آزاد یا اقتصاد بازار در حالحاضر، از زمینههای اشتراک اقتصادی کشورهای اروپایی به شمار میرود. همچنین در نظامهای سیاسی، اشتراک در تجربۀ اشکال مختلف حکومتی از جمله امپراتوری، سلطنتی، پارلمانی و لیبرال دموکراسی، بسترهای مشترکی را برای همگرایی سیاسی فراهم آورده است.<ref>{{پک|ذاکریان امیری|۱۳۷۸|ک=مجله دین و ارتباطات|ف=فرآیند اتحاد اروپا|ص=۸۸-۸۹}}</ref><ref name=":02">{{پک|رنجکش|آقایی مزرجی|۱۳۹۶|ک=سیاست جهانی|ف=کاربست نظریه ریتبرگردر فرآیند شکل گیری سازمان های بین المللی | ||
مورد پژوهی: اتحادیه اروپا|ص=۸۵-۸۸}}</ref> بازیگران قدرتمند منطقهای و فرامنطقهای نیز در هدایت پروسۀ همگرایی نقش کلیدی ایفا کردند. برای مثال فرانسه با اتکا به وزن سیاسی خود، موتور محرک همگرایی بود و طرح شومان با ابتکار ژان مونه برای اشتراک منابع زغال و فولاد با آلمان، سنگبنای ساختار فراملی اروپا شد. برای مثال فرانسه در شکلگیری بازار مشترک، سیستم پولی و معاهدههای تاسیسی نقش محوری داشت. پس از امضای معاهده الیزه در ۱۹۶۳، محور بن–پاریس به ستون فقرات همگرایی تبدیل شد و آلمان غربی با پذیرش رهبری اقتصادی، نقش مجری اصلی توسعه و یکپارچگی پولی را بر عهده گرفت. در سطح فرامنطقهای نیز ایالات متحده آمریکا از طریق طرح مارشال و مقابله با نفوذ کمونیسم، از مراحل اولیۀ شکلگیری بازار مشترک حمایت کرد.<ref name=":022">{{پک|رنجکش|آقایی مزرجی|۱۳۹۶|ک=سیاستنامه|ف=کاربست نظریه ریتبرگردر فرآیند شکل گیری سازمان های بین المللی | مورد پژوهی: اتحادیه اروپا|ص=۸۵-۸۸}}</ref> بازیگران قدرتمند منطقهای و فرامنطقهای نیز در هدایت پروسۀ همگرایی نقش کلیدی ایفا کردند. برای مثال فرانسه با اتکا به وزن سیاسی خود، موتور محرک همگرایی بود و طرح شومان با ابتکار ژان مونه برای اشتراک منابع زغال و فولاد با آلمان، سنگبنای ساختار فراملی اروپا شد. برای مثال فرانسه<ref group="دیدگاه">دو خط قبلی هم برای مثال فرانسه دارد</ref> در شکلگیری بازار مشترک، سیستم پولی و معاهدههای تاسیسی نقش محوری داشت. پس از امضای معاهده الیزه در ۱۹۶۳، محور بن–پاریس به ستون فقرات همگرایی تبدیل شد و آلمان غربی با پذیرش رهبری اقتصادی، نقش مجری اصلی توسعه و یکپارچگی پولی را بر عهده گرفت. در سطح فرامنطقهای نیز ایالات متحده آمریکا از طریق طرح مارشال و مقابله با نفوذ کمونیسم، از مراحل اولیۀ شکلگیری بازار مشترک حمایت کرد.<ref name=":022">{{پک|رنجکش|آقایی مزرجی|۱۳۹۶|ک=سیاستنامه|ف=کاربست نظریه ریتبرگردر فرآیند شکل گیری سازمان های بین المللی | ||
مورد پژوهی: اتحادیه اروپا|ص=۸۵-۸۸}}</ref> | مورد پژوهی: اتحادیه اروپا|ص=۸۵-۸۸}}</ref> | ||
== ساختار؛ نهادها و ارکان == | == ساختار؛ نهادها و ارکان<ref group="دیدگاه">یه توضیح دو سه خطی اولش بدین بعد وارد توضیحات بشین</ref> == | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|'''نام نهاد / رکن''' | |'''نام نهاد / رکن''' | ||
| خط ۱۰۷: | خط ۱۲۱: | ||
|} | |} | ||
== اهداف و ارزشها == | == اهداف و ارزشها<ref group="دیدگاه">فکر میکنم اگر بعد قبل از ساختار قرار بگیره بهتر باشه</ref> == | ||
اتحادیه اروپا به موجب معاهدات بنیادین و بهویژه ماده ۲ و ۳ معاهده لیسبون و منشور حقوق اساسی، چارچوبی از اهداف و ارزشها را برای هدایت سیاستهای خود تدوین کرده است. این چارچوب، مبانی هویتی و کارکردی این نهاد فراملی را شکل میدهد و در ذیل به تفکیک آمده است:<ref>{{پک/بن|ف۳۰|ک=European Union|ف=Aims and values|زبان=en}}</ref> | اتحادیه اروپا به موجب معاهدات بنیادین و بهویژه ماده ۲ و ۳ معاهده لیسبون و منشور حقوق اساسی، چارچوبی از اهداف و ارزشها را برای هدایت سیاستهای خود تدوین کرده است. این چارچوب، مبانی هویتی و کارکردی این نهاد فراملی را شکل میدهد و در ذیل به تفکیک آمده است:<ref>{{پک/بن|ف۳۰|ک=European Union|ف=Aims and values|زبان=en}}</ref> | ||
| خط ۱۳۶: | خط ۱۵۰: | ||
* حقوق بشر: حمایت از عدم تبعیض، حریم خصوصی، دادههای شخصی و دسترسی به عدالت.<ref>{{پک/بن|ف۳۰|ک=European Union|ف=Aims and values|زبان=en}}</ref> | * حقوق بشر: حمایت از عدم تبعیض، حریم خصوصی، دادههای شخصی و دسترسی به عدالت.<ref>{{پک/بن|ف۳۰|ک=European Union|ف=Aims and values|زبان=en}}</ref> | ||
== کیفیت زندگی، اشتغال و برابری == | == کیفیت زندگی، اشتغال و برابری<ref group="دیدگاه">وجه امدن این مطلب را نمیفهمم. مقاله اتحادیه اروپاست چرا وارد فضای کیفیت زندگی در کشورهای مختلف این اتحادیه شدین؟</ref><ref group="دیدگاه">از اینجا تا بحث آموزش نشان میدهد که شما با اتحادیه به سبک مقاله یک کشور تعامل کرده اید؛ آیا درست است؟ من کمی تردید دارم. اگر قرار باشد این سبک دیده شود محورهای فراوان دیگری باید افزوده شود: | ||
فرهنگ، طبیعت و اقلیم، سیاست ها و قوانین و موارد زیاد دیگری | |||
خوب است در این باره با دکتر فصیحی مشورتی داشته باشید.</ref> == | |||
امید به زندگی حدود ۷۹ سال برای مردان و ۸۴ سال برای زنان است و ۶۸٪ از افراد بالای ۱۶ سال سلامت خود را خوب یا بسیار خوب ارزیابی میکنند. پیری جمعیت روندی صعودی داشته و نسبت افراد در سن کار به سالمندان از ۳٫۸ در ۲۰۰۲ به ۲٫۷ در ۲۰۲۴ کاهش یافته است. نرخ بیکاری ۵٫۹٪ و در گروه سنی ۱۵-۲۴ سال به ۱۴٫۹٪ میرسد. بخش خدمات با ۷۴٪ بزرگترین کارفرما است. شکاف دستمزد جنسیتی ۱۲٪ به نفع مردان باقی مانده و زنان ۳۵٪ از مشاغل مدیریتی را در اختیار دارند (بالاترین در سوئد، لتونی، لهستان، مجارستان و بلغارستان؛ پایینترین در قبرس، کرواسی و ایتالیا). نرخ تورم در ۲۰۲۴م معادل ۲٫۶٪ است. ۹۳٫۳ میلیون نفر در معرض خطر فقر یا طرد اجتماعی هستند که بالاترین در بلغارستان و رومانی و پایینترین در جمهوری چک و اسلوونی است.<ref>{{پک/بن|ف۳۱|ک=European Union|ف=Facts and figures on the European Union|زبان=en}}</ref> | امید به زندگی حدود ۷۹ سال برای مردان و ۸۴ سال برای زنان است و ۶۸٪ از افراد بالای ۱۶ سال سلامت خود را خوب یا بسیار خوب ارزیابی میکنند. پیری جمعیت روندی صعودی داشته و نسبت افراد در سن کار به سالمندان از ۳٫۸ در ۲۰۰۲ به ۲٫۷ در ۲۰۲۴ کاهش یافته است. نرخ بیکاری ۵٫۹٪ و در گروه سنی ۱۵-۲۴ سال به ۱۴٫۹٪ میرسد. بخش خدمات با ۷۴٪ بزرگترین کارفرما است. شکاف دستمزد جنسیتی ۱۲٪ به نفع مردان باقی مانده و زنان ۳۵٪ از مشاغل مدیریتی را در اختیار دارند (بالاترین در سوئد، لتونی، لهستان، مجارستان و بلغارستان؛ پایینترین در قبرس، کرواسی و ایتالیا). نرخ تورم در ۲۰۲۴م معادل ۲٫۶٪ است. ۹۳٫۳ میلیون نفر در معرض خطر فقر یا طرد اجتماعی هستند که بالاترین در بلغارستان و رومانی و پایینترین در جمهوری چک و اسلوونی است.<ref>{{پک/بن|ف۳۱|ک=European Union|ف=Facts and figures on the European Union|زبان=en}}</ref> | ||
== جمعیت، وسعت و مرزهای باز == | == جمعیت، وسعت و مرزهای باز == | ||
جمعیت اتحادیه اروپا نزدیک به ۴۵۰ میلیون نفر است که معادل ۵٫۵ درصد از جمعیت جهان را تشکیل میدهد. پیشبینیهای جمعیتی حاکی از رشد تدریجی تا سال | جمعیت اتحادیه اروپا نزدیک به ۴۵۰ میلیون نفر است که معادل ۵٫۵ درصد از جمعیت جهان را تشکیل میدهد. پیشبینیهای جمعیتی حاکی از رشد تدریجی تا سال ۲۰۲۶م و سپس کاهش به ۴۲۰ میلیون نفر تا سال ۲۱۰۰م میباشد. حدود ۴۳ میلیون ساکن اتحادیه دارای تابعیت خارجی هستند که از این میان ۱۴ میلیون نفر متعلق به سایر کشورهای عضو<ref group="دیدگاه">چطور میشه که تابعیت خارجی دارند ولی متعلق به سایر کشورهای عضو هستند؟</ref> و مابقی از کشورهای غیرعضو میباشند.<ref>{{پک/بن|ف۳۱|ک=European Union|ف=Facts and figures on the European Union|زبان=en}}</ref> | ||
وسعت جغرافیایی اتحادیه ۴ میلیون کیلومتر مربع است که آلمان پرجمعیتترین، فرانسه وسیعترین و مالت کوچکترین کشور از نظر جمعیت و مساحت محسوب میشوند. ۳۹ درصد از جمعیت در شهرها، ۳۶درصد در حومه و ۲۵درصد در مناطق روستایی سکونت دارند. منطقه شنگن از سال | وسعت جغرافیایی اتحادیه ۴ میلیون کیلومتر مربع است که آلمان پرجمعیتترین، فرانسه وسیعترین و مالت کوچکترین کشور از نظر جمعیت و مساحت محسوب میشوند. ۳۹ درصد از جمعیت در شهرها، ۳۶درصد در حومه و ۲۵درصد در مناطق روستایی سکونت دارند. منطقه شنگن از سال ۱۹۸۵م با حذف کنترلهای مرزی، حرکت آزاد شهروندان را امکانپذیر ساخته است. تمامی کشورهای عضو به جز قبرس و ایرلند عضو این منطقه هستند و بلغارستان و رومانی در مارس ۲۰۲۴م به آن پیوستهاند؛ همچنین چهار کشور غیرعضو ایسلند، نروژ، سوئیس و لیختناشتاین نیز در این منطقه مشارکت دارند.<ref>{{پک/بن|ف۳۱|ک=European Union|ف=Facts and figures on the European Union|زبان=en}}</ref> | ||
== زبان رسمی == | == زبان رسمی == | ||
اتحادیه اروپا چندزبانگی را بهعنوان یکی از اصول بنیادین برای صیانت از تنوع فرهنگی دنبال میکند. این نهاد با بهرسمیت شناختن ۲۴ زبان رسمی و اتکا به «مقرره شماره ۱» شورا، حق ارتباط شهروندان به زبان مادری و ترجمه همزمان کلیه اسناد و مذاکرات قانونی را تضمین کرده است. بهرغم خروج بریتانیا، زبان انگلیسی همچنان جایگاه خود را بهعنوان یکی از زبانهای اصلی کاری حفظ کرده و اجرای یکپارچه این الزامات حقوقی بر عهده شبکه مترجمان کتبی و شفاهی اتحادیه است.<ref>{{پک/بن|ف۲۷|ک=European Union|ف=Languages|زبان=en}}</ref> ۴۹درصد از دانشآموزان دوره متوسطه دو یا چند زبان خارجی را فرا میگیرند.<ref>{{پک/بن|ف۳۱|ک=European Union|ف=Facts and figures on the European Union|زبان=en}}</ref> | اتحادیه اروپا چندزبانگی را بهعنوان یکی از اصول بنیادین برای صیانت از تنوع فرهنگی دنبال میکند. این نهاد با بهرسمیت شناختن ۲۴ زبان رسمی و اتکا به «مقرره شماره ۱» شورا، حق ارتباط شهروندان به زبان مادری و ترجمه همزمان کلیه اسناد و مذاکرات قانونی را تضمین کرده است. بهرغم خروج بریتانیا، زبان انگلیسی همچنان جایگاه خود را بهعنوان یکی از زبانهای اصلی کاری حفظ کرده و اجرای یکپارچه این الزامات حقوقی بر عهده شبکه مترجمان کتبی و شفاهی اتحادیه است.<ref>{{پک/بن|ف۲۷|ک=European Union|ف=Languages|زبان=en}}</ref> ۴۹درصد از دانشآموزان دوره متوسطه دو یا چند زبان خارجی را فرا میگیرند.<ref>{{پک/بن|ف۳۱|ک=European Union|ف=Facts and figures on the European Union|زبان=en}}</ref> | ||
== اقتصاد و تجارت == | == اقتصاد و تجارت<ref group="دیدگاه">این فقط یک گزارش آماری است. سیستم و نوع عملکرد هم باید گزارش شود که مبناشون و مدلشون چیه</ref> == | ||
اتحادیه اروپا امکان جابجایی آزاد کالا، خدمات، سرمایه و افراد را بدون موانع فنی و حقوقی فراهم ساخته است. واحد پول مشترک یورو از ۱۹۹۹م در ۲۱ کشور عضو (منطقه یورو) به کار گرفته شده است. تولید ناخالص داخلی اتحادیه تقریباً ۱۸ تریلیون یورو برآورد میشود که آلمان، فرانسه و ایتالیا بیشترین سهم را دارند؛ بخش خدمات ۷۴درصد و صنعت تقریباً مابقی آن را تشکیل میدهد. بودجه جاری اتحادیه برای دوره ۲۰۲۱- | اتحادیه اروپا امکان جابجایی آزاد کالا، خدمات، سرمایه و افراد را بدون موانع فنی و حقوقی فراهم ساخته است. واحد پول مشترک یورو از ۱۹۹۹م در ۲۱ کشور عضو (منطقه یورو) به کار گرفته شده است. تولید ناخالص داخلی اتحادیه تقریباً ۱۸ تریلیون یورو برآورد میشود که آلمان، فرانسه و ایتالیا بیشترین سهم را دارند؛ بخش خدمات ۷۴درصد و صنعت تقریباً مابقی آن را تشکیل میدهد. بودجه جاری اتحادیه برای دوره ۲۰۲۱-۲۰۲۷م حدود ۲ تریلیون یورو در نظر گرفته شده است. کسری بودجۀ عمومی معادل ۳٫۲درصد تولید ناخالص داخلی و بدهی ناخالص ۸۱درصد است؛ بالاترین نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی در یونان، ایتالیا، فرانسه، اسپانیا و بلژیک و پایینترین آن در لوکزامبورگ، بلغارستان و استونی ثبت شده است. اتحادیه اروپا سهمی معادل ۱۴درصد از تجارت جهانی کالا را در اختیار دارد؛ ایالات متحده بزرگترین مقصد صادرات کالا و چین بزرگترین مبدأ واردات کالا و همچنین ایالات متحده و بریتانیا شرکای اصلی در حوزه خدمات هستند.<ref>{{پک/بن|ف۳۱|ک=European Union|ف=Facts and figures on the European Union|زبان=en}}</ref> | ||
== گردشگری == | == گردشگری == | ||
اتحادیه اروپا با جذب ۴۰درصد از گردشگران بینالمللی، بزرگترین مقصد گردشگری جهان محسوب میشود و اسپانیا، فرانسه، ایتالیا و آلمان از پربازدیدترین مقاصد هستند و سالانه بیش از ۴۳۰ میلیون شب اقامت در هر یک از این چهار کشور ثبت میشود. ساکنان اتحادیه سالانه نزدیک به ۱٫۲ میلیارد سفر گردشگری برای اهداف شخصی یا تجاری در داخل کشور خود یا به سایر کشورهای عضو انجام میدهند که این امر با مرزهای باز تسهیل شده است.<ref>{{پک/بن|ف۳۱|ک=European Union|ف=Facts and figures on the European Union|زبان=en}}</ref> | اتحادیه اروپا با جذب ۴۰درصد از گردشگران بینالمللی، بزرگترین مقصد گردشگری جهان محسوب میشود و اسپانیا، فرانسه، ایتالیا و آلمان از پربازدیدترین مقاصد هستند و سالانه بیش از ۴۳۰ میلیون شب اقامت در هر یک از این چهار کشور ثبت میشود. ساکنان اتحادیه سالانه نزدیک به ۱٫۲ میلیارد سفر گردشگری برای اهداف شخصی یا تجاری در داخل کشور خود یا به سایر کشورهای عضو انجام میدهند که این امر با مرزهای باز تسهیل شده است.<ref>{{پک/بن|ف۳۱|ک=European Union|ف=Facts and figures on the European Union|زبان=en}}</ref> | ||
== آموزش == | == آموزش<ref group="دیدگاه">سیستم آموزشی را نمیشود گزارش کرد؟</ref> == | ||
سالانه بیش از ۴ میلیون فارغالتحصیل از دانشگاههای اتحادیه خارج میشوند که رشتههای کسبوکار، حقوق، بهداشت، مهندسی و ساختوساز از محبوبترین حوزههای تحصیلی هستند. برنامه تبادل دانشجویی اراسموس+ از سال | سالانه بیش از ۴ میلیون فارغالتحصیل از دانشگاههای اتحادیه خارج میشوند که رشتههای کسبوکار، حقوق، بهداشت، مهندسی و ساختوساز از محبوبترین حوزههای تحصیلی هستند. برنامه تبادل دانشجویی اراسموس+ از سال ۱۹۸۷م با مشارکت ۳٬۲۰۰ دانشجو از ۱۱ کشور آغاز شد و تاکنون ۱۶ میلیون نفر در ۳۳ کشور درون و خارج از اتحادیه از این برنامه بهرهمند شدهاند.<ref>{{پک/بن|ف۳۱|ک=European Union|ف=Facts and figures on the European Union|زبان=en}}</ref><ref group="دیدگاه">عمده مطالب رفرنس 21 تا اینجا از یک منبع است، آیا نمیشود از منابع بیشتری استفاده کرد؟ چوون تعریف و تمجید زیاد داره و منتسب به خودش هم هست</ref> | ||
== روابط با جمهوری اسلامی ایران == | == روابط با جمهوری اسلامی ایران<ref group="دیدگاه">این بخش به شکل غیرحرفه ای برجسته شده است و خواننده بیرونی به راحتی میفهمد که هدف شما از مقاله چیست. تمرکز زیادی شده است. هرچند هدف ما از نوشتن چنین مقاله ای از اساس همین بخش های روابط و آثارش هست ولی این به معنای حجیم سازی و پردازش مستقیم این مطالب نیست.</ref> == | ||
=== زیربناهای هویتی و ساختاری === | === زیربناهای هویتی و ساختاری === | ||
| خط ۱۶۲: | خط ۱۸۰: | ||
=== سیر تحولات تاریخی === | === سیر تحولات تاریخی === | ||
در طول چهار دهه گذشته، انگیزه برای توسعۀ روابط اقتصادی، جذب سرمایهگذاری و تأمین امنیت انرژی ازجمله مؤلفههایی بوده که هر دو طرف را به تعامل ترغیب کرده است. با این حال، روابط دوجانبه فراز و نشیبهای متعددی را تجربه کرده است؛ این مناسبات که در ابتدای تأسیس اتحادیه اروپا با حادثۀ میکونوس و فراخواندن سفیران آغاز شد، در دوره ریاستجمهوری خاتمی با رویکرد تعاملگرایانه و سخنرانی وزیر امور خارجه ایران در پارلمان اروپا به اوج رسید. اگرچه امضای توافق برجام در | در طول چهار دهه گذشته، انگیزه برای توسعۀ روابط اقتصادی، جذب سرمایهگذاری و تأمین امنیت انرژی ازجمله مؤلفههایی بوده که هر دو طرف را به تعامل ترغیب کرده است. با این حال، روابط دوجانبه فراز و نشیبهای متعددی را تجربه کرده است؛ این مناسبات که در ابتدای تأسیس اتحادیه اروپا با حادثۀ میکونوس و فراخواندن سفیران آغاز شد، در دوره ریاستجمهوری سید محمد خاتمی با رویکرد تعاملگرایانه و سخنرانی وزیر امور خارجه ایران در پارلمان اروپا به اوج رسید. اگرچه امضای توافق برجام در سال ۱۳۹۴ش و سفر تاریخی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به تهران در سال ۱۳۹۵ش امیدها را برای تعمیق همکاریها زنده کرد، اما روی کار آمدن دولتهای متناوب، خروج یکجانبه آمریکا از برجام و عدم پایبندی عملی اروپا به تعهدات خود، چشمانداز روابط را دوباره با ابهام و بنبست مواجه ساخت.<ref name=":023">{{پک|نوذری|آقایی|۱۴۰۲|ک=نگاه ایرانی به امور خارجی|ف=راهبردهای اتحادیه اروپا در قبال جمهوری اسلامی ایران: از انقلاب اسلامی تا کنون|ص=۱۶۲}}</ref> | ||
=== تدابیر تحریمی === | === تدابیر تحریمی === | ||
| خط ۱۷۷: | خط ۱۹۵: | ||
== روابط با اسراییل == | == روابط با اسراییل == | ||
روابط اتحادیه اروپا و اسرائیل تحت تأثیر عوامل ساختاری، ملاحظات ژئوپلیتیکی و الزامات اقتصادی و امنیتی، دستخوش تحولات چشمگیری بوده است. با وجود تعهدات اعلامی اتحادیه اروپا به راهحل دو دولتی و حمایت از تشکیلات خودگردان فلسطین، سیاستهای گسترش شهرکسازی توسط دولتهای راستگرای اسرائیل، بهویژه در دوران [[بنیامین نتانیاهو]]، موجب تشدید نگرانیهای اروپایی و اقداماتی نظیر الزام به برچسبگذاری محصولات شهرکها و محدودسازی همکاریهای نهادی در سرزمینهای اشغالی شد. <ref name=":03">{{پک|ارغوانی پیرسلامی|اسمعیلی|محمودی|۱۴۰۴|ک=فصلنامه بینالمللی ژئوپلیتیک|ف=روابط اتحادیه اروپا و اسرائیل در نظم بینالمللی: از اصول هنجاری تا ملاحظات ژئوپلیتیک (2009 تا 2024)|ص=۲۲۵-۲۲۷}}</ref>با این حال، همکاریهای اقتصادی، تجاری و امنیتی دو طرف بهویژه در حوزههای کشاورزی، داروسازی، هوانوردی و فناوریهای دفاعی، به رغم انتقادات سیاسی، تداوم یافته و حتی گسترش پیدا کرده است. همزمان، تحولات منطقهای نظیر بحران سوریه و نگرانی مشترک از برنامۀ موشکی و نفوذ منطقهای ایران، همکاریهای راهبردی اتحادیه اروپا و اسرائیل را در چارچوب موازنه قوا و مدیریت تهدیدات امنیتی تقویت کرده است.<ref name=":04">{{پک|ارغوانی پیرسلامی|اسمعیلی|محمودی|۱۴۰۴|ک=فصلنامه بینالمللی ژئوپلیتیک|ف=روابط اتحادیه اروپا و اسرائیل در نظم بینالمللی: از اصول هنجاری تا ملاحظات ژئوپلیتیک (2009 تا 2024)|ص=۲۲۰-۲۲۳}}</ref> از سوی دیگر، افکار عمومی و جریانهای سیاسی چپگرا و لیبرال در اروپا، بهویژه پس از جنگ ۲۰۱۴ و تحولات پس از عملیات [[طوفان الاقصی]] با افزایش انتقادات نسبت به سیاستهای اسرائیل و همبستگی با فلسطینیان، فشارهایی را بر دولتها برای اتخاذ مواضع سختگیرانهتر اعمال کردهاند. با این حال، اختلاف نظر میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا، بهویژه شکاف میان کشورهای غربی با رویکرد انتقادی و کشورهای شرق اروپا با رویکرد آتلانتیکگرا و همدلانهتر نسبت به اسرائیل، مانع از اتخاذ سیاستی واحد و مؤثر در قبال بحران فلسطین-اسرائیل شده است.<ref name=":05">{{پک|ارغوانی پیرسلامی|اسمعیلی|محمودی|۱۴۰۴|ک=فصلنامه بینالمللی ژئوپلیتیک|ف=روابط اتحادیه اروپا و اسرائیل در نظم بینالمللی: از اصول هنجاری تا ملاحظات ژئوپلیتیک (2009 تا 2024)|ص=۲۲۸-۲۳۳}}</ref> | روابط اتحادیه اروپا و اسرائیل تحت تأثیر عوامل ساختاری، ملاحظات ژئوپلیتیکی و الزامات اقتصادی و امنیتی، دستخوش تحولات چشمگیری بوده است. با وجود تعهدات اعلامی اتحادیه اروپا به راهحل دو دولتی و حمایت از تشکیلات خودگردان فلسطین، سیاستهای گسترش شهرکسازی توسط دولتهای راستگرای اسرائیل، بهویژه در دوران [[بنیامین نتانیاهو]]، موجب تشدید نگرانیهای اروپایی و اقداماتی نظیر الزام به برچسبگذاری محصولات شهرکها و محدودسازی همکاریهای نهادی در سرزمینهای اشغالی شد. <ref name=":03">{{پک|ارغوانی پیرسلامی|اسمعیلی|محمودی|۱۴۰۴|ک=فصلنامه بینالمللی ژئوپلیتیک|ف=روابط اتحادیه اروپا و اسرائیل در نظم بینالمللی: از اصول هنجاری تا ملاحظات ژئوپلیتیک (2009 تا 2024)|ص=۲۲۵-۲۲۷}}</ref>با این حال، همکاریهای اقتصادی، تجاری و امنیتی دو طرف بهویژه در حوزههای کشاورزی، داروسازی، هوانوردی و فناوریهای دفاعی، به رغم انتقادات سیاسی، تداوم یافته و حتی گسترش پیدا کرده است. همزمان، تحولات منطقهای نظیر بحران سوریه و نگرانی مشترک از برنامۀ موشکی و نفوذ منطقهای ایران، همکاریهای راهبردی اتحادیه اروپا و اسرائیل را در چارچوب موازنه قوا و مدیریت تهدیدات امنیتی تقویت کرده است.<ref name=":04">{{پک|ارغوانی پیرسلامی|اسمعیلی|محمودی|۱۴۰۴|ک=فصلنامه بینالمللی ژئوپلیتیک|ف=روابط اتحادیه اروپا و اسرائیل در نظم بینالمللی: از اصول هنجاری تا ملاحظات ژئوپلیتیک (2009 تا 2024)|ص=۲۲۰-۲۲۳}}</ref> از سوی دیگر، افکار عمومی و جریانهای سیاسی چپگرا و لیبرال در اروپا، بهویژه پس از جنگ ۲۰۱۴ و تحولات پس از عملیات [[طوفان الاقصی]] با افزایش انتقادات نسبت به سیاستهای اسرائیل و همبستگی با فلسطینیان، فشارهایی را بر دولتها برای اتخاذ مواضع سختگیرانهتر اعمال کردهاند. با این حال، اختلاف نظر میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا، بهویژه شکاف میان کشورهای غربی با رویکرد انتقادی و کشورهای شرق اروپا با رویکرد آتلانتیکگرا و همدلانهتر نسبت به اسرائیل، مانع از اتخاذ سیاستی واحد و مؤثر در قبال بحران فلسطین-اسرائیل شده است.<ref name=":05">{{پک|ارغوانی پیرسلامی|اسمعیلی|محمودی|۱۴۰۴|ک=فصلنامه بینالمللی ژئوپلیتیک|ف=روابط اتحادیه اروپا و اسرائیل در نظم بینالمللی: از اصول هنجاری تا ملاحظات ژئوپلیتیک (2009 تا 2024)|ص=۲۲۸-۲۳۳}}</ref><ref group="دیدگاه">روابط با چین و روسیه را گزارش نمیکنید؟ حتی روابط با انگلیس پس از جدایی. نوع تعامش با سازمان های جهانی و... ناتو</ref> | ||
== دستآوردها و چالشها == | == دستآوردها و چالشها == | ||
| خط ۱۸۵: | خط ۲۰۳: | ||
=== چالشها === | === چالشها === | ||
در مقابل، کارشناسان و آسیبشناسان مسائل اروپا بر این باورند که این اتحادیه در مسیر یکپارچگی کامل با چالشها و شکافهای ساختاری متعددی مواجه است. از دیدگاه آنان، حفظ صلاحیتهای ملی و تمایلات واگرایانه در برخی پایتختها موجب بروز گسست در اتخاذ تصمیمات واحد در حوزه سیاست خارجی و امنیتی شده است. علاوهبر این، تحلیلگران به شکافهای پایدار اقتصادی میان شمال پیشرفته و جنوب در حال توسعه و نیز تفاوتهای ساختاری میان اعضای غربی و کشورهای تازه الحاقشده در مرکز و شرق اروپا اشاره میکنند. همچنین تعارضات میان آتلانتیکگرایی و کانتیننتالگرایی، دستهبندیهای سیاسی حاصل از رویکردهای متفاوت به بحرانهای بینالمللی (تحت عناوین اروپای قدیم و جدید)، تکثر گوناگون مذهبی و ایدئولوژیک و چالشهای ناشی از تنوع زبانی و هزینههای هنگفت اداری و ترجمه را از عمدهترین موانعی میدانند که مانع از تحقق یکپارچگی کامل اتحادیه اروپا میشود.<ref>{{پک|کریمی|۱۳۸۷|ک=مجله سیاست خارجی|ف=جایگاه اتحادیه اروپا در نظام بین الملل در حال تکوین: موانع و چالشها|ص=۶۹۳-۶۹۵}}</ref>همچنین تلاشها برای تدوین قانون اساسی مشترک اروپا با رأی منفی فرانسه و هلند در همهپرسیهای سال ۲۰۰۵ به شکست انجامید و این امر نشاندهنده اختلافنظر عمیق میان دولتها و افکار عمومی کشورهای عضو درباره ماهیت و سطح یکپارچگی مطلوب اتحادیه است و تاکنون نیز چشمانداز روشنی برای آینده این روند ترسیم نشده است.'''<ref>{{پک/بن|ق۴|ک=وبسایت تابناک|ف=اتحادیه اروپا}}</ref>''' | در مقابل، کارشناسان و آسیبشناسان مسائل اروپا بر این باورند که این اتحادیه در مسیر یکپارچگی کامل با چالشها و شکافهای ساختاری متعددی مواجه است. از دیدگاه آنان، حفظ صلاحیتهای ملی و تمایلات واگرایانه در برخی پایتختها موجب بروز گسست در اتخاذ تصمیمات واحد در حوزه سیاست خارجی و امنیتی شده است. علاوهبر این، تحلیلگران به شکافهای پایدار اقتصادی میان شمال پیشرفته و جنوب در حال توسعه و نیز تفاوتهای ساختاری میان اعضای غربی و کشورهای تازه الحاقشده در مرکز و شرق اروپا اشاره میکنند. همچنین تعارضات میان آتلانتیکگرایی و کانتیننتالگرایی، دستهبندیهای سیاسی حاصل از رویکردهای متفاوت به بحرانهای بینالمللی (تحت عناوین اروپای قدیم و جدید)، تکثر گوناگون مذهبی و ایدئولوژیک و چالشهای ناشی از تنوع زبانی و هزینههای هنگفت اداری و ترجمه را از عمدهترین موانعی میدانند که مانع از تحقق یکپارچگی کامل اتحادیه اروپا میشود.<ref>{{پک|کریمی|۱۳۸۷|ک=مجله سیاست خارجی|ف=جایگاه اتحادیه اروپا در نظام بین الملل در حال تکوین: موانع و چالشها|ص=۶۹۳-۶۹۵}}</ref> همچنین تلاشها برای تدوین قانون اساسی مشترک اروپا با رأی منفی فرانسه و هلند در همهپرسیهای سال ۲۰۰۵ به شکست انجامید و این امر نشاندهنده اختلافنظر عمیق میان دولتها و افکار عمومی کشورهای عضو درباره ماهیت و سطح یکپارچگی مطلوب اتحادیه است و تاکنون نیز چشمانداز روشنی برای آینده این روند ترسیم نشده است.'''<ref>{{پک/بن|ق۴|ک=وبسایت تابناک|ف=اتحادیه اروپا}}</ref>''' | ||
== نمادهای رسمی == | == نمادهای رسمی == | ||
