اکبر عبدی

اکبر عبدی؛

اکبر عبدی آقاباقر (۴ شهریور ۱۳۳۹ش–۲ مرداد ۱۴۰۵ش) بازیگر و کمدین ایرانی بود. او به‌دلیل توانایی مثال‌زدنی در تغییر چهره، انعطاف بالای بازیگری و ایفای نقش‌های گوناگون، به مرد هزارچهره سینمای ایران شهرت یافت. فعالیت هنری او بیش از چهار دهه طول کشید و در این مدت در ده‌ها فیلم سینمایی و مجموعه تلویزیونی به ایفای نقش پرداخت.

تولد و خانواده

اکبر عبدی در 4 شهریور 1339ش در محله نازی‌آباد تهران زاده شد. پدرش، عباسعلی عبدی آقاباقر، اهل روستای آقاباقر در استان اردبیل بود و در کارخانه چیت‌سازی کار می‌کرد. مادرش، سادات خانم، تهرانی‌الاصل و خیاط بود. او یک خواهر به نام اشرف و سه برادر به نام‌های علی، ناصر و اصغر داشت. برادرش اصغر در جنگ ایران و عراق مجروح شد و در سال ۱۳۸۰ش به شهادت رسید.

همسر اکبر عبدی، معصومه قاسمی (معروف به نینا عبدی)، دختردایی او است. حاصل این ازدواج یک دختر به نام المیرا است.

تحصیلات و آغاز فعالیت هنری

عبدی از ۱۲ سالگی و با تشویق مادرش به کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان رفت و به بازیگری علاقه‌مند شد. او تحصیلات خود را تا مقطع دیپلم ادامه داد. پس‌از دریافت دیپلم در سال ۱۳۵۸ش، فعالیت هنری خود را با نمایش‌های آماتور آغاز کرد. او از هنرجویان مدرسه هنر و ادبیات صداوسیما بود.

فعالیت‌های هنری

اکبر عبدی فعالیت حرفه‌ای خود را از اوایل دهه ۱۳۶۰ش با بازی در مجموعه‌های تلویزیونی آغاز کرد. نخستین حضور جدی او در تلویزیون با مجموعه «محله برو بیا» و سپس «بازم مدرسه‌ام دیر شد» رقم خورد. ورود او به سینما با فیلم «اجاره‌نشین‌ها» در سال ۱۳۶۵ش، به کارگردانی داریوش مهرجویی، نقطه عطفی در زندگی حرفه‌ای او بود. از دیگر آثار ماندگار او می‌توان به فیلم‌های «مادر، ۱۳۶۸ش»، «دلشدگان، ۱۳۷۰ش»، «هنرپیشه، ۱۳۷۱ش»، «آدم‌برفی، ۱۳۷۳ش»، مجموعه تلویزیونی «زیر آسمان شهر» و فیلم «خوابم می‌آد» در سال ۱۳۹۰ش اشاره کرد. فیلم «آدم‌برفی» که در ترکیه ساخته شد، سال‌ها در ایران توقیف بود.

آثار

سال	نام فیلم	نقش	کارگردان
۱۳۶۳	جنجال بزرگ	-	سیاوش شاکری
۱۳۶۴	مردی که موش شد	-	احمد بخشی
۱۳۶۵	مأموریت	-	حسین زندباف
۱۳۶۶	بیگانه	پرویز	رحمان رضایی
۱۳۶۶	اجاره‌نشین‌ها	آقای گاندی	داریوش مهرجویی
۱۳۶۸	گراند سینما	-	حسین حیدری
۱۳۶۸	مادر	غلامرضا	علی حاتمی
۱۳۶۸	ای ایران	سرگروهبان مکوندی	ناصر تقوایی
۱۳۶۸	دزد عروسک‌ها	گنجو	محمدرضا هنرمند
۱۳۶۸	ریحانه	رئیس کارخانه	علیرضا خمسه
۱۳۶۹	در آرزوی ازدواج	-	اصغر هاشمی
۱۳۶۹	سفر جادویی	رضا کمالی	ابوالحسن داوودی
۱۳۷۰	دلشدگان	آقا فرج بوسلیکی	علی حاتمی
۱۳۷۰	سیرک بزرگ	-	اکبر خواجویی
۱۳۷۰	مدرسه پیرمردها	سرآشپز	علی سجادی حسینی
۱۳۷۰	ناصرالدین شاه آکتور سینما	ملیجک	محسن مخملباف
۱۳۷۱	هنرپیشه	اکبر	محسن مخملباف
۱۳۷۲	سفر به‌خیر	اکبر و اصغر	داریوش مؤدبیان
۱۳۷۲	روز فرشته	دجین	بهروز افخمی
۱۳۷۳	آقای شانس	-	رحمان رضایی
۱۳۷۳	تحفه هند	حسن	محمدرضا زهتابی
۱۳۷۳	رویای نیمه‌شب تابستان	قلی‌خان	داریوش مؤدبیان
۱۳۷۴	پاک‌باخته	استوار خراسانی	-
۱۳۷۴	مرد آفتابی	اکبر	-
۱۳۷۵	شب روباه	اکبر بی‌جنبه	-
۱۳۷۵	عشق گمشده	راننده تاکسی	-
۱۳۸۹	اخراجی‌ها ۳	بایرام گودرزی	مسعود دهنمکی
۱۳۸۹	بچگیتو فراموش نکن	پدر کمند	جلال فاطمی
۱۳۹۰	خوابم می‌آد	مادر رضا	رضا عطاران
۱۳۹۰	تلفن همراه رئیس‌جمهور	باجناغ قربانعلی	علی عطشانی
۱۳۹۱	عملیات مهد کودک	فافا	فرزاد اژدری
۱۳۹۱	شاباش	حاج احمد عباچی	حامد کلاهداری
۱۳۹۱	پس‌کوچه‌های شمرون	عمو شکری	کامران قدکچیان
۱۳۹۱	داستان عوضی	دزد، گروگانگیر و تخیل نویسنده	فریدون جیرانی
۱۳۹۱	جابه‌جا	حاج قربان	علی توکل‌نیا
۱۳۹۱	رسوایی	حاج یوسف	مسعود دهنمکی
۱۳۹۲	خواب‌زده‌ها	مادر و خاله فیروز	فریدون جیرانی
۱۳۹۲	یکی برای همه	کریم	محمد آهنگرانی
۱۳۹۲	معراجی‌ها	اکبر	مسعود دهنمکی
۱۳۹۲	قندون جهیزیه	سیامک پاژن	علی ملاقلی‌پور
۱۳۹۵	رسوایی ۲	-	مسعود دهنمکی
۱۳۹۸	عاشقانه‌های زباله	محمدعلی‌خان	-
۱۴۰۰	روزهای آبی	-	-

سال	نام مجموعه	نقش	کارگردان
۱۳۶۰	مثل‌آباد	-	رضا ژیان
-	محله برو بیا	-	-
-	بازم مدرسه‌ام دیر شد	-	-
۱۳۶۸	امام علی (ع)	هرقل رومی	داوود میرباقری
۱۳۶۹–۱۳۷۰	آرزوی بزرگ	هفت تهیه‌کننده سینما	خسرو شجاعی
۱۳۷۷–۱۳۷۸	زیر بازارچه	-	رضا ژیان
۱۳۷۷–۱۳۷۸	راه سوم	آقای عاصی	قاسم جعفری
۱۳۷۸	پدرخوانده	عباسعلی صبوری	حمید قدکچیان
۱۳۷۸	شب روباه	-	همایون اسعدیان
۱۳۷۸	هتل پیاده‌رو	بایرام	بهمن زرین‌پور
۱۳۷۹	آبدار شاه	-	رحیم رحیمی‌پور
۱۳۷۹	به‌همین سادگی	-	حامد عنقا/مهری ظریفی
۱۳۸۰–۱۳۸۱	زیر آسمان شهر (سری سوم)	بهزاد (عموی بهروز)	مهران غفوریان
۱۳۸۰–۱۳۸۱	معصومیت ازدست‌رفته	ابونواز	داوود میرباقری
۱۳۸۱	ثارالله	ولید	شهریار بحرانی
۱۳۸۲	جابر بن حیان	حاکم بصره	-
۱۳۸۲–۱۳۸۸	در چشم باد	حسن‌آقا حسینی قشنگه	مسعود جعفری جوزانی
۱۳۸۵	گل یا پوچ	-	جواد افشار
۱۳۸۵–۱۳۸۶	جاده آسمان (تله‌فیلم)	-	کامبیز کاشفی
۱۳۸۶–۱۳۸۷	پاتوق	بازیگر مهمان	شاهین باباپور
۱۳۸۸	سال‌های مشروطه	مظفرالدین شاه	محمدرضا ورزی
۱۳۸۸–۱۳۸۹	نیوکمپ	-	-
۱۳۹۸	شش قهرمان و نصفی	-	حسین قناعت
۱۳۹۹	چوب خط	-	حمید بهرامیان
۱۴۰۰	روزهای آبی	-	محمدرضا حاج‌غلامی
۱۴۰۰	قاعده بازی	-	-
۱۴۰۰	نان و عشق و موتور ۱۰۰۰	-	-

---

اکبر عبدی در طول بیش از چهار دهه فعالیت هنری، با کارگردانان بزرگی چون علی حاتمی، داریوش مهرجویی، محسن مخملباف، ناصر تقوایی و مسعود دهنمکی همکاری داشت و در آثار ماندگاری نظیر «مادر»، «اجاره‌نشین‌ها»، «دلشدگان»، «هنرپیشه» و «آدم‌برفی» نقش‌آفرینی کرد.

افتخارات و جوایز

اکبر عبدی دو بار برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد از جشنواره فیلم فجر شد؛ بار اول در سال ۱۳۶۸ش برای بازی در فیلم «مادر» و بار دوم در سال ۱۳۹۰ش برای فیلم «خوابم می‌آد». او همچنین برندۀ تندیس حافظ و جایزه انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران شده است. در سال ۱۳۹۲ش، نشان درجه یک فرهنگ و هنر از سوی رئیس‌جمهور وقت به وی اهدا شد. در سال ۱۳۹۶ش نیز جایزه ویژه یک عمر فعالیت هنری را از جشنواره فیلم فجر دریافت کرد.

دیدگاه‌ها و مواضع

اکبر عبدی در طول دوران فعالیت خود، مواضع صریحی در مسائل مختلف داشت. او همواره از انقلاب اسلامی، فرهنگ ایثار و مقام شهدا حمایت می‌کرد. درعین‌حال، از وضعیت معیشتی و ناهماهنگی میان درآمدها و هزینه‌های زندگی انتقاد می‌کرد. او در جریان اعتراضات پس‌از کشته شدن مهسا امینی در سال ۱۴۰۱، در یک پیام ویدئویی با مردم ابراز همدردی کرد و گفت: تا کی چله‌نشین باشیم. امروز چله‌نشین مهسا هستیم و فردا چله‌نشین یک جوان دیگر. برخی از اظهارات او، ازجمله اظهارنظرهایی که ضدیهودی تلقی شده‌اند، با انتقادهایی مواجه شده است.

دیدگاه دیگران درباره او

اکبر عبدی به‌عنوان یکی از تأثیرگذارترین و محبوب‌ترین هنرمندان ایران شناخته می‌شد. او از معدود بازیگرانی بود که محبوبیت گسترده را با نوآوری در بازیگری کمدی پیوند زد. توانایی او در گریم‌های دشوار و ایفای نقش‌های متنوع، از نوجوان تا زن، ستایش شده است. بااین‌حال، برخی معتقدند او در نیمه دوم دهه هفتاد از دوران اوج خود فاصله گرفت.

درگذشت و آرامگاه

اکبر عبدی سال‌ها از بیماری کلیه رنج می‌برد و در سال ۱۳۹۵ش، عمل پیوند کلیه را پشت سر گذاشته بود. او سرانجام در شامگاه جمعه، ۲ مرداد ۱۴۰۵ش، بر اثر ایست قلبی در سن ۶۶ سالگی درگذشت. پیکر او در مراسمی با حضور جمعی از هنرمندان و مردم از مقابل تالار وحدت تشییع شد. آرامگاه ابدی او در قطعه هنرمندان بهشت زهرا، ردیف ۴۹ شماره ۳۸ قرار دارد.