| خط ۹: | خط ۹: | ||
موزهٔ هنرهای معاصر تهران در سال ۱۳۵۶ش افتتاح شد. ایدهٔ تأسیس این مجموعهٔ فرهنگی در چارچوب سیاستهای فرهنگی دههٔ ۱۳۵۰ش و با حمایت [[فرح پهلوی]] شکل گرفت. هدف از ایجاد این موزه، معرفی هنر مدرن و معاصر جهان و فراهمکردن زمینهای برای ارتباط میان هنر ایران و جریانهای بینالمللی بود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/515411/fa اسماعیلی قشلاقی و بمانیان، «معیارهای اصالت و اعتبار آثار معماری معاصر (نمونۀ موردی: موزۀ هنرهای معاصر تهران)»، 1400ش، ص12.]</ref> برخی معتقدند این موزه جایگاه ویژهای در میان موزههای هنری منطقه و جهان دارد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/368752/%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85% مؤمنی و مسعودی، «رابطۀ فرهنگ و معماری (با بررسی موزه هنرهای معاصر تهران)»، 1395ش، ص80.]</ref> | موزهٔ هنرهای معاصر تهران در سال ۱۳۵۶ش افتتاح شد. ایدهٔ تأسیس این مجموعهٔ فرهنگی در چارچوب سیاستهای فرهنگی دههٔ ۱۳۵۰ش و با حمایت [[فرح پهلوی]] شکل گرفت. هدف از ایجاد این موزه، معرفی هنر مدرن و معاصر جهان و فراهمکردن زمینهای برای ارتباط میان هنر ایران و جریانهای بینالمللی بود.<ref>[https://www.sid.ir/paper/515411/fa اسماعیلی قشلاقی و بمانیان، «معیارهای اصالت و اعتبار آثار معماری معاصر (نمونۀ موردی: موزۀ هنرهای معاصر تهران)»، 1400ش، ص12.]</ref> برخی معتقدند این موزه جایگاه ویژهای در میان موزههای هنری منطقه و جهان دارد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/368752/%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85% مؤمنی و مسعودی، «رابطۀ فرهنگ و معماری (با بررسی موزه هنرهای معاصر تهران)»، 1395ش، ص80.]</ref> | ||
این موزه در ابتدا با بودجهای قابل توجه اقدام به خرید آثار شاخصی از هنرمندان برجستهٔ قرن نوزدهم و بیستم اروپا و آمریکا کرد. این اقدام منجر به شکلگیری مجموعهای شد که منابع مختلف آن را بهعنوان یکی از غنیترین مجموعههای هنر مدرن غرب در خارج از اروپا و ایالات متحده معرفی کردهاند. پس از [[پیروزی انقلاب اسلامی ایران]]، فعالیتهای موزه | این موزه در ابتدا با بودجهای قابل توجه اقدام به خرید آثار شاخصی از هنرمندان برجستهٔ قرن نوزدهم و بیستم اروپا و آمریکا کرد. این اقدام منجر به شکلگیری مجموعهای شد که منابع مختلف آن را بهعنوان یکی از غنیترین مجموعههای هنر مدرن غرب در خارج از اروپا و ایالات متحده معرفی کردهاند. پس از [[پیروزی انقلاب اسلامی ایران]]، فعالیتهای موزه به تبعیت از شرایط سیاسی و فرهنگی باز تعریف شد. پس از این موزه با حفظ آثار قبلی، تمرکز را بر هنر معاصر ایران معطوف کرد. آثار غربی در قالب نمایشگاههای دورهای به نمایش گذاشته میشود.<ref>[https://aoapedia.ir/موزه-هنرهای-معاصر-اثر-کامران-دیبا/ «موزۀ هنرهای معاصر تهران اثر کامران دیبا»، وبسایت هنر معماری.]</ref> | ||
== موقعیت جغرافیایی و محوطهٔ موزه == | == موقعیت جغرافیایی و محوطهٔ موزه == | ||
| خط ۲۱: | خط ۲۱: | ||
=== سرسرای مرکزی و فضای میانی === | === سرسرای مرکزی و فضای میانی === | ||
سرسرای مرکزی، نقطهٔ آغاز و پایان مسیر بازدید و گرهٔ ارتباطی اصلی موزه است. این فضا دارای قاعدهای چندضلعی، سقفی بلند و نورگیر مرکزی بوده که بر اهمیت آن در سازمان فضایی کل بنا تأکید میکند. از این فضا، دسترسی به | سرسرای مرکزی، نقطهٔ آغاز و پایان مسیر بازدید و گرهٔ ارتباطی اصلی موزه است. این فضا دارای قاعدهای چندضلعی، سقفی بلند و نورگیر مرکزی بوده که بر اهمیت آن در سازمان فضایی کل بنا تأکید میکند. از این فضا، دسترسی به [[گالری|گالریها]]، [[کتابفروشی]]، [[رستوران]] و طبقهٔ زیرین فراهم میشود.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/368752/%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85% مؤمنی و مسعودی، «رابطۀ فرهنگ و معماری (با بررسی موزه هنرهای معاصر تهران)»، 1395ش، ص76.]</ref> در پایینترین تراز موزه، فضایی با الهام از هشتیهای معماری ایرانی طراحی شده است. در مرکز این فضا، اثری حجمی شامل حوضی پرشده از روغن صنعتی قرار دارد که توسط یک هنرمند ژاپنی<ref>نوریوکی هاراگوچی.</ref> ساخته شده است.<ref>[https://aoapedia.ir/موزه-هنرهای-معاصر-اثر-کامران-دیبا/ «موزۀ هنرهای معاصر تهران اثر کامران دیبا»، وبسایت هنر معماری.].</ref> | ||
=== حیاط میانی و فضاهای باز === | === حیاط میانی و فضاهای باز === | ||
حیاط میانی موزه شکلی نامنظم داشته و در امتداد شمال-جنوب کشیده شده است. شکل این حیاط حاصل عقبنشستگی و پیشآمدگی حجم گالریها بوده و از طریق درهای شیشهای به برخی فضاهای داخلی متصل میشود. اختلاف ترازهای حیاط با سکوها، پلهها و حوض چهارگوش مرکزی سامان یافته است.<ref>[https://aoapedia.ir/موزه-هنرهای-معاصر-اثر-کامران-دیبا/ «موزۀ هنرهای معاصر تهران اثر کامران دیبا»، وبسایت هنر معماری.].</ref> | حیاط میانی موزه شکلی نامنظم داشته و در امتداد شمال-جنوب کشیده شده است. شکل این [[حیاط]] حاصل عقبنشستگی و پیشآمدگی حجم گالریها بوده و از طریق درهای شیشهای به برخی فضاهای داخلی متصل میشود. اختلاف ترازهای حیاط با سکوها، پلهها و حوض چهارگوش مرکزی سامان یافته است.<ref>[https://aoapedia.ir/موزه-هنرهای-معاصر-اثر-کامران-دیبا/ «موزۀ هنرهای معاصر تهران اثر کامران دیبا»، وبسایت هنر معماری.].</ref> | ||
=== نمای بیرونی و مصالح === | === نمای بیرونی و مصالح === | ||
دیوارههای خارجی موزه بسته و کمروزنه هستند و به بنا حالتی درونگرا و متراکم میبخشند. فرم نورگیرها یادآور بادگیرهای شهرهای کویری ایران بوده و فرورفتن تدریجی ساختمان در زمین، سیمایی مشابه بافتهای سنتی ایجاد کرده است. همچنین، مصالح اصلی نمای بیرونی شامل سنگ بادبر نارنجی، بتن نمایان کرمرنگ و پوشش مسی نورگیرها است. ترکیب این مصالح، ضمن ایجاد صلابت بصری، یادآور معماری کاهگلی و اقلیم گرم و خشک ایران است.<ref>[https://aoapedia.ir/موزه-هنرهای-معاصر-اثر-کامران-دیبا/ «موزۀ هنرهای معاصر تهران اثر کامران دیبا»، وبسایت هنر معماری.].</ref> | دیوارههای خارجی موزه بسته و کمروزنه هستند و به بنا حالتی [[معماری درونگرا]] و متراکم میبخشند. فرم [[نورگیر|نورگیرها]] یادآور بادگیرهای شهرهای کویری [[ایران]] بوده و فرورفتن تدریجی ساختمان در زمین، سیمایی مشابه بافتهای سنتی ایجاد کرده است. همچنین، مصالح اصلی نمای بیرونی شامل سنگ بادبر نارنجی، بتن نمایان کرمرنگ و پوشش مسی نورگیرها است. ترکیب این مصالح، ضمن ایجاد صلابت بصری، یادآور [[معماری کاهگلی]] و اقلیم گرم و خشک ایران است.<ref>[https://aoapedia.ir/موزه-هنرهای-معاصر-اثر-کامران-دیبا/ «موزۀ هنرهای معاصر تهران اثر کامران دیبا»، وبسایت هنر معماری.].</ref> | ||
== فضاها و کاربریها == | == فضاها و کاربریها == | ||
فضاهای اصلی موزه شامل ۹ گالری نمایشگاهی، سینماتک یا سالن اجتماعات، | فضاهای اصلی موزه شامل ۹ گالری نمایشگاهی، [[سینماتک]] یا سالن اجتماعات، [[کتابخانه]]، فروشگاه کتاب، رستوران، بخشهای اداری، مخازن آثار و فضاهای خدماتی و پشتیبانی است. این فضاها امکان نمایش آثار گنجینه و برگزاری نمایشگاههای موقت را فراهم میکنند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/368752/%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85% مؤمنی و مسعودی، «رابطۀ فرهنگ و معماری (با بررسی موزه هنرهای معاصر تهران)»، 1395ش، ص76.]</ref> | ||
== گنجینه و مجموعهٔ آثار == | == گنجینه و مجموعهٔ آثار == | ||
مجموعهٔ آثار موزهٔ هنرهای معاصر تهران شامل بیش از ۳ هزار اثر هنری است که آثار هنرمندان ایرانی و غیرایرانی را در بر میگیرد. این گنجینه بازهای حدود ۱۵۰ سال از تاریخ هنر غرب، از امپرسیونیسم<ref>جنبش هنری گروه بزرگی از نگارگران آزاداندیش و نوآور فرانسه.</ref> تا هنر مفهومی را پوشش داده و از نظر تنوع سبکها و اهمیت تاریخی، این مجموعه از جمله ارزشمندترین مجموعههای هنری در منطقه محسوب میشود.<ref>[https://dto.farhang.gov.ir/fa/porozheh3/artmuseumtehran «دربارۀ موزۀ هنرهای معاصر تهران»، وبسایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دفتر طرحهای عمرانی.]</ref> | مجموعهٔ آثار موزهٔ هنرهای معاصر تهران شامل بیش از ۳ هزار [[اثر هنری]] است که آثار هنرمندان ایرانی و غیرایرانی را در بر میگیرد. این گنجینه بازهای حدود ۱۵۰ سال از تاریخ هنر غرب، از [[امپرسیونیسم]]<ref>جنبش هنری گروه بزرگی از نگارگران آزاداندیش و نوآور فرانسه.</ref> تا هنر مفهومی را پوشش داده و از نظر تنوع سبکها و اهمیت تاریخی، این مجموعه از جمله ارزشمندترین مجموعههای هنری در منطقه محسوب میشود.<ref>[https://dto.farhang.gov.ir/fa/porozheh3/artmuseumtehran «دربارۀ موزۀ هنرهای معاصر تهران»، وبسایت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دفتر طرحهای عمرانی.]</ref> | ||
=== آثار هنرمندان ایرانی === | === آثار هنرمندان ایرانی === | ||
مجموعهٔ ایرانی موزه شامل آثار هنرمندان دورهها و جریانهای مختلف هنر معاصر ایران، از جمله نوگرایی، مکتب | مجموعهٔ ایرانی موزه شامل آثار هنرمندان دورهها و جریانهای مختلف هنر معاصر ایران، از جمله نوگرایی، [[مکتب سقاخانه]]، [[نقاشیخط]]، [[مجسمهسازی]]، عکاسی و هنرهای جدید بوده و نقش مهمی در ثبت تحولات هنر معاصر ایران دارد.<ref>[https://www.isna.ir/news/99061208425/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%DA%AF%D9%86%D8%AC%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B2%D9%87-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7% «نگاهی به گنجینههای موزۀ هنرهای معاصر تهران+ تصاویر»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | ||
=== آثار هنرمندان غیرایرانی === | === آثار هنرمندان غیرایرانی === | ||
در میان آثار خارجی، نمونههایی شاخص از هنرمندانی مانند پابلو | در میان آثار خارجی، نمونههایی شاخص از هنرمندانی مانند [[پابلو پیکاسو]]، [[کلود مونه]]، [[ونسان ونگوگ]]، [[پل گوگن]]، [[رنه ماگریت]]، [[جکسون پولاک]]، [[مارک راتکو]]، [[اندی وارهول]] و [[فرانسیس بیکن]] نگهداری میشود. این آثار نمایندهٔ جنبشهایی همچون امپرسیونیسم، [[کوبیسم]]،<ref>حجمگرایی.</ref> [[سوررئالیسم]]،<ref>فراواقعگرایی.</ref> [[اکسپرسیونیسم]] انتزاعی<ref>هیجاننمایی انتزاعی</ref> و [[پاپآرت]]<ref>هنر همگانی یک جنبش هنری در زمینه هنرهای تجسمی.</ref> هستند.<ref>[https://www.sid.ir/paper/125653/fa صیاد و دیگران، «فضامندی و بدنآگاهی: بازخوانش مفهوم فضا در تجربۀ معماری»، 1398ش، ص76.]</ref> | ||
== فعالیتهای نمایشگاهی و فرهنگی == | == فعالیتهای نمایشگاهی و فرهنگی == | ||
