روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان

روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان؛ مناسبتی سالانه برای آگاهی‌بخشی و رفع انواع خشونت‌ها علیه زن در جهان.

روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان، فرصتی است تا به ابعاد گوناگون این پدیده، از جمله ریشه‌های ساختاری، جنبه‌های حقوقی و پیامدهای اجتماعی آن توجه بیشتری شود. این خشونت‌ها سلامت روان و جسم زنان را در سراسر جهان به خطر می‌اندازد. آشنایی با پیشینهٔ نام‌گذاری این روز، اسناد بین‌المللی و قوانین حمایتی، همچنین زمینه‌های مختلف بروز خشونت و شکل‌های گوناگون آن، به برای درک بهتر این مسئله کمک می‌کند. از سوی دیگر، چالش‌هایی مانند ثبت دقیق آمار، پیگیری حقوقی در سطح بین‌الملل و عملکرد نهادهای پشتیبان و درمانی، نقش اساسی در کنترل و کاهش این آسیب دارند.

معرفی

بر اساس سند مجمع عمومی سازمان ملل متحد، هرگونه رفتار مبتنی بر جنسیت که به آسیب فیزیکی، جنسی یا روانی زنان در محیط خانوادگی یا جامعه منجر شود، خشونت علیه زنان به‌شمار می‌رود. در همین راستا، روز ۲۵ نوامبر برابر با ۴ آذر در تقویم جهانی به‌عنوان روز مبارزه با خشونت علیه زنان نام‌گذاری شده است. هدف از تعیین این مناسبت، افزایش آگاهی عمومی دربارهٔ رفتارهای آسیب‌رسان علیه زنان و کاهش نابرابری‌های مرتبط با جنسیت در جوامع مختلف است.

تاریخچه و منشأ نام‌گذاری

علت نام‌گذاری این روز به مبارزات چهار خواهر با نام‌های پاتریا، مینروا، ماریا ترزا و دِده میرابل در جمهوری دومینیکن بازمی‌گردد. این فعالان با حکومت وقت مخالفت می‌کردند. سه تن از آنها در ۲۵ نوامبر ۱۹۶۰م پس از بازداشت و شکنجه به‌دست نیروهای امنیتی، کشته شدند. در سال ۱۹۸۱م شرکت‌کنندگان در همایش فعالان حقوق زنان در کلمبیا پیشنهاد کردند سالروز کشته‌شدن خواهران میرابل به‌عنوان روز مبارزه با خشونت علیه زنان شناخته شود. سازمان ملل متحد نیز در ۱۷ اکتبر ۱۹۹۹م این مناسبت را به‌صورت رسمی در تقویم بین‌المللی ثبت کرد.

اقدامات

روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان بستری برای آگاهی‌بخشی دربارهٔ صورت‌های گوناگون آسیب‌هایی است که در محیط‌های مختلف علیه زنان اعمال می‌شود. نهادهای بین‌المللی، برنامه‌های مستمری برای آگاه‌سازی جوامع اجرا می‌کنند. نهاد زنان سازمان ملل متحد علاوه بر مناسبت سالانهٔ ۲۵ نوامبر، روز بیست‌وپنجم هر ماه میلادی را روز نارنجی نام‌گذاری کرده تا توجه به محو خشونت به رفتاری مداوم تبدیل شود. همچنین از ۲۵ نوامبر تا ۱۰ دسامبر که روز جهانی حقوق بشر است، کارزاری ۱۶ روزه برگزار می‌شود. در این مدت برنامه‌های متنوع فرهنگی، رسانه‌ای و نشست‌های تخصصی با همکاری دولت‌ها و سازمان‌های غیردولتی برای بررسی ابعاد خشونت و راهکارهای مقابله با آن اجرا می‌شود.

شبکه‌ها و ساختارهای حمایتی در ایران

روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان فرصتی سالانه برای معرفی و تقویت ظرفیت ساختارهای حمایتی و درمانی ایران در برابر آسیب‌های خانوادگی و اجتماعی است. در این راستا، مراکز درمانی و پزشکی قانونی با ارائه خدماتی نظیر معاینه، درمان مصدومان، پشتیبانی بهداشت روان و ارجاع پرونده‌ها به مراجع انتظامی و قضایی نقش کلیدی ایفا می‌کنند.

چالش‌های آمارگیری و پیگیری‌های قانونی

روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان فرصتی برای بازخوانی چالش‌های آمارگیری و پیگیری مطالبات قانونی است. یکی از موانع اصلی در ارزیابی ابعاد واقعی این معضل، عدم دسترسی به آمارهای دقیق و جامع است؛ زیرا پنهان ماندن بخش زیادی از این آسیب‌ها به‌علت آگاه‌نبودن زنان از حقوق قانونی، ترس از پیامدهای اجتماعی، خجالت، حفظ آبروی خانوادگی و نبود مراجع متمرکز برای ثبت داده‌ها رخ می‌دهد، در حالی‌که طبق برآوردهای بازتاب‌یافته در این روز، بیش از یک‌سوم زنان جهان در طول زندگی خود یکی از اشکال خشونت را تجربه می‌کنند. همچنین این مناسبت فرصتی جهت تأکید بر پیگیری دادخواهی بین‌المللی از طریق شورای حقوق بشر، کمیتهٔ رفع تبعیض علیه زنان و اجرای احکام دیوان کیفری بین‌المللی جهت مجازات عاملان خشونت‌های سیستماتیک و جنگی به‌شمار می‌رود.

منابع

• «۲۵ نوامبر؛ روز جهانی مبارزه باخشونت علیه زنان». خبرگزاری بیتوته. دریافت‌شده در ۳۰ تیر ۱۴۰۵.
• «۲۵ نوامبر روز جهانی نفی خشونت علیه زنان». وب‌سایت سازمان فرهنگی و ارتباطات اسلامی. ۴ آذر ۱۴۰۳. دریافت‌شده در ۳۰ تیر ۱۴۰۵.
• «به مناسبت ۵ آذر، روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان». وب‌سایت مجلهٔ زن در توسعه و سیاست، دانشکدهٔ علوم اجتماعی. ۶ آذر ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۳۰ تیر ۱۴۰۵.
• «روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان». وب‌سایت بیمارستان ابن‌سینا. ۴ آذر ۱۴۰۲. دریافت‌شده در ۳۰ تیر ۱۴۰۵.
• «روز جهانی مبارزه با خشونت علیه زنان+ تعریف و انواع خشونت علیه زنان». خبرگزاری ایمنا. ۴ آذر ۱۳۹۹. دریافت‌شده در ۳۰ تیر ۱۴۰۵.
• «یادداشت در رابطه با روز جهانی جلوگیری از خشونت علیه زنان». نسیم خبر. ۶ آذر ۱۴۰۰. دریافت‌شده در ۳۰ تیر ۱۴۰۵.