| خط ۱۲۵: | خط ۱۲۵: | ||
== '''شهادت''' == | == '''شهادت''' == | ||
هنگامی که معتصم عباسی به خلافت رسید، از جانب امام جواد احساس خطر کرد و به والی مدینه دستور داد امام و همسرش امفضل را به بغداد اعزام کند.<ref>ابنشهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۸۴.</ref> امام در ۲۸ محرم سال ۲۲۰هجری، وارد بغداد شد.<ref>نوبختی، فرق الشیعه، ۱۳۶۱ش، ص۱۳۳.</ref> معتصم زمانی که نتوانست با توسل به راههای گوناگونی همانند برگزاری جلسات مناظره با بزرگان مذاهب گوناگون، جوسازی و تحریک و شهادت دروغین علیه آن امام، شخصیت امام را تخریب کند، تصمیم به قتل ایشان گرفت. امفضل دختر مأمون، به تحریک معتصم عباسی و برادر تنی خود جعفر و از روی حسادت به همسر دیگر امام، امام را مسموم کرد.<ref>مسعودی، علیبنالحسین، مروجالذهب و معادنالجوهر، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۵۲.</ref> ایشان در ۲۹ ماه ذیالقعده<ref>ابنشهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۷۹.</ref> یا ۵ ماه ذیالحجه<ref>ابنابیالثلج، تاریخ الائمه، ۱۴۰۶ق، ص۱۳.</ref> یا ۶ ماه ذیالحجه<ref>فتال نیشابوری، روضه الواعظین، ۱۳۷۵ق، ج۱، ص۲۴۳.</ref> همان سال در بغداد به شهادت رسیدند. پیکر امام جواد در جانب غربی بغداد در قبرستان قریش پشت قبر جدشان، امام موسی بنجعفر، به خاک سپرده شد.<ref>طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۹۰.</ref> سن ایشان در زمان شهادت را ۲۵ سال گزارش کردهاند.<ref>قمی، منتهی الامال، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۳۴۷؛ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۷۳، ۲۹۵.</ref> | هنگامی که معتصم عباسی به خلافت رسید، از جانب امام جواد احساس خطر کرد و به والی مدینه دستور داد امام و همسرش امفضل را به بغداد اعزام کند.<ref>ابنشهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۸۴.</ref> امام در ۲۸ محرم سال ۲۲۰هجری، وارد بغداد شد.<ref>نوبختی، فرق الشیعه، ۱۳۶۱ش، ص۱۳۳.</ref> معتصم زمانی که نتوانست با توسل به راههای گوناگونی همانند برگزاری جلسات مناظره با بزرگان مذاهب گوناگون، جوسازی و تحریک و شهادت دروغین علیه آن امام، شخصیت امام را تخریب کند، تصمیم به قتل ایشان گرفت. امفضل دختر مأمون، به تحریک معتصم عباسی و برادر تنی خود جعفر و از روی حسادت به همسر دیگر امام، امام را مسموم کرد.<ref>مسعودی، علیبنالحسین، مروجالذهب و معادنالجوهر، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۵۲.</ref> ایشان در ۲۹ ماه ذیالقعده<ref>ابنشهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۷۹.</ref> یا ۵ ماه ذیالحجه<ref>ابنابیالثلج، تاریخ الائمه، ۱۴۰۶ق، ص۱۳.</ref> یا ۶ ماه ذیالحجه<ref>فتال نیشابوری، روضه الواعظین، ۱۳۷۵ق، ج۱، ص۲۴۳.</ref> همان سال در بغداد به شهادت رسیدند. پیکر امام جواد در جانب غربی بغداد در قبرستان قریش پشت قبر جدشان، امام موسی بنجعفر، به خاک سپرده شد.<ref>طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۹۰.</ref> سن ایشان در زمان شهادت را ۲۵ سال گزارش کردهاند.<ref>قمی، منتهی الامال، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۳۴۷؛ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۷۳، ۲۹۵.</ref> | ||
== '''حرم امام جواد''' == | |||
این آستان مقدس بارها از نیمه دوم قرن پنجم تا نیمه دوم قرن هفتم هجری، مورد ساختوساز و تحولات معماری و اقدامات عمرانی قرار گرفته است و حاکمانی به بازسازی آستان کاظمین اهتمام داشتند.<ref>خامهیار، «تاریخچه بارگاه امامین جوادین(ع) و روند تحولات معماری آن»، ۱۳۹۵ش، ص۲۴۷-۲۴۶.</ref> | |||
آلبویه | |||
معزالدوله دیلمی در سال ۳۳۶هجری دستور داد اولین ضریح و دو گنبد از چوب ساج برای حرم مطهر کاظمین را تجدید بنا کنند. در اواخر دوره آلبویه ساختمان حرم، با چراغها و محرابها و پردههایی از طلا و نقره مزین شد. در سال ۴۴۳هجری، حرم به آتش کشیده شد و در سال ۴۴۴هجری، بساسیری و ملکرحیم با ساخت صندوق بر روی قبرها، گنبد، تالاربزرگ و مسجدی با گلدسته به بازسازی حرم اقدام کردند.<ref>فقیه بحرالعلوم و احمدی، «سیر ساخت و نصب صندوق و ضریح بر مرقد امامین جوادین»، ۱۳۹۵ش، ص۲۷۶-۲۷۵.</ref> | |||
سلجوقیان تا اتمام بنیعباس | |||
امیر شرفالدوله مسلم بنقریش و بعد از او مجدالملک براوستانی قمی، از نخستین رجال و حاکمانی بودند که در نیمه دوم قرن پنجم هجری اقدامات عمرانی را مورد توجه قرار دادند. از دوره متأخر عباسی، المستنصربالله در سال ۶۲۴هجری آثار هنری مهمی همانند صندوقچه قبر امام کاظم از چوب توت به یادگار باقی مانده است.<ref>خامهیار، «تاریخچه بارگاه امامین جوادین(ع) و روند تحولات معماری آن»، ۱۳۹۵ش، ص۲۶۹-۲۶۸.</ref> | |||
به دستور سلطان اویس جلایری در سال ۷۶۹هجری، دو گنبد و مناره و دو صندوق روی دو قبر قرار دادند و حرم را با کاشیهایی که سورههایی از قرآن بر آن نوشته بود، تزیین کردند.<ref>فقیه بحرالعلوم و احمدی، «سیر ساخت و نصب صندوق و ضریح بر مرقد امامین جوادین»، ۱۳۹۵ش، ص۲۸۰.</ref> | |||
صفویه | |||
شاهاسماعیل صفوی علاوه بر بازسازی و نصب دو صندوق چوبی روی قبرها و تزیین حرم، بناهای معماری مهمی همانند مسجد جامع کاظمین را ساخت. شاهعباس یا شاهسلطان حسین صفوی دستور داد ضریحی محکم از فولاد بسازند و روی دو صندوق چوبی قرار دهند که در سال ۱۱۱۵هجری ضریح به آنجا منتقل شد. بعد از تثبیت حکومت عثمانیها، سلطان محمود دوم عثمانی در سال ۱۲۵۵هجری، پرده ابریشمی گلدوزی شده نفیسی که قبلاْ روی قبر پیامبر در مدینه قرار داشت، را به حرم کاظمین اهدا کرد.<ref>فقیه بحرالعلوم و احمدی، «سیر ساخت و نصب صندوق و ضریح بر مرقد امامین جوادین»، ۱۳۹۵ش، ص۲۸۴-۲۸۰.</ref> | |||
قاجار | |||
به دستور ناصرالدینشاه قاجار در سال ۱۲۸۱هجری، بازسازی و زیباسازی آستان کاظمین آغاز شد. ساختمان کنونی صحن، طلاکاری گنبد و ایوانها، آینهکاری سقف حرم و رواقها، احداث برجهای ساعت، نصب درهای نقرهکوب حرم و نصب ضریح مشبک نقرهپوش از آثار این دوره میباشد.<ref>خامهیار، «تاریخچه بارگاه امامین جوادین(ع) و روند تحولات معماری آن»، ۱۳۹۵ش، ص۲۶۹.</ref> | |||
انقلاب اسلامی | |||
در سال ۱۳۸۵ش، کتیبهای قرآنی به عرض ۲۴سانتیمتر در بالای پنجرههای ضریح نصب شد که دور سوره دهر و فجر با خطوط طلایی روی آن نوشته شده بود. در سال ۱۳۸۶ش، اجرای دو مرحلهای طرح توسعه آستان کاظمین توسط تولیت آغاز شد. مرحله نخست شامل ساخت یک صحن وسیع و حصار پیرامون آن بود و مرحله دوم شامل تأسیسات و سنگفرش کردن و پوشش نماها با سنگ مرمر بود.<ref>خامهیار، «تاریخچه بارگاه امامین جوادین(ع) و روند تحولات معماری آن»، ۱۳۹۵ش، ص۲۶۷.</ref> | |||
== '''<small>کتابشناسی</small>''' == | == '''<small>کتابشناسی</small>''' == | ||
