فریده مهدیان (بحث | مشارکتها) صفحهای تازه حاوی «'''معماری برونگرا'''؛» ایجاد کرد |
ابرابزار |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''معماری برونگرا'''؛ | '''{{درشت|معماری برونگرا}}؛''' سبکی از معماری با تأکید بر گشودگی و پیوند بصری با بیرون. | ||
معماری برونگرا با استفاده از نماهای شفاف و بازشوهای گسترده، ارتباط مستقیمی بین فضای داخلی و محیط بیرونی ایجاد میکند. این سبک بهویژه در مناطق شمالی و کوهستانی [[ایران]] برای بهرهگیری از مناظر طبیعی و تهویهٔ مناسب هوا، پاسخی به نیازهای اقلیمی است. معماری برونگرا هرچند تحتتأثیر جریانهای جهانی گسترش یافته؛ اما در بستر فرهنگی ایران با چالشهایی مواجه شده است. تقلید از [[سبک معماری غربی]] بدون تطبیق با شرایط بومی با پیامدهایی چون تضعیف [[حریم خصوصی|محرمیت]]، افزایش [[مصرف انرژی]] و ناسازگاری با اقلیم محلی روبرو است. این [[سبک معماری]]، با بومیسازی و تنظیم آن بر اساس اقتضائات فرهنگی و نیازهای اقلیمی میتواند بین دستاوردهای [[معماری مدرن]] و الزامات [[زیست عفیفانه]] پیوند برقرار کند. | |||
== مفهومشناسی معماری برونگرا == | |||
معماری برونگرا؛ سبکی از ساختمانسازی است که در آن، ارتباط بصری و فیزیکی مستقیمی بین فضای داخلی بنا و محیط پیرامون آن برقرار است. در این سبک [[معماری]]، ساختمان به سمت عناصر شهری مانند خیابان، میدان و منظر بیرونی گشوده میشود.<ref>[https://memari-iran.blogfa.com/post/3 جلالی، «گونهشناسی معماری در ایران»، وبلاگ ایران معماری]</ref> | |||
در [[معماری درونگرا]] بهعنوان پارادایم غالب معماری در فلات مرکزی ایران، ساختمان حول [[حیاط مرکزی]] سازماندهی میشود و ارتباط با بیرون محدود و معمولاً تنها از طریق [[هشتی]] است.<ref>[https://komakmemar.ir/persian-architecture/ «اصول معماری ایرانی»، وبسایت کمکمعمار.]</ref> همچنین نمای بیرونی ساده و فاقد گشودگی و دارای دیوارهای بلند است.<ref>[https://civilica.com/doc/1707937/ «مقایسۀ نظریههای نظریهپردازان در معماری اسلامی (درونگرایی)»، وبسایت سیویلیکا.]</ref> در معماری برونگرا که در مناطق کوهستانی و مرطوب مانند شهر [[ماسوله]] در شمال ایران رواج دارد، ساختمانها با محیط بیرون ارتباط مستقیم دارند.<ref>[https://memari-iran.blogfa.com/post/3 «گونهشناسی معماری در ایران»، وبلاگ معماری ایران.]</ref> | |||
== تاریخچه معماری برونگرا == | |||
==== معماری برونگرا در غرب ==== | |||
معماری در جوامع غربی پس از [[جنگ جهانی دوم]] دچار تحول بزرگی شد. تخریب گستردهٔ شهرها، کمبود فضا و افزایش تراکم باعث شد تا بازسازی با سرعت بالا و دقت پایین انجام شود. معماران برای بهبود [[کیفیت زندگی]]، از سبکهای سنتی فاصله گرفتند و به اصول [[کارکردگرایی]] که بر شفافیت، سادگی و حذف تزئینات تأکید داشت، روی آوردند. پس از جنگ جهانی دوم تا دههٔ ۱۹۸۰م، [[معماری مدرن]]، سبک غالب ساختمانهای اداری و شرکتی بود که تلاش میکرد تا با بهکارگیری تکنیکهای نوین ساختوساز و مصالحی مثل بتن، فولاد و شیشه، طراحی را با پیشرفت فناوری هماهنگ کند.<ref>[https://parsland.ir/مقالات/modern-architectural/ «سبک معماری مدرن، ارمغان جنگ جهانی دوم»، وبسایت پارسلند.]</ref> خانههای برونگرا هم بیشتر با اقلیم کشورهای معتدل غربی سازگاری دارد.<ref>[https://wfrc.ac.ir/fa/cont/2449/معماری-لیبرالیسمزده-غربی-با-اقلیم-ایران-و-اعتقادات-خانواده-ایرانی-اسلامی-سازگاری-ندارد/-تأثیرگذاری-عریان-کردن-ساختمانها-طبق-معماری-برونگرای-مدرن-بر-عریان-شدن-پوشش-افراد-جامعه «معماری لیبرالیسمزدۀ غربی با اقلیم ایران و اعتقادات خانواده ایرانی- اسلامی سازگاری ندارد»، وبسایت پژوهشکدة زن و خانواده.]</ref> | |||
==== معماری برونگرا در ایران ==== | |||
با ورود فرهنگهای بیگانه در دورهٔ [[قاجاریه|قاجار]]، فرم و طرح [[خانه]]ها در ایران نیز دچار تحول شد؛ بهطوریکه معماری درونگرا با تأکید بر حفظ [[حریم]]، جای خود را به سبکهای برونگرا داد و عناصر سنتی مانند [[اندرونی]] و هشتی که نقش فیلترهای فضایی برای تأمین محرمیت را بر عهده داشتند، دچار دگردیسی یا حذف شدند.<ref>[https://civilica.com/doc/2018871/ علایی و دیگران، «بررسی تغییر و تحولات معماری دورههای قاجار، پهلوی اول و پهلوی دوم»، 1403ش، ص2.]</ref> این سبک معماری، در حکومت پهلوی و همزمان با نوگرایی در عرصههای فرهنگی، اقتصادی و فناوری، گسترش یافت.<ref>[https://civilica.com/doc/1707937/ «مقایسۀ نظریههای نظریهپردازان در معماری اسلامی (درونگرایی)»، وبسایت سیویلیکا.]</ref> این تغییر ابتدا در اندیشهها شکل گرفت و سپس در ساختار بناها تجلی یافت و به یک اصل کلیدی در معماری تبدیل شد و بازتابی از دگرگونی عمیق در سبک [[معماری ایرانی]] بود.<ref>[https://magirans.com/مقاله-بررسی-سیر-تحول-خانه-های-سنتی-از-در.htm «بررسی سیر تحول خانههای سنتی از درونگرا در دورۀ قاجار به برونگرا در دورۀ پهلوی در شیراز»، وبسایت مگیران.]</ref> | |||
[[پرونده:معماری برونگرا۱.jpg|جایگزین=کاخ شهناز پهلوی، مجموعه سعدآباد|بندانگشتی|کاخ شهناز پهلوی، مجموعه سعدآباد]] | |||
حکومت پهلوی در قالب دستورالعملهای دولتی به حریمزدایی از ساختمانها پرداخت.<ref>[https://www.sid.ir/paper/1443214/fa#downloadbottom رئیسی، «تحلیلی بر ترجمان ابژگیِ زنانه در معماری و شهرسازی معاصر ایران»، 1402ش، ص319.]</ref> برخی معماران با تشبیه ساختمانهای سنتی به زنان محبوس زیر [[چادر]]، خواستار شفافسازی پوسته کالبدی بناها شدند. این تحول از طریق قوانین الزامآور شهرداریها برای ایجاد نماهای برونگرا، جایگزینی پنجرههای بزرگ به جای دیوارهای بلند و تبدیل [[آشپزخانه]]های بسته به فضاهای باز محقق شد. نمونههای بارز این سیاستها در بافتهای تاریخی [[هتل رامسر]]، [[کاخ شهناز پهلوی]] و خیابانکشیهای مستقیم مشهود است که با اصطلاحات نمادینی مانند [[خیابان رضاخانی]] و [[کلاه پهلوی]]، تداوم یافت و اثرپذیری عمیق جامعهٔ ایرانی از مبانی فکری مدرنیته را نشان داد.<ref>[https://www.magiran.com/paper/2121071/مطالعه-ی-تطبیقی-حجاب-زدایی-و-حریم-زدایی-در-البسه-و-ابنیه-ی-ایرانی-قبل-و-بعد-از-ظهور-سلسله-ی-پهلوی رئیسی و انصاریپور، «مطالعۀ تطبیقی حجابزدایی و حریمزدایی در البسه و ابنیۀ ایرانی قبل و بعد از ظهور سلسلۀ پهلوی»، 1398ش،ص19-14.]</ref> این گذار بدون پشتوانهٔ نظری و درک صحیح از مبانی برونگرایی غربی، به شکلگیری فضای ناهماهنگ و فاقد انسجام بصری در بناها و خیابانهای ایرانی منجر شده است.<ref>[https://magirans.com/مقاله-درونگرایی-در-معماری-ایران-و-شهرستان-خوی «درونگرایی در معماری ایران و شهرستان خوی»، وبسایت مگیران.]</ref> | |||
== عوامل گسترش معماری برونگرا == | |||
# '''تحولات عقیدتی؛''' مواجههٔ معماران ایرانی با معماری غربی، به تلفیق درونگرایی سنتی و برونگرایی مدرن انجامید و بهتدریج از کاخها به خانههای عمومی راه یافت.<ref>[https://magirans.com/مقاله-بررسی-سیر-تحول-خانه-های-سنتی-از-در.htm «بررسی سیر تحول خانههای سنتی از درونگرا در دورۀ قاجار به برونگرا دردورۀ پهلوی در شیراز»، وبسایت مگیران.]</ref> | |||
# '''تحولات سیاسی- اجتماعی؛''' سیاستهای مدرنسازی دورهٔ پهلوی که نمادهای معماری را از [[حریم خصوصی]] به عرصهٔ عمومی منتقل میکرد،<ref>[https://www.isna.ir/news/1402092215913/بازخوانی-معماری-خانه-هایی-فراتر-از-سکونتگاه «بازخوانی معماری خانههایی فراتر از سکونتگاه»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> بههمراه عوامل متعددی از جمله [[مهاجرت]] به شهرها، تأثیرات [[انقلاب مشروطه]] و ارتباط با غرب، منجر به گذار از [[سبک زندگی]] درونگرا شد. | |||
# '''تحولات فرهنگی- فکری؛''' تغییر نگرش دینی و هویتی جامعهٔ ایرانی، نفوذ فزایندهٔ فرهنگ تجددگرای غربی و دگرگونی الگوهای رفتاری، معماری را به سمت عرصهنمایی مدرن سوق داد. | |||
# '''تحولات فنی-حرفهای؛''' صنعتیشدن ساختمان و ورود مصالح جدید صنعتی که امکان ساخت فضاهای شفاف و گسترده را فراهم میکرد، همچنین تأسیس نهادهای [[آموزش آکادمیک معماری]]،<ref>[https://magirans.com/مقاله-بررسی-سیر-تحول-خانه-های-سنتی-از-در.htm «بررسی سیر تحول خانههای سنتی از درونگرا در دورۀ قاجار به برونگرا دردورۀ پهلوی در شیراز»، وبسایت مگیران.]</ref> اصول و الگوهای معماری برونگرا در ایران ترویج شد.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402092215913/بازخوانی-معماری-خانه-هایی-فراتر-از-سکونتگاه «بازخوانی معماری خانههایی فراتر از سکونتگاه»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | |||
# '''تحولات کالبدی-شهرسازی'''؛ با گسترش شهرها و احداث خیابانهای جدید منطبق بر اصول شهرسازی مدرن، جایگزینی میدانها به جای گذرهای باریک قدیمی و تغییر تمرکز از فضای داخلی به نماهای بیرونی، معماری برونگرا را به الگویی پایدار در شهرسازی معاصر ایران تبدیل کرد.<ref>[https://www.sysislamicartjournal.ir/article_146880.html میرزاده و همکاران، «سهم معماری مدرن از الگوهای اصیل معماری برونگرای ایرانی- اسلامی گیلان»، 1403ش، ص637.]</ref> | |||
== مبانی طراحی در معماری برونگرا == | |||
# '''معماری همساز با اقلیم؛''' این سبک، تلفیقی از فرم آزاد و الزامات اقلیمی برای حداکثر بهرهوری از نور طبیعی و تهویهٔ مطبوع است. | |||
# '''قابلیت فصلی بناها'''؛ خانههای برونگرا در مناطق گرم و خشک با قابلیت استفاده فصلی از فضاهای مختلف طراحی میشوند. | |||
# '''نحوهٔ طراحی بناها؛''' در مناطق مرطوب، با استفاده از پیهای گسترده و پرهیز از احداث زیرزمین و بالا بردن کف ساختمان از سطح زمین، هم از رطوبت جلوگیری میکنند و هم فضای مناسی برای انبار یا امور خدماتی ایجاد میشود. | |||
# '''کارکرد فرهنگی و زیباشناختی؛''' با الهام از طبیعت و قوانین آن، با محیط اطراف پیوندی عمیق برقرار میکند.<ref>مقصودی، بازتعریف تیپولوژی فضاهای نیمهباز مسکن بومگرایی ایرانی (بررسی الگووارهٔ مسکن در حاشیهٔ خزری ایران)، 1399ش، ص17-15.</ref> | |||
== ویژگیهای کالبدی معماری برونگرا == | |||
معماری در زمان پهلوی اول بهطور ناگهانی از درونگرایی به برونگرایی تغییر کرد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/429879/مقدمه-ای-بر-تحلیل-تأثیر-نفوذ-فرهنگی-غرب-بر-معماری-مسکونی-معاصر-ایران-در-دوران-قاجار-و-پهلوی پوراعتصامی، «مقدمهای بر تحلیل تأثیر نفوذ فرهنگی غرب بر معماری مسکونی معاصر ایران در دوران قاجار و پهلوی»، 1399ش، ص57-56.]</ref> شفافیت، بازبودن فضاها و حذف حریمهای سنتی با پنجرههای گسترده و نمایش فضای داخلی به سمت بیرون، از ویژگیهای معماری برونگرا بوده<ref>[https://khorasanshomalicfu.nahad.ir/اخبار/معماری-غرب،معماری-برهنگی-است نوروزی، «معماری غرب، معماری برهنگی است»، وبسایت نهاد رهبری دانشگاه فرهنگیان خراسان شمالی.]</ref> و از نظر کالبدی نیز بدون تمرکز فضایی مرکزگرا است.<ref>[https://www.isna.ir/news/1402092215913/بازخوانی-معماری-خانه-هایی-فراتر-از-سکونتگاه «بازخوانی معماری خانههایی فراتر از سکونتگاه»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | |||
در برخی سازهها همچنان از مصالح بومی مثل چوب و کاهگِل استفاده شده و دارای عناصری مانند [[ایوان]]، ستون مرتفع، سقف شیبدار و ایوانهای پیشآمده با پلههای جداگانه و ستونهای مدور یا چندوجهی برجسته هستند.<ref>[https://www.sysislamicartjournal.ir/article_146880.html میرزاده و همکاران، «سهم معماری مدرن از الگوهای اصیل معماری برونگرای ایرانی- اسلامی گیلان»، 1403ش، ص632.]</ref> چیدمان اتاقها به صورت خطی و در ارتباط مستقیم به یکدیگر طراحی شده و حیاط اندرونی سنتی حذف و با حیاط بیرونی جایگزین شده است. ورودیها دیگر در محور اصلی نیستند، بلکه در وجوه جانبی ساختمان و در مجاورت مستقیم با معبر قرار گرفتهاند. با حذف قلمروهای واسط مانند [[هشتی]] که نقش فیلتر ورودی را داشتند، از سلسله مراتب فضایی کاسته شده و عناصری مانند [[طنبی]]، [[حوضخانه]]، [[کلهآب]] و ایوان سرتاسری هم اهمیت خود را از دست دادهاند. راهپله به عنصری مرکزی و مهم در طراحی تبدیل شده است. این ویژگیها نشاندهندهٔ گذار از معماری سنتی به سمت فرمهای سادهتر، بازتر و کاربردیتر در خانهسازی شده است.<ref name=":0">[https://ensani.ir/fa/article/429879/مقدمه-ای-بر-تحلیل-تأثیر-نفوذ-فرهنگی-غرب-بر-معماری-مسکونی-معاصر-ایران-در-دوران-قاجار-و-پهلوی پوراعتصامی، «مقدمهای بر تحلیل تأثیر نفوذ فرهنگی غرب بر معماری مسکونی معاصر ایران در دوران قاجار و پهلوی»، 1399ش، ص57-56.]</ref> | |||
=== معماری خیابانمحور === | |||
معماری خیابانمحور بهعنوان پدیدهای نوظهور در دورهٔ [[قاجاریه|قاجار]]، بر نمایش ساختمانهای چند طبقه در حاشیهٔ معابر استوار است که طبقات همکف را به مغازه و طبقات فوقانی را به مسکن اختصاص داده است. این شیوه از ساختوساز با سوقدادن مردم بهسوی فضاهای تجاری جدید، نقش تعیینکنندهای در گذار از الگوی درونگرا به برونگرا داشت.<ref>[https://magirans.com/مقاله-بررسی-سیر-تحول-خانه-های-سنتی-از-در.htm «بررسی سیر تحول خانههای سنتی از درونگرا در دورۀ قاجار به برونگرا دردورۀ پهلوی در شیراز»، وبسایت مگیران.]</ref> | |||
== عناصر معماری برونگرا == | |||
[[پرونده:معماری برونگرا۲.jpg|جایگزین=برج بینالمللی تهران با ارتفاع ۱۶۲ متر، بهعنوان بلندترین برج مسکونی تهران|بندانگشتی|برج بینالمللی تهران با ارتفاع ۱۶۲ متر، بهعنوان بلندترین برج مسکونی تهران]] | |||
# '''حیاط؛''' در گذشته، خانهها دارای حیاط مرکزی و پوشیدگی بودند؛<ref>[https://wfrc.ac.ir/fa/cont/2449/معماری-لیبرالیسمزده-غربی-با-اقلیم-ایران-و-اعتقادات-خانواده-ایرانی-اسلامی-سازگاری-ندارد/-تأثیرگذاری-عریان-کردن-ساختمانها-طبق-معماری-برونگرای-مدرن-بر-عریان-شدن-پوشش-افراد-جامعه «معماری لیبرالیسمزدۀ غربی با اقلیم ایران و اعتقادات خانواده ایرانی-اسلامی سازگاری ندارد»، وبسایت پژوهشکدۀ زن و خانواده.]</ref> اما امروزه عملکرد این عنصر اساسی به سایر اجزای ساختمان منتقل شده<ref>[https://beharticle.ir/product/بناهای-برونگرا/ «بناهای برونگرا»، وبسایت بهمقاله.]</ref> و در نهایت با گذار از الگوی حیاط درونی به الگوی غربی حیاط بیرونی، به حذف کامل آن در آپارتمانها ختم شده است.<ref>[https://www.sysislamicartjournal.ir/article_146880.html میرزاده و همکاران، «سهم معماری مدرن از الگوهای اصیل معماری برونگرای ایرانی- اسلامی گیلان»، 1403ش، ص638.]</ref> | |||
# '''ایوان؛''' ایوان بهعنوان فضای نیمهباز و رابط، در ارتفاعی بالاتر از اتاقها، ضمن ایجاد دسترسی بین فضاها و محافظت از بنا در برابر باران، بهعنوان محل اصلی نشیمن عمل میکند. تنظیم عمق آن در [[تابستان]] برای جلوگیری از تابش مستقیم آفتاب و در [[زمستان]] برای بهرهگیری از نور و گرمای خورشید است. | |||
# '''[[غلامگرد]]؛''' فضایی با دو ردیف ستون، همچون ایوانی سرتاسری، با محافظت از دیوارها در برابر [[باران]] و آفتاب، فضای سایهای و خنک با تهویهٔ طبیعی ایجاد میکند. | |||
# '''بام شیبدار؛''' در مناطق پرباران هم از جمعشدن [[آب]] جلوگیری میکند و هم فضای زیرین آن بهعنوان انبار کاربرد دارد. | |||
# '''کرسیچینی'''؛ با ایجاد فاصلهٔ بین ساختمان و زمین، از نفوذ رطوبت جلوگیری کرده و جریان هوا را ممکن میسازد. | |||
# '''کوتام (نفار)'''؛ یک سازهٔ بومی با پایههای بلند در آبوهوای شرجی است که در طبقهٔ بالا، فضای نیمهباز برای استراحت تابستانی و در طبقهٔ پایین محل نگهداری دامها است.<ref>مقصودی، بازتعریف تیپولوژی فضاهای نیمهباز مسکن بومگرایی ایرانی (بررسی الگووارهٔ مسکن در حاشیهٔ خزری ایران)، 1399ش، ص17-15.</ref> | |||
== چالشهای معماری برونگرا در فرهنگ ایرانی == | |||
سبک معماری غربی با [[فرهنگ]] و [[هویت ایرانی]] ناسازگار است. در گذشته، معماری با سایر عناصر تمدنی مانند [[پوشش]]، هماهنگ بود، اما هجوم مدرنیته، این پیوند را سست کرد و سبب فاصلهگرفتن از ارزشهای اصیل ایرانی شد. | |||
=== عفت عمومی === | |||
[[پرونده:معماری برونگرا۳.jpg|جایگزین=نمونه آشپزخانه باز در معماری برونگرا|بندانگشتی|نمونهای از آشپزخانه باز در معماری برونگرا]] | |||
معماری برونگرا با تبدیل نماهای ساختمان به نماد [[تجملگرایی]] و [[مصرفگرایی]]، شهرها را دچار شکاف طبقاتی کرده است و همزمان، جایگاه [[حجاب]] و [[عفاف]] را نیز در فرهنگ ایرانی، نشانه گرفته است.<ref>[https://wfrc.ac.ir/fa/cont/2449/معماری-لیبرالیسمزده-غربی-با-اقلیم-ایران-و-اعتقادات-خانواده-ایرانی-اسلامی-سازگاری-ندارد/-تأثیرگذاری-عریان-کردن-ساختمانها-طبق-معماری-برونگرای-مدرن-بر-عریان-شدن-پوشش-افراد-جامعه «معماری لیبرالیسمزدۀ غربی با اقلیم ایران و اعتقادات خانوادۀ ایرانی-اسلامی سازگاری ندارد»، وبسایت پژوهشکدۀ زن و خانواده.]</ref> معماری درونگرا، مرزهای فضایی درون [[خانه]] و همچنین حریم بین فضاهای داخلی و خارجی را حذف میکند.<ref>ر[https://www.sid.ir/paper/1443214/fa#downloadbottom ئیسی، «تحلیلی بر ترجمان ابژگیِ زنانه در معماری و شهرسازی معاصر ایران»، 1402ش، ص321-312.]</ref> همچنین با طراحی آشپزخانههای باز و پنجرههای گستردهٔ رو به خیابان و افزایش اختلاط زن و مرد [[نامحرم]]، [[عفت عمومی]] را به چالش میکشد.<ref>بیاتی و همکاران، درسنامهٔ سبک زندگی عفیفانه، 1404ش، ص13.</ref> | |||
=== حریم خانواده === | |||
در [[معماری مدرن]]، با گسترش فضاهای باز و نماهای شیشهای، مرز بین فضای داخلی و بیرونی کمرنگ شده و حفظ [[حریم خصوصی]] و حرمت خانواده بهویژه هنگام حضور [[مهمان]] مشکلساز میشود. در مقابل، معماری ایرانی با طراحی هوشمندانه و تفکیک فضاها، زمینه را برای حفظ [[حریم خانواده]] و همچنین تسهیل میزبانی فراهم میسازد.<ref>[https://www.sid.ir/paper/836004/fa#pointx پارسایی، «جایگاه معماری و شهرسازی اسلامی در سبک زندگی»، 1393ش، ص9.]</ref> در این چارچوب، شورای عالی انقلاب فرهنگی، بر طراحی مناسب ورودی آپارتمانها برای پیشگیری از دید مستقیم به داخل خانهها، تأکید کرده است.<ref name=":1">بیاتی و همکاران، درسنامهٔ سبک زندگی عفیفانه، 1404ش، ص13.</ref> | |||
=== هویت === | |||
نفوذ مدرنیته در معماری ایرانی به شکلگیری معماری التقاطی منجر شده است<ref>[https://www.jahanememari.ir/23619/ فاطمی، «انواع سبکهای معماری در ایران»، وبسایت پایگاه خبری جهان معماری.]</ref> که بهتدریج موجب [[بحران هویت]] و [[خودتحقیری فرهنگی]] شده است.<ref>پیرنیا و معماریان، سبکشناسی معماری ایرانی، 1387ش، ص59-58.</ref> همچنین الگوهای غیر سنتی مثل [[آپارتماننشینی]] که با فرهنگ ایرانی در تضاد بود، منجر به بیهویتی فضایی، تضعیف ارزشهای دینی و گسترش [[فردگرایی]] شده،<ref>[https://farsnews.ir/FarsNews/1358915880000740865/تعارضات-آپارتماننشینی-با-سبک-زندگی-اسلامی?lang=fa محمدی، «تعارضات آپارتماننشینی با سبک زندگی اسلامی»، خبرگزاری فارس.]</ref> حریم بصری و روانی خانواده را نقض کرده و بنیانهای فرهنگی جامعهٔ ایرانی و حتی نهاد خانواده را تهدید میکند.<ref>[https://wfrc.ac.ir/fa/cont/2449/معماری-لیبرالیسمزده-غربی-با-اقلیم-ایران-و-اعتقادات-خانواده-ایرانی-اسلامی-سازگاری-ندارد/-تأثیرگذاری-عریان-کردن-ساختمانها-طبق-معماری-برونگرای-مدرن-بر-عریان-شدن-پوشش-افراد-جامعه «معماری لیبرالیسمزدۀ غربی با اقلیم ایران و اعتقادات خانوادۀ ایرانی-اسلامی سازگاری ندارد»، وبسایت پژوهشکدۀ زن و خانواده.]</ref> | |||
=== تعدیل و بومیسازی === | |||
در راستای کاهش آسیبهای ناشی از معماری برونگرا در فرهنگ ایرانی، توصیههای گوناگونی ارائه شده است، ازجمله: | |||
* در طراحی خانهها بر حفظ حریم [[همسایگی]]، استقلال فضایی، و هماهنگی با محیط تأکید شود. | |||
* از إشراف، مزاحمتهای صوتی و بصری و نمایشهای تجملگرایانه اجتناب شود. | |||
* ورودیها شاخص، مستقل و امن باشند و فضاهای مشاع تحت نظارت عموم قرار بگیرند. | |||
* با استفاده از هندسههای متعادل، رنگهای مناسب، شرایط اقلیمی و حذف عناصر زائد،<ref>[https://www.jnace.ir/article_211423.html سیاری و دیگران، «خوانش معماری و شهر در مسیر برونرفت از بحران جهانی شدن»، 1403ش، ص34.]</ref> و نصب حفاظ، پرده و طراحی مناسب در [[دکوراسیون داخلی|چینش داخلی]]، تا حدی کیفیت [[زندگی]] و آرامش ساکنان ارتقا یابد.<ref>بیاتی و همکاران، درسنامهٔ سبک زندگی عفیفانه، 1404ش، ص13.</ref> | |||
* با بهرهگیری از فناوریهای نوین، احیای الگوهای سنتی و معماری بومی و اصلاح و بازنگری در نظام آموزشی، هدایت معماری معاصر ایران به مسیر اصیل و احیای [[هویت فرهنگی]] فراهم شود.<ref>[https://www.sysislamicartjournal.ir/article_133884_7a55b277b247ab0e1669d3cdeb0407ef.pdf زرافشانی و دیگران، «بررسی آموزش معماری در دانشگاههای ایران در راستای حل بحران هویت معماری معاصر ایران»، 1400ش، ص13.]</ref> | |||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | |||
== منابع == | |||
{{آغاز منابع}} | |||
* «اصول معماری ایرانی»، وبسایت کمکمعمار، تاریخ بازدید: ۲ مهر ۱۴۰۴ش. | |||
* «بازخوانی معماری خانههایی فراتر از سکونتگاه»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۲۲ آذر ۱۴۰۲ش. | |||
* «بناهای برونگرا»، وبسایت بهمقاله، تاریخ درج مطلب: ۱۱ آبان ۱۴۰۲ش. | |||
* بیاتی، مهدی و همکاران، درسنامهٔ سبک زندگی عفیفانه، مؤسسهٔ فرهنگی پژوهشی طهورا، ۱۴۰۴ش. | |||
* پارسایی، جواد، «جایگاه معماری و شهرسازی اسلامی در سبک زندگی»، ششمین کنفرانس ملی برنامهریزی و مدیریت شهری، ۱۳۹۳ش. | |||
* پوراعتصامی، زهره، «مقدمهای بر تحلیل تأثیر نفوذ فرهنگی غرب بر معماری مسکونی معاصر ایران در دوران قاجار و پهلوی»، پژوهش در هنر و علوم انسانی، سال پنجم، شمارهٔ ۳، (پیاپی ۲۶)، تیر ۱۳۹۹ش. | |||
* پیرنیا، محمدکریم و معماریان، غلامحسین، سبکشناسی معماری ایرانی، سروش دانش، چاپ چهارم، ۱۳۸۷ش. | |||
* جلالی، حسین، «گونهشناسی معماری در ایران»، وبلاگ ایران معماری، تاریخ درج مطلب: ۱۵ دی ۱۳۸۸ش. | |||
* «درونگرایی در معماری ایران و شهرستان خوی»، وبسایت مگیران، تاریخ بازدید: ۴ شهریور ۱۴۰۴ش. | |||
* رئیسی، محمدمنان و انصاریپور، زهرا، «مطالعهٔ تطبیقی حجابزدایی و حریمزدایی در البسه و ابنیهٔ ایرانی قبل و بعد از ظهور سلسلهٔ پهلوی»، فصلنامهٔ پژوهشهای معماری اسلامی، شمارهٔ ۲۲، سال هفتم، بهار ۱۳۹۸ش. | |||
* رئیسی، محمدمنان، «تحلیلی بر ترجمان ابژگیِ زنانه در معماری و شهرسازی معاصر ایران»، سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، دورهٔ ۷، شمارهٔ ۴، ۱۴۰۲ش. | |||
* زرافشانی، محمدعلی و دیگران، «بررسی آموزش معماری در دانشگاههای ایران در راستای حل بحران هویت معماری معاصر ایران»، فصلنامهٔ علمی مطالعات هنر اسلامی، دورهٔ ۱۸، شمارهٔ ۴۲، ۱۴۰۰ش. | |||
* «سبک معماری مدرن، ارمغان جنگ جهانی دوم»، وبسایت پارسلند، تاریخ بازدید: ۲۲ مهر ۱۴۰۳ش. | |||
* سیاری، فهیمه و دیگران، «خوانش معماری و شهر در مسیر برونرفت از بحران جهانی شدن»، رویکردهای نوین در مهندسی عمران، دورهٔ هشتم، شمارهٔ دوم، ۱۴۰۳ش. | |||
* علایی، علی و دیگران، «بررسی تغییر و تحولات معماری دورههای قاجار، پهلوی اول و پهلوی دوم»، یازدهمین کنفرانس ملی مهندسی عمران، معماری و توسعه شهری پایدار ایران، تهران، ۱۴۰۳ش. | |||
* فاطمی، معصومه، «انواع سبکهای معماری در ایران»، وبسایت پایگاه خبری جهان معماری، تاریخ درج مطلب: ۲۳ آبان ۱۴۰۳ش. | |||
* «گونهشناسی معماری در ایران»، وبلاگ معماری ایران، تاریخ بازدید: ۲ مهر ۱۴۰۴ش. | |||
* محمدی، امیر، «تعارضات آپارتماننشینی با سبک زندگی اسلامی»، خبرگزاری فارس، تاریخ درج مطلب: ۴ بهمن ۱۳۹۱ش. | |||
* «معماری لیبرالیسمزدهٔ غربی با اقلیم ایران و اعتقادات خانوادهٔ ایرانی- اسلامی سازگاری ندارد»، وبسایت پژوهشکدهٔ زن و خانواده، تاریخ درج مطلب: ۱۰ بهمن ۱۴۰۲ش. | |||
* «مقایسهٔ نظریههای نظریهپردازان در معماری اسلامی (درونگرایی)»، وبسایت سیویلیکا، تاریخ بازدید: ۲ مهر ۱۴۰۴ش. | |||
* مقصودی، حکیمه، بازتعریف تیپولوژی فضاهای نیمهباز مسکن بومگرایی ایرانی (بررسی الگووارهٔ مسکن در حاشیهٔ خزری ایران)، مؤسسهٔ اندیشهٔ کامیاب ایرانیان، چاپ اول، ۱۳۹۹ش. | |||
* میرزاده، سمانه و همکاران، «سهم معماری مدرن از الگوهای اصیل معماری برونگرای ایرانی- اسلامی گیلان»، هنر اسلامی، دورهٔ ۲۱، شمارهٔ ۵۶، ۱۴۰۳ش. | |||
* نوروزی، محمدجواد، «معماری غرب، معماری برهنگی است»، وبسایت نهاد رهبری دانشگاه فرهنگیان خراسان شمالی، تاریخ درج مطلب: ۱۰ بهمن ۱۴۰۰ش. | |||
{{پایان منابع}} | |||
