بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۸: | خط ۸: | ||
پدر امام جواد، علی بن موسی، ملقب به امام رضا بود.<ref>طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۷۶؛ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۷۱.</ref> مادرش، سَبیکه نوبیه، از اهالی نَوْبه (واقع در حبشه آفریقا) بود<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۲۱۶؛ کلینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۹۲.</ref> و از کنیزان امام رضا به شمار میرفت.<ref>طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۹۱.</ref> در منابع مختلف، ایشان با نامهای گوناگونی از جمله دُرّه، ریحانه و مرّیسه نام برده شدهاند.<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۲۱۶؛ حسینی شیرازی، امهات المؤمنین، ۱۴۲۵ق، ص۲۸۵.</ref> امام رضا نیز او را خیزران نامیده است.<ref>ابنشهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۳۷۹؛ ک لینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۹۲.</ref> برخی منابع نسب مادر امام جواد را به خاندان ماریه قبطیه، همسر پیامبر اسلام، نسبت دادهاند.<ref>ابنشهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۷۹.</ref> | پدر امام جواد، علی بن موسی، ملقب به امام رضا بود.<ref>طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۷۶؛ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۷۱.</ref> مادرش، سَبیکه نوبیه، از اهالی نَوْبه (واقع در حبشه آفریقا) بود<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۲۱۶؛ کلینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۹۲.</ref> و از کنیزان امام رضا به شمار میرفت.<ref>طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۹۱.</ref> در منابع مختلف، ایشان با نامهای گوناگونی از جمله دُرّه، ریحانه و مرّیسه نام برده شدهاند.<ref>مسعودی، اثبات الوصیه، ۱۴۲۶ق، ج۱، ص۲۱۶؛ حسینی شیرازی، امهات المؤمنین، ۱۴۲۵ق، ص۲۸۵.</ref> امام رضا نیز او را خیزران نامیده است.<ref>ابنشهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۳۷۹؛ ک لینی، اصول کافی، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۹۲.</ref> برخی منابع نسب مادر امام جواد را به خاندان ماریه قبطیه، همسر پیامبر اسلام، نسبت دادهاند.<ref>ابنشهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۷۹.</ref> | ||
== '''نسب، کنیه و القاب''' == | == '''نسب، کنیه و القاب''' == | ||
| خط ۱۸: | خط ۱۶: | ||
همسر دیگر امام، سمانه مغربیه بود که بر پایه منابع تاریخی، تمام فرزندان امام از این همسر متولد شدهاند.<ref>قمی، منتهی الامال، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۴۹۷.</ref> در منابع مختلف از دو پسر امام به نامهای علی و موسی مُبَرقَع یاد شده است.<ref>طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۹۱؛ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۹۵.</ref> نامهای دختران در منابع با اختلاف ذکر شدهاند. بر اساس گزارش شیخ مفید، دو دختر به نامهای فاطمه و امامه ذکر شدهاند<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۸۸.</ref> و در منابع دیگر نامهایی چون حکیمه، خدیجه و امّکلثوم نیز ثبت شده است.<ref>ابنشهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۳۸۰.</ref> | همسر دیگر امام، سمانه مغربیه بود که بر پایه منابع تاریخی، تمام فرزندان امام از این همسر متولد شدهاند.<ref>قمی، منتهی الامال، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۴۹۷.</ref> در منابع مختلف از دو پسر امام به نامهای علی و موسی مُبَرقَع یاد شده است.<ref>طبرسی، اعلام الوری، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۹۱؛ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۹۵.</ref> نامهای دختران در منابع با اختلاف ذکر شدهاند. بر اساس گزارش شیخ مفید، دو دختر به نامهای فاطمه و امامه ذکر شدهاند<ref>مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۸۸.</ref> و در منابع دیگر نامهایی چون حکیمه، خدیجه و امّکلثوم نیز ثبت شده است.<ref>ابنشهرآشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۳۷۹ق، ج۴، ص۳۸۰.</ref> | ||
== '''امامت امام جواد''' == | |||
امامت امام جواد در سال ۲۰۳ق آغاز و ۱۷ سال به طول انجامید<ref>فتال نیشابوری، روضه الواعظین، ۱۳۷۵ق، ج۱، ص۲۴۳؛ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۷۳.</ref> و همزمان با خلافت مأمون و معتصم عباسی بود.<ref>پیشوایی، سیره پیشوایان، ۱۳۷۹ش، ص۵۳۰.</ref> دوره امامت امام جواد با چالشها و شبهاتی از سوی گروههای مختلف روبرو شد. | |||
* '''واقفین:''' گروهی از شیعیان که بر امامت امام کاظم تأکید داشتند و پس از شهادت ایشان، امامت امام رضا و امام جواد را نپذیرفتند. | |||
* '''گروهی از اصحاب امام رضا:''' گروهی از اصحاب امام رضا، با توجه به سن کم امام جواد پس از شهادت امام رضا، در مورد مشروعیت امامت ایشان دچار تردید شدند. | |||
* '''مخالفان و دشمنان:''' از جمله بنیامیه و بنیعباس که هرگونه مشروعیت را از خاندان پیامبر اسلام سلب میکردند و به امامت امام جواد اعتراض داشتند.<ref>[https://jcst.atu.ac.ir/article_14948.html اخوان مقدم، «علل و گونههای تأکید امام رضا(ع) بر امامت جوادالائمه(ع)»، ۱۴۰۱ش، ص۱۵۸-۱۵۶.]</ref> | |||
بر اساس منابع شیعه، امام رضا در طول زندگی خود، از طریق بشارتها، نصها و معرفیهای مستقیم یا غیرمستقیم، امام جواد را به عنوان امام بعدی معرفی کرد. این معرفی در مدینه و همچنین در طوس، در مکانهای مختلف و در زمانهای گوناگون، انجام شد. او در برابر منکران و مخالفان، از طریق قیافهشناسی، لعن و نفرین، و اعلام کفر و شرک در مورد واقفیان و مخالفان، اقدام کرد. همچنین، شیعیان را در امور دینی و اجتماعی، به امام جواد ارجاع دادند. از سوی دیگر، برای پاسخ به شبهاتی که درباره امامت امام جواد مطرح شده بود، از دلایل قرآنی و عقلی استفاده کردند.<ref>[https://jcst.atu.ac.ir/article_14948.html اخوان مقدم، «علل و گونههای تأکید امام رضا(ع) بر امامت جوادالائمه(ع)»، ۱۴۰۱ش، ص۱۷۷-۱۶۳.]</ref> | |||
== '''اوضاع سياسی عصر امام جواد''' == | == '''اوضاع سياسی عصر امام جواد''' == | ||
| خط ۱۴۷: | خط ۹۱: | ||
=== '''روایان حدیث''' === | === '''روایان حدیث''' === | ||
براساس کتب رجال، حدود ۱۰۴ صحابی راوی و ناقل احادیث امام جواد بودهاند که در میان آنان، نام پنج زن از جمله زهرا اماحمد بنالحسین، زینب دختر محمد بنیحیی، حکیمه دختر موسی بنجعفر، حکیمه دختر علی بنموسی و حکیمه دختر امام جواد گنجانده شده است.<ref>مهرجویی، «زنان راوی حدیث از امام جواد»، ۱۳۹۵ش، ص۱۱۰-۱۰۹.</ref> | براساس کتب رجال، حدود ۱۰۴ صحابی راوی و ناقل احادیث امام جواد بودهاند که در میان آنان، نام پنج زن از جمله زهرا اماحمد بنالحسین، زینب دختر محمد بنیحیی، حکیمه دختر موسی بنجعفر، حکیمه دختر علی بنموسی و حکیمه دختر امام جواد گنجانده شده است.<ref>مهرجویی، «زنان راوی حدیث از امام جواد»، ۱۳۹۵ش، ص۱۱۰-۱۰۹.</ref> | ||
== شهادت == | |||
بر اساس نقلی که در منابع روایی و تاریخی آمده، امّفضل، دختر مأمون، امام را مسموم کرد<ref>مسعودی، علیبنالحسین، مروجالذهب و معادنالجوهر، ۱۳۷۴ش، ج۴، ص۵۲.</ref> و ایشان در ۲۹ ذیالقعده<ref>ابنشهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۳۷۹.</ref> یا ۵ ذیالحجه<ref>ابنابیالثلج، تاریخ الائمه، ۱۴۰۶ق، ص۱۳.</ref> یا ۶ ذیالحجه<ref>فتال نیشابوری، روضه الواعظین، ۱۳۷۵ق، ج۱، ص۲۴۳.</ref> سال ۲۲۰ق در بغداد شهید شد. پیکر امام جواد در جانب غربی بغداد در قبرستان قریش پشت قبر جدشان، امام موسی بنجعفر، به خاک سپرده شد.<ref>طوسی، تهذیب الاحکام، ۱۴۰۷ق، ج۶، ص۹۰.</ref> منابع سن ایشان در زمان شهادت را ۲۵ سال گزارش کردهاند.<ref>قمی، منتهی الامال، ۱۳۸۶ش، ج۲، ص۳۴۷؛ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۷۳، ۲۹۵.</ref> | |||
== '''حرم امام جواد''' == | == '''حرم امام جواد''' == | ||
