زهرا غلامی (بحث | مشارکتها) صفحهای تازه حاوی «'''توبه گرگ مرگه'''؛» ایجاد کرد |
ابرابزار |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''توبه گرگ مرگه'''؛ | {{درشت|'''توبه گرگ مرگه'''}}؛ ضربالمثلی برای اشاره به فردی که با توبههای مکرر، باز به کار ناپسند خود میپردازد. | ||
[[ضربالمثل]] «توبه گرگ مرگه» جملهای کنایهآمیز است و در مورد افرادی کاربرد دارد که بهطور ذاتی تمایل به انجام کارهای بد دارند و تغییر رفتار آنها بسیار دشوار یا غیرممکن است. این مَثل از رفتار گرگ الهام گرفته شده که بهعنوان حیوانی درنده و وحشی شناخته میشود. گرگ حتی اگر توبه کند و قول دهد که دیگر کار بدی انجام نمیدهد، باز هم ذات درندهگری او تغییر نمیکند و در اولین فرصت به رفتار قبلی خود بازمیگردد. | |||
== مفهوم توبه == | |||
از مفاهیم اصلی در ضربالمثل «توبهٔ گرگ مرگه» کلمهٔ [[توبه]] است که در فرهنگ اسلامی و ادبیات فارسی مفهومی عمیق و معنوی دارد. توبه بهمعنای بازگشت از گناه و اشتباه بهسوی خداوند و اصلاح رفتار است. توبه در هر فرد، یک فرایند درونی است که شامل پشیمانی، تصمیم به ترک گناه و جبران گذشته میشود.<ref>[https://www.beytoote.com/religious/sundries/repentance1-blessing.html «توبه و پذیرش آن از سوی خداوند»، وبسایت بیتوته.]</ref> | |||
توبه، زمانی ارزشمند است که واقعی باشد؛ [[امام علی]] توبهٔ واقعی را دارای شرایط زیر معرفی کرده است: پشیمانی قلبی، استغفار زبانی، ترک گناه، تصمیم جدی برای برنگشتن به گناه و سرانجام جبران گناهان از طریق ادای [[حقالناس]] و حقالله.<ref>[https://lib.eshia.ir/71815/1/551 جمعی از نویسندگان، دانشنامه امام باقر، بیتا، ج1، ص551.]</ref> | |||
در قرآن از توبهٔ نصوح سخن گفته شده است.<ref>[https://wiki.ahlolbait.com/آیه_8_سوره_تحریم سوره تحریم، آیه 8.]</ref> توبهٔ نصوح بهمعنی توبهای خالص است که انسان را برای همیشه از معصیت دور میکند و بازگشت به گناه در آن وجود ندارد.<ref>[http://www.porsemanequran.com/content/توبه-نصوح-0 «مقصود از توبه نصوح در قرآن چیست و چه نوع توبهای است؟»، وبسایت پرسمان قرآن.]</ref> | |||
== ریشهٔ ضربالمثل توبه گرگ مرگه == | |||
ضربالمثل «توبه گرگ مرگه» بخشی از [[ادبیات شفاهی]] ایران است که از طریق نقلقولهای سینهبهسینه و تجربههای جمعی مردم شکل گرفته است. در گذشتههای دور، مردم از طریق مشاهدهٔ رفتار حیوانات و تطبیق آن با رفتار انسانها، چنین ضربالمثلهایی را خلق میکردند. در همین راستا داستان معروفی دربارهٔ ضربالمثل «توبهٔ گرگ مرگه» وجود دارد. | |||
گرگ پیری در جنگلی زندگی میکرد که در دوران زندگی خود حیوانات زیادی را شکار کرده و خورده بود و گاهی نیز بدون دلیل و از روی خوی درندهٔ خود به برخی حیوانات آسیب رسانده بود. | |||
گرگ روزی تصمیم گرفت که دیگر کاری به کار حیوانات [[جنگل]] نداشته باشد، به این منظور تصمیم گرفت به منطقهای دور برود و توبه کند تا بقیه از دست او در آسایش باشند و بین همگان محبوب شود. گرگ در راه رسیدن به آن منطقه گرسنه شد و اطراف خود را نگاه کرد. در مَرغزار اسبی را دید که در حال چَرا است. پیش او رفت و به اسب قصد خود را گفت و از او خواست که در این راه با او همکاری کند و اجازه دهد که گرگ او را بخورد و به بقیهٔ حیوانات آسیبی نرسد. | |||
اسب که بسیار ترسیده بود، به فکر چارهای برای نجات جان خود افتاد و به گرگ آمادگی خود برای این کار خیر را اعلام کرد. فقط از گرگ خواست تا قبل از خوردن او یک خواستهاش را برآورده کند. اسب از گرگ خواست که زخمهای پای او را ببیند؛ زیرا اسب سالها پیش نزد نعلبندی رفته بود و نعلبند به اشتباه میخ نعل را به گوشت پایش زده و سبب شده بود تا او سالها زجر بکشد. | |||
اسب از گرگ خواست تا او را قبل از مرگ درمان کند. گرگ نیز قبول کرد و هنگامی که خواست کف پای اسب را نگاه کند، اسب از فرصت استفاده کرد و با سمهای خود چنان به سر گرگ کوبید که مغز سرش بیرون ریخت. سپس اسب از خوشحالی در حالی که میرقصید به گرگ که در حال جان دادن بود میگفت: «توبه گرگ مرگ است».<ref>[https://www.beytoote.com/fun/proverb/repentance-proverbial2-death.html «ضربالمثل توبه گرگ مرگ است»، وبسایت بیتوته.]</ref> | |||
== کاربرد ضربالمثل توبه گرگ مرگه == | |||
ضربالمثل «توبهٔ گرگ مرگه» در موارد زیر کاربرد دارد: | |||
* زمانی که به فردی اعتماد نکرده و مطمئن هستند که تغییر او واقعی نیست. | |||
** هشدار دادن به دیگران برای اینکه بدانند فردی، ذاتاً قابل اعتماد نیست. | |||
** برای بیان این مفهوم که برخی خصلتها، تغییرناپذیر هستند، مانند گرگ که نمیتواند از خصلت درندهخویی و شکار کردن دست بکشد. | |||
بهطور کلی، این ضربالمثل یادآوری میکند که نباید به راحتی به ظاهر افراد اعتماد کرد، خصوصاً اگر سابقهٔ رفتارهای منفی داشته باشند. تغییر واقعی نیاز به زمان، تلاش و اثبات دارد و با حرف و ادعا ثابت نمیشود.<ref>[http://www.coca.ir/ضرب-المثل-توبه-گرگ-مرگ-است/ «معنی و داستان ضربالمثل توبه گرگ مرگ است»، وبسایت مجله اینترنتی کوکا.]</ref> | |||
== بنمایههای ضربالمثل توبه گرگ مرگه == | |||
* '''ذات و سرشت''': مَثل توبه گرگ مرگه، این انگاره را واگویه میکند که برخی افراد بهطور ذاتی ویژگیهای منفی مانند خیانت، دروغگویی یا خشونت دارند. حتی اگر این افراد به ظاهر توبه کنند یا قول تغییر بدهند، در اولین فرصت به رفتارهای قدیمی خود بازمیگردند، چون تغییر سرشت و ذات کار بسیار دشواری است.<ref>[http://www.coca.ir/ضرب-المثل-توبه-گرگ-مرگ-است/ «معنی و داستان ضربالمثل توبه گرگ مرگ است»، وبسایت مجله اینترنتی کوکا.]</ref> | |||
** '''نماد گرگ''': گرگ حیوانی است که بهطور [[غریزه|غریزی]] شکارچی است، حتی اگر گرسنه نباشد، باز هم ممکن است به دیگران آسیب برساند. این رفتار غریزی گرگ بهعنوان نمادی از افرادی استفاده میشود که نمیتوانند از خصلتهای بد خود دست بردارند.<ref>[https://www.daneshchi.ir/معنی-ضرب-المثل-توبه-گرگ-مرگ-است/ «معنی ضربالمثل توبه گرگ مرگ است +داستان»، وبسایت دانشچی.]</ref> | |||
** '''توبه ظاهری''': این مثل به افرادی اشاره میکند که ممکن است برای فریب دیگران توبه کنند یا ادعای تغییر کنند، اما در واقعیت، این توبه تنها یک نمایش است و تغییری در باطن آنها رخ نمیدهد.<ref>[https://magerta.ir/culture/literature/repentance-is-the-wolf-of-death-proverb-meaning/ «معنی ضربالمثل توبه گرگ مرگ است+ریشه و داستان»، وبسایت مجله اینترنتی ماگرتا.]</ref> | |||
== نمادهای ضربالمثل در زندگی ایرانیان == | |||
ضربالمثل «توبه گرگ مرگه» بهطور گستردهای در فرهنگ ایرانیان کاربرد دارد و نماد بیاعتمادی به تغییرات ظاهری و تأکید بر اهمیت ذات و سرشت افراد است. آنها با استفاده از این ضربالمثل، هشدار میدهند که نباید بهراحتی به حرفها و ادعاهای افراد اعتماد کرد، خصوصاً اگر آنها سابقهٔ رفتارهای منفی داشته باشند. این ضربالمثل در روابط شخصی و خانوادگی، روابط اجتماعی و دوستی، کسبوکار و [[تجارت]]، سیاست و جامعه و گاهی نیز در فرهنگ عامه بهصورت طنز استفاده میشود. | |||
# روابط شخصی و خانوادگی: این ضربالمثل در [[روابط خانوادگی]] در مورد افرادی به کار میرود که در روابط عاطفی یا خانوادگی خود خیانت کردهاند و ادعا میکنند که توبه کردهاند، اما [[خانواده]] یا طرف مقابل بهسختی به آنها اعتماد میکنند، چون میترسند دوباره همان رفتارها تکرار شود. | |||
## روابط اجتماعی و دوستی: اگر شخصی در روابط اجتماعی یا دوستیهایش بارها دروغ گفته یا دیگران را فریب داده باشد، حتی اگر ادعا کند که تغییر کرده، دیگران بهسختی به او اعتماد کرده و میگویند: «توبهٔ گرگ مرگ است و این آدم تغییر نمیکند». همچنین افرادی که از اعتماد دیگران سوءاستفاده کرده و سپس ادعای توبه میکنند، اما دیگران با توجه به سابقهای که از آنها دارند دیگر نمیتوانند به آنها اعتماد کنند و این ضربالمثل برای چنین افرادی به کار برده میشود.<ref>[https://maroom.org/10339/the-betrayal-of-men/ ایازی، «چرا مردان خیانت میکنند؟»، وبسایت بنیاد روانشناسی ماروم.]</ref> | |||
## کسبوکار و تجارت: در تجارت، ممکن است فردی بارها با تقلب یا کلاهبرداری دیگران را فریب دهد و بعد ادعا کند که توبه کرده و دیگر چنین کاری نمیکند، اما دیگران بهسختی به او اعتماد میکنند یا فردی که همیشه قرض میگیرد و آن را پس نمیدهد، حتی اگر ادعا کند که این بار قرضش را پس میدهد، دیگران با اشاره به این ضربالمثل، به او اعتماد نمیکنند.<ref>[https://www.hamshahrionline.ir/news/523278/کنایه-عضو-هیات-رئیسه-مجلس-به-اژه-ای-توبه-گرگ-مرگ-است «کنایه عضو هیئترئیسه مجلس به اژهای، توبه گرگ مرگ است»، همشهریآنلاین.]</ref> | |||
## سیاست و جامعه: در جریانات سیاسی مانند انتخابات، برخی از مسئولین و سیاستمداران ممکن است بارها وعدههای دروغین به مردم بدهند و بعد ادعا کنند که تغییر کردهاند. مردم با تجربهٔ گذشته، به آنها اعتماد نمیکنند و این ضربالمثل در اینجا نیز به کار برده میشود.<ref>[https://snn.ir/fa/news/765871/وعدههای-توخالی-مسئولین-و-رانت-اطلاعات-صدای-حقوقدانان-را-درآورد-نامه-۲۸۰۰-حقوقدان-بسیجی-به-رئیس-قوهقضائیه «وعدههای توخالی مسئولین و رانت اطلاعات صدای حقوقدانان را درآورد، نامه 2800 حقوقدان بسیجی به رئیس قوهقضائیه»، خبرگزاری دانشجو.]</ref> | |||
## فرهنگ عامه و طنز: گاهی این ضربالمثل در گفتگوهای طنزآمیز و شوخیها هم استفاده میشود؛ مثلاً اگر کسی بارها قول داده کاری را انجام دهد، اما انجام نداده باشد، دیگران با خنده به او میگویند: توبهٔ گرگ مرگه و این بار هم انجام نمیدهی.<ref>[https://radiosaba.ir/NewsDetails/?m=135160&n=598336 «مثلخند با ضربالمثلی درباره افراد توبه شکن»، وبسایت رادیو صبا.]</ref> | |||
== وعدههای آمریکایی به مثابه توبه گرگ == | |||
ضربالمثل «توبهٔ گرگ مرگه» در مورد مواضع آمریکا نسبت به ایران بهعنوان یک استعاره برای بیان بیاعتمادی به تغییرات ظاهری و وعدههای آمریکا در روابط با ایران استفاده میشود.<ref>[https://vista.ir/m/a/kpwt7 «توبه گرگ مرگ است»، وبسایت مجله ویستا.]</ref> این ضربالمثل نشاندهندهٔ این دیدگاه است که حتی اگر آمریکا ادعا کند که مواضع خود را تغییر داده یا قصد بهبود روابط با ایران را دارد، ذات سیاستهای آن کشور تغییر نکرده و ممکن است در اولین فرصت به رفتارهای قبلی خود بازگردد. ایران با توجه به تجربیاتی که در گذشته در روابط با آمریکا داشته است، همواره در برخورد با آمریکا هوشیار بوده و به وعدههای آن کشور اعتماد نمیکند.<ref>[https://www.isna.ir/news/tabriz-36054/وعده-های-آمریکا-همواره-بی-اساس-و-توخالی-است «وعدههای آمریکا همواره بی اساس و توخالی است»، خبرگزاری ایسنا.]</ref> | |||
'''دوران قبل از انقلاب اسلامی''': قبل از انقلاب ۱۳۵۷ش، آمریکا از حکومت پهلوی حمایت میکرد و روابط نزدیکی با ایران داشت. این روابط بیشتر در راستای منافع استراتژیک آمریکا در منطقه بود. آمریکا هنگام اعتراضات مردم علیه حکومت پهلوی با فروش وسائل ضد شورش به ایران از شاه حمایت میکرد و [[امام خمینی]] نیز توبهٔ شاه ایران را به مثابه توبهٔ گرگ، میدانست.<ref>[http://www.imam-khomeini.ir/fa/c78_66242/خاطرات_سیاسی-_اجتماعی_دکتر_صادق_طباطبایی/ج_3/متن_سخنان_امام؛_توبه_گرگ_مرگ_است «متن سخنان امام، توبه گرگ مرگ است»، پرتال امام خمینی.]</ref> | |||
'''پس از انقلاب اسلامی''': در دوران بعد از انقلاب، روابط ایران و آمریکا به شدت تیره شد. وقایعی مانند تسخیر سفارت آمریکا در [[تهران]] (۱۳۵۸ش) و تحریمهای گستردهٔ آمریکا علیه ایران، باعث تشدید تنشها شد. در طول چهار دهه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، روابط ایران و آمریکا شاهد دورههای مختلفی از تنش بوده است. در دورههایی که فضای مذاکره هم ایجاد شد، مذاکرات اغلب به نتیجهٔ ملموسی نرسید و آمریکا در طول این سالها تحریمها و فشارهای اقتصادی علیه ایران اعمال کرده است. | |||
'''دورهٔ توافق هستهای (برجام)''': آمریکا بهرغم امضای توافق، بعداً از آن خارج شد و تحریمها را بازگرداند و این نشاندهندهٔ این بود که آمریکا به وعدههای خود پایبند نیست. با این وجود گاهی آمریکا ادعا میکرد که قصد بهبود روابط با ایران را دارد یا میخواهد به برجام بازگردد، اما در عمل، تغییرات اساسی در سیاستهای آن کشور مشاهده نمیشد. همچنین آمریکا همواره از گروهها و کشورهایی که مخالف ایران هستند، حمایت کرده است. این موضوع سبب شده تا ایران به وعدههای آمریکا اعتماد نکند و بسیار هوشیارانه و محتاطانه با آمریکا برخورد کند؛ زیرا آمریکا در عمل، خود را به اثبات نرسانده است.<ref>[https://kayhan.ir/fa/news/226509/نه-رفتار-غیرسازنده-آمریکا-را-میپذیریم-و-نه-کشور-را-معطل-وعدههای-توخالی-سابقهدار-خواهیم-کرد امیرعبداللهیان، «نه رفتار غیرسازنده آمریکا را میپذیریم و نه کشور را معطل وعدههای توخالی سابقهدار خواهیم کرد»، وبسایت روزنامه کیهان.]</ref> | |||
=ضربالمثل در دیگر زبانها== | |||
در زبان انگلیسی مفهوم این ضربالمثل در این جمله نمود پیدا میکند:<ref>[https://chimigan.com/9094/Mend «به انگلیسی چی میگن، اگه بخوان بگن...» ، وبسایت مرجع زبان ایران.]</ref> | |||
You may end him but you’ll not mend him | |||
ترجمه: شما ممکن است او را به پایان برسانید، اما او را اصلاح نخواهید کرد. | |||
در زبان عربی نیز ضربالمثل معروفی وجود دارد که به مفهوم ضربالمثل «توبهٔ گرگ مرگه» نزدیک است: | |||
الطبع غلب التطبع، به معنی ذات بر [[تربیت]] غلبه دارد.<ref>[//fa.wikiquote.org/wiki/ضربالمثلهای_عربی «ضربالمثلهای عربی و متراف آن به فارسی»، ویکی گفتاورد]</ref> | |||
== پانویس == | |||
{{پانویس}} | |||
== منابع == | |||
{{آغاز منابع}} | |||
* قرآن کریم. | |||
* ایازی، پریسا، «چرا مردان خیانت میکنند؟»، وبسایت بنیاد روانشناسی ماروم، تاریخ بازدید: ۲۲ دی ۱۴۰۳ش. | |||
* امیرعبداللهیان، حسین، «نه رفتار غیرسازنده آمریکا را میپذیریم و نه کشور را معطل وعدههای توخالی سابقهدار خواهیم کرد»، وبسایت روزنامه کیهان، تاریخ درج مطلب: ۳۱ شهریور ۱۴۰۰ش. | |||
* «به انگلیسی چی میگن، اگه بخوان بگن…»، وبسایت مرجع زبان ایران، تاریخ درج مطلب: ۲۷ اکتبر ۲۰۱۳م. | |||
* «توبه گرگ مرگ است»، وبسایت مجله ویستا، تاریخ بازدید: ۲۳ دی ۱۴۰۳ش. | |||
* «توبه و پذیرش آن از سوی خداوند»، وبسایت بیتوته، تاریخ بازدید: ۱۹ دی ۱۴۰۳ش. | |||
* جمعی از نویسندگان، دانشنامه امام باقر، بیجا، بینا، بیتا. | |||
* «ضربالمثل توبه گرگ مرگ است»، وبسایت بیتوته، تاریخ درج مطلب: ۲۱ دی ۱۴۰۳ش. | |||
* «ضربالمثلهای عربی و متراف آن به فارسی»، ویکی گفتاورد، تاریخ بازدید: ۲۱ دی ۱۴۰۳ش. | |||
* «کنایه عضو هیئترئیسه مجلس به اژهای، توبه گرگ مرگ است»، همشهریآنلاین، تاریخ درج مطلب: ۳۱ خرداد ۱۳۹۹ش. | |||
* «متن سخنان امام؛ توبه گرگ مرگ است»، پرتال امام خمینی، تاریخ بازدید: ۲۳ دی ۱۴۰۳ش. | |||
* «مثلخند با ضربالمثلی دربارهٔ افراد توبه شکن»، وبسایت رادیو صبا، تاریخ درج مطلب: ۲۰ اسفند ۱۳۹۸ش. | |||
* «معنی ضربالمثل توبه گرگ مرگ است +داستان»، وبسایت دانشچی، تاریخ بازدید: ۲۱ دی ۱۴۰۳ش. | |||
* «معنی ضربالمثل توبه گرگ مرگ است+ریشه و داستان»، وبسایت مجله اینترنتی ماگرتا، تاریخ بازدید: ۲۱ دی ۱۴۰۳ش. | |||
* «معنی و داستان ضربالمثل توبه گرگ مرگ است»، وبسایت مجله اینترنتی کوکا، تاریخ درج مطلب: ۳ اردیبهشت ۱۴۰۰ش. | |||
* «مقصود از توبه نصوح در قرآن چیست و چه نوع توبهای است؟»، وبسایت پرسمان قرآن، تاریخ درج مطلب: ۷ تیر ۱۳۹۵ش. | |||
* «وعدههای آمریکا همواره بی اساس و توخالی است»، خبرگزاری ایسنا، تاریخ درج مطلب: ۷ مرداد ۱۳۹۲ش. | |||
* «وعدههای توخالی مسئولین و رانت اطلاعات صدای حقوقدانان را درآورد، نامه ۲۸۰۰ حقوقدان بسیجی به رئیس قوهقضائیه»، خبرگزاری دانشجو، تاریخ درج مطلب: ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۸ش. | |||
{{پایان منابع}} | |||
