خط ۵۸: خط ۵۸:
== تعیین زمان ظهور ==
== تعیین زمان ظهور ==
{{اصلی|تعیین وقت ظهور امام مهدی}}
{{اصلی|تعیین وقت ظهور امام مهدی}}
در منابع حدیثی و کلامی شیعه، تعیین زمان ظهور امام مهدی (توقیت)<ref>صفری، 1403، «احکام فقهی مهدویت»، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، جامعه المصطفی العالمی، ۱۶۰–۱۶۱.</ref> مردود دانسته شده و بر اساس روایات، علم به زمان ظهور در انحصار خداوند است؛<ref>رنجبری حیدرباغی، «گزارشی از توقیت‌ها در گستره تاریخ»، پژوهش‌های مهدوی، ۲۴–۲۵.</ref> ازاین‌رو، مدعیان تعیین وقت تکذیب شده‌اند<ref>ولی‌زاده، «کنکاشی در زمینه تعیین احتمالی زمان ظهور»، انتظار موعود، ۷۵–۷۸ و ۸۵–۸۶.</ref> و عالمان شیعه نیز از توقیت و تطبیق شتاب‌زده نشانه‌های ظهور پرهیز داده‌اند.<ref>سبحانی‌نیا، «تحلیل حدیث‌شناسانهٔ تعیین وقت ظهور»، حدیث‌پژوهی، ۱۰۵.</ref>
در منابع حدیثی و کلامی شیعه، تعیین زمان ظهور امام مهدی (توقیت)<ref>صفری، 1403، «احکام فقهی مهدویت»، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، جامعه المصطفی العالمی، ص۱۶۰–۱۶۱.</ref> مردود دانسته شده و بر اساس روایات، علم به زمان ظهور در انحصار خداوند است؛<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1002917/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%88%D9%82%DB%8C%D8%AA-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE رنجبری حیدرباغی، «گزارشی از توقیت‌ها در گستره تاریخ»، 1392ش، ص۲۴–۲۵.]</ref> ازاین‌رو، مدعیان تعیین وقت تکذیب شده‌اند<ref>[https://www.entizar.ir/article_75114.html ولی‌زاده، «کنکاشی در زمینه تعیین احتمالی زمان ظهور»، 1391ش، ص۷۵–۷۸ و ۸۵–۸۶.]</ref> و عالمان شیعه نیز از توقیت و تطبیق شتاب‌زده نشانه‌های ظهور پرهیز داده‌اند.<ref>[https://s-hadith.kashanu.ac.ir/article_111154.html سبحانی‌نیا، «تحلیل حدیث‌شناسانهٔ تعیین وقت ظهور»، 1395ش، ص۱۰۵.]</ref>
 
صفری، عبدالخالق، احکام فقهی مهدویت. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، جامعه المصطفی العالمیه، مجتمع آموزش عالی فقه - مدرسه عالی فقه و اصول، 1403ش.


== تغییر زمان ظهور ==
== تغییر زمان ظهور ==
{{اصلی|بدا در ظهور امام مهدی}}
{{اصلی|بدا در ظهور امام مهدی}}
در دیدگاه شیعه، اصل ظهور از وعده‌های قطعی الهی شمرده می‌شود، اما زمان ظهور و برخی نشانه‌های غیرحتمی آن تغییرپذیر دانسته شده است؛<ref>واعظی، رضایی و فقیه‌زاده، «جستاری تطبیقی در مفهوم بداء از منظر متکلمان مسلمان و کتاب مقدس»، فلسفه و کلام اسلامی، ص۸۲.</ref> هرچند درباره امکان بدا و تغییر در برخی نشانه‌های حتمی، میان متکلمان شیعه اختلاف‌نظر وجود دارد، اما بسیاری از آنان، درباره تغییر زمان ظهور معتقد به امکان بدا هستند.<ref>ترجمان، «بداء؛ پاسخ به شبهات دکتر ناصر القفاری و آثار فردی و اجتماعی اعتقاد به آن»، مطالعات فرهنگی قرآن، ۳۳۳–۳۳۷.</ref>
در دیدگاه شیعه، اصل ظهور از وعده‌های قطعی الهی شمرده می‌شود، اما زمان ظهور و برخی نشانه‌های غیرحتمی آن تغییرپذیر دانسته شده است؛<ref>[https://journal.ut.ac.ir/article_94057.html واعظی، رضایی و فقیه‌زاده، «جستاری تطبیقی در مفهوم بداء از منظر متکلمان مسلمان و کتاب مقدس»، 1402ش، ص۸۲.]</ref> هرچند درباره امکان بدا و تغییر در برخی نشانه‌های حتمی، میان متکلمان شیعه اختلاف‌نظر وجود دارد، اما بسیاری از آنان، درباره تغییر زمان ظهور معتقد به امکان بدا هستند.<ref>[https://cssq.ir/article-1-414-fa.html ترجمان، «بداء؛ پاسخ به شبهات دکتر ناصر القفاری و آثار فردی و اجتماعی اعتقاد به آن»، 1403ش، ص۳۳۳–۳۳۷.]</ref>


==منزلت عقل در عصر ظهور==
==منزلت عقل در عصر ظهور==